Το Μηνολόγιον Ιουνίου έτους 2026 του Νίκου Σαραντάκου

 

Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία Διάβασε στο Ιστολόγιο ή Αναγνώστης Μηνολόγιον Ιουνίου έτους 2026 ΝΙΚΟΣ ΣΑΡΑΝΤΑΚΟΣ sarantakos.wordpress.com στις 1 Ιουνίου, 2026 Το Μηνολόγιο, που το δημοσιεύω εδώ στις αρχές κάθε μήνα (συνήθως την πρώτη του μηνός), ήταν ιδέα του πατέρα μου, του αξέχαστου Δημήτρη Σαραντάκου, ο οποίος αρχικά το δημοσίευε στο περιοδικό Φιστίκι, που έβγαζε επί πολλά χρόνια στην Αίγινα. Στο εδώ ιστολόγιο, το Μηνολόγιο άρχισε να δημοσιεύεται τον Οκτώβρη του 2010 και βέβαια μέσα σε 12 μήνες έκλεισε τον κύκλο. Τότε, αποφάσισα να εξακολουθήσω να το δημοσιεύω στις αρχές κάθε μήνα, επειδή έχει γίνει το σταθερό σημείο αναφοράς για τα γεγονότα του μήνα, που ενημερώνεται συνεχώς με δικά σας σχόλια μέσα στη διάρκεια του μήνα, σχόλια που συνήθως αφορούν επισήμανση ημερομηνιών, αν και κυρίως αγγελτήρια θανάτων. Οπότε, συνεχίζω τις δημοσιεύσεις όσο θα υπάρχει ενδιαφέρον, προσθέτοντας πάντοτε δικές σας προτάσεις από πέρυσι. Πάντως, σε κάποιες περιπτώσεις η επέτειος έχει εσκεμμένα μετατεθεί κατά μία ημέρα.    Δε 1 Εφεύρεσις ραδιοφώνου υπό Μαρκόνι (συμβατική ημερομηνία) και γενέσιον Αικατερίνης Γώγου Τρ 2 Τα ιερά Θαργήλια. Και στο Γουέμπλεϊ δόξης έμπλεοι. Τε 3 Γεωργίου Μπιζέ και Ιωάννου Στράους του νεωτέρου Πε 4  Διεθνής Ημέρα για τα Αθώα Παιδιά Θύματα Επιθέσεων (καθιερωμένη από τον ΟΗΕ για την προστασία από τη σωματική και συναισθηματική κακοποίηση) Πα 5 Παγκόσμια Ημέρα Περιβάλλοντος και γενέσιον Φεντερίκο Γκαρθία Λόρκα Σα 6 Πυρπόλησις ναυαρχίδος Καραλή υπό Κωνσταντίνου Κανάρη εν Χίω. Και αναχώρησις Ρέη Μπράντμπερη προς τα δίδυμα φεγγάρια του Άρη Κυ 7 Γενέσιον Παύλου Γκωγκέν Δε  8 Γενέσιον Ροβέρτου Σούμαν, του συνθέτου Τρ 9 † Καρόλου Ντίκενς Τε 10 Των εν Διστόμω υπό των χιτλερικών σφαγιασθέντων αθώων Πε 11 † Ανδρέου Μιαούλη Πα 12 † Ρήγα Φεραίου, του εθνομάρτυρος, στραγγαλισμός Σα 13 † Νικηφόρου Λύτρα Κυ 14  Γενέσιον Ερνέστου Τσε Γκεβάρα. Και του σαμποτάζ στο αεροδρόμιο Ηρακλείου. Δε 15 † Κοίμησις Μάνου Χατζιδάκι Τρ 16 † Μάρκου Αυγέρη· αυτοκτονία Άρη Βελουχιώτη στη Μεσούντα Τε 17 Δίωξις Ιωάννου Συκουτρή επί αθεϊα Πε 18 Διεθνής Ημέρα Διακηρύξεως των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου Πα 19 Ακριβής υπολογισμός της περιμέτρου της Γης υπό Ερατοσθένους Σα 20 Παγκόσμια ημέρα προσφύγων Κυ 21 Ευρωπαϊκή Ημέρα Μουσικής Δε 22 Γαλιλαίου ταπείνωσις προ της Ιεράς Εξετάσεως Τρ 23 Ολυμπιακή ημέρα – Μνήμη βαρώνου Κουμπερτέν Τε 24 Σύλληψις της ιδέας του Ερυθρού Σταυρού, υπό Ερρίκου Ντυνάν Πε 25 Γενέσιον Αντωνίου Γκαουντί, του εκκεντρικού αρχιτέκτονος Πα 26 Παγκόσμια ημέρα κατά των ναρκωτικών Σα 27 Αρίωνος του κιθαρωδού διάσωσις υπό δελφίνων Κυ 28 Γενέσιον Λουδοβίκου Πιραντέλο Δε 29 † Αιμιλίου Βεάκη Τρ 30 Θάνατος των τριών κοσμοναυτών του διαστημοπλοίου Σογιούζ ΧΙ Ο Ιούνιος ετυμολογείται μάλλον από τη θεά Iuno των Ρωμαίων, που είναι το αντίστοιχο της Ήρας. Η λαϊκή του ονομασία είναι κυρίως Θεριστής, αλλά και Κερασάρης -ευεξήγητη και στις δυο περιπτώσεις η προέλευση του ονόματος. Συνεχίστε την ανάγνωση

Σωκράτης Μάλαμας - Τα εφήμερα (όλος ο δίσκος)

Τα νέα τραγούδια του Μάλαμα μόνον «Εφήμερα» δεν είναι

Άκης Σακισλόγλου

parallaximag.gr 

Οταν τον περασμένο Δεκέμβριο κυκλοφόρησαν τα «Εφήμερα», ο Σωκράτης Μάλαμας τραγουδούσε Σάββατα στο Block 33, στη Θεσσαλονίκη. Άκουγα τα εννιά τραγούδια του άλμπουμ μετά μανίας, όχι ως «υποχρέωση» του ραδιοφωνικού παραγωγού που πρέπει να ενημερωθεί για τα new releases αλλά ως προσωπική ανάγκη να έρθω σε επαφή με κάτι γνώριμο και οικείο, κάτι που να εγγυάται ότι ο κόσμος βρίσκεται ακόμα στη θέση του. Και πράγματι… «βρίσκονταν».

Πώς το είχε πει κάποτε ο Θανάσης Παπακωνσταντίνου; «Ο Μάλαμας είναι κάτι μεταξύ Ακη Πάνου και Μάνου Λοΐζου». Τρυφερός αλλά και οργισμένος (λέω εγώ). Λαϊκός αλλά και φιλοσοφημένος. Ισορροπημένος πάνω σε σχοινί αόρατο. Τον θυμάστε τον στίχο «… κι ο ασημένιος άνδρας / με τη βαριά φωνή / της μοναξιάς τη δόξα βρίζοντας να υμνεί…» (τον έγραψε ο Λουδοβίκος των Ανωγείων και τον ερμήνευσε ο Νίκος Παπάζογλου στην «Πύλη της άμμου»); Ε, περίπου έτσι παραμένει ο Σωκράτης μόνον που η φωνή του δεν είναι πια τόσο βαριά όσο βαθιά, συγκινημένη, συγκινητική κι ακόμα πιο ανθρώπινη.

Έκλεισα λοιπόν τραπέζι και πήγα στο Block αρκετά «διαβασμένος», με καλή παρέα για να πιούμε, να αγκαλιαστούμε και να τραγουδήσουμε με τη βεβαιότητα ότι τουλάχιστον τρία track της νέας δουλειάς θα βρίσκονται στο πρόγραμμα. Εσείς είστε που το λέτε; «Πήγα κουβά». Δεν μας τραγούδησε ούτε ένα. Ούτε ένα.

«Τα τραγούδια βρίσκουν το δρόμο τους σιγά σιγά». Αυτό μου απάντησε στα μηνύματα που ανταλλάξαμε. Τί να του πω και πώς να του φέρω αντίρρηση; Ετσι είναι. Αλλά κι αν ακόμα δεν είναι ακριβώς έτσι, δεν έχει καμία σημασία αφού… έτσι θέλει να το κάνει ο Μάλαμας στα τραγούδια του. Αυτός είναι ο τρόπος του κι αυτή είναι η συνταγή του. Τα τραγούδια παίρνουν τον χρόνο τους και αφού πρώτα γίνουν του καθενός χωριστά, μπαίνουν στο πρόγραμμα και γίνονται «όλων μας».

Πέρασαν μήνες από την κυκλοφορία του άλμπουμ. Πήρα κι εγώ τον χρόνο μου περιμένοντας τα τραγούδια να βρουν το δρόμο τους μέσα μου. Πέρασα από την μανιώδη, εξακολουθητική, μόνιμη ακρόαση στην τυχαία κι αναπάντεχη τόσο από το ραδιόφωνο όσο και από τις random λίστες του Spotify. Παλιά το έκανα… ανάποδα. Στην αρχή άκουγα Μάλαμα τυχαία στις εκπομπές του Γιάννη Τσολακίδη και της Αναστασίας Γρηγοριάδου ή στις κασέτες που έγραφαν φίλοι και μετά αφιέρωνα μέρες ολόκληρες με τα τραγούδια «να λιώνουν στο cd player» και να γίνονται σάουντρακ ολόκληρης εποχής: της νιότης.

Πριν σας περιγράψω τη συγκεκριμένη δισκογραφική εργασία θα σας πω τί σκέφτομαι κάθε φορά που ο Μάλαμας βγάζει νέο δίσκο. Σκέφτομαι το 2001, όταν κυκλοφόρησε το «Ένα». Άκουσα αρκετές φορές τότε τη δουλειά, μετέδωσα πολλές φορές τα τραγούδια στο ραδιόφωνο και σιγουρεύτηκα ότι ήταν… από τις πιο μέτριες του καλλιτέχνη. Ποιο; Το «Ένα»! Το άλμπουμ που περιέχει τα καλύτερα στιχάκια του Αλκη Αλκαίου. Η δουλειά με τα τραγούδια που δε λείπουν ποτέ από κάποιο πρόγραμμα του Μάλαμα. Πολύ σύντομα κατάλαβα το ατόπημά μου κι έκτοτε με τα τραγούδια του Συκιώτη τραγουδοποιού δείχνω μια κάποια μεγαλύτερη ανοχή μέχρι να «γράψουν» μέσα μου. Οταν με ρωτούν «ποιο είναι το σπουδαιότερο άλμπουμ του Μάλαμα» εγώ απαντώ: «Το ένα. Αυτό που όταν κυκλοφόρησε το χαρακτήρισα μέτριο».

Πάμε τώρα στα «Εφήμερα». Δεν είναι ένα άλμπουμ καινοτόμο. Ούτε «ρισκαδόρικο». Είναι αρκετά κλασικό. Εντελώς «Μαλαμικό». Θα το χαρακτήριζα και «ραδιοφωνικό», αν πίστευα ότι μπορεί ακόμα το ραδιόφωνο ως ΜΜΕ να παίξει επιδραστικό ρόλο πάνω στο τραγούδι αλλά δεν το τολμώ γιατί πλέον απογοητεύτηκα. Θα το χαρακτηρίσω, λοιπόν, «πλέι λιστικό» στο Spotify και στις υπόλοιπες πλατφόρμες. Όλα τα τραγούδια ακούγονται random. Και ακούγονται πολύ πολύ ευχάριστα.

Τις ενορχηστρώσεις των εννέα τραγουδιών ανέλαβε ο Γιάννης Δίσκος με τον Σωκράτη Μάλαμα να έχει επίσης καταλυτικό λόγο. Ο Δίσκος είναι σπουδαίος μαέστρος που συνδυάζει κλασικές σπουδές αλλά και την εμπειρία των πανηγυριών με τους «Χρυσοδάκτυλους». Εβαλε στο Ηχόχρωμα των τραγουδιών στοιχεία τόσο από τις Ασπρόμαυρες Ιστορίες όσο κι από τον «Χάρτη» αλλά επίσης κι από το «Ένα» και τα «Κάτοπτρα». Ο ίδιος παίζει πνευστά. Κι έτσι έδωσε στα πνευστά πολύ συγκεκριμένο χώρο μέσα στο τραγούδια του Σωκράτη. Ας διορθώσω την τελευταία φράση: Τα τραγούδια δεν είναι (μόνον) του Σωκράτη. Ένα είναι εξ ολοκλήρου του Κωνσταντίνου Βήτα ενώ στους στίχους εντοπίζουμε δύο του Οδυσσέα Ιωάννου, δύο της Κλέλιας Ρένεση κι από ένα του Γιώργου Αθανασόπουλου, της Φωτεινής Λαμπρίδη, του Σωκράτη Ανδρέα Παναγιωτάτου και του ίδιου του Μάλαμα (που γράφει μουσική στα οκτώ τραγούδια πλην του ενός , του Κωνσταντίνου Βήτα).

Πολυσυλλεκτική η δουλειά σε επίπεδο δημιουργών αλλά εξίσου πολυπρόσωπη και σε επίπεδο φωνών. Ο μικρός γιος του Μάλαμα, ο Γιάννης, κάνει φωνητικά σε κάποια τραγούδια. Ο μεγάλος του γιος, ο Πέτρος λέει (εξαιρετικά) το τραγούδι που τους στίχους του υπογράφει ο Γιώργος Αθανασόπουλος ενώ σταθερή πλέον παρουσία έχει η Τζώρτζια Κεφάλα σε ένα τραγούδι και αρκετά φωνητικά. Η αποκάλυψη, ωστόσο, από πλευράς νέων προσώπων ακούει στο όνομα Δημήτρης Μπάκουλης. Συγκρατήστε αυτό το όνομα από τώρα. Ίσως ήδη το γνωρίζετε από το σουξέ που έκαναν «Τα κβάντα». Αν όχι, ίσως τον έχετε ακούσει ντουέτο με την Μαριάνα Κατσιμίχα στο καλύτερο τραγούδι του 2026: «Το βαλς των ονείρων» του Αλκη Αλκαίου και του Δημήτρη Καρρά. Ο Μπάκουλης θα αφήσει εποχή στο λαϊκό ερωτικό τραγούδι και η συνεργασία του με τον Μάλαμα είναι «παράσημο» και για τους δύο.

Είναι καλό άλμπουμ τα «Εφήμερα»; Είναι. Ακούγονται από το πρώτο track ως το τελευταίο σαν μια ενιαία εργασία. Με γκάζι και φρένο, με ρεύμα και ατμόσφαιρα. Πάντα με συγκίνηση και μεγάλη έμφαση στον στίχο. Στον λόγο. Ακούστε τα τραγούδια στις πλατφόρμες γιατί σε φυσική μορφή δε θα κυκλοφορήσουν. Να τα μάθετε καλά. Το καλοκαίρι σίγουρα ο Μάλαμας θα βάλει δύο τουλάχιστον στο πρόγραμμα.

Ή και όχι… (ακόμα).

Υ.γ.: Προσωπικά ξεχώρισα και ακούω στο repeat το «Ένα παιδί», το «Είναι παντού» (αμφότερα του σπουδαίου Οδυσσέα Ιωάννου) αλλά και «Το παράσημο» της Φωτεινής Λαμπρίδη (θα καταλάβετε ακούγοντάς το γιατί…).

Υ.γ.2: Σύντομα έρχεται ακόμα μία μουσική εργασία του Μάλαμα με ζωντανές ηχογραφήσεις από την περσινή καλοκαιρινή περιοδεία.Track List

1. Το Παράσημο

Στίχοι: Φωτεινή Λαμπρίδη | Μουσική: Σωκράτης Μάλαμας  Τραγούδι: Σωκράτης Μάλαμας

2. Ένα παιδί

Στίχοι: Οδυσσέας Ιωάννου | Μουσική: Σωκράτης Μάλαμας | Τραγούδι Σωκράτης Μάλαμας & Δημήτρης Μπάκουλης

3. Όταν λείπεις

Στίχοι: Κλέλια Ρένεση | Μουσική: Σωκράτης Μάλαμας | Τραγούδι: Σωκράτης Μάλαμας

4. Απ΄ το ποτάμι ως τη θάλασσα

Στίχοι: Γιώργος Αθανασόπουλος | Μουσική: Σωκράτης Μάλαμας | Τραγούδι: Πέτρος Μάλαμας

5. Άστρο

Στίχοι & Μουσική: Κωνσταντίνος Βήτα | Τραγούδι: Σωκράτης Μάλαμας | Φωνητικά: Δημήτρης Μπάκουλης

6. Γύρνα Πίσω

Στίχοι & Μουσική: Σωκράτης Μάλαμας | Τραγούδι Σωκράτης Μάλαμας | Φωνητικά: Τζώρτζια Κεφαλά, Γιάννης Μάλαμας

7.  Εκατό μέρες βρέχει

Στίχοι: Κλέλια Ρένεση | Μουσική: Σωκράτης Μάλαμας | Τραγούδι: Σωκράτης Μάλαμας, Τζώρτζια Κεφαλά | Φωνητικά: Γιάννης Μάλαμας

8. Ήσουν η βασίλισσά μου

Στίχοι: Σωκράτης Ανδρέα Παναγιωτάτος | Μουσική: Σωκράτης Μάλαμας

Τραγούδι: Σωκράτης Μάλαμας |Φωνητικά: Δημήτρης Μπάκουλης

9.  Είναι παντού

Στίχοι: Οδυσσέας Ιωάννου | Μουσική: Σωκράτης Μάλαμας | Τραγούδι: Σωκράτης Μάλαμας | Φωνητικά: Δημήτρης Μπάκουλης
Συντελεστές

    Ενορχήστρωση: Γιάννης Δίσκος σε συνεργασία με τον Σωκράτη Μάλαμα και των μουσικών που συμμετείχαν
    Παραγωγή: Σωκράτης Μάλαμας
    Επιμέλεια Παραγωγής: Γιάννης Παξεβάνης
    Εκτέλεση Παραγωγής και Management: Artys // Novel Vox
    Ηχογράφηση: Γιάννης Παξεβάνης // Subway Recording Studios
    Μίξη & Mastering: Γιάννης Παξεβάνης
    Artwork: Φίλιππος Κοκκαλιάρης

“εφήμερα”
Διαθέσιμο στο Spotify, στο Apple Music, στο Deezer και στο YouTube.

Είναι λιγότεροι ως προνομιούχα τάξη κι όμως κερδίζουν. Πώς γίνεται;

 

Γιατί η ΝΔ προηγείται ενώ όλοι βρίζουν;

Κώστας Γιαννακίδης

news247.gr

 7–9 λεπτά

---

Μητσοτάκης και Τσίπρας. Το αξέχαστο δίδυμο από τα παλιά και πάλι στις οθόνες μας

Το πρώτο κόμμα στις εκλογές δεν εκφράζει την πλειοψηφία της κοινωνίας. Αντιπροσωπεύει το κομμάτι που εκδήλωσε το υψηλότερο ποσοστό συσπείρωσης. Η  πρώτη ταχύτητα της κοινωνίας, αυτοί που ζουν καλύτερα, συσπειρώνεται γύρω από τη Νέα Δημοκρατία. Πιο απλοϊκά: οι βολεμένοι έχουν μία επιλογή. Οι υπόλοιποι έχουν περισσότερες και η δυσφορία κατακερματίζεται.

• ΚΩΣΤΑΣ ΓΙΑΝΝΑΚΙΔΗΣ
• 01 Ιουνίου 2026 08:00

Λίγο πριν τις εκλογές του 2023 στελέχη του Μαξίμου πήραν από το κτίριο κάτι κούτες με ογκώδεις φακέλους. Και επειδή υπήρξε και φωτογραφικό στιγμιότυπο, χρησιμοποιήθηκε στα social media ως το πρώτο σημάδι για την επερχόμενη πολιτική αλλαγή. «Τα μαζεύουν και φεύγουν», έγραψε προβεβλημένος παράγοντας του ΣΥΡΙΖΑ.

Δεν τον πήραν στην πλάκα. Η κυβέρνηση είχε ήδη στην καμπούρα της την τραγωδία των Τεμπών και το σκάνδαλο των υποκλοπών. Το σύνθημα, με τον Μητσοτάκη που συνουσιάζεται παθητικά, έλαβε διαστάσεις σλόγκαν στα κοινωνικά δίκτυα. Και έγινε viral η φωτογραφία, από drone, με τους ακτιβιστές που το σχημάτισαν χρησιμοποιώντας τα κορμιά τους.

Γνωρίζουμε όλοι τη συνέχεια. Ούτε ο Μητσοτάκης δεν πίστευε στα μάτια του όταν είδε τα exit poll. Και ο Τσίπρας άρχισε να μαζεύει τα προσωπικά του αντικείμενα από την Κουμουνδούρου. Τι ήταν αυτό που έδωσε στη Νέα Δημοκρατία το 41% του 2023; Οι αναλύσεις ήταν σαφείς. Το ελληνικό εκλογικό σώμα χορηγεί, συνήθως, δύο ευκαιρίες. Και ο Μητσοτάκης υπερείχε, σύμφωνα με τις μετρήσεις, σε όλα τα ποιοτικά χαρακτηριστικά έναντι του Τσίπρα. Και το κυριότερο: η αντιπολίτευση δεν προέβαλε μία πειστική εναλλακτική πρόταση διακυβέρνησης.

Ερχόμαστε στο παρόν. Στην αρχή μίας μακράς προεκλογικής περιόδου. Η γούνα της κυβέρνησης έχει περισσότερα ράμματα. Προστέθηκε ο ΟΠΕΚΕΠΕ, η απροκάλυπτη εργαλειοποίηση της Δικαιοσύνης, φαινόμενα έπαρσης και αλαζονείας. Και το κυριότερο: η ζωή έγινε πιο ακριβή, πιο δύσκολη, για το μεγαλύτερο κομμάτι της κοινωνίας. Υπάρχουν και άλλα θέματα, όπως η διαχείριση των δημοσίων συμβάσεων και η διάθεση των πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης, αλλά αυτά απασχολούν ελάχιστα ως καθόλου το εκλογικό ακροατήριο.

Εδώ, λοιπόν, εγείρονται δύο ερωτήματα. Πού αποδίδεται η δημοσκοπική αντοχή της κυβέρνησης; Και για ποιο λόγο, μετά από επτά χρόνια, δεν έχει εμφανιστεί ένας αξιόπιστος και ισχυρός εναλλακτικός πόλος διακυβέρνησης;

Ας δούμε το πρώτο ερώτημα, θέτοντας και ένα συμπληρωματικό. «Όλος ο κόσμος βρίζει, αλλά η Νέα Δημοκρατία εμφανίζεται πρώτη στην πρόθεση ψήφου. Πώς γίνεται αυτό;». 

Είναι απλή αριθμητική που προκύπτει από τους συσχετισμούς στην κοινωνία. Υπάρχει μία κοινωνία τριών ταχυτήτων. 

Στην πρώτη ταχύτητα βρίσκονται εκείνοι που είδαν, για διάφορους λόγους, τα οικονομικά τους να βελτιώνονται. Είναι το κομμάτι της κοινωνίας που μπορεί και κάνει διακοπές, ταξιδεύει, γεμίζει τα μαγαζιά.  

Στη δεύτερη ταχύτητα είναι εκείνοι που βγάζουν το μήνα με το ζόρι. Και στην τρίτη εκείνη που σκέφτονται τι φαγητό θα βάλουν στο τραπέζι. 

Η πρώτη ταχύτητα προάγει ως κύρια επιλογή τη σταθερότητα και τη διατήρηση της κατεστημένης κατάστασης. Και εκφράζεται, συμπαγώς, από τη Νέα Δημοκρατία. 

 Όλοι οι υπόλοιποι είναι σαφώς περισσότεροι. Αλλά η εκλογική τους έκφραση είναι κατακερματισμένη. 

Λίγο ως πολύ αυτό συμβαίνει πάντα. Το πρώτο κόμμα στις εκλογές δεν εκφράζει την πλειοψηφία της κοινωνίας. Αντιπροσωπεύει το κομμάτι που εκδήλωσε το υψηλότερο ποσοστό συσπείρωσης. Σήμερα, λοιπόν, η πρώτη ταχύτητα της κοινωνίας συσπειρώνεται γύρω από τη Νέα Δημοκρατία καθώς δεν πείθεται από καμία άλλη πρόταση όσον αφορά την ευημερία της και τη σταθερότητα της χώρας. Για να το θέσω πιο απλοϊκά: οι βολεμένοι έχουν μία επιλογή. Οι υπόλοιποι έχουν περισσότερες.

Το δεύτερο ερώτημα επιχειρεί να μάθει για ποιο λόγο δεν έχει εμφανιστεί ένας αξιόπιστος εναλλακτικός πόλος διακυβέρνησης. Ασφαλώς και είναι θέμα προσώπων. Η πολιτική έχει γίνει περισσότερο προσωποκεντρική από ποτέ. Εξαρτάται και από την άρθρωση πολιτικού λόγου. Για να κερδίσεις εκλογές πρέπει να αφαιμάξεις δυνάμεις από το πρώτο κόμμα. Και, εν προκειμένω, οφείλεις να είσαι πειστικός προς το κεντρώο ακροατήριο. Η αντιπολίτευση επένδυσε περισσότερο στην οργή και στη διαμαρτυρία και λιγότερο, πολύ λιγότερο, σχεδόν καθόλου, στις προγραμματικές προτάσεις. Όταν όμως επενδύεις στην οργή και στη διαμαρτυρία, μπορεί να εκφράζεις την κοινωνική πλειοψηφία, αλλά να υστερείς στην εκλογική.

Πριν από λίγες μέρες ένα κορυφαίο στέλεχος του ΠΑΣΟΚ, ο Παναγιώτης Δουδωνής κατηγόρησε την κυβέρνηση για «αβάντα» προς τον Αλέξη Τσίπρα, τον οποίο και επιλέγει ως αντίπαλο. Το ίδιο μουρμουρίζουν και άλλα στελέχη του κόμματος. Πρώην στενός συνεργάτης του Αλέξη Τσίπρα, με τον οποίο δεν διατηρεί πλέον σχέσεις,  έλεγε ότι ακόμα και το ντοκιμαντέρ του Σκάι για τη διαπραγμάτευση του 2015 εντάσσεται σε μία υπόγεια προσπάθεια ενίσχυσης του πρώην πρωθυπουργού γιατί θα δημιουργήσει πολωτικές συζητήσεις.

Θέλει, στα αλήθεια, η κυβέρνηση τον Τσίπρα ως αντίπαλο; Λογικά ναι. Όχι μόνο επειδή ο Κυριάκος Μητσοτάκης τον έχει νικήσει όσες φορές αναμετρήθηκαν. Αλλά επειδή ο Τσίπρας θα διεγείρει φοβικά σύνδρομα στα οποία θα επενδύσει η Νέα Δημοκρατία για να συσπειρώσει το κοινό της «πρώτης ταχύτητας» και να ανησυχήσει τους κεντρώους. Και για αυτό ο Ανδρουλάκης θα πρέπει να πολεμηθεί ως εναλλακτική καταφυγή. Να λοιδορηθεί και να απαξιωθεί. Και όσο ο Τσίπρας χρησιμοποιεί το παρωχημένο λεξιλόγιο των ‘80ς, για θάλασσες, ταξίδια και αγώνες, τόσο θα χρησιμοποιείται ως σκιάχτρο.  

Βέβαια ο Τσίπρας έχει πάντα την ευκαιρία της αλίευσης από τη μεγάλη δεξαμενή της οργής. Όμως εκεί πια κάνουν κουμάντο (ακρο)δεξιά αφεντικά. Ωστόσο ο Τσίπρας είναι αυτός που έχει τον χρόνο με το μέρος του. Αρκεί να πετύχει τη δεύτερη θέση και να στείλει το ΠΑΣΟΚ στην κυβέρνηση ως μπαλαντέρ. Μετά θα πρέπει να σταθεί κάτω από το δέντρο και να περιμένει το φρούτο να πέσει.

Dorothea Sharp: έφερε τον γαλλικό Ιμπρεσιονισμό στη Βρετανία με πίνακες γεμάτους φως, λουλούδια και παιδιά που παίζουν στην ύπαιθρο

 

Dorothea Sharp (1874-1955)  - Wikipedia

Μια από τις σημαντικότερες εκπροσώπους του βρετανικού ιμπρεσιονισμού, γνωστή για τα γεμάτα φως και χαρά τοπία και τις σκηνές με παιδιά στην ύπαιθρο .

 Γεννήθηκε στο Dartford του Κεντ. Παρά το ταλέντο της, άρχισε να ασχολείται σοβαρά με τη ζωγραφική στην ηλικία των 21 ετών, όταν κληρονόμησε £100 από έναν θείο της. Το ποσό αυτό της επέτρεψε να σπουδάσει σε σχολή καλών τεχνών στο Ρίτσμοντ . Συνέχισε τις σπουδές της στο Regent Street Polytechnic του Λονδίνου και ολοκλήρωσε την εκπαίδευσή της στο Παρίσι. Εκεί ήρθε σε επαφή με το έργο των Γάλλων Ιμπρεσιονιστών, ιδιαίτερα του Κλοντ Μονέ, το οποίο επηρέασε βαθιά το ύφος της .

 Υπήρξε μια καταξιωμένη καλλιτέχνης της εποχής της. Το 1935, ο εκδότης του περιοδικού The Artist, Harold Sawkins, την αποκάλεσε "μία από τις σπουδαιότερες εν ζωή γυναίκες ζωγράφους της Αγγλίας" . Σήμερα, έργα της φιλοξενούνται σε πολλά μουσεία, όπως η Πινακοθήκη Μάντσεστερ, το Μουσείο Κάρντιφ και το Laing Art Gallery στο Νιούκαστλ .

Η τέχνη της Sharp είναι άμεσα αναγνωρίσιμη και συχνά περιγράφεται ως αισιόδοξη και γεμάτη ζωντάνια . Τα έργα της επικεντρώνονται συχνά σε σκηνές με παιδιά να παίζουν σε παραλίες, κήπους ή λόφους, καθώς και σε ανθοσυνθέσεις .

  Υπήρξε ηγετική φυσιογνωμία του "Βρετανικού Ιμπρεσιονισμού". Στα έργα της δίνει έμφαση στο φως με την αποτύπωση της διάχυτης ηλιοφάνειας και της διαύγειας του φωτός . Αυτό επιτυγχάνεται με τη χρήση φωτεινών, ζωηρών χρωμάτων και αυθόρμητες ,  "φτερωτές"  πινελιές , που αποδίδουν την αίσθηση της κίνησης.

 

7

Ο Μάνος Χατζιδάκις από τον Αλέκο Παπαδάτο (με τον τρόπο του Μποστ.). Για τον Χατζιδάκι, η φλέβα του «liedesque» του έντεχνου λαϊκού παρέμεινε, σε όλη τη διάρκεια των χρόνων, το πολυτιμότερο συστατικό μιας καριέρας σχεδόν αποκλειστικά αφιερωμένης στη μορφή

Αλέκος Παπαδάτος / The Books' Journal

O Χατζιδάκις, o Κουνάδης και η «liedesque» εκδοχή του έντεχνου λαϊκού

Πάνος Βλαγκόπουλος

booksjournal.gr

 21–27 λεπτά

---

Το «έντεχνο λαϊκό» είναι ένας γενικός όρος που καλύπτει ατομικές ιδιαιτερότητες, αντιφάσεις και συλλογικές διεργασίες που εκκινούν ήδη από τη δεκαετία του 1940. Η δημιουργική διάδραση μεταξύ των νέων τότε Αργύρη Κουνάδη και Μάνου Χατζιδάκι οδηγεί σε μια πρώιμη –προ-Θεοδωρακική– εκδοχή του «έντεχνου λαϊκού» στο αισθητικό σταυροδρόμι μιας υπαινικτικής αισθητικοποίησης του «ρεμπέτικου» και της μεγάλης παράδοσης του ευρωπαϊκού έντεχνου τραγουδιού («Lied» ή «mélodie»). Πρόκειται για μια εκδοχή «liedesque» την οποία ο Κουνάδης εγκατέλειψε χάρη κυρίως στις αβανγκάρντ φιλοδοξίες της γερμανικής του καριέρας. Στον Χατζιδάκι, ωστόσο, η εκδοχή αυτή παρέμεινε η πολυτιμότερη συνισταμένη του έργου του, οδηγώντας στα επιτεύγματα της δεκαετίας του 1970 (Ο Μεγάλος Ερωτικός, Τα Παράλογα, Χωρίον ο Πόθος).^[1] 

Σύμφωνα με την επικρατούσα άποψη στην Ελλάδα, αυτό που αποκαλείται «έντεχνο λαϊκό» αντιπροσωπεύει το απαύγασμα της νεοελληνικής συμβολής στη σύγχρονη μουσική και ο Μάνος Χατζιδάκις ήταν ένας από τους προφήτες του: εκείνος που κατόρθωσε να οικοδομήσει ένα πραγματικό οικοδόμημα της ελληνικής μουσικής ξεκινώντας από το ρεμπέτικο. Αυτή η ανάγνωση, κανονιστική πλέον, τείνει να εγγράφει το έργο του σε μια λογική εθνικής ιδιοποίησης, όπου η λαϊκή κουλτούρα, επανερμηνευμένη από τον συνθέτη, βρίσκεται μεταμορφωμένη σε μια λόγια μουσική γλώσσα. Συντονίζεται δε με το κυρίαρχο αφήγημα της περίφημης Γενιάς του 1930, η οποία αντιλαμβανόταν την καλλιτεχνική παραγωγή ως τοποθετημένη στη διασταύρωση δύο τύπων συνέχειας: μιας διαχρονικής, που συνέδεε την κλασική Ελλάδα με τη νεότερη Ελλάδα, και μιας συγχρονικής, που συνδύαζε τη λαϊκή κουλτούρα με την ατομική δημιουργία.

Θα ήθελα, ωστόσο, να προτείνω μια αναθεώρηση αυτής της κυρίαρχης οπτικής. Η συνθετική φιλοδοξία του Χατζιδάκι ίσως δεν υπήρξε, πρωτίστως, να ξεκινήσει από το ρεμπέτικο, αλλά μάλλον να αρθεί στο ύψος του εκλεπτυσμένου mélomane που υπήρξε, του βαθιά εμποτισμένου από τη δυτική λόγια μουσική και, κατά συνέπεια, από μια παράδοση που αναγορεύει το προσωπικό ύφος σε οντολογική συνθήκη ενός συνθέτη. Με άλλα λόγια, το κρίσιμο γι’ αυτόν ήταν η ανάγκη να ενταχθεί στον κύκλο των συνθετών που θεωρούσε ο ίδιος πραγματικά άξιους του ονόματος, σύμφωνα με τα κριτήρια αυτής της παράδοσης.

Μια τέτοια υπόθεση καλεί σε επανεξέταση της θέσης του ρεμπέτικου στο χατζιδακικό εγχείρημα. Το ρεμπέτικο εμφανίζεται λιγότερο ως μια καταγωγή και περισσότερο ως ένα ευκαιριακό, εύπλαστο υλικό, στην υπηρεσία της συγκρότησης μιας αισθητικής ατομικότητας τοποθετημένης στο σταυροδρόμι του λαϊκού και του λόγιου. Υπ’ αυτή την έννοια, ο Χατζιδάκις διακρίνεται τόσο από τους υπέρμαχους ενός μουσικού εθνικισμού όσο και από εκείνους ενός κοσμοπολίτικου μοντερνισμού: το έργο του επιδιώκει να είναι ταυτόχρονα ριζωμένο και υπερβατικό, λόγιο και δημοφιλές· εγγράφοντας τη νεότερη Ελλάδα σε έναν ιστορικό διάλογο με την ευρωπαϊκή μουσική της εποχής του. Σε μια αντιστροφή των όρων, υπό τους οποίους ίσως ακόμα κι ο ίδιος αντιλαμβανόταν τον συνθετικό εαυτό του, η δυτική ακροαματική παιδεία του αποτέλεσε μάλλον τον ακλόνητο και δεδομένο ορίζοντα εντός του οποίου εντάχθηκε η περισσότερο ενδεχομενική, βιωματική σχέση του με το ρεμπέτικο. Υπ’ αυτή την προοπτική, η αναφορά στο ρεμπέτικο δεν υπήρξε για τον Χατζιδάκι –ή, τουλάχιστον, όχι αποκλειστικά–  μια καταγωγή, αλλά πρωτίστως ένα εργαλείο: διευκόλυνε την αναζήτησή του για αισθητική, ή μάλλον κοινωνικο-αισθητική, ατομικότητα –αν με τον όρο αυτό εννοήσουμε την ευθυγράμμιση μεταξύ της πρακτικής της «μεταγραφής» (με την ειδική σημασία που έδινε στη λέξη ο ίδιος, δηλαδή τον λόγιο χειρισμό των –objets trouvés των–  λαϊκών μελωδιών) και στην επιθυμία του ως ομοφυλόφιλου άνδρα, ο οποίος είλκετο από άνδρες που προέρχονταν από ταπεινά κοινωνικά περιβάλλοντα–,  χωρίς, ωστόσο, να επιδιώκει να πάψουν αυτοί να είναι αυτό που ήταν: δηλαδή, εκδοχές μεσογειακού macho, εγγεγραμμένες σε μια πατριαρχική και ετεροκανονιστική παράδοση. Τρεις λέξεις μπορούν να συνοψίσουν αυτή τη δυναμική: επιθυμία, απόσταση, εξιδανίκευση.

Σε διαφοροποίηση από τους «εναρμονιστές» της Εθνικής Σχολής, όπως ο Bourgault-Ducoudray και ο Άραμης (Περικλής Αραβαντινός) και, γενικότερα, από στάσεις που ανάγονται σε μια (αυτο-)αποικιοκρατική νοοτροπία,^[2] ο Χατζιδάκις ανοίγει τις πόρτες του αστικού του σαλονιού για να υποδεχθεί τις λαϊκές μελωδίες όπως ακριβώς είναι. Δεν επιδιώκει ούτε να τις μετασχηματίσει ούτε να τις καταστήσει πρώτη ύλη ενός υποτιθέμενα ανώτερης ποιότητας έργου. Αντιθέτως, επιθυμεί να τις προσκαλέσει μέσα στο ίδιο του το περιβάλλον, έτσι ώστε στο τέλος της διαδικασίας να απομένει το ίχνος μιας συνάντησης ανάμεσα σε δύο κόσμους που, ωστόσο, παραμένουν διακριτοί: αυτός του αστικού σαλονιού και εκείνος της λαϊκής αγοράς. Ίσως θα έπρεπε να βλέπουμε στον Χατζιδάκι λιγότερο έναν «αισθητικοποιημένο Τσιτσάνη» και περισσότερο έναν «επικαιροποιημένο Καλομοίρη» –  επικαιροποιημένο, ιδίως, μέσω της ανάδειξης μιας μοντέρνας αστικής ευαισθησίας, περισσότερο προσανατολισμένης προς τον γαλλικό (και ισπανικό) μοντερνισμό παρά προς τον Βάγκνερ ή τον γερμανικό ρομαντισμό.

Ύφος

Το μουσικό ύφος του Χατζιδάκι, αν και συχνά χαρακτηρίζεται «μοναδικό», δεν έχει ποτέ αποτελέσει αντικείμενο διεξοδικής ανάλυσης, ούτε σε αισθητικό ούτε σε αυστηρά τεχνικό επίπεδο. Μπορεί, ωστόσο, να διατυπωθεί η υπόθεση: η προσωπική γλώσσα του αποκρυσταλλώθηκε γύρω από μια πρωταρχική και ιδιότυπη εκδοχή του λεγόμενου έντεχνου λαϊκού — μια εκδοχή που θα την ονομάσω «liedesque».^[3]

Η έννοια αυτή επιτρέπει να συλληφθεί η άρθρωση ανάμεσα σε πολλούς πόλους: τον  εγγενή λυρισμό της γαλλικής méoldie (ή του γερμανικού Lied), την υπαγωγή στην κανονιστική έννοια του «έργου», την υψηλή ποίηση, την εξιδανίκευση – ακόμη και αισθητικοποίηση– της λαϊκής κουλτούρας και, τέλος, μια, ειλικρινώς, παράδοξη αναζήτηση «ελληνικότητας». Παράδοξη, διότι, περισσότερο από καλά ζυγισμένος στόχος, η ελληνικότητα εμφανίζεται ως το δευτερογενές αποτέλεσμα μιας διπλής άρθρωσης: αφενός, της ευρωπαϊκής λόγιας μουσικής –  από τα Lied του Σούμπερτ και του Mάλερ έως τα ψευδο-βιβαλντικά υλικά του Χαμόγελου της Τζοκόντας, περνώντας από τις υφολογικές αναμνήσεις: του Σατί και του Ραβέλ (Για μια μικρή λευκή αχιβάδα), του Καρλ Ορφ (Όρνιθες) και του Στραβίνσκυ (Χωρίον ο Πόθος)· αφετέρου, του κόσμου του ρεμπέτικου – ενός ρεμπέτικου σε μεγάλο βαθμό φιλτραρισμένου, εξιδανικευμένου, επιφορτισμένου με την εκπροσώπηση ενός Λαού (με κεφαλαίο «Λ»). Αργότερα, σε ραδιοφωνικές συνομιλίες του της δεκαετίας του 1970, το ρεμπέτικο θα ήταν κατά τον Χατζιδάκι κάτι «ετοιμοθάνατο» –  μια μεταστροφή, εντέλει, προβλέψιμη.

Με τον όρο «αισθητικοποίηση» εννοώ τη σκηνοθεσία ενός «ευρήματος» –όπως μιας μελωδίας του Τσιτσάνη ή του Παπαϊωάννου– μέσω της οποίας το εύρημα αυτό αποκτά αύρα με τη μπενγιαμινική έννοια, δηλαδή «τη μοναδική εμφάνιση μιας απόστασης, όσο κοντινή κι αν είναι».^[4] Η ειρωνεία έγκειται εδώ στο γεγονός ότι η ίδια η συνθήκη αυτής της αύρας εδράζεται στην αναπαραγωγιμότητα του έργου: είτε πρόκειται για την ηχογράφηση είτε για την παρτιτούρα που λειτουργεί ως βάση για τη συναυλία. Η αύρα δηλώνει εδώ την επαναμάγευση μιας λαϊκής μελωδίας που έχει καταστεί αισθητικά αδρανής μετά την απώλεια της αρχικής της αύρας στο πλαίσιο μιας καπιταλιστικής κοινωνίας της αγοράς. Τα τεχνικά μέσα αυτής της «επαν-αυροποίησης» προέρχονται όλα από τη δυτική παράδοση: οργανολόγιο, αρμονική γλώσσα, έννοια του έργου – ή, ακόμη περισσότερο, του κύκλου τραγουδιών (Liederkreis).[......................................]

O Χατζιδάκις, o Κουνάδης και η «liedesque» εκδοχή του ...

The Books' Journal

Παράρτημα 

1. ΤΑ ΠΕΝΗΝΤΑ ΚΑΛΥΤΕΡΑ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ ΤΟΥ ΜΑΝΟΥ ΧΑΤΖΗΔΑΚΙ

 

2. ΑΡΓΥΡΗΣ ΚΟΥΝΑΔΗΣ: ΔΥΟ ΚΥΚΛΟΙ ΤΡΑΓΟΥΔΙΩΝ (PLAY LIST)