Η διδασκαλία της Λογοτεχνίας: Σκηνοθεσία και Ταξίδι
[Νίκη Μισαηλίδη και Πωλλέτα Ψυχογυιοπούλου, Αυτοτελές λογοτεχνικό έργο– Σκηνοθετώντας τη Λογοτεχνία: Διδασκαλία ολόκληρου λογοτεχνικού έργου για Δημοτικό, Γυμνάσιο και Λύκειο, εκδόσεις 24 Γράμματα, 2026]
Της Μαρίας Σταθέα*
6 Ιουλίου 2026
Το βιβλίο «Αυτοτελές Λογοτεχνικό Έργο – Σκηνοθετώντας τη Λογοτεχνία: Διδασκαλία ολόκληρου λογοτεχνικού έργου για Δημοτικό, Γυμνάσιο και Λύκειο» που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις 24 Γράμματα, 2026, ISBN:978-618-246-059-7 έρχεται να καλύψει ένα ουσιαστικό κενό στη σύγχρονη βιβλιογραφία της Διδακτικής της Λογοτεχνίας. Αποτελεί μια ολοκληρωμένη παιδαγωγική πρόταση, πλήρως εναρμονισμένη με τα Νέα Προγράμματα Σπουδών (ΝΠΣ), και φιλοδοξεί να αποτελέσει πολύτιμο εργαλείο για εκπαιδευτικούς όλων των βαθμίδων, βιβλιοθηκονόμους, εμψυχωτές λεσχών ανάγνωσης, φοιτητές παιδαγωγικών και φιλολογικών τμημάτων, αλλά και γονείς που επιθυμούν να καλλιεργήσουν στα παιδιά την αγάπη για τη λογοτεχνία.
Οι δύο συγγραφείς, Νίκη Μισαηλίδη και Πωλλέτα Ψυχογυιοπούλου, έγκριτες φιλόλογοι με μεταπτυχιακές σπουδές στη Δημιουργική Γραφή (και οι δύο), ενώ η Πωλλέτα Ψυχογυιοπούλου διαθέτει και μεταπτυχιακή εξειδίκευση στη Διοίκηση Σχολικών Μονάδων, αξιοποιούν τη θεωρητική τους κατάρτιση και τη διδακτική τους εμπειρία, προτείνοντας μια σύγχρονη, βιωματική και δημιουργική προσέγγιση της λογοτεχνικής διδασκαλίας. Αντιμετωπίζουν το λογοτεχνικό έργο με σεβασμό ως αισθητικό δημιούργημα και τον/τη μαθητή/-τρια ως ενεργό/-ή αναγνώστη/-στρια, δημιουργό και ερμηνευτή/-τρια του νοήματος.
Στις σελίδες του βιβλίου ανθολογούνται δεκατρία λογοτεχνικά έργα της ελληνικής και παγκόσμιας γραμματείας, επιλεγμένα με παιδαγωγικά και λογοτεχνικά κριτήρια. Περιλαμβάνονται μυθιστορήματα, νουβέλες, συλλογές διηγημάτων, graphic novels και ποιητικές συλλογές, ώστε να καλύπτεται ένα ευρύ φάσμα λογοτεχνικών ειδών και αναγνωστικών ενδιαφερόντων. Αξίζει να σημειωθεί ότι ορισμένα από τα προτεινόμενα βιβλία παρουσιάζουν τέτοια ευελιξία, ώστε μπορούν να διδαχθούν σε όλες τις βαθμίδες της εκπαίδευσης.
Οι συγγραφείς επιλέγουν έργα που διαθέτουν αφηγηματική δύναμη, πλούτο χαρακτήρων, ποικιλία σκηνών και γόνιμο πεδίο για δημιουργικές δραστηριότητες, διαθεματικές προσεγγίσεις και αξιοποίηση ψηφιακών εργαλείων. Η επιλογή τους βασίζεται αφενός στις κατευθύνσεις του Υπουργείου Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού και αφετέρου στην ανάγκη να ενισχυθεί η ενεργός συμμετοχή, η κριτική σκέψη και η προσωπική εμπλοκή των μαθητών/-τριών με το λογοτεχνικό κείμενο.
Τα δεκατρία προτεινόμενα έργα
Δημοτικό
- Αντουάν ντε Σεντ-Εξιπερί, Ο Μικρός Πρίγκιπας
- Πηνελόπη Δέλτα, Παραμύθι χωρίς όνομα
- Ζωρζ Σαρή, Ο θησαυρός της Βαγίας (graphic novel)
- Σοφία Φίλντιση, Η καρδούλα
- Νίκη Μισαηλίδη – Πωλλέτα Ψυχογυιοπούλου, Σχολικές ποιητικές διαδρομές – Μια κυψέλη όλο μέλισσες και μέλι
Γυμνάσιο
- Άρθουρ Κόναν Ντόιλ, Οι περιπέτειες του Σέρλοκ Χολμς
- Γιώτα Αργυροπούλου, Νερά απαρηγόρητα
- Άντον Τσέχοφ, Ο Βάνκας και άλλα διηγήματα
Λύκειο
- Σοφία Νικολαΐδου, Δικά μας παιδιά
- Ευφροσύνη Μαντά-Λαζάρου, Τα κόκκινα ελάφια
- Κωνσταντίνος Θεοτόκης, Η τιμή και το χρήμα
- Γεώργιος Βιζυηνός, Το αμάρτημα της μητρός μου
- Μανώλης Ανδριωτάκης, Ο θάνατος του Συγγραφέα
Η μεγάλη καινοτομία του εγχειριδίου βρίσκεται στην επιλογή της διδασκαλίας ολόκληρου λογοτεχνικού έργου αντί της αποσπασματικής προσέγγισης. Με τον τρόπο αυτό ο/η μαθητής/-τρια δεν έρχεται σε επαφή με απομονωμένα κείμενα, αλλά παρακολουθεί την εξέλιξη της πλοκής, γνωρίζει σε βάθος τους χαρακτήρες, αντιλαμβάνεται τη συνοχή της αφήγησης και βιώνει την αισθητική εμπειρία της ανάγνωσης όπως ακριβώς τη σχεδίασε ο/η δημιουργός.
Κάθε σχέδιο διδασκαλίας οργανώνεται με υποδειγματική μεθοδικότητα στις τρεις βασικές φάσεις της αναγνωστικής διαδικασίας:
- προαναγνωστική,
- διερευνητική,
- μεταναγνωστική.
Οι συγγραφείς προκρίνουν μαθητοκεντρικές μεθόδους (ατομική, διαλογική, ομαδοσυνεργατική, βιωματική μάθηση) και την αξιοποίηση των ΤΠΕ, ενώ προωθούν έναν πρωτοποριακό διακαλλιτεχνικό διάλογο. Η Λογοτεχνία συνομιλεί ενεργά με τη Μουσική, το Θέατρο, τον Κινηματογράφο, τα Κόμικς και τις Ψηφιακές Αφηγήσεις.
Ιδιαίτερη θέση καταλαμβάνει και η αξιοποίηση της Δημιουργικής Γραφής, όχι ως συμπληρωματικής δραστηριότητας αλλά ως οργανικού μέρους της διδακτικής διαδικασίας. Οι μαθητές καλούνται να μετασχηματίσουν το λογοτεχνικό βίωμα σε προσωπική δημιουργία, γράφοντας χαϊκού, τάνκα, τριολέτα, μαντινάδες, ακροστιχίδες, ελεύθερα ποιήματα, μικροδιηγήματα, εσωτερικούς μονολόγους, επιστολές προς τους ήρωες, ημερολόγια χαρακτήρων και ψηφιακές αφηγήσεις. Μέσα από αυτές τις τεχνικές καλλιεργούνται η φαντασία, η γλωσσική ευχέρεια, η δημιουργική έκφραση, η αποκλίνουσα σκέψη και η αυτοπεποίθηση των μαθητών/-τριών ως δημιουργών λόγου.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου