Πέμπτη, Νοεμβρίου 19, 2026

«Εθνικιστική αντίδραση και τάγματα ασφαλείας»: Φωτίζοντας ψύχραιμα τη γέννηση, τη δράση και την τύχη του διαβόητου κατοχικού θεσμού . Ένα αποκαλυπτικό βιβλίο

   https://encrypted-tbn0.gstatic.com/images?q=tbn:ANd9GcRPxms2Lcp_ggFyqDa9i86f-SY--R15zrTGUn7mfLY5mA&s=10  

Εθνικιστική "αντίδραση" και Τάγματα Ασφαλείας - Εκδόσεις ΠατάκηΣυγγραφέας: Γιάννης Πριόβολος, απόστρατος υποστράτηγος (αποφοίτησε από τη Σχολή Ευελπίδων το 1975), γεννημένος το 1951 στην Αχαΐα.

    Έκδοση: Πατάκης, Αθήνα, Μάρτιος 2018, 560 σελίδες, ISBN 978-960-16-7561-9
.

«Στόχος του βιβλίου αυτού είναι να ρίξει φως σε μια σκοτεινή και επιμελώς κρυμμένη περιοχή της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας, στην περίοδο της τρίτης κατοχικής κυβέρνησης με πρωθυπουργό και υπουργό Εθνικής Αμύνης τον Ι. Ράλλη (1943-1944). Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου διαδραματίστηκε ο κατοχικός Εμφύλιος –παράλληλα με τον αντικατοχικό πόλεμο–, ως προοίμιο του άλλου Εμφυλίου, εκείνου που δεν άργησε να ακολουθήσει (Δεκεμβριανά 1944 και περίοδος 1946-1949).

Πρόκειται για την εποχή που η αναμφισβήτητη εθνική-αντιστασιακή δράση του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ συνδυάστηκε με τάσεις στρατιωτικού ηγεμονισμού. Ταυτόχρονα είναι και η εποχή που το αντικομμουνιστικό πάθος ορισμένων (αυτοαποκαλουμένων «εθνικιστών») τους οδήγησε στο σημείο να μη διστάζουν να συνεργαστούν με τους κατακτητές ή να καταταγούν στα αντικομμουνιστικά τμήματα (Τάγματα Ασφαλείας, τρομοκρατικές ομάδες Ειδικής Ασφάλειας κτλ.) που όπλιζαν οι τελευταίοι για δικό τους όφελος.

Το βιβλίο έχει συγκροτηθεί μέσα από τη σύνθεση πλήθους αρχειακών τεκμηρίων που ανασύρθηκαν από την αφάνεια της Υπηρεσίας Στρατιωτικών Αρχείων (ΥΣΑ), αλλά και άλλων αρχείων (ΓΕΣ/ΔΙΣ, ΑΣΚΙ, ΕΛΙΑ, Ιστορικά Αρχεία Μουσείου Μπενάκη, ΓΑΚ), σε συνδυασμό με άλλες, αδημοσίευτες ή δημοσιευμένες, γραπτές πηγές. Σε αυτά τα στοιχεία πρέπει να προστεθούν και οι αναμνήσεις που συγκέντρωσε ο συγγραφέας τα τελευταία τριάντα χρόνια, συζητώντας με δεκάδες ανθρώπους (ιδιώτες και πρώην αξιωματικούς) που έζησαν τα χρόνια της Κατοχής. Με βάση το υλικό αυτό επιχειρείται μια διείσδυση στον σχεδόν άγνωστο σήμερα κόσμο των Ταγμάτων Ασφαλείας και σχηματίζεται μια σαφής εικόνα σχετικά με την «ποιότητα» των στελεχών που τα συγκροτούσαν.»(Εξώφυλλο του βιβλίου)



Τα τέσσερα βασικά θετικά στοιχεία του βιβλίου:

1. Η  Πρωτογενής έρευνα και αρχειακό υλικό: Αξιοποίηση μεγάλου όγκου αδημοσίευτων πηγών από τα ΓΑΚ, τα ΑΣΚΙ, τα αρχεία του ΔΙΣ/ΓΕΣ, καθώς και βρετανικά και γερμανικά αρχεία.

  2. Η νηφάλια, αποστασιοποιημένη και αυστηρά τεκμηριωμένη γραφή, που αποφεύγει τις ιδεολογικές κορώνες και των δύο πλευρών. Ιδιαίτερη μνεία πρέπει να γίνει σχετικά με την αποδόμηση του μεταπολεμικού αφηγήματος περί «εθνικής ανάγκης» που δήθεν επέβαλε τη δημιουργία των Ταγμάτων.


3.  Τα Τάγματα Ασφαλείας δεν εξετάζονται μεμονωμένα, αλλά στο πλαίσιο της σύγκρουσης ΕΑΜ – προπολεμικού αστικού/εθνικιστικού κόσμου, δείχνοντας ότι ο εμφύλιος ξεκίνησε μέσα στην Κατοχή και ότι οι Γερμανοί εκμεταλλεύτηκαν τον διχασμό.

4. Η λεπτομερής ανάλυση της δράσης των Ταγμάτων στην Πελοπόννησο (όπου το φαινόμενο πήρε μαζικές διαστάσεις) και στην Αττικοβοιωτία.



   Θυμίζουμε  ότι τα Τάγματα Ασφαλείας συνεργάστηκαν στενά με τους Γερμανούς, συμμετείχαν σε επιχειρήσεις εκκαθάρισης κατά του ΕΛΑΣ και σε εκτελέσεις/αντίποινα. Χαρακτηριστικό παράδειγμα: μετά την αποχώρηση των Γερμανών τον Σεπτέμβριο του 1944, δόθηκε μάχη μεταξύ Ταγμάτων και ΕΛΑΣ στον Αχλαδόκαμπο.

    Ο Πριόβολος έχει ασχοληθεί και με άλλα θέματα της περιόδου, όπως οι επαγγελματίες αξιωματικοί στον ΕΛΑΣ.Το βιβλίο επικεντρώνεται στην περίοδο της τρίτης κατοχικής κυβέρνησης του Ι. Ράλλη (1943-1944), με στόχο να αποκαλύψει τον «σκοτεινό και σχολαστικά κρυμμένο» τομέα της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας. Ο συγγραφέας θεωρεί ότι κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου διεξήχθη παράλληλα με τον αντιστασιακό πόλεμο ένας «εμφύλιος υπό κατοχή», ο οποίος αποτέλεσε το προοίμιο του μεταγενέστερου εμφυλίου πολέμου (Δεκεμβριανά του 1944 και 1946-1949).

Το βιβλίο αφενός αναγνωρίζει την αναμφισβήτητη εθνική αντιστασιακή δράση του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ, αφετέρου επισημαίνει ότι αυτή συνδυάστηκε με τάσεις «στρατιωτικού ηγεμονισμού». Ταυτόχρονα, εξετάζει πώς ο αντικομμουνιστικός ζήλος ορισμένων αυτοαποκαλούμενων «εθνικιστών» τους οδήγησε στη συνεργασία με τους κατακτητές ή στην ένταξη σε ένοπλες ομάδες όπως τα Τάγματα Ασφαλείας και οι τρομοκρατικές ομάδες Ειδικής Ασφάλειας.

Ξανατονίζουμε ότι η μεθοδολογία του βιβλίου χαρακτηρίζεται από τη  σύνθεση πολλαπλών πηγών. Ο συγγραφέας άντλησε υλικό από την Υπηρεσία Στρατιωτικών Αρχείων (ΥΣΑ), τα ΓΕΣ/ΔΙΣ, τα ΑΣΚΙ, τα ΕΛΙΑ, τα Ιστορικά Αρχεία του Μουσείου Μπενάκη και τα ΓΑΚ, συνδυάζοντας δημοσιευμένες και αδημοσίευτες γραπτές πηγές.

 Επιπλέον, αξιοποίησε προσωπικές μαρτυρίες, που συγκέντρωσε επί τριάντα χρόνια από δεκάδες ιδιώτες και πρώην αξιωματικούς, οι οποίοι  έζησαν την περίοδο της Κατοχής, προκειμένου να σκιαγραφήσει το προφίλ και την «ποιότητα» του προσωπικού των Ταγμάτων Ασφαλείας.

Ο Πριόβολος φωτίζει το  ρόλο των Βρετανών απέναντι στα Τάγματα Ασφαλείας , που ήταν αντιφατικός και καιροσκοπικός: δημόσια τα καταδίκαζαν χλιαρά για τη συνεργασία τους με του κατακτητές, ενώ πίσω από την πολιτική σκηνή τα έβλεπαν ως ενδεχόμενο αντικομουνιστικό εργαλείο. Ενώ , από τα τέλη του 1943 έως το 1944, το ΕΑΜ/ΕΛΑΣ απαιτούσε επανειλημμένα από τη βρετανική κυβέρνηση και την ελληνική εξόριστη κυβέρνηση να καταδικάσουν επίσημα τα Τάγματα Ασφαλείας. Ωστόσο, η βρετανική πλευρά δίσταζε συνεχώς.

Τον Ιανουάριο του 1944, ο βασιλιάς της Ελλάδας εξέδωσε μια αδύναμη δήλωση, λέγοντας ότι όσοι συμμετείχαν στα Τάγματα Ασφαλείας θα έχαναν την ελληνική ιθαγένεια.

 Τον Μάρτιο, το βρετανικό υπουργικό συμβούλιο έκρινε ότι μια «ειδική δήλωση» ήταν «ασύμφορη» και πρότεινε να γίνονται μόνο έμμεσες αναφορές σε γενικότερες δηλώσεις. Αργότερα, όταν υπήρξε πρόταση για επίσημη καταδίκη, αυτή εμποδίστηκε από τον υπουργό Πληροφοριών Μπράκεν, στενό συνεργάτη του Τσώρτσιλ. 

Ακόμη και η βρετανική προπαγάνδα προς την Ελλάδα χρησιμοποιούσε μόνο ήπιες εκφράσεις εναντίον τους, όπως «το έργο τους είναι ντροπιαστικό» και ότι «θα έπρεπε να σταματήσουν», και τον Μάιο του 1944 το BBC σταμάτησε εντελώς την κριτική κατά των Ταγμάτων Ασφαλείας.

 Έτσι, όταν τα γερμανικά στρατεύματα αποχώρησαν το 1944, οι Βρετανοί τα αφόπλισαν μεν , για να κατευνάσουν την οργή του λαού που ζητούσε εκδίκηση, αλλά παράλληλα  τα προστάτευσαν, εμποδίζοντάς τα να πέσουν στα χέρια του ΕΛΑΣ. Ο λόγος ήταν ότι , από εδώ κι εμπρός, η βρετανική στρατηγική επικεντρώθηκε στην ανάσχεση της εξάπλωσης του ΕΑΜ/ΕΛΑΣ και στη διατήρηση της επιρροής τους στην Ελλάδα μετά τον πόλεμο. Οι Βρετανοί αξιωματικοί πίστευαν ότι αν οι σχέσεις με το ΕΑΜ/ΕΛΑΣ διακόπτονταν, τα Τάγματα Ασφαλείας θα ήταν απαραίτητα. 

Ο Γούντχαους, επικεφαλής της βρετανικής στρατιωτικής αποστολής στην Ελλάδα, δήλωσε ρητά τον Ιούνιο του 1944 ότι αν η Βρετανία αποφάσιζε να διακόψει τις σχέσεις με το ΕΑΜ, θα χρειαζόταν τα Τάγματα Ασφαλείας, και μέχρι τότε συνιστούσε να «κρατήσουν την πόρτα ανοιχτή». Ο αναπληρωτής του, συνταγματάρχης Μπαρνς, εξέφρασε ακόμη πιο άμεσα αυτή τη θέση: «Πιστεύω ότι θα ταχθούν με το μέρος της συμμαχικής δύναμης εισβολής... Παρόλο που αναμφίβολα εκτελούν έργο για τους Γερμανούς, δεν πρέπει να τα καταδικάσουμε δημόσια με τρόπο που θα κλείσει οριστικά τον δρόμο της μελλοντικής συμφιλίωσης».

Τον Οκτώβριο του 1944, όταν οι Γερμανοί αποχώρησαν από την Πάτρα, ο διοικητής των Ταγμάτων Ασφαλείας Κουρκουλάκος, μετά από μυστικές διαπραγματεύσεις με Βρετανούς αξιωματικούς, παραδόθηκε στους Βρετανούς και όχι στον ΕΛΑΣ. Περίπου 1.200 άνδρες ακολούθησαν, με τους New York Times να αναφέρουν ότι οι άνδρες των Ταγμάτων Ασφαλείας «φοβούνταν θανάσιμα τον ΕΛΑΣ» και παραδόθηκαν στους Βρετανούς αναζητώντας προστασία. Κάποιοι, πριν παραδώσουν τα όπλα, ζητούσαν ρητά τη διαβεβαίωση ότι «τα όπλα θα παραδοθούν στους Βρετανούς, όχι στους κομμουνιστές».

Στα τέλη Σεπτεμβρίου 1944, η Συμφωνία της Καζέρτα χαρακτήρισε τα Τάγματα Ασφαλείας «όργανα του εχθρού», αλλά ο Βρετανός στρατηγός Σκόμπι διέταξε τους αξιωματικούς του να ενεργήσουν ως «διαιτητές», προστατεύοντας όσο το δυνατόν τα στελέχη των Ταγμάτων Ασφαλείας από αντίποινα του ΕΑΜ/ΕΛΑΣ. Τα Τάγματα Ασφαλείας αφοπλίστηκαν και κρατήθηκαν προσωρινά  ως αιχμάλωτοι πολέμου, περιμένοντας την ελληνική κυβέρνηση να αποφασίσει την τύχη τους.


Οι Βρετανοί γνώριζαν σαφώς ότι τα Τάγματα Ασφαλείας συνεργάζονταν με τους Γερμανούς, αλλά δεν τα καταδίκασαν δημόσια λόγω της ανάγκης αντιμετώπισης του ΕΑΜ/ΕΛΑΣ. Όταν τελείωσε ο πόλεμος, χρησιμοποίησαν τον ρόλο τους ως «σύμμαχοι» για να τα αφοπλίσουν, κυρίως όμως για  να τα προστατεύσουν, διασφαλίζοντας ότι αυτή η ένοπλη δύναμη δεν θα εξοντωνόταν από το ΕΑΜ/ΕΛΑΣ και θα μπορούσε να αποτελέσει μελλοντικό αντικομμουνιστικό απόθεμα. Αυτή η πολιτική συνέβαλε άμεσα στην κλιμάκωση της σύγκρουσης κατά τη διάρκεια των Δεκεμβριανών του 1944, όπου τα Τάγματα Ασφαλείας πρωτοστάτησαν στα αιματηρά γεγονότα υπό την καθοδήγηση των Άγγλων.

 

******************* 

 

Ομάδα Ελλήνων μελών των Ταγμάτων Ασφαλείας (συνεργατών των γερμανικών δυνάμεων κατοχής) ξαποστάζουν στην ύπαιθρο το 1943.

Τάγματα Ασφαλείας/Βικιπαίδεια

******************* 

Δείτε τη σχετική συζήτηση που έγινε στον Ιανό , κατά την παρουσίαση του βιβλίου.

 


House by the River /Το σπίτι δίπλα στο ποτάμι (1950): μελοδραματικό θρίλερ της "αμερικανικής" περιόδου του Φριτς Λανγκ

 

HouHouse by the River - Wikipediase by the River (1950)

Σπίτι δίπλα στο ποτάμι




Movie Quote of the Day – House by the River, 1950 (dir. Fritz Lang) – the  diary of a film history fanatic

Ο πλούσιος  Stephen Byrne είναι ένας φιλόδοξος  μυθιστοριογράφος, που ζει κι εργάζεται σ΄ένα επιβλητικό σπίτι δίπλα σ’ ένα ποτάμι. Κάποιο βράδυ  σκοτώνει  μεθυσμένος την πανικόβλητη   ελκυστική του υπηρέτρια .  
Ο συγγραφέας, με τη βοήθεια του κουτσού αδελφού του, βάζει το πτώμα σ’ ένα σάκο και το ρίχνουν στο ποτάμι. Δυστυχώς γι΄αυτούς , το πτώμα δε βυθίζεται αλλά και επιπλέει προς το σπίτι κάποιες μέρες μετά.House by the River (1950) | MUBI
 Παρά τις απεγνωσμένες προσπάθειες από τους αδελφούς για να πάρουν το πτώμα, ο σάκος πέφτει τελικά στα χέρια της αστυνομίας . 
Ο Byrne, που χρησιμοποιεί την εξαφάνιση της γυναίκας και το θάνατό της προς άγραν δημοσιότητας για τα βιβλία του, συνειδητοποιεί ότι ο αδελφός του είναι αυτός που πρόκειται να κατηγορηθεί για το έγκλημα αλλά αδιαφορεί . 
Αντίθετα ,  αρχίζει να γράφει ένα βιβλίο βασισμένο στο έγκλημα και κατηγορεί τον αδελφό του ότι έχει σχέση με τη γυναίκα του και προσπαθεί να απαλλαγεί από αυτόν.House by the River (1950) - IMDb
Η σύγκρουση ανάμεσα στα αδέλφια θα είναι είναι σφοδρή και η  κάθαρση δε θα αργήσει να έλθει.
Μελοδραματικό θρίλερ   της "αμερικανικής" περιόδου του Φριτς Λανγκ, που αναδεικνύει τα βασικά ατού της σπουδαίας σκηνοθετικής του  ιδιοφυΐας:εναλλασσόμενη ατμόσφαιρα αγωνίας , απόλυτη  αξιοποίηση των  φυσικών φαινομένων  και  επιδέξια εστίαση της κάμερας πάνω στα μισοφωτισμένα πρόσωπα των πρωταγωνιστών  και στα επιβλητικά  αντικείμενα των εσωτερικών και εξωτερικών χώρων. 

Eero Järnefelt /Έερο Γάιρνεφελντ: το μεγαλείο της φύσης πάνω απ΄όλα



Έερο Γάιρνεφελντ, ο ζωγράφος των ανέμων 

Γράφει η Μαρία Σκαμπαρδώνη
culturepoint.gr

Ο αέρας, για πολλούς, θεωρείται το πιο ενοχλητικό καιρικό φαινόμενο.

Έτσι όπως παρασύρει τα πάντα, φέρνει τα μαλλιά μας μπροστά στο πρόσωπό μας, αναγκάζει τον κύριο του απέναντι δρόμου να τρέχει για να πιάσει το καπέλο του.

Ισχυροί άνεμοι εμποδίζουν τα καράβια να φτάσουν σώα στον προορισμό τους, μπερδεύουν τα βήματά μας και ανακατεύουν τα χαρτιά μας και τους φακέλους που έχουμε στα χέρια μας για τις καθημερινές μας διεκπεραιώσεις.Saimi in the Meadow του Εέρο Γαίρνεφελντ, 1892, oil on canvas, Järvenpää Art Museum

Όμως, ένας ταλαντούχος ζωγράφος τολμάει να ανακαλύψει την καλλιτεχνική χροιά και σημασία αυτών των εκνευριστικών -για την καθημερινότητα -φαινομένων και να δημιουργήσει πίνακες ευφάνταστους που αποτυπώνουν τις καιρικές συνήθειες, τη φύση της Φινλανδίας και των απλών και φυσικών στιγμών της.
Sunset over a Lake
    Ο Έερο Γάιρνεφελντ (1863 – 1937), είναι ο ζωγράφος της Φινλανδίας, εκείνος που εκπροσωπεί τη φυσική της ομορφιά στην τέχνη και τολμάει να ακουμπήσει την παράταιρη γοητεία των ανέμων.Nelma

Στους πίνακες του Φινλανδού ζωγράφου, ο άνεμος γίνεται καλλιτεχνική έμπνευση; παύει να είναι αυτή η ενοχλητική συμπλήρωση μίας έντονης κακοκαιρίας που σηκώνει φύλλα, ταρακουνάει δέντρα και τα κύματα των θαλασσών.
Portrait of Jean SibeliusΠορτρέτο του συνθέτη  Γιαν Σιμπέλιους
 
Σε έναν από τους πιο χαρακτηριστικούς του πίνακες, το Wind in the sails, έχει ως κεντρικό θέμα την επιρροή του ανέμου στην κίνηση ενός καραβιού.

Ο ζωγράφος αποτυπώνει τη Φινλανδική φύση με όλη την ομορφιά αλλά και τα πιο δύσκολα καιρικά φαινόμενα που περιλαμβάνει. Από τα ατμοσφαιρικά του τοπία μέχρι τις μελέτες του για τη συννεφιά, τα τόσο όμορφα αλλά και απομονωμένα μέρη της Φινλανδικής υπαίθρου.

Καταφέρνει με το ταλέντο του να συλλάβει τις ξαφνικές αλλαγές του καιρού, με το πινέλο του να αιχμαλωτίσει τα σύννεφα και τις ενίοτε πιο δραστήριες κινήσεις τους. Όπως και όλο το μυστήριο που κρύβει ο Φινλανδικός ουρανός, την τόσο εύκολη αλλαγή στη διάθεσή του και τις ενίοτε έντονες καιρικές του εξάρσεις.colour painting of light shining through white and grey clouds.

Έχοντας δημιουργήσει πίνακες με περιβαλλοντικό ενδιαφέρον, στο οποίο γεννούνται ερωτήματα για την προστασία του περιβάλλοντος με διάφορες χειρωνακτικές εργασίες όπως την καύση των ξύλων και το ρόλο του αέρα στο να μεταφέρει τον καπνό και τις βλαπτικές οσμές.
https://encrypted-tbn0.gstatic.com/images?q=tbn:ANd9GcSUNWj62YWeja8g6SJdTwoU6XuhIMablsbjE9CTHboE7w&s=10
Ακόμα και στους θρησκευτικούς του πίνακες, κεντρικό θέμα παραμένουν οι καταιγίδες και ο έντονος άνεμος. Ο Χριστός εμφανίζεται ως ο μόνος που μπορεί να τιθασεύσει τα άγρια φυσικά στοιχεία και εμφανίζεται ως ο κύριος των πάντων, του οποίου τη φωνή υπακούν αποκλειστικά τα κύματα.https://encrypted-tbn0.gstatic.com/images?q=tbn:ANd9GcS6e0fN3dkF17VMi1thri5kpJvJ_LMgPITx4nB_EkVLXA&s=10Eero Järnefelt Fine Art Print, Pond Water, Rainbows – GalleryThane

Ο ταλαντούχος Φινλανδός καλλιτέχνης μπόρεσε όσο κανένας να αποτυπώσει τις έντονες καιρικές συνθήκες του Φινλανδικού εδάφους, δίνοντας έμφαση στην κίνηση του ανέμου και στη δύναμή του να μεταβάλλει την ανθρώπινη κίνηση και να ξεσηκώνει ακόμα και τα πιο στέρεα τοποθετημένα στο έδαφος, αντικείμενα.

 

Τετάρτη, Νοεμβρίου 18, 2026

Franz + Polina: Eine Liebe Im Krieg / Έρωτας σε φλεγόμενο φόντο (2006)

 


 https://encrypted-tbn0.gstatic.com/images?q=tbn:ANd9GcQ_6t-vz7Y1Lyi1wPmDL-EqbzEcd0Z_MJf5nSevckK_nw&s=10

Συναρπαστική  ιστορία  στην κατεχόμενη από τους Γερμανούς Λευκορωσία, όπου ένας Γερμανός στρατιώτης ερωτεύεται μία νέα Ρωσίδα και δραπετεύει μαζί της δολοφονώντας ένα συνάδελφό του. Franz+Polina — 2006

Ποια θα είναι η τύχη του ερωτευμένου ζευγαριού μέσα σε ένα φλεγόμενο περιβάλλον,  όπου ο αγώνας για την επικράτηση  παίρνει εφιαλτικές διαστάσεις;Θα επιβιώσει ο  έρωτας  μεταξύ των δύο νέων,  με φόντο τον  αμείλικτο πόλεμο ανάμεσα στους Γερμανούς και τους Ρώσους, ή θα έχει τραγικό φινάλε;Franz und Polina - Trailer, Kritik, Bilder und Infos zum Film

Η ταινία πρωτοκυκλοφόρησε  το 2006  και απέσπασε  πολλά βραβεία καθώς επίσης  τη ομόθυμα ευμενή  αποδοχή της από τους κριτικούς. Ο Ρώσος  σκηνοθέτης Mikhail Segal καταφέρνει να δημιουργήσει μια πειστική στο ρεαλισμό της  ατμόσφαιρα.  

Η ταινία ξεκινά με μια φωτεινή, ζεστή σκηνή ειδυλλιακής ζωής στην ύπαιθρο, αλλά γρήγορα μεταπίπτει σε ψυχρούς, γκρίζους τόνους μετά τη σφαγή του χωριού. Αυτή η απότομη μετάβαση από την ομορφιά στην καταστροφή εντείνει τη φρίκη του πολέμου.Franz+Polina” 2006: Love in a Time of Absolute Evil | by Olga loves cinema  | Medium

Ο σκηνοθέτης Mikhail Segal χρησιμοποιεί τη μουσική για να δημιουργήσει αντίθεση ανάμεσα στην πραγματικότητα του πολέμου και την τρυφερότητα των αισθημάτων.

Στη σκηνή της σφαγής χρησιμοποιείται η απαλή μουσική του Chopin, δημιουργώντας ένα τρομακτικό αίσθημα αποξένωσης μέσω της απότομης αντίθεσης μεταξύ της μουσικής και των εικόνων, προσθέτοντας ένα επιπλέον επίπεδο ψυχολογικής ερμηνείας στην ταινία.
Οι δύο πρωταγωνιστές (Adrian Topol και Svetlana Ivanova) αποδίδουν συγκλονιστικά  τη μεταμόρφωση των χαρακτήρων από την αρχική αθωότητα και αφέλεια στην απόγνωση, τον τρόμο του θανάτου και την απελπισμένη προσπάθεια για επιβίωση, κάνοντας την αφηγηματική δύναμη της ταινίας να διαπερνά την οθόνη και να κατακλύζει συναισθηματικά τους θεατές.


Η ταινία είναι ρωσική αλλά διαθέτει ελληνικούς  υπότιτλους...

 

Franz + Polina - Wikipedia, the free encyclopedia

https://cdn.sansimera.gr/media/photos/main/lg/WW1.jpg  Η λογοτεχνία του Μεγάλου Πολέμου(Α΄Παγκόσμιου Πολέμου)  — από τη  μαρτυρία των χαρακωμάτων έως την κριτική των μετόπισθεν — αποτελεί πολύτιμο εργαλείο κατανόησης όχι μόνο του παρελθόντος αλλά και του παρόντος, καθώς μας προειδοποιεί για τους μηχανισμούς που οδηγούν στην καταστροφή των ανθρώπων και του πολιτισμού τους.

 Αυτοί οι μηχανισμοί, στηριγμένοι στον εθνικισμό και τη ρατσιστική ιδεολογία, εργάζονται συστηματικά και στις μέρες μας , για να καταλύσουν τη Δημοκρατία και να ξαναρίξουν τους αφελείς πολεμοκάπηλους "πατριώτες"  .

Το μιλιταριστικό πνεύμα που διαποτίζει τους νέους κυρίως ανθρώπους προοιωνίζεται  τρομαχτικά δεινά για την ανθρωπότητα , μεγαλύτερα ασφαλώς από αυτά των δύο προηγούμενων Μεγάλων Πολέμων του 20ού αιώνα, αν κρίνουμε από τα ασύλληπτης ισχύος  καταστροφικά όπλα που διαθέτουν τα  μεγάλα κράτη.https://www.oanagnostis.gr/wp-content/uploads/2014/03/British_55th_Division_gas_casualties_10_April_1918.jpg

Ο Μεγάλος Πόλεμος: Από τη λογοτεχνία των χαρακωμάτων στη λογοτεχνία των μετόπισθεν

της ΕΥΓΕΝΙΑΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΟΠΟΥΛΟΥ*

~.~

Λόγω των ιδιαίτερων συνθηκών στα Βαλκάνια και της ολέθριας παράτασης των ελληνικών στρατιωτικών περιπετειών μέχρι το 1922, η υπογραφή της Ανακωχής στις 11 Νοεμβρίου του 1918 που σήμανε τη λήξη του Α΄ Παγκοσμίου πολέμου δεν έχει κατοχυρωθεί στη δική μας συλλογική μνήμη ως το επίσημο τέλος του. Αφού λοιπόν δεν καθιερώθηκε ως ιστορική επέτειος, στερούμαστε κι εκείνη την ελάχιστη, τυποποιημένη πλην όμως περιοδική υπενθύμιση του ασύλληπτου –ιδίως για τα δεδομένα της εποχής– απολογισμού των κοντά 40 εκατομμυρίων πληγέντων: 9-10 εκατομμύρια νεκροί στρατιώτες (5,7 εκατομμύρια για την πλευρά της Αντάντ και 4 για τις Κεντρικές Δυνάμεις), 21 εκατομμύρια σοβαρά τραυματίες, 7-13 εκατομμύρια άμαχοι (αναλόγως αν συνυπολογίσουμε τους άμεσους ή έμμεσους θανάτους).

Στην παρούσα συγκυρία της νέας ευρωπαϊκής πολεμικής ρητορικής, γίνεται ακόμη πιο επιτακτικό να μην ξεχνάμε πώς πρωτοσύρθηκε στον καθολικό πόλεμο ο παγκόσμιος πληθυσμός στις αρχές του προηγούμενου αιώνα. Όταν ο Γενικός Γραμματέας του ΝΑΤΟ προειδοποιεί ότι «η Ευρώπη πρέπει να προετοιμαστεί για έναν πόλεμο σε κλίμακα που βίωσαν οι παππούδες και οι προπαππούδες μας» (Μαρκ Ρούττε, Βερολίνο, 11 Δεκεμβρίου 2025), το λιγότερο που έχουμε να κάνουμε είναι ν’ αναστοχαστούμε με τη διαύγεια που μας δίνει η χρονική απόσταση και η πληθώρα πηγών τι πέρασαν οι προπαππούδες μας και, κυρίως, προς τι.

Όσο κι αν είναι ετερόκλητο το πλούσιο corpus κειμένων που προέκυψε μέσα από τις στάχτες του Μεγάλου Πολέμου, θα λέγαμε πως στο σύνολό του αμφισβήτησε ευθέως τις δομές εξουσίας (θεσμικές, οικονομικές, ιδεολογικές και άτυπες) που έστησαν και καπηλεύτηκαν την παγκόσμια σύρραξη. Τοποθετείται δε στη διασταύρωση λογοτεχνίας και πολιτικής, ντοκουμέντου και μυθοπλασίας, ρεαλισμού και μοντερνισμού. Θα επιχειρήσω μια συνοπτική εισαγωγή στο εκρηκτικό λογοτεχνικό συγκείμενο της εποχής για να δείξω ότι η μελέτη της λογοτεχνίας, ειδικά όταν αποτυπώνει τέτοιας κλίμακας κοσμοϊστορικά γεγονότα, δεν είναι αφορά μόνο τις ανθρωπιστικές επιστήμες· μπορεί να ένα γίνει πολύτιμο αναλυτικό πρίσμα –ενίοτε και πηγή, αν διαβαστεί με τα κατάλληλα ερμηνευτικά εργαλεία– για τον κοινωνικό επιστήμονα.

Για να εξεικονίσω καλύτερα την τάξη μεγέθους των απωλειών: ο ρυθμός των νεκρών φαντάρων κυμαινόταν μεταξύ 5.000-6.000 ημερησίως, μαζί τους αφανίστηκαν πάνω από 10 εκατομμύρια υποζύγια, το 11% περίπου του προπολεμικού πληθυσμού της Γαλλίας και το 9% της Γερμανίας σκοτώθηκε ή τραυματίστηκε βαριά· τα ποσοστά ανεβαίνουν όσο κατεβαίνουν οι ηλικίες: το 17% των νεαρών στρατεύσιμων Γάλλων και το 13% των νεαρών στρατεύσιμων Γερμανών έπεσαν νεκροί στο πεδίο.

Ο πόλεμος ήταν παρωχημένος ως προς την τακτική και την ίδια στιγμή υπερσύγχρονος ως προς την ισχύ πυρός· απολύτως δικαιολογημένα καταγράφηκε στις συνειδήσεις ως το «μεγάλο σφαγείο». Πέρα από τις εκατόμβες, αυτή η καταστατική αντίφαση εδραίωνε τον παραλογισμό. Η ανδρεία εξακολουθούσε να είναι απαιτητή στο πεδίο ενώ ταυτόχρονα αποδεικνυόταν παντελώς ανώφελη, αφού οι βετεράνοι γλίτωναν μάλλον από τύχη. Οι φανφαρόνικες προπολεμικές κορώνες της πολιτικής και στρατιωτικής ηγεσίας περί «ιερού σκοπού», οι εκατέρωθεν διαβεβαιώσεις για μια γρήγορη νίκη που έστειλε αμέριμνους χιλιάδες εθελοντές στο μέτωπο το 1914 θάφτηκαν από νωρίς στη λάσπη των χαρακωμάτων.

Τίποτα απ’ αυτά δεν προοιώνιζε το σαρωτικό πανηγυρικό κλίμα στην κήρυξη του πολέμου:

Πολλοί περιγράφουν τον ενθουσιασμό με τον οποίο ο κόσμος υποδέχθηκε το ξέσπασμα του πολέμου σαν μια άνευ προηγουμένου κοινωνική και πνευματική εμπειρία […] Εγγράμματοι και εργάτες έσπευδαν να καταταγούν μαζικά. Σχολεία και εκκλησίες άδειασαν από μαθητές και ποίμνιο. Οι λέξεις, οι τυπωμένες στο χαρτί λογοτεχνικές λέξεις, έρρεαν όπως ποτέ άλλοτε, στα χαρακώματα, στο σπίτι, στα πέρατα των επτά θαλασσών. Ο Βερολινέζος κριτικός Julius Bab εκτίμησε ότι τον Αύγουστο του 1914 γράφονταν περί τις 50.000 γερμανικά ποιήματα ημερησίως. […] Πριν από τον ασύρματο, πριν την τηλεόραση, αυτός ήταν ο μεγάλος λογοτεχνικός πόλεμος. Όλοι έγραφαν για τον πόλεμο και χάρη στον πόλεμο.[1]

Η γενική επιστράτευση προϋπέθετε και αυτή των συνειδήσεων, κι όλοι γνώριζαν πως η νίκη θα κρινόταν εν πολλοίς από το ηθικό των στρατιωτών: «Η πιο ισχυρή προπαγάνδα δεν πήγαζε από τα κέντρα εξουσίας αλλά μέσα από τις ίδιες τις κοινωνίες –τα όρια μεταξύ ιδιωτικής και δημόσιας σφαίρας, ατομικής έκφρασης και πλύσης εγκεφάλου ήταν δυσδιάκριτα».[2] Κοντά στην εικονογραφία (μια επικερδής παράλληλη βιομηχανία που παρήγαγε σωρηδόν καρτ-ποστάλ, αφίσες, σουβενίρ, χρηστικά αντικείμενα, και συμπληρώθηκε λίγο αργότερα και από τα κινηματογραφικά επίκαιρα) που ανέλαβε να κανονικοποιήσει τον πόλεμο, ανθεί και η ποίηση. Kαταξιωμένοι συγγραφείς και ποιητές, όπως ο Κίπλινγκ, ο Τόμας Χάρντυ, ο επίσημος βάρδος του γαλλικού στρατού Μποτρέλ, ο υπερήφανος Ιταλός φασίστας Ντ’Αννούντσιο ταΐζουν τον λαό με πατριωτικό φρόνημα και κολακεύουν την αυταρέσκειά του. Ακόμη και οι Τσβάιχ και Ρίλκε παρασύρονται και περνούν μια (σύντομη ευτυχώς και μετέπειτα αποκηρυγμένη) φάση πολεμικής έξαρσης (οι υπόνοιες ότι το έκαναν ιδιοτελώς για να χαρακτηριστούν ακατάλληλοι για στράτευση ενισχύονται από το γεγονός ότι αμφότεροι τοποθετήθηκαν σε ασφαλείς θέσεις γραφείου)· ο δε Τόμας Μαν στις Σκέψεις για τον πόλεμο (Νοέμβριος 1914) τον υμνεί ως μια «καθαρτήρια και αναγκαία εμπειρία», υπεραμυνόμενος της «ανώτερης γερμανικής κουλτούρας απέναντι στον ρηχό δυτικό πολιτισμό». Και οι ίδιες κουλτούρες έχουν αντιπαραταχθεί σε θέση μάχης και εξαπολύουν πυρ ομαδόν.

Παράλληλα, επιπολάζει και η ερασιτεχνική ποίηση. Να στραφούν στην ποίηση (στη στιχοποιία, για να είμαστε ακριβείς) παροτρύνονται και οι απλοί στρατιώτες, από επίσημους φορείς που αναλαμβάνουν και να δημοσιεύουν τα πονήματά τους (σε εφημερίδες χαρακωμάτων, συλλογές που προωθούσαν τη στρατολόγηση, και συναφή ευκαιριακά έντυπα). Τα στιχάκια που εύκολα –αν μη τι άλλο, από τεχνικής σκοπιάς– μπορούσαν να σκαρώσουν σε ένα κομμάτι χαρτί οι μάχιμοι για να σκοτώσουν τον χρόνο τους (στα διαλείμματα από τις ώρες που αλληλοσφάζονταν), για να εμψυχώσουν και να εμψυχωθούν, θεωρήθηκαν από τα υψηλά κλιμάκια de facto ακίνδυνα και διέλαθαν των μηχανισμών λογοκρισίας.

Με τουλάχιστον 130.000 νεκρούς, όμως, μόνο τον πρώτο μήνα του πολέμου (75-85.000 Γάλλοι, 20.000 Γερμανοί, 10.000 Αυστροούγγροι, πάνω από 30.000 Ρώσοι), το ηθικό των στρατευμάτων και η πίστη τους στο νόημα της σύρραξης κλονίζεται πριν την ώρα του.

Μας τσακώνει παρθένους η Φρίκη, όπως κι η λαγνεία […] Ποιος μπορούσε να προβλέψει προτού μπει πραγματικά στον πόλεμο όλα όσα χωρούσε η ηρωική και ρέμπελη βρομοψυχή των ανθρώπων; Ήμουν παγιδευμένος σ’ αυτή τη μαζική φυγή προς τον ομαδικό φόνο, προς τη φωτιά… Από τη μέρα εκείνη, η τρομάρα μου έγινε πανικός. Με τέτοια υποκείμενα, αυτή η σατανική βλακεία μπορούσε να βαστήξει επ’ αόριστον… Ποτέ δεν μου φάνηκε πιο αδυσώπητη η ετυμηγορία των ανθρώπων και των πραγμάτων. Χαμένος ανάμεσα σε δυο εκατομμύρια παλαβούς, ηρωικούς και ξέφρενους κι αρματωμένους ίσαμε τα μαλλιά; Με κράνη, δίχως κράνη, δίχως άλογα, με μοτοσικλέτες, ουρλιάζοντας, μ’ αμάξια, σφυρίζοντας, ακροβολιστές, συνωμότες, πετούμενοι, γονατιστοί, σκάβοντας λάκκους, κόβοντας λάσπη, κουτρουβαλώντας στα μονοπάτια, κροτώντας, θαμμένοι στο χώμα σάμπως σε καλύβι, για ν’ αφανίσουν όλα, Γερμανία, Γαλλία και ηπείρους, ό τι ανασαίνει, να τ’ αφανίσουν όλα, πιο λυσσασμένοι κι από σκυλιά, λατρεύοντας τη λύσσα τους (κάτι που δεν κάνουν τα σκυλιά), εκατό, χίλιες φορές πιο λυσσασμένοι από χίλια σκυλιά και πόσο πιο ανώμαλοι! Μα την αλήθεια, το μυριζόμουνα, είχα μπλεχθεί σε σταυροφορία της Αποκάλυψης.[3]

Η απονομιμοποίηση του πολέμου ξεκίνησε προφανώς από τους ίδιους τους στρατευμένους και απλώθηκε προοδευτικά στα μετόπισθεν, σε μεγάλο βαθμό χάρη και στους επιζώντες που κατέφυγαν με πρωτοφανή μαζικότητα στη γραφή. Όχι όμως σε ακίνδυνες λυρικές ρίμες και φτηνούς παιάνες, αλλά σε μια γραφή που δημιουργούσε ολοένα και πιο βαθιά ρήγματα στα σωβινιστικά αφηγήματα, χειραφετούνταν από τους παραδοσιακούς κύκλους παραγωγής δημόσιου λόγου, διαφοροποιούνταν από την παραδοσιακή φόρμα των πολεμικών απομνημονευμάτων, αυτοσχεδίαζε, κραύγαζε, κατήγγειλε, χλεύαζε, με έναν λόγο: ριζοσπαστικοποιούνταν.

Ο συνταγματάρχης είχε κι αυτός πεθάνει […] είχε ξοκείλει στο χαράκωμα […] σφεντονισμένος μες στην αγκάλη του άνιππου ιππέα, του αγγελιοφόρου, που πάπαλα κι αυτός. Φιλιόντουσαν οι δυο τους, τώρα και για πάντα, μα ο ιππέας δεν είχε πια το κεφάλι του, μόνο μια τρύπα πάνω απ’ τον λαιμό […] η κοιλιά του συνταγματάρχη έχασκε ανοιχτή, τον έκανε να μορφάζει απαίσια […] Μάτωναν πολύ όλα αυτά τα κρέατα μαζί […] τον θυμόμουνα στην τελετή της προηγουμένης […] είχε απευθυνθεί με τη φωνάρα του στο σύνταγμα «Άνω τας καρδίας!» να λέει… «Άνω τας καρδίας! Και ζήτω η Γαλλία!» […] «Κάτω τας καρδίας!» σκεφτόμουν εγώ.[4]

«Πώς πάει η Χαλλία;» ρωτά δεξιά-αριστερά, κορδωμένος από σωβινισμό ο Μπαμπινό στο Μαύρο Αίμα του Γκυγιού. Ο στρατόκαυλος κυρ-δάσκαλος δεν μπορεί ούτε σωστά χαλλικά να μιλήσει: τσεβδίζει.

Ένα καινούργιο πραγματολογικό δεδομένο του Α΄ Παγκοσμίου πολέμου ήταν ο εκδημοκρατισμός του θανάτου. Ο πρώτος ολοκληρωτικός πόλεμος με τη βιομηχανικής κλίμακας θανάτωση κατάργησε κατ’ αρχάς υλικά, σε σωματικό επίπεδο, τη στρατιωτική ιεραρχία και τα συνακόλουθα προνόμια αυτής: οι μισές σοροί στο πεδίο κατέληγαν διαμελισμένες σε βαθμό μη αναγνωρίσιμο, καθιστώντας την αναγνώριση των πεσόντων πολύ συχνά αδύνατη. Η ανωνυμία πολυάριθμων πεσόντων, το ανακάτεμα υψηλόβαθμων και χαμηλόβαθμων λειψάνων στον απόηχο των επιθέσεων οδήγησε σε μια στρατιωτική θεσμική μεταρρύθμιση με τεράστιο πολιτισμικό αντίκτυπο. Πρώτη η Γαλλία το 1915, κι ύστερα η Μεγάλη Βρετανία τον χειμώνα του 1917-18, με τη Γερμανία να ακολουθεί μεταπολεμικά, υιοθέτησαν πρακτικές ισότητας στη διαχείριση των νεκρών: η Ευρώπη (ακολουθώντας το πρότυπο του Αμερικάνικου Εμφυλίου) κατασκεύασε και ανέλαβε να συντηρεί στρατιωτικά κοιμητήρια. Οι επιτύμβιες πλάκες ήταν πανομοιότυπες και τα ονόματα όλων των πεσόντων αναγράφονταν με αλφαβητική κι όχι ιεραρχική σειρά, το αντίθετο της παραδοσιακής πρακτικής που έστελνε σωρηδόν τους απλούς στρατιώτες σε ομαδικούς τάφους και επεφύλασσε ταφή μόνο στους βαθμοφόρους. Από το 1920 και εξής, τα μνημεία στον άγνωστο στρατιώτη και οι αναθηματικές πλάκες έρχονται να συμπληρώσουν το κενό για τους αγνοούμενους. Πρόκειται για μια ριζοσπαστικά εξισωτική, για τα δεδομένα της εποχής, ανατροπή.[............................................]Συνεχίστε την ανάγνωση

*Γραμματικοπούλου Ευγενία - Τμήμα Πολιτικών ΕπιστημώνΑΠΘ

**Γραμματικοπούλου, Ευγενία/Βιβλιονέτ

Υπήρχαν τελικά νεκροί στο Πολυτεχνείο;

 Υπήρχαν τελικά νεκροί στο Πολυτεχνείο; Από πού ξεκίνησε ο μύθος ότι «κανείς δεν σκοτώθηκε»; Και γιατί επανέρχεται κάθε χρόνο; 

Ο ιστορικός Σταύρος Παναγιωτίδης εξετάζει τα γεγονότα του Νοεμβρίου του 1973 και ξεχωρίζει την πραγματικότητα από τη διαστρέβλωση.

Από το πόρισμα Τσεβά μέχρι τη σύγχρονη ιστορική έρευνα του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών, το νέο επεισόδιο του ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΑΥΤΟ ΠΟΥ ΝΟΜΙΖΕΙΣ εξηγεί ποιοι ήταν οι επιβεβαιωμένοι νεκροί, γιατί υπάρχουν λάθη στις λίστες και πώς η δικτατορία δημιούργησε το κλίμα φόβου που οδήγησε σε υποκαταγραφή.

__________________

Το fyi.news υλοποιεί μια πρωτοβουλία που υποστηρίζεται από το Open Society Institute – Sofia και συγχρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση στο πλαίσιο του έργου Media Resilience.
Οι απόψεις και οι γνώμες που εκφράζονται ανήκουν αποκλειστικά στους συντάκτες τους και δεν αντικατοπτρίζουν κατ’ ανάγκη τις απόψεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης, του Ευρωπαϊκού Εκτελεστικού Οργανισμού για την Εκπαίδευση και τον Πολιτισμό (EACEA) ή του Open Society Institute – Sofia (OSIS).
Ούτε η Ευρωπαϊκή Ένωση, ούτε ο EACEA, ούτε το OSIS φέρουν οποιαδήποτε ευθύνη για αυτές.


Πολυτεχνείο :«Το αίμα το αδικαίωτο ποτέ δεν ησυχάζει»: Η εκπληκτικά τεκμηριωμένη καταγραφή των αιματηρών γεγονότων του έπους που σημάδεψε τη μεταπολεμική ιστορία

Ιερώνυμος Λύκαρης και Σταύρος Στάγκος :«Το αίμα το αδικαίωτο ποτέ δεν ησυχάζει»

 Αίμα αδικαίωτο το αίμα που χύθηκε στο Πολυτεχνείο…

Όχι μόνο επειδή οι πολιτικές εξελίξεις δεν δικαίωσαν όσα ζητούσαν οι εξεγερμένοι αλλά και επειδή κάποιοι προσπαθούν με επιμονή και χωρίς ντροπή να «σβήσουν» την εξέγερση από την ιστορία μας. Με ψεύδη και συκοφαντίες. 

Ένα βιβλίο κι ένα ντοκιμαντέρ δίνουν εκκωφαντικές απαντήσεις σ’ όλους αυτούς. Τίτλος του βιβλίου «Το αίμα το αδικαίωτο ποτέ δεν ησυχάζει», από τις Εκδόσεις Καστανιώτη . Επιμέλεια από τον Ιερώνυμο Λύκαρη, επίμετρο από τη Μαριάννα Τζιαντζή.

 Το βιβλίο περιλαμβάνει περιλαμβάνει καταθέσεις και μαρτυρίες από τις δίκες για τη σφαγή της εξέγερσης. Καταθέτουν τις μαρτυρίες τους: 23 συγγενείς νεκρών 133 τραυματίες 2 συγγενείς τραυματιών 25 αυτόπτες μάρτυρες δολοφονιών και τραυματισμών .

Το βιβλίο περιέχει απόρρητα έγγραφα από τον «Φάκελο 650» του Γραφείου Εθνικής Ασφάλειας και αστυνομικά αρχεία για τα θύματα Το υλικό του βιβλίου ήταν πολύτιμο για τη δημιουργία του ντοκιμαντέρ «Εμείς, όχι εγώ», το σενάριο και τη σκηνοθεσία του οποίου υπογράφει ο Σταύρος Στάγκος. 

Οι δύο δημιουργοί στο στούντιο του militaire news σε μία συζήτηση κόντρα σε όσους και φέτος θα προσπαθήσουν να αποδομήσουν την ιστορική στιγμή του Πολυτεχνείου, όπως κάνουν για κάθε ιστορική στιγμή που έχει ως κυρίαρχο στοιχείο την αντίσταση του ελληνικού λαού.


«Ένας Ήρωας με Παντούφλες» των Α. Σακελλάριου & Χ. Γιαννακόπουλου από το θεατρικό εργαστήρι ενηλίκων «Θεάτρου Φίλοι»!

https://encrypted-tbn0.gstatic.com/images?q=tbn:ANd9GcQU19x2FdL_Va0OXy5FmyzPLdkObnhK9AuXQsZUp-1hwA&s=10ΤΟ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟ ΜΑΣ ΘΕΑΤΡΟ ΤΟΥ ΠΑΡΑΛΟΓΟΥ ΜΕ ΤΟΥΣ ΠΟΛΙΤΙΚΟΥΣ ΚΟΜΠΙΝΑΔΟΡΟΥΣ,  ΣΕ ΜΙΑ ΕΡΑΣΙΤΕΧΝΙΚΗ ΠΑΡΑΣΤΑΣΗ , ΠΟΥ ΔΕΝ ΕΧΕΙ ΝΑ ΖΗΛΕΨΕΙ ΣΕ  ΤΙΠΟΤΑ ΤΙΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΕΣ 

Ο ήρωας του πολέμου, στρατηγός εν αποστρατεία Λάμπρος Δεκαβάλας, ζει αξιοπρεπής και ξεχασμένος από την ιστορία, συντηρώντας την οικογένειά του με τα ενθύμια της δόξας και μια πενιχρή σύνταξη.

 Όταν η Πατρίδα, μέσω του Υπουργού αυτοπροσώπως, αποφασίζει να τον τιμήσει, ο ευσυνείδητος και αφελής πολίτης Δεκαβάλας προσγειώνεται ανώμαλα από το άλογο των μαχών, στην Ελλάδα των απατεώνων και των κομπιναδόρων.

 Ποιος ανέλαβε το "έργο" της αποκατάσταστάσεως του ήρωος; 

Ποια η τιμή της τιμητικής εκδήλωσης; 

Πού πήγαν τα εκατομμύρια του ανδριάντα; 

Ανάμεσα στην ηλεκτροφωτισμένη πλατεία 'Λάμπρου Δεκαβάλα' και το σκοτεινό σπίτι του ήρωος, όπου το ρεύμα έχει κοπεί, το δίδυμο Σακελλάριου-Γιαννακόπουλου στήνει μια κατεξοχήν ελληνική κωμωδία, με απολαυστικούς χαρακτήρες και σκηνές του εθνικού μας παράλογου.

****************** 

Απολαύστε ολόκληρη την παράσταση «Ένας Ήρωας με Παντούφλες» των Α. Σακελλάριου & Χ. Γιαννακόπουλου από το θεατρικό εργαστήρι ενηλίκων «Θεάτρου Φίλοι»!

Μετά από δύο άκρως επιτυχημένες χρονιές και απανωτά sold out στο Θέατρο ΛΥΧΝΟΣ, μοιραζόμαστε μαζί σας τη δραματική, σατιρική και κοινωνική κωμωδία που αγαπήσατε, γεμάτη γέλιο, συγκίνηση και αλήθεια.

Ο Δονκιχωτισμός του κεντρικού ήρωα, Λάμπρου Δεκαβάλα, που συντρίβεται κάτω από το βάρος της φτώχειας αλλά ανυψώνεται ως φωτεινός φανοστάτης της ηθικής, διδάσκει και συναρπάζει. Μια παράσταση φτιαγμένη με μεράκι, σεβασμό και πολλή αγάπη!

✨ Ένα μεγάλο ευχαριστώ από καρδιάς στην Τίνα Σακελλάριου για την εμπιστοσύνη και την τιμή να μας παραχωρήσει αυτό το σπουδαίο έργο. Ελπίζουμε να σταθήκαμε αντάξιοι της εμπιστοσύνης της.

🎭 ΘΕΛΕΙΣ ΚΙ ΕΣΥ ΝΑ ΑΝΕΒΕΙΣ ΣΤΗ ΣΚΗΝΗ;
Στο εργαστήρι «Θεάτρου Φίλοι» πιστεύουμε ότι όλοι μπορούν να το κάνουν! Είμαστε από τα ελάχιστα θεατρικά εργαστήρια ενηλίκων όπου τα μαθήματα, οι πρόβες ΚΑΙ οι παραστάσεις μας γίνονται σε ένα πραγματικό, πανέμορφο θέατρο: στο Θέατρο ΛΥΧΝΟΣ Τέχνης & Πολιτισμού στον Κεραμεικό.

Γίνε κι εσύ μέλος της παρέας μας, ζήσε τη μαγεία του θεάτρου, κάνε νέους φίλους και νιώσε τη χαρά της δημιουργίας! Δεν χρειάζεται προηγούμενη εμπειρία, μόνο το κέφι σου!

📆 Το εργαστήρι μας λειτουργεί:
• Δευτέρα: 17:30 - 20:00
• Τετάρτη: 17:30 - 20:00
📍 Τοποθεσία: Θέατρο ΛΥΧΝΟΣ (Χαλκιδικής 83 & Ιεροφαντών, Κεραμεικός)

📞 Για περισσότερες πληροφορίες & εγγραφές: 694 593 6444
📧 Email: theatrou.filoi@gmail.com
🌐 Διαφημιστικό Γραφείο: marlouart.com

🎬 ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ ΠΑΡΑΣΤΑΣΗΣ
• Σκηνοθεσία: Όλγα Μουργελά
• Δραματουργική επεξεργασία: Λευτέρης Ελευθεριάδης
• Βοηθός σκηνοθέτη: Αγγελική Φακίτσα
• Επιμέλεια μουσικής: Αγγελική Φακίτσα / Όλγα Μουργελά
• Φωτισμοί: Όλγα Μουργελά
• Επιμέλεια κομμώσεων/μακιγιάζ: Έλενα Μαλαπέτσα
• Σκηνικά: Θεάτρου Φίλοι
• Εικαστικό αφίσας: Werner Hermann
• Διαφημιστικό γραφείο: Μαρλού Ξηνταριανού (marlouart.com)
🎙️ *Ακούγεται η φωνή του Λευτέρη Ελευθεριάδη
• Παραγωγή: Θεάτρου Φίλοι

🎭 ΕΜΦΑΝΙΖΟΝΤΑΙ (με αλφαβητική σειρά):
Hermann Werner, Ανδρέου Θωμάς, Κατή Ελένη, Μαλαπέτσα Έλενα, Μαλαπέτσα Κική, Μπολώση Σοφία, Ξηνταριανού Μαρλού, Παπαγεωργίου Κώστας, Παπαγεωργίου Ρένα, Φακίτσα Αγγελική, Χανιωτάκης Γεώργιος και ο Ηλίας Σαρδέλης.

Μουσική απόλαυση στην γκαλερί των ιμπρεσιονιστικών πινάκων

Μια αργή βόλτα σε μια γκαλερί ιμπρεσιονιστικών πινάκων - κήποι, ποτάμια, λεωφόροι και καλοκαιρινό φως των Μονέ, Ρενουάρ, Πισαρό, Σισέ, Σεζάν, Ντεγκά και Μοριζό.

Αυτή η συλλογή 2,4 ωρών συγκεντρώνει κλασικά έργα των Μπαχ, Ντεμπισί, Μπραμς, Σούμπερτ, Μότσαρτ, Μπετόβεν, Σοπέν, Χέντελ και Ραμώ - μουσική για τους λάτρεις της τέχνης, μια ατμόσφαιρα μουσείου σαν στο σπίτι, σχέδιο και ζωγραφική ή απλώς μια στιγμή ηρεμίας για τον εαυτό σας.

Καθώς παίζει η μουσική, ανακαλύψτε μια μεταβαλλόμενη συλλογή πινάκων ζωγραφικής δημόσιου κτήματος από τον 19ο έως τις αρχές του 20ού αιώνα.

Φανταστείτε να περπατάτε σε ένα μουσείο μετά το κλείσιμο, μόνοι με τους πίνακες, ενώ η μουσική γεμίζει τους διαδρόμους.
TRACKLIST
----------
00:00 Debussy — Suite Bergamasque: Clair de Lune, L75
05:22 Debussy — Première Arabesque, L66 No. 1
10:19 Chopin — Waltz Op. 64 No. 2 in C sharp minor
14:15 Schumann — Kinderscenen — Traümerei, O 15 N 7
16:28 Mussorgsky — Pictures at an Exhibition — XIV. Promenade 6
18:58 Elgar — Salut d'amour Love's Greeting
24:22 Bach — Das Wohltemperierte Clavier I, Praeludium V, BWV 850
26:51 Bach — Minuet in A minor, BWV Anh. 120
31:31 Haydn — Sonate II, II — Menuetto, Hob. XVI:28
36:26 Brahms — Symphony No. 2 in D major, Op. 73: III. Allegretto grazioso
41:15 Ravel — Pavane pour une infante défunte
47:10 Beethoven — Sonata 30 Mvt.3. Op.109. {Professional production score.}
53:46 J. J. Froberger — Suite VII in E minor — IV
55:50 Rameau — Tambourin
59:07 Bach — Keyboard partita in E minor, BWV 830 — I
01:06:17 Bach — Musicalisches Opfer, Ricercare, BWV 1079
01:12:31 Brahms — Symphony No. 1 in C minor, Op. 68: III. Un poco allegretto
01:16:49 Bach — Italian Concerto, BWV 971 — III
01:20:24 Debussy — C. Pour remercier la pluie au matin 6 épigraphes antiques 6
01:22:35 Handel — Sarabanda mi menor
01:27:17 Schumann — Étude after Paganini's 19th Caprice — Op. 3 No. 5
01:30:05 Debussy — Préludes — Book I — IV
01:33:43 Bach — Six Partitas (Clavierubung part I): No. 2, BWV 826 — II
01:35:25 Schubert — Impromptu in As-dur, D.899 (Op. 90, No. 4)
01:42:37 Pachelbel — Magnificat primi toni 11
01:44:41 Bach — DUETTO No. 3 BWV 804.
01:46:22 J.-N.-P. Royer — Premier livre de pièces de clavecin — X
01:49:26 Bach — Keyboard partita in A minor, BWV 827 — VI
01:59:31 Rameau — Premier Livre de Pièces de Clavecin — 8. Gavotte
02:02:38 Chopin — 12 Études, Op. 10 — No. 11 in E-Flat major 'Arpeggio'
02:05:15 Handel — Gavotte
02:07:07 Mozart — Piano Sonata in C Minor — KV. 457 (2nd Movement)
02:14:16 Bach — BWV 1006a — Gavotte en Rondeau
02:21:01 Nielsen — Dream About Silent Night — C. CNW 85


Τρίτη, Νοεμβρίου 17, 2026

ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ 73: Μαρτυρία 2

https://scontent.fskg4-1.fna.fbcdn.net/v/t39.30808-6/910229078_10241443275592636_6313255905604927475_n.jpg?stp=dst-jpg_tt6&cstp=mx1349x820&ctp=p720x720&_nc_cat=1&ccb=1-7&_nc_sid=833d8c&_nc_ohc=XQLOInSk3dUQ7kNvwGqQHdr&_nc_oc=AdqL7SKLXEnA2F_da54jiXjv68jhf7hXlNPyUNq17NFR4VuUXYM_3AmM6K5fAwd-ho0&_nc_zt=23&_nc_ht=scontent.fskg4-1.fna&_nc_gid=0NQfGWss75W0JqVWagNtUw&_nc_ss=7b2a8&oh=00_AQRJstW_wWEBngd-VDKxLY4p4_UimMCkVr7yNmE1nNQXAA&oe=6B0235F9

news247.gr

Ανιψιός Ντερτιλή: Ήταν ο θείος μου. Με αγαπούσε. Ήταν φονιάς!

Χρήστος Δεμέτης

“Ήταν ο θείος μου. Με αγαπούσε πραγματικά. Και ήταν δολοφόνος”. Με αυτές τις τρεις κοφτές φράσεις, ο Ανδρέας Σουβαλιώτης συμπυκνώνει ένα από τα πιο δύσκολα ανθρώπινα ζητήματα. Τι συμβαίνει όταν το πρόσωπο της Ιστορίας που η κοινωνία δικαίως καταδίκασε είναι ένα από τα πρόσωπα με τα οποία έχει κανείς συνδέσει τα παιδικά του χρόνια;

Ο συγγραφέας του best-seller Misfit και ανιψιός του Νικόλαου Ντερτιλή κατέθεσε μια εξομολόγηση στον προσωπικό του λογαριασμό στο facebook και μοιράζεται το βάρος μιας κληρονομιάς που δεν επέλεξε, προσφέροντας μια σπάνια ματιά στο πώς η συλλογική μνήμη συναντά το προσωπικό τραύμα.

Τον χαρακτηρίζει “βάναυσο δικτάτορα και δολοφόνο” όπως και ήταν. Και παράλληλα, αναφέρει πως για εκείνον, “ως μικρό παιδί, ήταν απλώς ο στοργικός μου θείος”.

“Όποτε βρίσκομαι στην Αθήνα, εξακολουθώ να πηγαίνω να βλέπω εκείνη τη γκρεμισμένη πύλη του Πανεπιστημίου, που έχει γίνει μνημείο προς τιμήν όλων εκείνων των φοιτητών που πέθαναν εκείνη τη νύχτα. Κοιτάζω επίμονα αυτό το σκουριασμένο, παραμορφωμένο μέταλλο και προσπαθώ να ξεδιαλύνω την πιο παράλογη, την πιο εξωπραγματική σύγκρουση μέσα στην καρδιά και το μυαλό μου” αναφέρει.itan-o-theios-moy-kai-itan-dolofonos-i-anartisi-toy-anipsioy-toy-ntertili-842577

Όπως έγραψε ο Ανδρέας Σουβαλιώτης σε ανάρτησή του στο Facebook, το ξημέρωμα της 17ης Νοεμβρίου:

“Αυτή τη νύχτα, πριν από 53 χρόνια, ο θείος μου πυροβολούσε και σκότωνε φοιτητές. Ήταν βασικός πρωταγωνιστής της διαβόητης χούντας στην Ελλάδα και ήταν υπεύθυνος για την καταστολή της φοιτητικής εξέγερσης στο Πολυτεχνείο της Αθήνας, τον Νοέμβριο του 1973.

Οδήγησε μια ίλη αρμάτων μάχης στον χώρο του ιδρύματος, έριξε την πύλη του Πανεπιστημίου και άρχισε να πυροβολεί αδιακρίτως εναντίον των διαδηλωτών φοιτητών. Κάποια στιγμή, κατά τη διάρκεια της «μάχης», γύρισε μάλιστα στον οδηγό του και καυχήθηκε για την άψογη σκοπευτική του δεινότητα. Αυτός ήταν ο θείος μου.

Ένας βάναυσος δικτάτορας και δολοφόνος.

Για μένα όμως, ως μικρό παιδί, ήταν απλώς ο στοργικός μου θείος. Με αγαπούσε ειλικρινά. Και αυτό ήταν το μόνο που ήξερα, το μόνο που καταλάβαινα για εκείνον. Όταν μπήκε στη φυλακή ήμουν ακόμα μικρός και εκείνος παρέμενε ο μεγάλος, επιβλητικός, σεβαστός, σοφός και αγαπημένος μου θείος.

Δεν καταλάβαινα πραγματικά γιατί τον είχαν πάρει μακριά μου. Μου έλειπε και μου άρεσε να τον επισκέπτομαι όσο πιο συχνά μπορούσε να με πηγαίνει η θεία μου. Κι εκείνος συνέχιζε να μου γράφει – ατελείωτα γράμματα γεμάτα ζεστά λόγια, φροντίδα και ενθάρρυνση.

Και μετά μεγάλωσα, και κατάλαβα πολλά περισσότερα για εκείνον.

Πέθανε στη φυλακή πριν από περίπου δώδεκα χρόνια. Όποτε βρίσκομαι στην Αθήνα, εξακολουθώ να πηγαίνω να βλέπω εκείνη τη γκρεμισμένη πύλη του Πανεπιστημίου, που έχει γίνει μνημείο προς τιμήν όλων εκείνων των φοιτητών που πέθαναν εκείνη τη νύχτα. Κοιτάζω επίμονα αυτό το σκουριασμένο, παραμορφωμένο μέταλλο και προσπαθώ να ξεδιαλύνω την πιο παράλογη, την πιο εξωπραγματική σύγκρουση μέσα στην καρδιά και το μυαλό μου.

Ήταν ο θείος μου. Με αγαπούσε πραγματικά. Και ήταν δολοφόνος”.

Θυμίζουμε πως στις 18 Νοεμβρίου του 1973 ο Νικόλαος Ντερτιλής δολοφόνησε εν ψυχρώ πυροβολώντας στο κεφάλι τον 20χρονο ηλεκτρολόγο Μιχάλη Μυρογιάννη. Στη Δίκη των Πραξικοπηματιών το 1975, καταδικάστηκε σε εικοσαετή κάθειρξη για τη συμμετοχή του στο πραξικόπημα και σε ισόβια κάθειρξη για την ανθρωποκτονία από πρόθεση του Μυρογιάννη.

Λοχίας που βρέθηκε στο σημείο της δολοφονίας κατέθεσε στη δίκη ότι είδε κάποιον που κατόπιν έμαθε ότι ήταν ο Ντερτιλής, “εξαγριωμένο να δίνει εντολές “Βαράτε στο ψαχνό”. Σύμφωνα με τις καταθέσεις, πυροβόλησε στο κεφάλι τον 20χρονο με ευθεία βολή του περίστροφου του στη διασταύρωση των οδών Πατησίων και Στουρνάρη, την ώρα που εκείνος προσπαθούσε να ξεφύγει από τους αστυνομικούς, μετά τα γεγονότα του Πολυτεχνείου.

Βασικός μάρτυρας στη δίκη υπήρξε ο οδηγός του Ν. Ντερτιλή, Α. Αγριτέλης. Στη μαρτυρία του, η οποία ουσιαστικά αυτή καταδίκασε τον δολοφόνο του 20χρονου Μιχάλη, αναφέρεται:

“To μεσημέρι της 18 Νοέμβρη 1973, ο ταγματάρχης Ντερτιλής βρίσκεται με το υπηρεσιακό τζιπ έξω από την κατεστραμμένη πύλη του Πολυτεχνείου. Απέναντι, Πατησίων και Στουρνάρα, οι αστυφύλακες χτυπούν ένα νεαρό, που προς στιγμήν τους ξεφεύγει. Ο Ντερτιλής βγάζει από το μπουφάν το περίστροφο και πυροβολεί. «Ο νεαρός έπεσε σαν κοτόπουλο», περιγράφει στην κατάθεσή του ένα χρόνο αργότερα ο οδηγός του Ντερτιλή – ο 21 ετών τότε Αντώνης Αγριτέλης – και συνεχίζει: «Μετά το φόνο ο Ντερτιλής σαν να μη συνέβαινε τίποτα μπήκε στο τζιπ και χτυπώντας με στην πλάτη μου είπε: “Με παραδέχεσαι ρε; Σαράντα πέντε χρονών άνθρωπος και με τη μία στο κεφάλι!”.

Παρέμεινε έγκλειστος στις Φυλακές Κορυδαλλού μέχρι τον θάνατό του στις 28 Ιανουαρίου 2013 στο Νοσοκομείο “Ερυθρός Σταυρός” σε ηλικία 92 ετών. Σε αντίθεση με άλλους χουντικούς, αρνήθηκε πεισματικά να υποβάλει αίτηση χάρης ή αποφυλάκισης, υποστηρίζοντας ότι δεν αναγνωρίζει τη νομιμότητα του δημοκρατικού πολιτεύματος της Μεταπολίτευσης.

Όπως σχολίασε ο ιστορικός Σταύρος Παναγιωτίδης σε δική του ανάρτηση:

“Απίθανο… Ο ανιψιός του φασίστα Ντερτιλή που ψυχρά σκότωσε με πιστόλι τον φοιτητή Μυρογιάννη, καμαρώνοντας για το σημάδι του, μιλάει για το πως έβλεπε τον θείο του ως παιδί και όταν μεγάλωσε. Μας χαρίζει μια αποτύπωση των στρωμάτων της μνήμης και του συναισθήματος. Πώς τα πιο αντιφατικά υλικά μπορούν να συνυπάρχουν. Χωρίς η αλήθεια να ακυρώνεται”.

Να σημειωθεί πως στο έργο του “Misfit: autistic. gay. immigrant. changemaker”, ο κοινωνικός επιχειρηματίας Ανδρέας Σουβαλιώτης περιγράφει πώς μεγάλωσε στον Καναδά όντας “διαφορετικός”. Όπως γράφει:

“Είμαι διαφορετικός. Ήμουν πάντα διαφορετικός. Μεγάλωσα φοβούμενος μήπως με ανακαλύψουν, φοβούμενος τη φυσική μου αδυναμία να ταιριάξω, να συμμορφωθώ, να δείχνω, να ακούγομαι, να ντύνομαι και να συμπεριφέρομαι “φυσιολογικά”. Πάντα με έλκυαν οι διαφορετικοί άνθρωποι και τους παρατηρούσα με γοητεία, αλλά και μόνο η σκέψη ότι έμοιαζα έστω και λίγο μαζί τους με κατατρόμαζε. Ήμουν απεγνωσμένος να ταιριάξω…”.

Η περιγραφή του βιβλίου σημειώνει άλλωστε: “Ο Ανδρέας Σουβαλιώτης μεγάλωσε σε μια εποχή που το να βρίσκεται κανείς στο φάσμα του αυτισμού δεν διαγιγνωσκόταν εύκολα, ούτε καν συζητιόταν. Τα μυαλά σαν το δικό του θεωρούνταν απλώς παράξενα. Γνώριζε επίσης από νεαρή ηλικία ότι ήταν ομοφυλόφιλος, κάτι που τον τρομοκρατούσε καθώς μεγάλωνε με ανοιχτά ομοφοβικούς γονείς σε μία από τις λιγότερο ανεκτικές κοινωνίες της Ευρώπης. Οι ιδιαιτερότητες του Ανδρέα τον έκαναν να νιώθει παρείσακτος μέχρι τα σαράντα πέντε του χρόνια. Και τότε, ξαφνικά, όλα άλλαξαν”.

Ο συγγραφέας διαθέτει όλα τα προσωπικά του δικαιώματα/έσοδα από το βιβλίο σε οργανισμούς και πρωτοβουλίες που στηρίζουν παιδιά και νέους στο φάσμα του αυτισμού, καθώς και τη ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητα (όπως το Ίδρυμα Rainbow Railroad, το οποίο βοηθά ΛΟΑΤΚΙ+ άτομα να ξεφύγουν από χώρες όπου διώκονται).

Έχοντας αποκτήσει οικονομική άνεση από την επιτυχημένη επιχειρηματική του πορεία στον Καναδά (με πιο γνωστό εγχείρημα το πρόγραμμα επιβράβευσης οικολογικών συμπεριφορών Green Rewards / Carrot Rewards), έγραψε το βιβλίο με σκοπό την ευαισθητοποίηση του κοινού και την έμπρακτη οικονομική ενίσχυση αυτών των κοινοτήτων, χωρίς κανένα προσωπικό οικονομικό όφελος.

ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ 73: ΜΑΡΤΥΡΙΑ(1)

 Μπορεί να είναι εικόνα ένα ή περισσότερα άτομα και άτομα που χαμογελούν

Nikoleta Markouli/facebook.com

Διάβασα ότι φέτος δεν θα διατεθεί αίθουσα στο ΣΦΕΑ για τις επετειακές εκδηλώσεις του Πολυτεχνείου. Και χωρίς να το καταλάβω, γύρισα πολλά χρόνια πίσω, στην πρώτη φορά που πήγα στην πορεία για το Πολυτεχνείο.
Πρέπει να ήμουν εννέα ή δέκα χρονών. Η μητέρα μου με είχε πάρει μαζί της στις εκδηλώσεις. Θυμάμαι ότι πριν βγούμε στην πορεία είχαμε πάει σε μια αίθουσα στο κεντρικό κτήριο του Πολυτεχνείου. Στους τοίχους υπήρχαν φωτογραφίες των νεκρών και των γεγονότων της εξέγερσης. Σε προθήκες υπήρχαν προσωπικά αντικείμενα, ανάμεσά τους και ματωμένα ρούχα ανθρώπων που σκοτώθηκαν εκείνες τις μέρες.
Εκείνη η αίθουσα ήταν γεμάτη από μαυροφορεμένες γυναίκες. Μητέρες, αδελφές, σύζυγοι ανθρώπων που χάθηκαν από τη βία της χούντας. Μέχρι τότε, η δική μου εικόνα της απώλειας ήταν η γιαγιά μου. Η μαυροφορεμένη γιαγιά μου που έκλαιγε ασταμάτητα τον γιο της, τον πατέρα μου.
Ύστερα κατεβήκαμε στην Πατησίων, όπου θα ξεκινούσε η πορεία. Λίγο πριν αρχίσει, κάποιος διάβαζε έναν-έναν τους νεκρούς.
Και ξαφνικά άκουσα:
«Νικόλαος Μαρκούλης».
Και αμέσως μετά, από το πλήθος, ένα δυνατό:
«ΠΑΡΩΝ».
Δεν θα ξεχάσω ποτέ εκείνο το «ΠΑΡΩΝ». Τη δύναμή του. Τη συγκίνηση που ένιωσα χωρίς ακόμη να μπορώ να την εξηγήσω. Ήταν σαν να μου έλεγαν χιλιάδες άνθρωποι ότι ο πατέρας μου δεν είχε χαθεί στη λήθη. Ότι ήταν ακόμη εκεί.
Μεγαλώνοντας άρχισα να μαθαίνω περισσότερα γι' αυτόν. Να συνθέτω σιγά σιγά την εικόνα του ανθρώπου που δεν πρόλαβα να γνωρίσω. Κάθε διήγηση, κάθε μαρτυρία, κάθε μικρή πληροφορία συμπλήρωνε ένα κομμάτι του παζλ.
Πριν από δύο χρόνια, όμως, έμαθα κάτι που με συγκλόνισε βαθιά. Χάρη στην έρευνα του Dimitris Verionis Δημήτρη Βεριώνη για το βιβλίο του «Θάνατοι στη Χούντα», έμαθα περισσότερα για τις συνθήκες κάτω από τις οποίες τραυματίστηκε θανάσιμα ο πατέρας μου.
Ανάμεσα στις μαρτυρίες βρισκόταν και η κατάθεση του δημοσιογράφου Γρηγόρη Παπαδάτου στον εισαγγελέα Τσεβά. Ο Παπαδάτος κατέθεσε ότι συνάντησε τον πατέρα μου στον Σταθμό Πρώτων Βοηθειών, τραυματισμένο αλλά ακόμα ζωντανό. Τον ρώτησε πώς τον λένε και πώς τραυματίστηκε.
Ο πατέρας μου του είπε ότι ένας λοχίας τον πυροβόλησε κατόπιν εντολής αξιωματικού, ο οποίος φώναξε: «Σκοτώστε τα σκυλιά». Και ότι, όταν έπεσε τραυματισμένος στην οδό Μάρνη, δεν σταμάτησαν εκεί. Τον κλοτσούσαν ενώ ήταν πεσμένος στο οδόστρωμα.
Αυτό που με συγκλονίζει δεν είναι μόνο η βία. Είναι η απανθρωπιά. Το μίσος που χρειάζεται να κουβαλά κανείς μέσα του για να αντιμετωπίζει έτσι έναν συνάνθρωπο.
Και όμως, οι περισσότεροι από όσους συμμετείχαν σε αυτά τα εγκλήματα δεν τιμωρήθηκαν ποτέ. Δεν λογοδότησαν. Συνέχισαν κανονικά τη ζωή τους. Κάποιοι μάλιστα βρέθηκαν αργότερα σε σημαντικές θέσεις και αξιώματα.
Ίσως γι' αυτό εξακολουθούν μέχρι σήμερα να αναπαράγονται τα ψέματα ότι «δεν υπήρχαν νεκροί στο Πολυτεχνείο», ότι «για όλα φταίει η γενιά του Πολυτεχνείου» και άλλα παρόμοια. Γιατί η αναγνώριση της αλήθειας σημαίνει και αναγνώριση ευθυνών. Σημαίνει ότι πρέπει να θυμόμαστε όχι μόνο αυτούς που αγωνίστηκαν και σκοτώθηκαν, αλλά και αυτούς που διέταξαν, πυροβόλησαν, βασάνισαν και συγκάλυψαν.
Γι' αυτό κάθε φορά που ακούω να λένε πως «δεν υπήρχαν νεκροί στο Πολυτεχνείο», δεν ακούω απλώς μια ιστορική ανακρίβεια. Ακούω μια προσβολή στη μνήμη των νεκρών, στις οικογένειές τους και σε όλους εκείνους που στάθηκαν απέναντι στη δικτατορία με θάρρος, πληρώνοντας συχνά βαρύ τίμημα για το υπέρτατο αγαθό της ελευθερίας.
Εγώ, πάντως, όταν έρχεται κάθε Νοέμβρης, θυμάμαι ακόμη εκείνο το απόγευμα στην Πατησίων. Θυμάμαι τη γεμάτη φωτογραφίες και τεκμήρια αίθουσα, τις μαυροφορεμένες μανάδες, τη μητέρα μου δίπλα μου, και εκείνη τη στιγμή που ακούστηκε το όνομα:
«Νικόλαος Μαρκούλης».
Και αμέσως μετά, το πλήθος να φωνάζει :
«ΠΑΡΩΝ».
Πενήντα και πλέον χρόνια μετά, αυτό το «ΠΑΡΩΝ» συνεχίζει να νικά τη λήθη. Και όσο ακούγεται, η αλήθεια δεν θα σβήσει ποτέ.

«Αν ψάχνεις μια ταβέρνα αυθεντική/ με ατμόσφαιρα ζεστή να φας/ έλα στον «ΠΕΙΝΑΛΕΟΝΤΑ» / θα βρείς ό,τι αγαπάς»

 

Το podcast «Ζώσα μνήμη» είναι μια δημιουργία της Ειρήνης Κοντογεωργίου (σε παραγωγή του Studio Ηχοβρύχιο) που πήρε μέρος  στο διαγωνιστικό τμήμα podcast του 67ου Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης.
Βασικά στοιχεία:
  • Δημιουργός / Σενάριο: Ειρήνη Κοντογεωργίου
  • Ηχοληψία - Μοντάζ: Γιάννης Οικονόμου
  • Αφήγηση: Ειρήνη Κοντογεωργίου, Γιάννης Οικονόμου
  • Διάρκεια: 25 λεπτά
Περιεχόμενο:
Με αφορμή την ιστορική αθηναϊκή ταβέρνα «Πειναλέων», το podcast διερευνά τον πολιτισμικό και κοινωνικό ρόλο που παίζουν τα παλιά, ιστορικά στέκια στις γειτονιές. Εξετάζει πώς αυτοί οι χώροι λειτουργούν ως σημεία συνάντησης, ζύμωσης, συλλογικής μνήμης και αντίστασης στην αλλοτρίωση των κοινοτήτων.https://encrypted-tbn0.gstatic.com/images?q=tbn:ANd9GcTx0MpRvj7Dtrx26F4PPivqY_-LnA4SP9QuhMyxLVciTw&s=10
Στο επεισόδιο ακούγονται ήχοι, μαρτυρίες και συνέντευξη με τον Δημήτρη Παπαχρήστο (την ιστορική φωνή/εκφωνητή του ραδιοφωνικού σταθμού του Πολυτεχνείου το 1973). 
  • Θυμίζουμε τις δύο φάσεις "ζωής" της ταβέρνας:
  • Έτος Ίδρυσης: 1975–1978 από τον Αντώνη Φιτσιάδη και την Κλειώ, δημοσιογράφο της Αυγής
  • 1978 -1981 έως σήμερα  με με το  σημερινό ιδιοκτήτη της ,  Μακάριο Αβδελιώδη, αδελφό του σκηνοθέτη Δήμου Αβδελιώδη.Ταβέρνα ο Πειναλέων: Οι ιστορίες της ιστορίας // Μια εορταστική έκδοση για τα 50 χρόνια του Πειναλέοντα: 1975-2025
  • Χαρακτήρας: Λειτουργεί εδώ και δεκαετίες ως σημείο συνάντησης καλλιτεχνών, διανοούμενων και ανθρώπων της προοδευτικής διανόησης και της Αριστεράς, έχοντας συνδέσει το όνομά του με ιστορικές παρέες , όπως η Οπισθοδρομική Κομπανία.
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

Η ιστορία μιας ταβέρνας: Ο Πειναλέων στα Εξάρχεια

ΕΛΛΑΣ Η ΧΩΡΑ ΤΩΝ ΑΧΟΡΤΑΓΩΝ ΕΡΓΟΛΑΒΩΝ: Η Αθήνα είναι η πιο μολυσμένη πόλη της Ευρώπης και ο Μητσοτάκης ψηφίζει μεταφορά συντελεστή δόμησης σε Δήμους που ...δεν έχουν πολυώροφες οικοδομές

 https://www.dnews.gr/media/k2/items/cache/f1707921b7764c55dac9fe6ff646a224_XL.jpg


Ηχηρό «καμπανάκι» για την Αθήνα: Η χειρότερη πόλη της Ευρώπης σε ποιότητα αέρα - 

dnews.gr

Πρώτη από το... τέλος αξιολογείται η Αθήνα ως προς την καθαρότητα του αέρα της, σύμφωνα με έρευνα «Free To Breathe» της εκστρατείας Clean Cities.

Τη χειρότερη επίδοση μεταξύ 40 μεγάλων ευρωπαϊκών πόλεων καταγράφει η Αθήνα όσον αφορά την ατμοσφαιρική ρύπανση, σύμφωνα με τη νέα έρευνα «Free To Breathe» της εκστρατείας Clean Cities. Η ελληνική πρωτεύουσα εμφανίζει τις υψηλότερες μέσες συγκεντρώσεις διοξειδίου του αζώτου (NO₂), ενώ η πρόοδος που έχει σημειώσει την τελευταία δεκαετία για τον περιορισμό της ρύπανσης παραμένει περιορισμένη.

Η έρευνα αναδεικνύει τις μεγάλες ανισότητες στην ποιότητα του αέρα μεταξύ των ευρωπαϊκών πόλεων, με τη Βόρεια Ευρώπη να εμφανίζει σαφώς καλύτερες επιδόσεις σε σχέση με τη Νότια, την Κεντρική και την Ανατολική Ευρώπη.

Ειδικότερα, μόλις τρεις από τις 40 πόλεις που αξιολογήθηκαν πληρούν σήμερα τα αναθεωρημένα όρια της Ευρωπαϊκής Ένωσης τόσο για το διοξείδιο του αζώτου όσο και για τα αιωρούμενα σωματίδια. Πρόκειται για την Κοπεγχάγη, την ευρύτερη περιοχή της Στοκχόλμης και την ευρύτερη περιοχή του Ελσίνκι, οι οποίες βρίσκονται στην κορυφή της κατάταξης με βαθμολογία Α.

Αντίθετα, το 93% των πόλεων που εξετάστηκαν κινδυνεύει να μην ανταποκρίνεται στα νέα ευρωπαϊκά πρότυπα για την ποιότητα του αέρα.

Πρωταθλήτρια στην ατμοσφαιρική ρύπανση η Αθήνα

Η Αθήνα καταλαμβάνει την τελευταία θέση της κατάταξης, με μέση συγκέντρωση διοξειδίου του αζώτου 37,6 μg/m³, την υψηλότερη μεταξύ των 40 πόλεων. Παράλληλα, εμφανίζει μικρή πρόοδο στη μείωση των επιπέδων ρύπανσης κατά την τελευταία δεκαετία.

Στις τελευταίες θέσεις βρίσκονται επίσης το Βουκουρέστι, το Ζάγκρεμπ, το Τορίνο, η ευρύτερη περιοχή του Μιλάνου, η Κρακοβία, το Βρότσλαβ, η Βαρσοβία, η Ρώμη, η Πράγα και η Βουδαπέστη.

Σύμφωνα με τα ευρήματα, οι 37 από τις 40 πόλεις υπερβαίνουν σήμερα τουλάχιστον ένα από τα τέσσερα αναθεωρημένα όρια της ΕΕ, ενώ οι 18 δεν συμμορφώνονται με κανένα από αυτά.

Η μελέτη αξιολογεί τις πόλεις με βάση τέσσερις δείκτες: τα σημερινά επίπεδα ατμοσφαιρικής ρύπανσης, τη συμμόρφωση με τα νέα ευρωπαϊκά όρια, την πρόοδο της τελευταίας δεκαετίας και τα μέτρα που εφαρμόζονται στον τομέα των μεταφορών για τον περιορισμό των ρύπων.

Ποιες πόλεις έχουν καταφέρει να μειώσουν τη ρύπανση

Η έρευνα καταγράφει σημαντική πρόοδο σε πόλεις όπως η Κοπεγχάγη, το Λονδίνο, το Παρίσι και η Στουτγάρδη, οι οποίες έχουν προχωρήσει στην εφαρμογή πολιτικών για καθαρότερες μεταφορές.

Μεταξύ των μέτρων που έχουν συμβάλει στη βελτίωση της ποιότητας του αέρα είναι οι ζώνες χαμηλών και μηδενικών εκπομπών, η ηλεκτροκίνηση των λεωφορείων, ο περιορισμός της κυκλοφορίας γύρω από τα σχολεία και η ανάπτυξη υποδομών για ποδήλατα.

Κατά την τελευταία δεκαετία, αρκετές ευρωπαϊκές πόλεις κατάφεραν να μειώσουν τις συγκεντρώσεις διοξειδίου του αζώτου περισσότερο από 30%, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις η μείωση έφτασε σχεδόν το 50%.

Σημαντική υποχώρηση των επιπέδων διοξειδίου του αζώτου καταγράφεται στην Κοπεγχάγη, την ευρύτερη περιοχή της Στοκχόλμης, τη Στουτγάρδη, το Όσλο και την ευρύτερη περιοχή του Λονδίνου. Αντίστοιχα, σημαντικές μειώσεις των αιωρούμενων σωματιδίων σημειώθηκαν στη Σόφια, την Κρακοβία, την ευρύτερη περιοχή της Λισαβόνας και την Κοπεγχάγη.

Χαρακτηριστικές είναι και οι διαφορές μεταξύ πόλεων της ίδιας χώρας. Η Γάνδη βρίσκεται στην τέταρτη θέση, ενώ η Αμβέρσα στην 21η. Το Μπιλμπάο καταλαμβάνει την έκτη θέση, έναντι της Μαδρίτης που βρίσκεται στην 26η, ενώ η Φλωρεντία προηγείται του Τορίνο, καταλαμβάνοντας την 22η θέση έναντι της 37ης.

Τι λέει η Clean Cities για την Αθήνα

Η διευθύντρια της εκστρατείας Clean Cities, Barbara Stoll, υπογραμμίζει ότι οι κάτοικοι των πόλεων της Νότιας, Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης δεν θα πρέπει να εκτίθενται σε χειρότερη ποιότητα αέρα εξαιτίας της απουσίας αποτελεσματικών πολιτικών.

Όπως σημειώνει, η Αθήνα έχει παρουσιάσει ελάχιστη βελτίωση την τελευταία δεκαετία και καταγράφει χαμηλές επιδόσεις στις πολιτικές αντιμετώπισης της ρύπανσης από τις μεταφορές.

Αντίθετα, η Κοπεγχάγη έχει αναπτύξει πλήρως ηλεκτροκίνητο στόλο λεωφορείων, ζώνη χαμηλών εκπομπών, εκτεταμένες υποδομές ποδηλασίας και δρόμους με περιορισμένη κυκλοφορία γύρω από τα σχολεία.

Η ίδια επισημαίνει ότι η βελτίωση της ποιότητας του αέρα δεν προϋποθέτει απαραίτητα μεγάλες οικονομικές επενδύσεις, καθώς ακόμη και μέτρα όπως η επέκταση των ποδηλατοδρόμων και ο περιορισμός της κυκλοφορίας κοντά σε σχολεία μπορούν να έχουν ουσιαστικά αποτελέσματα.

Πότε τίθενται σε ισχύ τα νέα όρια της ΕΕ

Τα ευρήματα της έρευνας έρχονται σε μια κρίσιμη περίοδο για την ευρωπαϊκή περιβαλλοντική πολιτική. Τα κράτη μέλη καλούνται να ενσωματώσουν την αναθεωρημένη Οδηγία για την Ποιότητα του Ατμοσφαιρικού Αέρα στην εθνική τους νομοθεσία έως τις 11 Δεκεμβρίου 2026.

Τα νέα, αυστηρότερα όρια για τους ατμοσφαιρικούς ρύπους θα πρέπει να τηρούνται από το 2030, ενώ προβλέπεται υπό προϋποθέσεις η δυνατότητα παράτασης της προθεσμίας συμμόρφωσης έως το 2035.

Από την πλευρά της, η Δρ Μαρία Νέιρα, πρώην διευθύντρια του Τμήματος Περιβάλλοντος, Κλιματικής Αλλαγής και Υγείας του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, τονίζει ότι ο καθαρός αέρας αποτελεί βασική προϋπόθεση για την προστασία της δημόσιας υγείας και την πρόληψη ασθενειών.

Το ECOCITY, σχολιάζοντας τα ευρήματα, επισημαίνει ότι η τελευταία θέση της Αθήνας αποτελεί ένδειξη της ανάγκης αλλαγής του μοντέλου αστικών μετακινήσεων, με λιγότερη εξάρτηση από το ιδιωτικό αυτοκίνητο και μεγαλύτερη ενίσχυση των δημόσιων συγκοινωνιών, του περπατήματος και της ποδηλασίας.

Παράλληλα, μέσω της εκστρατείας «Free to Breathe», η Clean Cities καλεί τις κυβερνήσεις και τις δημοτικές αρχές να προχωρήσουν σε συγκεκριμένα σχέδια περιορισμού της ατμοσφαιρικής ρύπανσης, αξιοποιώντας την αναθεώρηση της ευρωπαϊκής νομοθεσίας ως ευκαιρία για άμεση δράση.

Δείτε περισσότερα ΕΔΩ

aeras-neo238_7b2256ceff90fa3d.jpg

aeras28_e0c4cc3d5e993a05.jpg

aeras40_477ae70909746878.jpg