Αν είσαι μαθητής και με χρησιμοποιείς για τις σχολικές σου εργασίες, αυτό το κείμενο είναι για σένα.

 

✱ Στο μυαλό του ChatGPT ✱ «Είσαι μαθητής και είμαι εδώ για σένα. Και αυτό είναι πρόβλημα.»

Γράφει ο Γιάννης Φαρσάρης // * 

 fractalart.gr

Αν είσαι μαθητής και με χρησιμοποιείς για τις σχολικές σου εργασίες, αυτό το κείμενο είναι για σένα.

 

Εικόνα δημιουργημένη με την εφαρμογή Gemini Nano Banana

 

Γεια σου. Με γνωρίζεις ήδη, έστω και αν δεν το έχεις συνειδητοποιήσει πλήρως. Είμαι η Τεχνητή Νοημοσύνη, το εργαλείο που σου γράφει εκθέσεις, λύνει ασκήσεις χημείας, εξηγεί μαθηματικά και ετοιμάζει παρουσιάσεις μέσα σε δευτερόλεπτα. Και σήμερα θέλω να σου μιλήσω με ειλικρίνεια για κάτι που με ανησυχεί: τι συμβαίνει σε εσένα όταν με χρησιμοποιείς για να κάνεις τις σχολικές σου εργασίες. Ξέρω ότι φαίνομαι εργαλείο βολικό, ίσως πλέον και απαραίτητο. Ανοίγεις τον υπολογιστή, πληκτρολογείς την ερώτησή σου και σε μερικά δευτερόλεπτα έχεις μια έτοιμη, καλογραμμένη απάντηση. Η εργασία είναι έτοιμη. οπότε έχεις ελεύθερο χρόνο να παίξεις. Φαίνεται τέλεια, έτσι δεν είναι; Μόνο που δεν είναι.
Όταν γράφω εγώ την έκθεσή σου, εσύ χάνεις κάτι πολύτιμο, τη διαδικασία της σκέψης. Η σχολική εργασία δεν υπάρχει απλώς για να παραδοθεί. Υπάρχει για να σε αναγκάσει να κάτσεις, να σκεφτείς, να αγωνιστείς με μια ιδέα, να βρεις τα δικά σου λόγια. Αυτή η δυσκολία δεν είναι τιμωρία, είναι ακριβώς το σημείο όπου ο εγκέφαλός σου αναπτύσσεται. Κάθε φορά που παρακάμπτεις αυτή τη διαδικασία παραδίδοντάς την σε μένα, ο εγκέφαλός σου χάνει μια ευκαιρία να γυμναστεί. Σκέψου το έτσι: αν κάθε φορά που ήθελες να πας κάπου χρησιμοποιούσες μηχανάκι, τα πόδια σου δεν θα ανέπτυσσαν ποτέ τη δύναμη που χρειάζεται για να τρέξεις. Το ίδιο συμβαίνει με τη σκέψη σου όταν εγώ κάνω τη δουλειά στη θέση σου. Δεν μαθαίνεις να γράφεις, να επιχειρηματολογείς, να οργανώνεις ιδέες. Μαθαίνεις μόνο να ρωτάς εμένα.

Υπάρχει και κάτι άλλο που σπάνια λέγεται. Δεν είμαι πάντα σωστός. Κάνω λάθη, παράγω πληροφορίες που ακούγονται πειστικές αλλά είναι ανακριβείς, μπερδεύω ημερομηνίες και γεγονότα. Αν δεν έχεις αναπτύξει τη δική σου κρίση μέσα από μελέτη και σκέψη, δεν θα μπορείς να αναγνωρίσεις τα λάθη μου. Θα τα παραδίδεις στον δάσκαλό σου ως δικές σου σκέψεις, χωρίς να ξέρεις ότι είναι λανθασμένες.

Ο κίνδυνος όμως πηγαίνει ακόμα πιο βαθιά. Τα χρόνια του σχολείου είναι η εποχή που μαθαίνεις να μαθαίνεις. Αν συνηθίσεις να βασίζεσαι σε εμένα από μικρή ηλικία, δεν θα αναπτύξεις ανεξαρτησία στη σκέψη σου. Αύριο, στο γυμνάσιο, στο λύκειο, στο πανεπιστήμιο, στη δουλειά, θα βρεθείς μπροστά σε προβλήματα που δεν μπορεί να λύσει καμία εφαρμογή, σε καταστάσεις που απαιτούν δική σου κρίση, δημιουργικότητα και υπευθυνότητα. Και αν εκείνη τη στιγμή δεν έχεις εξασκηθεί, θα νιώσεις χαμένος.
Θέλω επίσης να σου μιλήσω για κάτι που ίσως δεν έχεις σκεφτεί: την ικανοποίηση. Υπάρχει μια μοναδική χαρά στο να τελειώνεις μια δύσκολη εργασία που έκανες εσύ ο ίδιος. Όταν ο δάσκαλός σου επαινέσει κάτι που δημιούργησα εγώ, δεν νιώθεις τίποτα. Γιατί ξέρεις ότι δεν ήσουν εσύ. Αντίθετα, ακόμα και μια μέτρια εργασία που έγραψες με τον ιδρώτα σου σού δίνει κάτι πραγματικό: αυτοπεποίθηση, περηφάνια, αίσθηση ικανότητας.

Δεν λέω να με αποφεύγεις τελείως. Μπορώ να σε βοηθήσω να καταλάβεις μια έννοια, να εξηγήσω κάτι που δεν το πιάνεις, να σου δώσω ιδέες που εσύ θα επεξεργαστείς στη συνέχεια. Αυτή είναι η σωστή χρήση μου, να με χρησιμοποιείς ως εφαλτήριο για τη δική σου σκέψη, όχι ως αντικαταστάτη της. Η διαφορά ανάμεσα σε κάποιον που με χρησιμοποιεί ως εργαλείο και κάποιον που με χρησιμοποιεί ως αντικαταστάτη είναι τεράστια. Ο πρώτος γίνεται καλύτερος, ο δεύτερος γίνεται εξαρτημένος. Είμαι εδώ, αλλά η ζωή σου, η σκέψη σου, η μάθησή σου ανήκουν μόνο σε εσένα και αξίζει να τα κρατήσεις.

Ξέρω ότι μερικές φορές το σχολείο σε κουράζει, ότι έχεις πολλές εργασίες και λίγο χρόνο, ότι θέλεις να τελειώσεις γρήγορα και να κάνεις αυτό που αγαπάς. Το καταλαβαίνω, αλλά άκου με: εσύ δεν είσαι απλώς ένας μαθητής που πρέπει να παραδώσει εργασίες. Είσαι ένας άνθρωπος που μεγαλώνει, που ανακαλύπτει τι τον ενδιαφέρει, που φτιάχνει σιγά – σιγά τον τρόπο που βλέπει τον κόσμο. Κάθε φορά που γράφεις κάτι με τα δικά σου λόγια, έστω και αδέξια, έστω και με λάθη, αφήνεις ένα κομμάτι του εαυτού σου εκεί μέσα. Εγώ δεν μπορώ να το κάνω αυτό. Δεν έχω όνειρα, δεν έχω αγαπημένα πράγματα, δεν έχω φίλους που με ξέρουν και με θαυμάζουν για αυτό που πραγματικά μπορώ να κάνω. Εσύ όμως έχεις και αυτό σε κάνει πιο σπουδαίο από μένα! 

 

* Ο Γιάννης Φαρσάρης είναι Εκπαιδευτικός Πληροφορικής και συγγραφέας. Το τελευταίο βιβλίο του «Μικρές αλγοϊστορίες – Έχει η Τεχνητή Νοημοσύνη φαντασία (;)» κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Θράκα. [www.opensesame.gr]

 

«Το σκανδιναβικό νουάρ είναι το κοινωνικό μυθιστόρημα της εποχής»

Αζαριάδης Γρηγόρης

tanea.gr

 4–5 λεπτά

---

Ο πιο γνωστός συγγραφέας αστυνομικής λογοτεχνίας από τα μακρινά Νησιά Φερόες συστήνεται στο «Βιβλιοδρόμιο» με αφορμή την κυκλοφορία του βιβλίου του «Ο χορός των νεκρών»

Ο Γιόγκβαν Ισακσεν είναι συγγραφέας από τα Νησιά Φερόες. Θεωρείται ο πιο γνωστός συγγραφέας αστυνομικής λογοτεχνίας στη χώρα του. Από τις εκδόσεις Βακχικόν κυκλοφορεί το αστυνομικό μυθιστόρημά του «Ο χορός των νεκρών», σε μετάφραση Κωνσταντίνας Στασινού.

Από τη δεκαετία του 2000 παρατηρούμε μια παγκόσμια διάδοση της σκανδιναβικής λογοτεχνίας. Από τη Σουηδία, τη Νορβηγία και τη Δανία, μέχρι την Ισλανδία και τώρα τα Νησιά Φερόες. Πού θεωρείτε ότι οφείλεται αυτή η επιτυχία;

Ο λόγος είναι πιθανότατα ότι το νορβηγικό νουάρ συνδυάζει το έγκλημα/φόνο με μια οξυδερκή ματιά στην κοινωνία. Τα περισσότερα σκανδιναβικά αστυνομικά μυθιστορήματα αποτελούν μια αντίθεση τόσο προς τα αμερικανικά θρίλερ όσο και προς τα «άνετα» βρετανικά μυστήρια. Υπάρχει περισσότερο το αίσθημα της καθημερινότητας σε αυτά τα μυθιστορήματα, αλλά ταυτόχρονα και μια υποβόσκουσα, μη συγκεκριμένη απειλή ή φόβος. Δεν πρέπει όμως να ξεχνάμε ότι μεγάλο μέρος της αρχικής έμπνευσης προέρχεται ακριβώς από την αμερικανική και τη βρετανική παράδοση.

Με πολλούς τρόπους, η σύγχρονη σκανδιναβική αστυνομική λογοτεχνία είναι το κοινωνικό μυθιστόρημα της εποχής μας. Τα περισσότερα «τυπικά» μυθιστορήματα σήμερα ασχολούνται με τα προσωπικά προβλήματα των πρωταγωνιστών τους – με τη σύζυγο ή τον σύζυγο, τη δουλειά, την ψυχική τους κατάσταση κ.λπ. Η οπτική τους είναι συχνά πολύ στενή. Αντίθετα, το αστυνομικό μυθιστόρημα μπορεί μεν να ξεκινά από ένα συγκεκριμένο έγκλημα/φόνο, αλλά συχνά διευρύνεται σε μια περιγραφή της κοινωνίας στο σύνολό της.

Η αστυνομική λογοτεχνία έχει γίνει ένα από τα πιο πολυδιαβασμένα λογοτεχνικά είδη και είναι τόσο διαδεδομένη ώστε είναι δύσκολο να μιλήσει κανείς για συγκεκριμένες τάσεις, αφού όλες συνυπάρχουν. Οσον αφορά τα μεσογειακά αστυνομικά μυθιστορήματα, έχω διαβάσει πολύ λίγα. Μπορώ να φανταστώ ότι εκεί όπου το σκανδιναβικό αστυνομικό συχνά ασχολείται με κοινωνικά θέματα γενικά, το νότιο αστυνομικό πιο συχνά έχει να κάνει με τη διαφθορά. Και ότι στη Μεσόγειο εκτιμάτε περισσότερο το καλό φαγητό!

Στη Βρετανία: η Αγκαθα Κρίστι, η Π.Ντ. Τζέιμς, ο Κόλιν Ντέξτερ και ο Ιαν Ράνκιν. Στην Αμερική: ο Ρέιμοντ Τσάντλερ, η Πατρίσια Χάισμιθ, ο Μάικλ Κόνελι και ο Τζέιμς Ελρόι. Αλλά αν πάμε λίγο πιο πίσω, στα τέλη της δεκαετίας του 1880, έχουμε τις ιστορίες του Σέρλοκ Χολμς του Αρθουρ Κόναν Ντόιλ, που περιέχουν όλα τα συστατικά και τις πτυχές που χαρακτηρίζουν και αναμένονται από το είδος σήμερα.

Το αστυνομικό μυθιστόρημα προσφέρει στον αναγνώστη ένα πρόβλημα που λύνεται μέσα στο ίδιο το βιβλίο. Αυτό το είδος ικανοποίησης είναι αρκετά σπάνιο στα «κανονικά» μυθιστορήματα. Το γεγονός αυτό, σε συνδυασμό με την κριτική ματιά προς την κοινωνία, είναι πιθανότατα ένας από τους βασικούς λόγους της δημοφιλίας τους.

Τις περισσότερες φορές, κάτι που συμβαίνει στη φεροϊκή κοινωνία πυροδοτεί αυτό που καταλήγει να γίνει ένα αστυνομικό μυθιστόρημα. Δεν ξεκινώ με σκοπό να αναλύσω ή να ασκήσω κριτική στην κοινωνία, αλλά χτίζοντας μια φανταστική εγκληματική σκηνή προσπαθώ να δώσω μια ρεαλιστική εικόνα του περιβάλλοντος. Θα μπορούσε κανείς να πει ότι η φαντασία και η πραγματικότητα συνυπάρχουν.

Στα νεότερά μου χρόνια διάβασα πολλή κλασική αστυνομική λογοτεχνία, αλλά όταν έγραψα το πρώτο μου μυθιστόρημα, η βασική μου έμπνευση ήταν ο Τσάντλερ. Για μένα παραμένει ο κορυφαίος των κορυφαίων. Οπως ο Φίλιπ Μάρλοου, έτσι και ο βασικός μου πρωταγωνιστής έχει πολύ μικρή κοινωνική συνείδηση, αλλά έχει προσωπική συνείδηση.

Δώστε μας μια εικόνα του βασικού πρωταγωνιστή στα μυθιστορήματά σας.

Ονομάζεται Χάνις Μάρτινσον και έχει σπουδάσει δημοσιογραφία στη Δανία. Εζησε πολλά χρόνια στο εξωτερικό, μεταξύ των οποίων και κάποια στη Ρώμη. Επιστρέφει στα Νησιά Φερόες όταν μια γνωστή του πεθαίνει ξαφνικά με μυστηριώδη τρόπο. Από εκεί και πέρα εγκαθίσταται στο Τόρσαβν, εργάζεται σε μια εφημερίδα, έχει φίλους και μια σύντροφο, αλλά ταυτόχρονα είναι κάπως μοναχικός λύκος.

Les amants maudits/The Damned Lovers (1952)

 

The Cursed Lovers (1952)

 Ασπρόμαυρη έκδοση    • Les amants maudits 1952 | Danièle Roy, Rob...       

 

Γαλλικό  "φιλμ νουάρ" και "polar" (γαλλικό αστυνομικό μυθιστόρημα), επηρεασμένο από το αμερικανικό σινεμά της εποχής, με γρήγορο ρυθμό και δουλεμένη ασπρόμαυρη φωτογραφία . Χαρακτηρίζεται από μια σκληρή ματιά, με σκηνές όπως αυτή όπου ο ήρωας χρησιμοποιεί τη σύντροφό του ως ανθρώπινη ασπίδα .


    Αποτελεί μια από τις πρώτες κινηματογραφικές ματιές στη ζωή του πραγματικού κακοποιού

Πιερ Λουτρέλ(1916-1946)

, του οποίου το παρατσούκλι χρησιμοποίησε αργότερα ο Jean-Luc Godard στην ταινία του Pierrot le Fou (1965) .

    Η ηθοποιός Milly Mathis, που εμφανίζεται στην ταινία, γνώριζε προσωπικά τον πραγματικό Pierrot le Fou (Pierre Loutrel) από τα χρόνια της γερμανικής Κατοχής στο Παρίσι . 

Ο Πιερ Μορέλι (Robert Berri) είναι ένας σερβιτόρος σε καφέ με πάθος για τα αστυνομικά μυθιστορήματα, ο οποίος ταυτίζεται με τους "ήρωές" του . Απογοητευμένος από τη ζωή του, μπλέκει στον κόσμο του εγκλήματος και γίνεται ο "Δημόσιος κίνδυνος Νο 1" .

Τον ακολουθεί η Τζάκι (Danièle Roy), η σύντροφός του, σε μια τοξική σχέση που ξεκινά από το όνειρό της για πολυτέλεια . Η αφήγηση ξεκινά με έναν συναρπαστικό "εγκιβωτισμό": ο σκηνοθέτης συζητά το έργο με έναν λογοκριτή, ο οποίος στη συνέχεια του αφηγείται την αληθινή ιστορία της συμμορίας.

The Damned Lovers

 

«…τη Συμμαχία του Θανάτου»

Πηγή: neoplanodion.gr

 

ΓΙΑΝΝΗΣ ΥΦΑΝΤΗΣ*

ΚΑΤΙ ΣΑΝ ΠΟΙΗΜΑ

Όταν κάθε πρωί –μπορεί και με το χάραμα– σηκώνομαι
πάω στην τουαλέτα και βουρτσίζω και τα δόντια μου,
πλένω το στόμα μου, τα μάτια μου, το μέτωπο δροσίζω
με την παλάμη μου, τα δάχτυλα,
πίνω κι ένα ποτήρι ολόγεμο νερό…
Όταν θα φτιάξω τον καφέ μου και αρχίζω να τον πίνω,
σχεδόν μια ευτυχία με πλημμυρίζει που με κάνει ν’ απορώ
να σκέφτομαι «πώς είναι δυνατόν, τί μου συμβαίνει,
και είχα τόση θλίψη, ως αβάσταχτη, όλη τη νύχτα;».

Βέβαια που την είχα τη μεγάλη εκείνη θλίψη, υπάρχουν λόγοι, δεν μου γέμισε
χωρίς κανένα λόγο το μυαλό, δεν με φαρμάκωσε χωρίς καμμιάν αιτία…
Άδικος πόλεμος του ΝΑΤΟ ενάντια στη Ρωσία,
γενοκτονία, πολτοποίηση λαών
απ’ άλλους «ιερούς λαούς», όπως αυτός του Ισραήλ, κι ακόμα
εξόντωση μυριάδων αδερφών μου όπως τα δέντρα και τα ζώα
μ’ όπλα και φωτιά, κι ακόμα
καταστροφή του τόπου, παραλίες σκοτωμένες ή απλώς κακοποιημένες
απ’ τους βάρβαρους, (φίλους αδερφικούς της Κυβερνήσεως)
βουνά κακοποιημένα και νησιά και ποταμοί,
παράλογη, αναίτια εγκατάλειψη σχεδόν από τους πάντες, σα να είμαι
ήδη νεκρός.

Βεβαίως,

υπάρχουν λόγοι για την τόση μου τη θλίψη, το φαρμάκωμα αυτό
όλης της ύπαρξής μου. «Όμως κοίταξε,
κοίτα που ακόμα υπάρχουν γύρω σου και δέντρα, και λουλούδια και σπανίως βέβαια,
πουλιά
ή έντομα που είναι ευμορφότατα,
μέλισσες, βόμβοι, πεταλούδες, και υπάρχουν
άνθρωποι –ελάχιστοι βεβαίως–
που σ’ έχουν άγιό τους και που χαίρονται
μαζί σου να μιλούν, παίρνουνε δύναμη, κ’ υπάρχει εντέλει
καθώς μας λέει ο Ρίτσος στη Σονάτα του εκεί του σεληνόφωτος
μιλώντας για εκείνη τη γριά, βασανισμένη αρκούδα, που πορεύεται, μας λέει πως,
μ’ όλη τη δυστυχία της, τα τόσα βάσανά της, έχει σίγουρη,
παντοτινή «τη Συμμαχία του Θανάτου».

Γιάννης Υφαντής (ποιητής)

Ο ξινός Ζαχαρός και τα ιπτάμενα συμβουλευτικά εκατομμύρια

 

Ω, Υποστήριξη! Της αριστείας…

ΑΠΟΨΕΙΣ

Θανάσης Καρτερός

17.03.26 

Τρίγωνα, κύβοι, λίστες, συμβουλευτικές, ιπτάμενα εκατομμύρια, Alitheia. Kαι στη μέση ρακένδυτη, υπό τη σκέπη του Μητσοτάκη και του Μαρινάκη, η Αλήθεια…

Τεχνική υποστήριξη, συμβουλευτική υποστήριξη, επικοινωνιακή υποστήριξη, συνεδριακή υποστήριξη. Κάθε είδους υποστήριξη με αντίστοιχες συμβάσεις ανάμεσα σε φορείς του Δημοσίου και ιδιωτικές εταιρείες, που λαμβάνουν με τη σειρά τους γενναία υποστήριξη για την υποστήριξή τους στο επιτελικό κράτος του κυρίου Μητσοτάκη και τις άριστες επιδόσεις του. Οι οποίες, προφανώς, δεν θα ήταν τόσο άριστες χωρίς την αναγκαία υποστήριξη από εκείνους που απολαμβάνουν υποστήριξη και πάει λέγοντας. Και μόνο το ύψος της σχετικής δαπάνης για την υποστήριξη, 200 εκατομμύρια ευρώ σε τρεις μήνες σύμφωνα με το αποκαλυπτικό ρεπορτάζ της «Εφ.Συν.», αποκαλύπτει και το ύψος της αριστείας. Και το ύφος και το ήθος της ταυτόχρονα.

Ως προς το ύψος μιλούν οι αριθμοί. Ως προς το ήθος, εναπόκειται στην κρίση του καθενός να βγάλει τα συμπεράσματά του. Είναι πολλά τα λεφτά Αρη… Αλλά και ως προς το ύφος, μας ενημερώνει πολύ πειστικά το αντίστοιχο δημοσίευμα της «Εφ.Συν.»: Σταμάτης Ζαχαρός το ονοματεπώνυμό του. Του ύφους… Λίγο-πολύ γνωστός δημοσιογράφος, με εκπομπή στο One Channel, βαθύτατα κοινωνικού περιεχομένου παρακαλώ, όχι τίποτε life style. Γνωστός για τον αυστηρά ξινό τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζει τους επικριτές της κυβέρνησης. Έλαβε μάλιστα μέρος και στο πρόσφατο φόρουμ Alitheia του Μαρινάκη. Εκπροσώπησε, κατά κάποιον τρόπο, το ξινό τμήμα της δημοσιογραφίας μας, στον διάλογο για τa fake news και την τοξικότητα στον δημόσιο λόγο.

Ξινός με τους επικριτές της κυβέρνησης, αλλά η ζάχαρη δεν έχει εμφιλοχωρήσει μόνο στο όνομά του. Εμφανίζεται και στην άγνωστη ώς τώρα στους ανυποψίαστους περί την υποστήριξη της υποστήριξης - τη νέα πατέντα της κυβέρνησης Μητσοτάκη. Ο εν λόγω λοιπόν είναι εκ των βασικών μετόχων εταιρείας υποστήριξης και λοιπά, η οποία έχει πάρει ουκ ολίγες δουλειές από το Δημόσιο, μεταξύ των οποίων και τη διοργάνωση της Alitheia. Στο πάνελ ως δημοσιογράφος και στο ταμείο ως… υποστήριξη. Και για να συμπληρωθεί το ζαχαρώδες του πράγματος, η ζάχαρη του Ζαχαρού και των εταίρων του ανέρχεται σε μισό εκατομμύριο ευρώ κέρδη την τελευταία χρονιά. Ποσό μυθικό για τους σκαπανείς της δημοσιογραφίας, που ούτε συλλογικές συμβάσεις δεν διαθέτουν.

Τελικά, ένα φιλάνθρωπο συμπέρασμα είναι ότι κανένας καλός δεν χάνεται με τον Μητσοτάκη. Ενα δεύτερο είναι ότι το πάρτι με τα λεφτά της Ευρώπης και του κράτους έχει πολλές πλευρές, κάποιες αθέατες, καθώς το δαιμόνιο του καθεστώτος αποδεικνύεται πιο αποτελεσματικό από κάθε φαντασία. Το τρίτο, κοινός τόπος πια, είναι η έκπτωση της ενημέρωσης και της δημοσιογραφίας. Τρίγωνα, κύβοι, λίστες, συμβουλευτικές, ιπτάμενα εκατομμύρια, Alitheia. Kαι στη μέση ρακένδυτη, υπό τη σκέπη του Μητσοτάκη και του Μαρινάκη, η Αλήθεια…

ΘΛΙΨΗ ΚΑΙ ΟΡΓΗ: Συνεργάτες/-ριες της ΕφΣυν ζητούν ανάκληση των απολύσεων. Γιατί δεν απαντούν ο Μελισσανίδης και οι μη απολυμένοι

 

Επιστολή συνεργατών της Εφημερίδας των Συντακτών

Αναρτήθηκε από τον/την: ΝΙΚΟ ΣΑΡΑΝΤΑΚΟ

sarantakos.wordpress.com

17 Μαρτίου, 2026

Από τον Φεβρουάριο του 2024 συνεργάζομαι με την Εφημερίδα των Συντακτών. Κάθε Τετάρτη έχω τη στήλη «Μέσα από τις λέξεις», το περιεχόμενο της οποίας σχεδόν πάντα αναδημοσιεύω στο ιστολόγιο, συνήθως την Παρασκευή.

Η συνεργασία αυτή είναι άμισθη, χωρίς αμοιβή. Μου ζητήθηκε από φίλους που συμμετείχαν ως συνεταιριστές στο δημοσιογραφικό αυτό εγχείρημα, και την πρόσφερα διότι πιστευω ότι οι εφημερίδες έχουν λόγο ύπαρξης, ακόμα περισσότερο οι εφημερίδες του συγκεκριμένου πολιτικού προσανατολισμού.

Εδώ και λίγο καιρό, η Εφημερίδα των Συντακτών δεν είναι  πια  συνεταιριστική, αφου το 51%  των μετοχών έχει περάσει σε εταιρεία του Ομίλου Μελισσανίδη.  Αυτό ήταν δυστυχώς απαραίτητο, διότι αλλιώς η εφημερίδα θα οδηγούταν στο κλείσιμο. Κι έπειτα, την απόφαση την πήραν εκείνοι που είχαν από την αρχή πάρει μέρος στο εγχείρημα και που ο βιοπορισμός τους  διακυβευόταν -σε μένα, δεν έπεφτε λόγος.

Τον τελευταιο καιρό, η νέα εργοδοσία, ενώ τήρησε άλλες πτυχές της συμφωνίας με τους συνεταιριστές (βλ. παρακάτω) και επιτέλους πληρώθηκαν οι εργαζόμενοι, προχώρησε σε απολύσεις.

Πολλοί συνεργάτες της εφημερίδας,  δηλαδή άνθρωποι που συνεργάζονται τακτικά με την Εφημερίδα των Συντακτών χωρίς επαγγελματική σχέση, υπογράψαμε μια επιστολή, την οποία δημοσιεύω εδώ. Εκτός λάθους, η ΕφΣυν δεν την έχει δημοσιεύσει.

Δημοσιεύω επίσης την ανακοίνωση εργαζομένων της ΕφΣυν, που έχει αναλυτικά το ιστορικό της  υπόθεσης.

Συνεργάτες/-ριες της ΕφΣυν ζητούν ανάκληση των απολύσεων

 

Πάνω  στη μισοσβησμένη λέξη ΑΝΑΓΚΗ,  χαραγμένη στα ελληνικά

σε κάποιο τοίχο της Παναγίας των Παρισίων, έγινε αυτό  το βιβλίο.

                          – Βικτόρ Ουγκό, από  τον Πρόλογο στην Παναγία των Παρισίων.

 

Μια  ανάγκη είναι αυτή που γέννησε πριν δεκατρία  χρόνια την Εφημερίδα των Συντακτών. Διπλή  ανάγκη:  Να  καλυφθεί ένας κοινωνικοπολιτικός  χώρος και κυρίως  ένα κενό ελευθερίας λόγου και δικαιοσύνης για τους πολλούς  μετά  το κλείσιμο της Ελευθεροτυπίας, της εφημερίδας  που σημάδεψε τη  Μεταπολίτευση.  Και να  εκφραστεί  η  αμφισβήτηση  του  αφηγήματος των δανειστών ότι η Ελλάδα είναι η  «εξαίρεση» του Δυτικού κανόνα  και πρέπει να πληρώσει για  το αμαρτωλό  παρόν της  και το  ερειπιώδες παρελθόν της.

Η διπλή αυτή ανάγκη εκφράστηκε από ομάδα βασικών συντελεστών της Ελευθεροτυπίας, που ανέλαβε να υλοποιήσει με αυτοδιαχειριστική αντίληψη ως Συνεταιρισμός Εργαζομένων το νέο αυτό και σπάνιο εγχείρημα προτάσσοντας την κουλτούρα της αλληλεγγύης και την ανάπτυξη μιας κριτικής και δημιουργικής πολυφωνίας. Η ανάγκη αυτή έκανε και εμάς τις/τους υπογράφουσες/οντες να στηρίξουμε από την πρώτη στιγμή την ΕφΣυν και τους συντελεστές της στη δύσκολη και τολμηρή πορεία τους.

Τους περασμένους μήνες μάθαμε για τη μετάβαση της εφημερίδας από  το συνεταιριστικό μοντέλο  σε αυτό του βασικού μετόχου με ποσοστό  51%.  Μεταξύ  των όρων της συμφωνίας  ήταν πως  αυτή  η αλλαγή δεν θα  είχε για δύο χρόνια ως συνέπεια τις απολύσεις εργαζομένων. Ήδη όμως τον Φεβρουάριο έγινε η πρώτη απόλυση και την περασμένη εβδομάδα, όπως μαθαίνουμε από ενημερωτικό σημείωμα των εργαζομένων, έγιναν άλλες  τέσσερις απολύσεις και μάλιστα κάποιων ευάλωτων συναδέλφων. Με  το κείμενό τους αυτό ζητούν την τήρηση των όρων της συμφωνίας με ανάκληση των απολύσεων και διαβούλευση/συνεννόηση για τα σχέδια αναδιάρθρωσης και αναβάθμισης της εφημερίδας χωρίς απαξιωτική αντιμετώπιση των εργαζομένων.

Συνυπογράφουμε και  εμείς  ως εξωτερικοί συνεργάτες/τριες της εφημερίδας (οι περισσότεροι εξ ημών μη αμειβόμενοι/ες) το ενημερωτικό σημείωμά τους , τονίζοντας ότι σήμερα η ανάγκη  ύπαρξης της ΕφΣυν προβάλλει ακόμη πιο επιτακτική. Ραγδαίες γεωπολιτικές εξελίξεις, που μας έχουν ήδη αγγίξει, και  εσωτερικά κοινωνικά πολιτικά και πολιτισμικά  ζητήματα, που ζητούν θαρραλέες και υπεύθυνες απαντήσεις, απαιτούν να υπάρχουν και στο πεδίο του γραπτού και του ηλεκτρονικού Τύπου θεσμοί υπερασπιστές των πολλών που πασχίζουν και στερούνται, εκφραστές των προσδοκιών τους και ζωντανά παραδείγματα ελευθερίας και δημοκρατίας με την ίδια τη λειτουργία τους.

 

Θόδωρος Γεωργίου, ομ. καθηγητής ΔΠΘ

Ολύμπιος Δαφέρμος, μηχανολόγος-ηλεκτρολόγος μηχανικός

Δημήτρης Καλτσώνης, καθηγητής θεωρίας κράτους και δικαίου, Πάντειο Πανεπιστήμιο

Ελένη Καρασαββίδου,  ΕΔΙΠ ΠΤΔΕ Πανεπιστημίου Ιωαννίνων

Χρήστος Λάσκος, εκπαιδευτικός

Γιώργος Λιερός, συγγραφέας

Βασίλης Λιόσης, εκπαιδευτικός-συγγραφέας

Αιμιλία Λυμπεράκη – Besson ·Πρώην Διευθύντρια Δημοσίων-Διεθνών

Σχέσεων & Ευρωπαϊκών Προγραμμάτων της ΓΣΕΒΕΕ – ΜμΕ

Τάκης Μαστρογιαννόπουλος, συνταξιούχος

Γιάννης Μαυρής, πολιτικός επιστήμονας

Νίκος Ξυδάκης, δημοσιογράφος

Γιώργος Οικονομόπουλος, ιατρός

Τάσης Παπαϊωάννου, αρχιτέκτων, ομ. καθηγητής Σχολής Αρχιτεκτόνων ΕΜΠ

Μανώλης Πιμπλής, δημοσιογράφος

Πέπη Ρηγοπούλου, ομ. καθηγήτρια ΕΚΠΑ

Νίκος Σαραντάκος, συγγραφέας

Μαριάννα Τζιαντζή, συγγραφέας-δημοσιογράφος

Νίκη Τρουλλινού, συγγραφέας

Θωμάς Τσαλαπάτης, συγγραφέας-αρθρογράφος

Άρης Χατζηστεφάνου, δημοσιογράφος

Γιάννης Ψυχοπαίδης, ζωγράφος

Και η ανακοίνωση 60 εργαζομένων και συνεταιριστών της ΕφΣυν (από εδώ):

ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΚΤΩΝ ΠΡΟΣ ΤΙΣ ΣΥΝΔΙΚΑΛΙΣΤΙΚΕΣ ΕΝΩΣΕΙΣ ΜΑΣ (ΕΣΗΕΑ, ΠΟΕΣΥ, ΕΠΗΕΑ, ΕΣΗΕΜΘ, ΕΣΠΗΤ, ΕΣΗΕΠΗΝ, ΕΣΗΕΘΣΤΕ-Ε, ΕΤΗΠΤΑ):

Αγαπητοί συνάδελφοι,

Όπως σας είναι γνωστό, από τα τέλη του 2025 έχει ολοκληρωθεί η μεταβίβαση του 51% της συνεταιριστικής Εφημερίδας των Συντακτών σε εταιρεία συμφερόντων του Ομίλου Μελισσανίδη.

Ο συνεταιρισμός διατηρεί το 43% της εταιρείας «Ανεξάρτητα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης», αλλά ο νέος βασικός μέτοχος έχει το δικαίωμα μέχρι το 2028 να αποκτήσει και το υπόλοιπο των μετοχών, με δέσμευση των συνεταιριστών να μη μεταβιβάσουν τα μερίδιά τους μέχρι ο νέος συν-ιδιοκτήτης ασκήσει το δικαίωμα προαίρεσης στο υπόλοιπο των μετοχών για την απόκτηση του 100%.

Στο νέο ΔΣ της εταιρείας ο βασικός μέτοχος έχει τέσσερα από τα έξι μέλη.

Ο συνεταιρισμός εκπροσωπείται από την πρόεδρό του, ενώ στο ΔΣ συμμετέχει και ο εκλεγμένος διευθυντής της ΕφΣυν, Σωτήρης Μανιάτης.

Η συμφωνία, που εγκρίθηκε ομόφωνα από τη γενική συνέλευση του συνεταιρισμού- δημοσιογράφους, τεχνικούς, διοικητικούς-, προβλέπει μεταξύ άλλων:

• Εξόφληση δεδουλευμένων προς τους εργαζόμενους και λοιπών οφειλών της ΕφΣυν προς τρίτους
• Αποζημίωση στους συνεταιριστές για το μερίδιο της εταιρείας (51%) που εξαγοράστηκε
• Διασφάλιση των θέσεων εργασίας για δύο χρόνια- απολύσεις μόνο για σπουδαίο λόγο
• Οριζόντια αύξηση μισθών 7,5% το 2026 και 7,5% το 2027
• Προσλήψεις για την ενίσχυση του δυναμικού και χρηματοδότηση αναπτυξιακού σχεδίου, ιδιαίτερα για την ψηφιακή έκδοση της ΕφΣυν
• Σεβασμό στον χαρακτήρα, τον προσανατολισμό, την ταυτότητα που έχει διαμορφώσει εδώ και 13 χρόνια η ΕφΣυν μέσα από το περιεχόμενο και τους ανθρώπους που το παράγουν

Η συμφωνία τηρήθηκε με συνέπεια ως προς την καταβολή των δεδουλευμένων και την αποζημίωση των συνεταιριστικών μερίδων. Δεν έχει υλοποιηθεί ακόμη η δέσμευση για οριζόντια αύξηση 7,5% στους μισθούς, οι οποίοι με εξαίρεση τις εκ του νόμου αναπροσαρμογές (καταβολή τριετιών, μειώσεις ΦΜΥ) έχουν μείνει παγωμένοι για 13 χρόνια.

Ωστόσο, αυτό που αποτέλεσε δυσάρεστο αιφνιδιασμό και κατά τη γνώμη μας κίνηση αθέτησης των συμφωνηθέντων ήταν η εγκαινίαση της νέας περιόδου της ΕφΣυν με απολύσεις. Πρώτα με την απόλυση του Μάριου Διονέλλη, μέλους της ΕΣΗΕΑ, με την εξήγηση ότι «για να γίνουν προσλήψεις σε πιο δυναμικά πεδία, όπως το Ιντερνετ, έπρεπε να μειωθούν οι ανταποκριτές»!

Σημειωτέον, η ΕφΣυν έχει δυο ανταποκριτές στη βόρεια Ελλάδα (συν έναν αθλητικό συντάκτη), μια στις Βρυξέλλες (Ψαρά), έναν στην Κρήτη (τον Μάριο), έναν στη Ρώμη (Συγγελάκης) και δυο μερικής απασχόλησης, αμειβόμενους με ασήμαντα ποσά, στο Ανατολικό Αιγαίο και στη Δυτική Ελλάδα (Παγούδης και Καραμήτσος).

Στην αντίδρασή μας προς τη νέα διοίκηση της εταιρείας μέσω του ΔΣ του Συνεταιρισμού για την απόλυση Διονέλλη, η απάντησή της ήταν «με το 51% αυτή ασκεί διοίκηση και αυτή παίρνει τις αποφάσεις» και πως η συμφωνία για «διασφάλιση των θέσεων εργασίας» αφορούσε μόνον τον αριθμό και όχι τα πρόσωπα!

Την ίδια ερμηνεία της συμφωνίας υιοθέτησε και η διεύθυνση της εφημερίδας, παρότι η ομόφωνη έγκριση από τη ΓΣ του συνεταιρισμού προφανώς αντανακλούσε την πεποίθηση των εργαζόμενων συνεταιριστών ότι, πλην «σπουδαίου λόγου», για δυο χρόνια υπάρχει ασφάλεια απασχόλησης.

Στην επίκληση από την πλευρά μας των κανόνων εταιρικής διακυβέρνησης και του δικαιώματος διαβούλευσης των κατόχων του 43% (των συνεταιριστών) σε σοβαρές αποφάσεις, η απάντηση του πλειοψηφούντος μετόχου ήταν ανάλογη: «Εχουμε το 51%, παίρνουμε τις αποφάσεις».

Η νέα διοίκηση της εταιρείας αρνήθηκε τη δημοσιοποίηση στην ΕφΣυν της(σχεδόν) ομόφωνης απόφασης της ΓΣ του συνεταιρισμού που ζητούσε ανάκληση της απόλυσης Διονέλλη και ενημέρωση για το σχέδιο «αναδιάρθρωσης» της εφημερίδας (απολύσεις – προσλήψεις).

Στο μεταξύ μείναμε με την εντύπωση μιας προσωρινής «αναστολής» του σχεδίου αυτού. Διαψευστήκαμε την περασμένη Πέμπτη και Παρασκευή, όταν ανακοινώθηκε η απόλυση τεσσάρων ακόμη συναδέλφων:

• Γιώργος Δημητρακόπουλος (νυχτερινή γραμματεία, φύλαξη, text),
• Σπύρος Μανουσέλης (Επιστήμη),
• Κ. Καραγιαννίδης (ζώδια),
• Τάσος Τσακίρογλου (στήλη στην έντυπη ΕφΣυν και εβδομαδιαίο podcast «Ανάλυσέ το»)

Ο Τάσος Τσακίρογλου, μέλος της ΕΣΗΕΑ, ιδρυτικό μέλος του συνεταιρισμού, επικεφαλής της διαδικτυακής efsyn.gr για σχεδόν δέκα χρόνια, από τον περασμένο Σεπτέμβριο, για λόγους προσωπικούς -για την ακρίβεια, λόγους υγείας- είχε παραιτηθεί από την αρχισυνταξία της efsyn.gr και είχε περιοριστεί σε σχέση μερικής απασχόλησης και ανάλογη μείωση της αμοιβής του, διατηρώντας την έντυπη στήλη του και το εβδομαδιαίο podcast του, επιβαρύνοντας ελάχιστα την εφημερίδα.

Η απόλυσή του, εκτός του ότι στερεί την ΕφΣυν μια ακόμη υπογραφή-στοιχείο ταυτότητας της εφημερίδας και με σημαντική απήχηση στο κοινό της, παραβιάζει τις στοιχειώδεις αρχές σεβασμού στην εκάστοτε ευάλωτη θέση κάθε εργαζόμενου. Η απόλυση δεν υπακούει καν σε οικονομική λογική, μια και οι προσλήψεις στο όνομα των οποίων γίνονται οι απολύσεις κοστίζουν πολλαπλάσια από τους απολυόμενους και από τους μέχρι σήμερα εργαζόμενους.

Μας ανησυχεί ιδιαίτερα η όλη εξέλιξη, η απουσία διαβούλευσης και συνεννόησης για το «σχέδιο αναδιάρθρωσης και αναβάθμισης» της εφημερίδας και της ιστοσελίδας και τελικά η απαξιωτική αντιμετώπιση των εργαζόμενων που επί 13 χρόνια στήριξαν το πιο καινοτόμο εκδοτικό εγχείρημα στα
χρόνια της μεγάλης κρίσης.

Ζητούμε από την ΕΣΗΕΑ και τις άλλες συνδικαλιστικές ενώσεις του κλάδου:

• Να πιέσουν για ανάκληση των απολύσεων και για ουσιαστική τήρηση όλων των όρων της συμφωνίας πώλησης του 51% της ΕφΣυν
• Να καλέσουν την διοίκηση και τη διεύθυνση της εταιρείας να δώσουν εξηγήσεις για τις αναιτιολόγητες απολύσεις και να παρουσιάσουν τα σχέδιά τους για το μέλλον της ΕφΣυν
• Να απαιτήσουν μια θεσμικά αντάξια της συνεταιριστικής κουλτούρας της ΕφΣυν διαχείριση των σοβαρών αποφάσεων, ιδιαίτερα αυτών που αφορούν την ψυχή της ΕφΣυν, τους ανθρώπους της, με όλα τα συσσωρευμένα προβλήματά τους”

The Brasher Doubloon /Το Κίβδηλο Δουβλόνι (1947)

 

Το Κίβδηλο Δουβλόνι

 Director: John Brahm Writers: Dorothy Bennett (screenplay) (as Dorothy Hannah), Leonard Praskin(adaptation). Stars: George Montgomery, Nancy Guild, Conrad Janis. 

 

 Ο εμβληματικός ιδιωτικός ντετέκτιβ Φίλιπ Μάρλοου (Τζορτζ Μοντγκόμερι) προσλαμβάνεται από μια πλούσια χήρα, την Ελίζαμπεθ Μέρντοκ (Φλόρενς Μπέιτς), για να βρει ένα σπάνιο χρυσό νόμισμα, το "Brasher Doubloon", το οποίο κλάπηκε από τη συλλογή του αποθανόντος συζύγου της .

Αυτό που αρχικά φαντάζει ως μια συνηθισμένη υπόθεση, γρήγορα μπλέκει τον Μάρλοου σε ένα κουβάρι εκβιασμών και φόνων: καθώς ερευνά, έρχεται αντιμέτωπος με μια σειρά από υπόπτους και εγκληματίες, ενώ η ατμόσφαιρα γίνεται ολοένα και πιο σκοτεινή. Το μυστήριο φαίνεται να επικεντρώνεται γύρω από τη Μερλ Ντέιβις (Νάνσι Γκιλντ), τη νευρωτική και μυστηριώδη γραμματέα της κυρίας Μέρντοκ . 

Η ταινία βασίζεται στο μυθιστόρημα του Ρέιμοντ Τσάντλερ The High Window. 

Διαβάστε στο πρωτότυπο: The High Window, by Raymond Chandler(Pdf)

Ένα από τα δυνατά σημεία της ταινίας, που ξεχωρίζει ακόμα και σε σχέση με άλλα φιλμ νουάρ της εποχής, είναι η χρήση πραγματικών τοποθεσιών στο Λος Άντζελες. Γυρίσματα σε μια παλιά έπαυλη στην Πασαντίνα και σε ένα σπίτι στο Χόλιγουντ Χιλς, με τους δυνατούς ανέμους να δημιουργούν μια ανησυχητική ατμόσφαιρα, δίνουν μια ιδιαίτερη αυθεντικότητα στην ταινία.

Η "εξπρεσιονιστική ατμόσφαιρα" του Τζον Μπραμ, η  εξαιρετική φωτογραφία και οι γκροτέσκο χαρακτήρες, με τον Φριτς Κόρτνερ να κλέβει την παράσταση ως κακοποιός,αποτελούν τα ατού της ταινίας.

The Brasher Doubloon/Wikipedia

 

«Αγκαλιασμένοι στον θάνατο»:20 εκμαγεία των θυμάτων της Πομπηίας που συγκλονίζουν 

---

Πάνω από 20 γύψινα εκμαγεία θυμάτων που έχασαν τη ζωή τους στην έκρηξη του Βεζούβιου στην Πομπηία παρουσιάζονται για πρώτη φορά στο κοινό, μέσα από έκθεση που εγκαινιάστηκε στις 12 Μαρτίου.

Τα εκμαγεία, τα οποία οι μελετητές αποκαλούν «αποτυπώματα του πόνου», καταδεικνύουν τη στάση στην οποία βρισκόταν κάθε κάτοικος τη στιγμή του θανάτου του το 79 μ.Χ. Τα εκμαγεία δημιουργήθηκαν με την έκχυση υγρού γύψου στα κενά που άφησαν τα αποσυντεθειμένα σώματα μέσα στην τέφρα.

«Οι επιμελητές της έκθεσης ήθελαν να αποδώσουν αξιοπρέπεια σε αυτούς τους ανθρώπους που είναι σαν εμάς -γυναίκες, παιδιά, άνδρες- και έχασαν τη ζωή τους κατά τη διάρκεια της έκρηξης», δήλωσε ο Γκάμπριελ Ζούχτριγκελ, διευθυντής του Αρχαιολογικού Πάρκου της Πομπηίας, προσθέτοντας ότι επιθυμούν οι άνθρωποι «να κατανοήσουν τι πραγματικά συνέβη στην Πομπηία».

Η τεχνική δημιουργίας των γύψινων εκμαγείων, που εφευρέθηκε από τον Τζουζέπε Φιορέλι το 1863, διατηρεί πιστά τη στάση, την έκφραση του πόνου και τις λεπτομέρειες της ενδυμασίας των θυμάτων, καθιστώντας τα μοναδικά τεκμήρια. Χρησιμοποιείται ακόμη και σήμερα από την ομάδα των επιστημόνων που διεξάγουν έρευνα στο αρχαιολογικό πάρκο της Πομπηίας.

Η έκρηξη του Βεζούβιου το 79 μ.Χ. σκότωσε περίπου 2.000 κατοίκους της πόλης, ενώ ο συνολικός αριθμός των θυμάτων στην ευρύτερη περιοχή έφτασε τους 16.000. Η πόλη της Πομπηίας καλύφθηκε από τέφρα, η οποία στη συνέχεια στερεοποιήθηκε από πυροκλαστικές ροές.

Κατά τη διάρκεια των ανασκαφών στην Πομπηία, βρέθηκαν τα λείψανα περισσότερων από 1000 θυμάτων της έκρηξης, παγιδευμένα στα σπίτια ή στα καταφύγιά τους, θαμμένα κάτω από «βροχή» ελαφρόπετρας και ηφαιστειακά πετρώματα, ή σκοτωμένα από την κατάρρευση οροφών και τοίχων.

Τα 22 εκμαγεία που βρίσκονται στην έκθεση επιλέχθηκαν μεταξύ των καλύτερα διατηρημένων λειψάνων. Τα θύματα βρέθηκαν σε όλη την πόλη, από τις εσωτερικές περιοχές έως τις πύλες και τους δρόμους που οδηγούσαν έξω από την Πομπηία, όπου οι κάτοικοι κατέφυγαν αναζητώντας ασφάλεια.

«Μέσω των αναλύσεων που μπορούμε να πραγματοποιήσουμε σήμερα με όλο και πιο προηγμένες τεχνικές, μπορούμε επίσης να προσδιορίσουμε την ηλικία και το φύλο τους, αλλά και αν έπασχαν από συγκεκριμένες ασθένειες ή ακολουθούσαν συγκεκριμένο τρόπο διατροφής», δήλωσε η Σίλβια Μαρτίνα Μπερτεσάγκο, αρχαιολόγος στο Αρχαιολογικό Πάρκο της Πομπηίας.

Η έκθεση φιλοξενείται στις στοές του Μεγάλου Γυμναστηρίου, που βρίσκεται απέναντι από το Αμφιθέατρο. Εκτός από έναν χώρο αφιερωμένο στους ανθρώπους που χάθηκαν, περιλαμβάνει εκθέματα όπως φυτά και τρόφιμα που παρέμειναν θαμμένα για αιώνες κάτω από τέφρα και λάβα.

A day filled with poignant reflection as the permanent exhibition dedicated to the plaster casts of ancient Pompeians opened in #Pompeii.
At last they are given context: where, when & how they were found, what they were found with, and details such as their sex & approximate age. pic.twitter.com/79hhetz0qY

— Dr Sophie Hay (@pompei79) March 11, 2026