F. Schubert - Sonata D 821 "Arpeggione" - Martha Argerich - Mischa Maisky

 Franz Schubert - Sonata per violoncello e pianoforteD 821 "Arpeggione" 

- Martha Argerich - Mischa Maisky - 

Milano 2016

 0:29 

I. Allegro moderato 

- 12:58 

 II. Adagio 

- 17:22 

 III. Allegretto 

Το έργο γράφτηκε αρχικά για το εξαφανισμένο πλέον όργανο "αρπετζόνε" και σήμερα ερμηνεύεται συνήθως με τσέλο.

 Εκείνη την εποχή, οι δύο καλλιτέχνες ερμήνευσαν αυτό το κομμάτι με εξαιρετική ποιότητα, με τον Maisky να προσδίδει στο τσέλο έναν ζεστό και διαυγή ήχο, ενώ η Argerich, με τον ρόλο του πιάνου, παρείχε εξαιρετικά λεπτομερή υποστήριξη.

Σχετικά με τις ηχογραφήσεις: Πρέπει να σημειωθεί ότι η επίσημη ηχογράφηση του άλμπουμ Carte blanche (Deutsche Grammophon) με την Argerich και τον Maisky να ερμηνεύουν τη Σονάτα για Αρπετζόνε D 821, στην πραγματικότητα ηχογραφήθηκε το 2007 στο Φεστιβάλ του Verbier, και όχι στη συναυλία του Μιλάνου το 2016.

ΜΙΑ ΑΝΘΟΛΟΓΙΑ : 250 ελληνικά διηγήματα από τη Μεταπολίτευση έως τις μέρες μας [1/4]

 

Ρήγματα: Πανόραμα 250 ελληνικών διηγημάτων της περιόδου 1974-2024 [1/4]

του Π. EΝΙΓΟΥΕΪ

neoplanodion.gr

Στον Αχιλλέα Κυριακίδη,
για την έμμεση παρότρυνσή του

Με την παρούσα μελέτη επιχειρούμε μια πανοραμική ανασκόπηση της ελληνικής πεζογραφίας, εστιάζοντας σε δύο συγγενείς αλλά διακριτές μορφές του αφηγηματικού λόγου: το διήγημα και το μικροδιήγημα (διηγήματα κάτω των 700 λέξεων), και συγκροτώντας έτσι μια διπλή χαρτογράφηση 250 κειμένων κατά την πεντηκονταετία που ακολούθησε τη Μεταπολίτευση.

Η μελέτη βασίζεται σε μια τυπολογική ταξινόμηση εννέα κατηγοριών. Η κατάταξη αυτή δεν διεκδικεί οριστικότητα, καθώς οι υποκατηγορίες είναι άπειρες και τα κείμενα συχνά υβριδικά. Συνιστά περισσότερο ένα εργαλείο προσανατολισμού, αλλά και μια πρόσκληση για περαιτέρω αναγνώσεις στον ποικιλόμορφο κόσμο της σύγχρονης ελληνικής πεζογραφίας.

Η παρούσα εργασία, που θα αναρτηθεί σε τέσσερις συνέχειες, αποτελεί εμπλουτισμό, επεξεργασία και την τελική σύνθεση μιας παρουσίασης ελληνικών διηγημάτων της περιόδου 1974-2024, όπως αυτή δημοσιεύτηκε στην bookpress: Μικρός οδηγός στο ελληνικό διήγημα 1974-2024: 50 αντιπροσωπευτικά διηγήματα όλων των κατηγοριών (16/5/2025) και Η ντοπιολαλιά στο ελληνικό διήγημα 1974 – 2020: Από τον Βαλτινό στον Κανελλόπουλο (5/9/2026), στον Αναγνώστη: Ελληνίδες διηγηματογράφοι 1975-2025 (13/1/2026) και στο Νέο Πλανόδιον: Το ελληνικό διήγημα 1974-2024: 50 επιλογες (11/9/2025).

///

Το ελληνικό διήγημα μετά τη Μεταπολίτευση γνωρίζει έναν εντυπωσιακό μετασχηματισμό, τόσο σε επίπεδο μορφής όσο και περιεχομένου. Η λογοτεχνική παραγωγή της περιόδου δεν περιορίζεται σε δύο τρεις αφηγηματικούς τύπους, αλλά εκτείνεται σε πλήθος μορφών και τεχνοτροπιών. Αν κάτι χαρακτηρίζει αυτή την εποχή είναι η ποικιλομορφία και η πολυγλωσσία.

Η γλώσσα των διηγημάτων παρεκκλίνει συχνά από τον «λογοτεχνικό κανόνα» καθώς εκτός από την καθημερινή συναντούμε ένα ευρύ φάσμα: λυρική, στομφώδης, ρεαλιστική, σκωπτική, αρχαιοπρεπής, ακατέργαστη, λαϊκή μέχρι βωμολοχική. Το ύφος κινείται μεταξύ τρυφερότητας και σαρκασμού, ρεαλισμού και αφαίρεσης, συναισθήματος και ειρωνείας. Ορισμένοι συγγραφείς υιοθετούν ένα δημοσιογραφικό, αποστασιοποιημένο ύφος, άλλοι πειραματίζονται με την ποιητικότητα και μερικοί με τον «ζωντανό» θεατρικό λόγο.

Θεματικά συναντάμε πολιτικά και ιστορικά τραύματα (Εμφύλιος, Μικρασιατική καταστροφή, Κατοχή, χούντα), αστικές-καθημερινές ιστορίες, υπαρξιακή αποξένωση, τύπους στο περιθώριο, τοπικές ιστορίες, φανταστικές αφηγήσεις, ακόμη και την ίδια την αφήγηση ως θέμα: μεταμυθοπλαστικές ιστορίες.

Η μελέτη επιχειρεί μια διαδρομή στον πυρήνα του ελληνικού διηγήματος της περιόδου 1974-2024, εστιάζοντας όχι μόνο σε ονόματα αναγνωρισμένα και καταξιωμένα, αλλά και σε φωνές λιγότερο προβεβλημένες, παρουσιάζοντας συνοπτικά, αλλά μεθοδικά, τις βασικές κατηγορίες και υποκατηγορίες και τα αντιπροσωπευτικά διηγήματα ανά κατηγορία.

 

Α΄ ΜΕΡΟΣ

1. ΜΝΗΜΗ ΚΑΙ ΧΡΟΝΟΣ

Η μνήμη υπήρξε ένας από τους πλέον αγαπημένους άξονες του ελληνικού μεταπολιτευτικού διηγήματος.  Οι συγγραφείς δεν ανακαλούν το παρελθόν για να αφηγηθούν απλώς μια ιστορία, ή να αναπολήσουν περασμένες εποχές, αλλά για να κατανοήσουν το παρόν. Δεν αφηγούνται όσα συνέβησαν κάποτε, αλλά το λόγο που τα γεγονότα εξακολουθούν να τους επηρεάζουν σήμερα με τον έναν ή τον άλλο τρόπο. Αντιμετωπίζουν το παρελθόν με νηφαλιότητα, με ειρωνεία, με λιτό ύφος αλλά και κριτική διάθεση.

Το «μικρό» και το «ασήμαντο» αποκτούν κεντρική θέση [1]. Το «διήγημα της μνήμης» δεν είναι απλώς αναδρομικό αλλά παροντικό και κριτικό. Αναμετριέται με το παρελθόν όχι για να το αναπαραστήσει, αλλά για να το ξανασκεφτεί και να αναδείξει τις αντιφάσεις της σύγχρονης ελληνικής πραγματικότητας.

Από το εξομολογητικό ύφος του Ιωάννου και τη νοσταλγία του Παπαδημητρακόπουλου έως τη δραματική ένταση του Μηλιώνη, τα διηγήματα αυτής της ενότητας συνθέτουν ένα παλίμψηστο μνήμης. Ένα αρχείο συναισθημάτων, αφανών ηρώων και «ασήμαντων» στιγμών που διεκδικούν τη δική τους θέση στη μικρή, τοπική ιστορία [2].

Ιστορία και μνήμη

Υποκατηγορία που συγκροτεί έναν από τους πιο δραματικά φορτισμένους πυρήνες του διηγήματος της περιόδου. Κοινό χαρακτηριστικό των διηγημάτων είναι η αποφυγή της ρητορικής και του μελοδραματισμού καθώς ακόμη και στις πιο ακραίες σκηνές βίας, η ένταση προκύπτει από την οικονομία και τη λιτότητα.

 

Γιώργος Ιωάννου, «Ψηλά στο Εσκί Ντελίκ»
[Η μόνη κληρονομιά, Ερμής, 1974, τώρα Κέδρος, 2024]

Διήγημα-χρονικό που μέσα από την ιστορία δύο οικογενειών προσφύγων αφηγείται την πορεία μιας ολόκληρης γενιάς: άφιξη στη Θεσσαλονίκη μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή, μεσοπόλεμος, Κατοχή-Εμφύλιος, μετανάστευση στις δεκαετίες ’50 και ’60.

Ο Ιωάννου, με τον χαρακτηριστικό εξομολογητικό και παρατηρητικό τόνο, δεν εξιδανικεύει τους πρόσφυγες· δείχνει τα ελαττώματα, τη μικροπρέπεια, την κουτοπονηριά, αλλά και την αλληλεγγύη τους.

Γλώσσα λαϊκή, δίνει την αίσθηση ότι ακούμε μια γιαγιά ή έναν θείο.

 

Χριστόφορος Μηλιώνης, «Η αποκριά»
[Ακροκεραύνια, Κέδρος, 1976, τώρα Κίχλη, 2024]

Σκληρό αφήγημα εστιασμένο στον βαρύ χειμώνα του Εμφυλίου στην περιοχή των Ιωαννίνων.

Ένα παιδί  –πρόσφυγας ανάμεσα σε άλλους «συμμοριοπλήκτους»–, αφηγείται τις περιπέτειες της οικογένειάς του για ανεύρεση στέγης μετά την εκδίωξή τους από τα χωριά τους με απόφαση της κυβέρνησης. Έτσι γνωρίζει τον κυρ-Γιάννη, νεκροθάφτη με αριστερές ιδέες. Η κορύφωση έρχεται το τριήμερο της Αποκριάς όπου το γλέντι στην πλατεία της κωμόπολης διακόπτεται όταν δύο μεθυσμένοι στρατιώτες παρουσιάζουν ως λάφυρο το κομμένο κεφάλι ενός αντάρτη. Η σκηνή της αναγνώρισης του νεκρού αντάρτη –που είναι ο γιος του κυρ Γιάννη– από τον ίδιο τον πατέρα, είναι από τις πλέον τραγικές της ελληνικής διηγηματογραφίας.

Ο τόνος της αφήγησης αποφεύγει κάθε μελοδραματισμό. Ωστόσο ο συγγραφέας συμπάσχει άδηλα με τον ήρωα και με τους υπόλοιπους χωρικούς.

 

Τόλης Καζαντζής, «Ο διεθνής»
[Ενηλικίωση, Ερμής, 1980. Τώρα στο: Τόλης Καζαντζής, Η παρέλαση / Ενηλικίωση, Νεφέλη, 1995.]

Συγκινητικό και πολιτικά φορτισμένο σύντομο αφήγημα που συνδυάζει μια ποδοσφαιρόφιλη ιστορία με το κλίμα των πρώτων χρόνων της μετεμφυλιακής Ελλάδας.

Στο επίκεντρο βρίσκεται ο Τσέλιος, ένα «φιντάνι» του ποδοσφαίρου, που από τα «τσαΐρια» της Δράμας φτάνει γρήγορα να γίνει βασικό στέλεχος της Εθνικής και να αποθεωθεί ως «Μακεδονική λαίλαψ».

Όμως ο Τσέλιος συλλαμβάνεται για πολιτική δράση, κατηγορείται ότι συμμετείχε σε παράνομη συγκέντρωση και βρίσκεται αντιμέτωπος με το στρατοδικείο και την εκτέλεση. Αρνούμενος να αποκηρύξει τις κομμουνιστικές του πεποιθήσεις οδηγείται, τελικά, σε ισόβια φυλάκιση, την ίδια στιγμή που παράγοντες και συνήγοροι προσπαθούν μάταια να τον σώσουν .

Όταν τελικά αποφυλακίζεται μετά από χρόνια κανείς δε θυμάται ούτε τον ίδιο ούτε την ιστορία του.

Η μνήμη του ποδοσφαίρου βραχεία, η αφήγηση του Τόλη Καζαντζή μακρά.

 

Πρόδρομος  Χ. Μάρκογλου, «Ταξίδι στο Νέστο»
[Διέφυγε το μοιραίον, Νεφέλη, 2003.]

Αφήγημα όπου μια προσωπική ιστορία διασταυρώνεται με την Ελλάδα στα χρόνια του Εμφυλίου.

Η αφήγηση ακολουθεί τον αφηγητή και την οικογένειά του σ’ ένα ταξίδι μετά τον ποταμό Νέστο, κοντά στους Τοξότες, όπου ντόπιοι ιερείς κερδοσκοπούν σ’ ένα καλοστημένο παιχνίδι με την, υποτιθέμενη, εμφάνιση της ίδιας της Παναγίας πάνω από ένα καραγάτσι.

Αίσθηση προκαλεί η αντίθεση ανάμεσα στον ορθολογισμό του αφηγητή και στη συλλογική πίστη των προσκυνητών. Η σκηνή δε της «θαυματουργής» τελετής οδηγεί το πλήθος σε κατάσταση υστερίας για λύτρωση και θεραπεία.

Η καταστροφική πυρκαγιά από κεραυνό στο τέλος του κειμένου διαλύει την τελετουργία και τις ψευδαισθήσεις, και οι άνθρωποι επιστρέφουν στην καθημερινότητά τους.

 

Αλμπέρτος Ναρ, «Σαλονικάϊ, δηλαδή Σαλονικιός»
[Σαλονικάϊ, δηλαδή Σαλονικιός, Νεφέλη, 1999]

Νοσταλγικό διήγημα όπου παρακολουθούμε τον Τζάκο Σουλέμα, έναν ηλικιωμένο Εβραίο της Θεσσαλονίκης, να επιστρέφει στην πόλη έπειτα από χρόνια, ως τουρίστας πλέον, από τη Χιλή.

Περιδιαβαίνοντας τους δρόμους της αγνώριστης Θεσσαλονίκης, ανακαλεί το παρελθόν του: τη φτώχεια της παιδικής ηλικίας, τη σκληρή εργασία, τον πόλεμο, τις διώξεις και την εξόντωση της εβραϊκής κοινότητας.

Αφήγηση αποσπασματική με εναλλαγές στο παρόν και στο παρελθόν καθώς ο ήρωας νιώθει διπλά αποξενωμένος: ξένος στη νέα του πατρίδα αλλά και σε αυτή των παιδικών του χρόνων, που δεν υπάρχει βέβαια. Έτσι, η επαναλαμβανόμενη φράση «Σαλονικάι, δηλαδή Σαλονικιός» αποκτά ειρωνικό χαρακτήρα.

 

Νίκος Μπακόλας, «Αυτό το αίμα είναι…»
[Το ταξίδι που πληγώνει και άλλα διηγήματα, Κέδρος, 2000. Πρώτη δημοσίευση: περ. Παραφυάδα, τχ. 5. 1989.]

Ο ήρωας της ιστορίας, μετά τη χρεοκοπία του εργοστασίου του, ανακαλεί το παρελθόν του ίδιου αλλά και της οικογένειάς του, κι έτσι ξεδιπλώνεται η ιστορία μιας ζωής σημαδεμένης από αγώνες, φτώχεια και πολιτικές διώξεις.

Μιλά για τα δύσκολα χρόνια μετά τον Εμφύλιο, και την προσπάθεια με τον αδελφό του να προκόψουν, αρχικά ως τεχνίτες, αργότερα ως μικροεπιχειρηματίες και κατόπιν φτιάχνοντας ένα εργοστάσιο. Η σύγκρουση όμως με τα συνδικάτα και τα δυσβάστακτα χρέη οδηγούν τελικά στην πτώση και στο κλείσιμο του εργοστασίου.

Πικρός, ειρωνικός, απολογισμός μιας γενιάς που ξεκίνησε με ιδανικά και συλλογικούς αγώνες, αλλά κατέληξε παγιδευμένη σε αντιφάσεις: οι ίδιοι άνθρωποι που κάποτε αγωνίζονταν για κοινωνική δικαιοσύνη βρίσκονται, σε δεύτερο χρόνο, αντιμέτωποι με όσα πρέσβευαν.

 

Τάσος Χατζητάτσης, «Απολυμένη Πέτρα»
[Ακροτελεύτιοι εσπερινοί, Πόλις, 2009]

Ο αφηγητής μάς ταξιδεύει σε διαφορετικές χρονικές περιόδους: μιλά για την παιδική του φιλία με τον Μίλτο και τη γοητευτική Μπέμπα στις μέρες της Κατοχής. Κατόπιν διαπερνά  τον Εμφύλιο, συνεχίζει με τη Δικτατορία και φτάνει ως τα τέλη του εικοστού αιώνα. Η αφήγηση παραθέτει στιγμιότυπα της καθημερινής ζωής, ερωτικές σκηνές, οικογενειακές ιστορίες αλλά και πολιτικά γεγονότα δημιουργώντας ένα εντυπωσιακό μωσαϊκό.

Η «Απολυμένη Πέτρα» –τόπος άλλοτε συνάντησης ανταρτών και τώρα τουριστικός ξενώνας– γίνεται σύμβολο του πώς ο τόπος και η μνήμη μεταμορφώνονται με το πέρασμα του χρόνου, χάνοντας την ιστορική τους αξία.

Η «μεγάλη εικόνα», η Ιστορία, και η «μικρή», η ερωτική επιθυμία των πρωταγωνιστών, συνταξιδεύουν, αφήνοντας εν τέλει μια γλυκόπικρη νοσταλγία και μια ειρωνική αποδοχή.

 

Γιώργος Ιωάννου, «Ο θείος Βαγγέλης»
[Η μόνη κληρονομιά, Ερμής, 1974, τώρα Κέδρος, 2024]

Ο θείος Βαγγέλης, έφεδρος αξιωματικός, πολεμά γενναία στον πόλεμο του ’40, αλλά στον εμφύλιο «πολύ αχαμνός, πολύ μαδημένος πια, για πολεμιστής», καταλήγει να εκφωνεί συνεχώς (τους ίδιους) επικήδειους λόγους για τους νεκρούς στρατιώτες.

Το επεισόδιο της Πρωτοχρονιάς στο σπίτι του αφηγητή, δίνει μια κωμικοτραγική διάσταση στην αφήγηση.

Η ιστορία κλείνει με την αρρώστια και τον πρόωρο θάνατο της γυναίκας του, που φέρνει τον θείο Βαγγέλη αντιμέτωπο με τον προσωπικό πόνο: «Αυτός που είχε θάψει και θάψει ξένους, ένιωθε στο πετσί του τον θάνατο. Λέξη δεν ήταν σε θέση να προφέρει.»

Ειρωνεία και πικρό, μαύρο χιούμορ που συνδυάζει το προσωπικό με το ιστορικό και δείχνει πόσο βαθιά και επώδυνα επηρεάζει ο πόλεμος την ανθρώπινη ψυχή.

 

Μαρία Κουγιουμτζή, «Ο βάλτος»
[Όλα μπορούν να συμβούν μ’ ένα άγγιγμα, Καστανιώτη, 2016]

Ένας νεαρός βοηθός γιατρού φτάνει στο χωριό Βαριά, έναν τόπο χτισμένο πάνω σε αποξηραμένο βάλτο, που κουβαλά τη μνήμη του Εμφυλίου. Ο γιατρός του χωριού τον στέλνει να επισκεφθεί τον γερο-Γαβρήλο, έναν παλιό «άρχοντα» του τόπου, ο οποίος του αφηγείται ιστορίες από του εμφύλιου σπαραγμού, αποκαλύπτοντας ότι είχε σκοτώσει ανθρώπους και τα σώματά τους τα είχε ρίξει στον βάλτο. Οι νεκροί επιστρέφουν ως φαντάσματα: η κόρη του, η γυναίκα του και οι σκοτωμένοι μοιάζουν να κατοικούν μέσα στο σπίτι.

Ρεαλισμός με γοτθική ατμόσφαιρα και στοιχεία μεταφυσικού τρόμου.

Γλώσσα πυρετική, γεμάτη εικόνες λάσπης, υγρασίας, και σήψης, δημιουργεί κλίμα ασφυξίας, σαν να βυθίζεται κάποιος σιγά-σιγά σε βάλτο.

 

Μικρές ζωές

Υποκατηγορία που το βλέμμα της στρέφεται από τα μεγάλα ιστορικά γεγονότα στις αφανείς ζωές. Η μνήμη εδώ αναφέρεται σε ένα κόσμο που σβήνει ή που έχει χαθεί: επαγγέλματα που εξαφανίζονται, γειτονιές που μεταμορφώνονται, έθιμα που έχουν ξεχαστεί.

Κοινό χαρακτηριστικό η προφορικότητα, η λαϊκή γλώσσα και η λιτότητα, όπου διακρίνεται μια υπαρξιακή αγωνία. Παράλληλα, κυριαρχεί μια τρυφερότητα, ενίοτε αναμεμειγμένη με χιούμορ ή ειρωνεία, που παρουσιάζει τους ήρωες των ιστοριών χωρίς εξιδανίκευση.

*

Ηλίας Χ. Παπαδημητρακόπουλος, «Ο Αμερικάνος»
[Ο οβολός και άλλα διηγήματα, Νεφέλη, 2004. Τώρα από Κίχλη, 2023.]

Διήγημα που συνδυάζει παιδική μνήμη, λαϊκή αφήγηση και νοσταλγία.

Ο αφηγητής θυμάται τον γείτονα-μετανάστη, που απουσίαζε χρόνια στην Αμερική, να επιστρέφει στο χωριό φορτωμένος με ιστορίες και παράξενα αντικείμενα, όπως ένα ραδιόφωνο: η σκηνή της παρουσίασής του, το βραχυκύκλωμα και η ανατίναξή του περιγράφονται με κωμικότητα αλλά και αρκετή δόση ματαιότητας.

Ο «Αμερικάνος» κουβαλάει έναν αέρα άλλου κόσμου, μια φιγούρα ανάμεσα στο εξωτικό και το τραγικό, που όμως τελικά καταλήγει μόνος, φτωχός, ξένος στην ίδια του τη γειτονιά.

Η ακροτελεύτια σκηνή του διηγήματος, όπου ο «Αμερικάνος» πεθαίνει στην Κατοχή από δηλητηρίαση, είναι από τις πιο συγκλονιστικές της ελληνικής διηγηματογραφίας.

 

Ηλίας Χ. Παπαδημητρακόπουλος, «Τα γαϊδούρια»
[Ο θησαυρός των αηδονιών, Γαβριηλίδης, 2009. Τώρα από Κίχλη 2024.]

Εμβληματικό μικροδιήγημα της «μνήμης» που συνδυάζει αριστοτεχνικά αφηγηματική οικονομία και ηθικό φορτίο.

Σε μόλις 180 λέξεις, το κείμενο μιλά για την παιδική εμπειρία, τη συλλογική μνήμη, την ενοχή και τη βία. Το θέμα –η θανάτωση των ζώων όταν αυτά παύουν να είναι «χρήσιμα»– χρησιμοποιείται ως μεταφορά για τη σκληρότητα απέναντι στην ανημποριά της τρίτης ηλικίας.

Η αδράνεια των κατοίκων μπροστά στη βία, καυστικό κοινωνικό σχόλιο για έναν χώρο που συνυπάρχει με τη φρίκη.

 

Ηλίας Χ. Παπαδημητρακόπουλος, «Θερμά θαλάσσια λουτρά»
[Θερμά θαλάσσια λουτρά, Εγνατία, 1980, τώρα από Κίχλη, 2021]

Ακόμη μία παιδική ανάμνηση του συγγραφέα, αυτή τη φορά για τα καλοκαίρια πριν από τον πόλεμο.

Κάθε καλοκαίρι η θεία του προετοιμάζεται τελετουργικά για τις διακοπές της στα θαλάσσια λουτρά σε παρακείμενη περιοχή. Η αφήγηση περιγράφει με λεπτομέρεια τον κόσμο  της εποχής: τον σιδηροδρομικό σταθμό, τον σταθμάρχη, το βαγόνι με τους λουόμενους, τις ξύλινες εγκαταστάσεις των λουτρών που προχωρούν μέσα στη θάλασσα.

Στο τελευταίο μέρος έρχεται η δραματική τροπή. Ένας Ρώσος πρόσφυγας, εξαιρετικός κολυμβητής, ανεβαίνει στη στέγη των λουτρών για μια θεαματική βουτιά από ψηλά, πλην όμως πέφτει σε έναν σπασμένο πάσσαλο και πεθαίνει, διακόπτοντας την ειδυλλιακή ατμόσφαιρα.

Και εδώ ο Παπαδημητρακόπουλος δεν ενδιαφέρεται για την πλοκή, όσο για την αναβίωση μιας ολόκληρης εποχής που έχει πια εξαφανιστεί.

 

Μάρκος Μέσκος, «Οι καφέδες του μπαρμπα-Γιάννη»
[Μουχαρέμ, Νεφέλη, 1999]

Ο αφηγητής ανακαλεί τη μορφή ενός Μικρασιάτη μερακλή καφετζή, του μπαρμπα-Γιάννη. Μέσα στη φτωχή αλλά ζωντανή γειτονιά, ο μπαρμπα-Γιάννης κερδίζει την εκτίμηση όλων, καθώς φτιάχνει τον καφέ «στα μέτρα» του καθενός. Η φήμη του μεγαλώνει και αποκτά «τσιράκι» για να ανταποκρίνεται στις παραγγελίες. Ωστόσο, ένα αρνητικό σχόλιο ενός τραπεζικού υπάλληλου για την ποιότητα του καφέ του, τον συντρίβει, το παίρνει κατάκαρδα και αποπειράται να αυτοκτονήσει. Δεν τα καταφέρνει, σώζεται αλλά απομονώνεται από τους γύρω και πεθαίνει ξεχασμένος.

Ο μπαρμπα-Γιάννης δεν είναι απλώς ένας καφετζής, αλλά κάτι παραπάνω: ένας παθιασμένος με την –όποια– εργασία του, στην οποία βρίσκει νόημα αλλά και αναγνώριση. Η προσβολή που δέχεται δηλητηριάζει το ίδιο του το είναι.

Εν τέλει η αξιοπρέπεια –αρκετά εύθραυστη– εξαρτάται από την κοινωνική αναγνώριση.

 [...................................]Συνεχίστε την Ανάγνωση

Άγνωστα ντοκουμέντα αποκαλύπτουν το φακέλωμα του φοιτητικού κινήματος από τη χουντική ΚΥΠ λίγο πριν από την Εξέγερση του Πολυτεχνείου

 

Άγνωστα ντοκουμέντα : Το φακέλωμα του φοιτητικού κινήματος από τη χουντική ΚΥΠ

Λάμπρος Σταυρόπουλος

tovima.gr

 14–17 λεπτά

---

«Από των αρχών της Επαναστάσεως και μέχρι σήμερον οι παλαιοκομματικοί παράγοντες δεν έπαυσαν να εισδύουν εις τον φοιτητικόν χώρον, οτέ μεν δημιουργούντες εν αυτώ ανατρεπτικάς οργανώσεις, οτέ δε διοχετεύοντες αντιεπαναστατικά και ανατρεπτικά συνθήματα με σκοπόν την προσέλκυσιν εις τους κόλπους των της Φοιτητιώσας νεολαίας και την δημιουργίαν αντιεπαναστατικού κλίματος εν τω φοιτητικώ κόσμω».

Ήταν 4 Μαΐου 1972 και η χουντική ΚΥΠ (Κρατική Υπηρεσία Πληροφοριών) ενημέρωνε με πολυσέλιδη έκθεσή της «επί των Φοιτητικών εκδηλώσεων της παρούσης περιόδου» τον αρχιπραξικοπηματία Γεώργιο Παπαδόπουλο. Ο περιβόητος διευθυντής της ΚΥΠ Αλέξανδρος Χατζηπέτρος με επείγον απόρρητο-προσωπικό αναλυτικό έγγραφό του εξέθετε όλα τα δεδομένα της  φάσης εκείνης κατά την οποία οι κινητοποιήσεις και αντιδράσεις από τον φοιτητικό χώρο κλιμακώνονταν, για να πάρουν έναν χρόνο μετά την ορμή που οδήγησε στην κατάληψη της Νομικής (Φεβρουάριος 1973) και στην εξέγερση του Πολυτεχνείου (Νοέμβριος 1973), 47 χρόνια πριν.

Τα απόρρητα έγγραφα για την παρακολούθηση του φοιτητικού κινήματος από την ΚΥΠ (τα οποία έσωσε από την αφάνεια το αρμόδιο Τμήμα Κοινοβουλευτικών Αρχείων της Βιβλιοθήκης της Βουλής των Ελλήνων) περιλαμβάνουν από αναφορές του διευθυντή της Υπηρεσίας έως και χειρόγραφο κείμενο του τότε υπουργού Παιδείας

«Μικρά αλλά φωνασκός μερίς»

Το 1972 ήταν μια σημαδιακή χρονιά στην πορεία εξέλιξης του φοιτητικού κινήματος καθώς οι αντιδράσεις άρχιζαν να αποκτούν μαζικότερο και οργανωμένο χαρακτήρα ενάντια στις διορισμένες διοικήσεις των φοιτητικών συλλόγων που είχε επιβάλει η χούντα, διεκδικώντας ελεύθερες εκλογές για την ανάδειξη των εκπροσώπων τους. «Υπάρχει μια αριθμητικώς μικρά αλλά φωνασκός μερίς των φοιτητών, οι οποίοι κατευθυνόμενοι υπό έξω και εσωπανεπιστημιακών παραγόντων προσπαθούν να δημιουργήσουν εντυπώσεις. Αι ενέργειαί των συντονίζονται και υποκινούνται υπό πολιτικών δυνάμεων αντιτιθέμενων εις το έργον και τας επιδιώξεις της Κυβερνήσεως» αναγνώριζε ο χουντικός υπουργός Παιδείας Γεράσιμος Φραγκάτος στο ιδιόχειρο σημείωμα με το οποίο συνόδευε τις εκθέσεις των Κυβερνητικών Επιτρόπων των ΑΕΙ «περί των προσφάτων κινήσεων των φοιτητών» που έστελνε στον διευθυντή του «Γραφείου Συνδέσμου Προσωπικών Επαφών κ. Πρωθυπουργού», συνταγματάρχη Π. Ιωαννίδη στις 28 Απριλίου του ίδιου έτους. Η κατάσταση προβλημάτιζε έντονα το καθεστώς, το οποίο ωστόσο δεν ανέμενε την έκταση που έμελλε να λάβει.

Βεβαίως ανησυχούσε, όπως προκύπτει από τις σχετικές εκθέσεις και σημειώματα που συνέτασσαν οι αρμόδιες «υπηρεσίες» και οι οποίες περιλαμβάνονται στο αρχειακό υλικό που έχει ανασύρει από τα «αζήτητα» το αρμόδιο Τμήμα Κοινοβουλευτικών Αρχείων της Βιβλιοθήκης της Βουλής των Ελλήνων. Οπως σημειώνει σχετικά ο ιστορικός Στάθης Κουτρουβίδης, υπάλληλος του Τμήματος Κοινοβουλευτικών Αρχείων, το υλικό αυτό, το οποίο βρέθηκε στη Βουλή σε ντοσιέ και κούτες, «είναι ιδιαίτερα πλούσιο και πολύτιμο διότι μέσα από τις χιλιάδες σελίδες του μας παρουσιάζεται μια αρκετά πλήρης εικόνα για το πώς λειτουργούσε η διοίκηση του καθεστώτος στο ανώτερο επίπεδο, αυτό του πρωθυπουργικού γραφείου του ίδιου του γραφείου του Γεωργίου Παπαδόπουλου».

Το υλικό θα δοθεί προς έρευνα

Αυτή τη στιγμή το υλικό αυτό βρίσκεται σε φάση διάσωσης και φροντίδας στα χέρια των ειδικών και ταξινομείται σε ειδικά κουτιά, προκειμένου σε επόμενη φάση να καταγραφεί πλήρως και να δοθεί στην έρευνα σύμφωνα με τους αρχειακούς κανόνες. Οσον αφορά τη χρονική περίοδο που καλύπτει, αυτή εκτείνεται από το 1970 και μετά, όταν το δικτατορικό καθεστώς πλήρως αποκλεισμένο από τις υπόλοιπες χώρες της Ευρώπης, κυρίως λόγω των συζητήσεων που διεξάγονταν στο Συμβούλιο της Ευρώπης σχετικά με την αποπομπή της Ελλάδας από αυτό, προχωρούσε σε ορισμένα δειλά βήματα προς τη «φιλελευθεροποίηση». Την ίδια στιγμή βεβαίως, προχωρούσε σε αθρόες συλλήψεις αριστερών, κεντρώων και δημοκρατών πολιτών της χώρας, ενώ οι εστίες αντίστασης πλήθαιναν. «Αυτή η εξέλιξη εντάσσεται σε ένα ευρύτερο ρεύμα ιδεών και κινήσεων που αρχίζει πιο δειλά στην αρχή και στην πορεία συστηματοποιείται και αντιδρά στο καθεστώς, το οποίο περιλαμβάνει την ίδρυση εκδοτικών οίκων, την αντιστασιακή δραστηριοποίηση τοπικών συλλόγων, την εμφάνιση όλο και περισσότερο ποικίλων αντιστάσεων απέναντι σε όσους έβαλαν τη χώρα στο γύψο» σημειώνει ο κ. Κουτρουβίδης.

Αναβρασμός στα πανεπιστήμια

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το τμήμα εκείνο του αρχειακού υλικού που αφορά τις πρώτες οργανωμένες αντιδράσεις της νεολαίας έναντι της ασφυκτικής και αυταρχικής πολιτικής του καθεστώτος στην πανεπιστημιακή εκπαίδευση, η οποία συναντούσε ακόμα και τις αντιδράσεις των συγκλήτων. Η δικτατορία είχε διορίσει κυβερνητικούς επιτρόπους σε όλα τα ΑΕΙ που είχαν στενές επαφές με το καθεστώς και το ίδιο το γραφείο του Πρωθυπουργού, είχε ακυρώσει την λειτουργία των δημοκρατικά εκλεγμένων οργάνων των φοιτητικών συλλόγων, είχε τοποθετήσει σε αυτά εγκάθετους και της αρεσκείας της και είχε αλλάξει τα προγράμματα σπουδών από τα τέλη του 1971. «Υπάρχει επομένως ένας αναβρασμός στο σύνολο των πανεπιστημίων της χώρας, όπως προκύπτει και από το υλικό που προοιωνίζεται τα δραματικά γεγονότα της Νομικής και του Πολυτεχνείου τον επόμενο χρόνο» υπογραμμίζει ο κ. Κουτρουβίδης.

Από την κατάληψη της Νομικής το 1973

Στην πορεία αυτή το 1972 ήταν χρονιά-ορόσημο για τους εντεινόμενους αγώνες των φοιτητών μέσα στις σχολές με αίτημα τις γνήσιες εκλογές και τη συγκρότηση φοιτητικών συλλόγων, με την προσφυγή στα Πρωτοδικεία κατά των διορισμένων εκπροσώπων της χούντας στις σχολές κ.λπ. Ομως τα αιτήματά τους είχαν ευρύτερο πολιτικό πλαίσιο και όχι συντεχνιακό, καθώς έθεταν στο στόχαστρο το ίδιο το καθεστώς και την παραβίαση των συνταγματικών και δημοκρατικών ελευθεριών. Οι αντιδράσεις εκδηλώνονταν «εις άπαντα σχεδόν τα Ανώτερα και Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα», όπως κατέγραφαν οι αναφορές της ΚΥΠ, διαπιστώνοντας ότι «εδημιουργήθη θόρυβος εις βάρος της Κυβερνήσεως».

Οι πρώτες αντιδράσεις και η καταγραφή τους

Από τους πρώτους που είχαν αντιδράσει ήταν οι σπουδαστές της Ανωτέρας Δημοσίας Σχολής Υπομηχανικών Αθηνών, απέχοντας από τα μαθήματά τους σε ένδειξη διαμαρτυρίας για την κατάργηση κεκτημένων δικαιωμάτων τους, ενώ τον Μάρτιο φοιτητές της Νομικής Σχολής Αθηνών κατέθεσαν προσφυγή στο Πρωτοδικείο Αθηνών «διά της οποίας εζήτουν να καταδειχθή υπό του Δικαστηρίου η έλλειψις νομιμότητος του (σ.σ.: διορισμένου) Συλλόγου Φοιτητών της Νομικής Σχολής “Η ΘΕΜΙΣ”».

Τον Απρίλιο 200 περίπου φοιτητές του ΕΜΠ συγκεντρώθηκαν έξω από τα γραφεία της «Διοικούσης Επιτροπής Συλλόγων ΕΜΠ» και «διά οχλοκρατικών εκδηλώσεων και ρυθμικών κραυγών ως “Κάτω η Χούντα”, “Παραιτηθήτε”, “Συνέλευσις” κ.λπ. ηξίουν την πραγματοποίησιν της συνεδριάσεως εις ευρύ χώρον προκειμένου να συμμετάσχουν και ούτοι». Τον ίδιο μήνα οι φοιτητές της Νομικής επανακαταθέτουν προσφυγή στο Πρωτοδικείο «αιτούμενοι την αντικατάστασιν του υφισταμένου Διοικητικού Συμβουλίου της εν λόγω Σχολής και τον διορισμόν νέου τοιούτου προς τον σκοπόν διενεργείας αρχαιρεσιών διά την ανάδειξιν αιρετών Διοικητικών Συμβουλίων». Αλλά και φοιτητές άλλων σχολών (ΕΜΠ, Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, Πάντειος) «εκοινοποίησαν προς τα Διοικητικά Συμβούλια των οικείων Συλλόγων εξωδίκους προσκλήσεις δι’ ων αιτούν την σύγκλησιν Γενικής Συνελεύσεως προς διενέργειαν αρχαιρεσιών», ενώ στις 21 Απριλίου 1972, επέτειο από την επιβολή της στρατιωτικο-φασιστικής δικτατορίας της 21ης Απριλίου 1967, περίπου πενήντα φοιτητές «συνεκεντρώθησαν έξωθι των προπυλαίων του Πανεπιστημίου Αθηνών, άδοντες διάφορα απηγορευμένα άσματα και μεταδίδοντες αντιεπαναστατικά συνθήματα ως “Κάτω η Χούντα” κ.λπ., αξιούντες την παραίτησιν των Διοικητικών Συμβουλίων και την διενέργειαν αρχαιρεσιών».

Επιθέσεις κατά φοιτητών από αστυνομικούς

Τα συνθήματα και η προειδοποίηση

Αλλά και την επομένη ημέρα «ομάς φοιτητών διαφόρων Σχολών διερχομένη έξωθεν του ΕΜΠ προέβη εις εκδηλώσεις μεταδίδουσα διάφορα αντιεπαναστατικά συνθήματα, προφανώς διά να προκαλέση τους Σπουδαστάς του ΕΜΠ», όπως συμπέραινε η ΚΥΠ, η οποία προειδοποιούσε τον Παπαδόπουλο ότι «κατά διασταυρωμένας πληροφορίας παρόμοιαι φοιτητικαί εκδηλώσεις θα συνεχισθούν».

Μια σημαντική σε όγκο αντιδικτατορική διαδήλωση ήταν και αυτή της 16ης Μαΐου 1972 με αφορμή τη συναυλία της Φοιτητικής Ενωσης Κρητών στο Σπόρτιγκ, όπου συμμετείχαν περί τους 3.500 φοιτητές, ενώ τον Νοέμβριο της ίδιας χρονιάς διενεργούνται φοιτητικές εκλογές-παρωδία και μέσω της συγκρότησης των Φοιτητικών Επιτροπών Αγώνα ευνοείται η διεύρυνση του φοιτητικού κινήματος και των δράσεών του, η οποία και ώθησε το καθεστώς στις αρχές του ’73 στη διακοπή των αναβολών στράτευσης και στην επιστράτευση των «ταραχοποιών» φοιτητών.

Ο χουντικός υπουργός και οι αντιδράσεις των καθηγητών

Για την κατάσταση στα πανεπιστήμια, ευθύνες επιρρίπτονταν από την ΚΥΠ και στους καθηγητές, «η πλειονότης των οποίων τηρεί στάσιν παθητικήν έναντι της Επαναστάσεως, δεν εφαρμόζει μετά προθυμίας την πολιτικήν της Κυβερνήσεως διά την παιδείαν και αντιστρατεύεται ουσιώδη και αποτελεσματικά μέτρα της Επαναστάσεως», όπως παρατηρούσαν οι ΚΥΠατζήδες αναλυτές.

Προβληματική ωστόσο θεωρούσαν και την ασκούμενη διοίκηση εκ μέρους των πρυτανικών αρχών που «δεν επιδεικνύουν το απαιτούμενον ενδιαφέρον διά την εύρυθμον και κανονικήν λειτουργίαν» των ΑΕΙ.
Είναι ενδεικτική η ανοιχτή «κόντρα» που είχε ξεσπάσει μεταξύ των διοικήσεων των μεγαλύτερων Σχολών και του υπουργού Παιδείας Φραγκάτου (ο οποίος παραιτήθηκε τελικά τον Ιούλιο του ’72), εξαιτίας των δηλώσεών του σε καναδική εφημερίδα όπου έκανε λόγο για φαινόμενα νεποτισμού και ιδιωτικών συναλλαγών μεταξύ καθηγητών. Στο αρχειακό υλικό περιλαμβάνονται πολλές επιστολές των πρυτανικών αρχών που διαμαρτύρονταν απευθείας στον Παπαδόπουλο.

Αντιχουντικές διαδηλώσεις φοιτητών

«Αργόσχολοι και μοντερνίζοντες» οι φοιτητές

Ο φόβος για την ανατροπή και ο ρόλος των… μπουάτ

Το καθεστώς εστίαζε στο πολιτικό πλαίσιο των φοιτητικών αναταραχών, καθώς διέβλεπε υλοποίηση γενικότερου «σχεδίου εμφανίσεως της χώρας ως αναρχουμένης και στερουμένης των συνταγματικών της ελευθεριών και δημιουργίας θορύβου με τελικόν σκοπόν την ανατροπήν της Επαναστατικής Κυβερνήσεως και την κατάληψιν της εξουσίας» από τους «παλαιοκομματικούς παράγοντες».

«Εις τούτο συμβάλλουν ενεργώς και κατά τρόπον μεθοδικόν αι διάφοροι κομμουνιστικαί και ανατρεπτικαί οργανώσεις Εσωτερικού και Εξωτερικού, ως και το επικρατούν διεθνώς σπουδαστικόν κλίμα αναταραχής, συνεπεία του οποίου έχει δημιουργηθή μια μάζα, μικρά εις αριθμόν, αποτελούμενη εξ αργόσχολων και “μοντερνιζόντων” φοιτητών, ήτις στερουμένη ηθικών και εθνικών ερεισμάτων και ενδιαφέροντος διά την Παιδείαν, προσπαθεί να παρασύρη το σύνολον των σπουδαστών εις ανατρεπτικάς ενεργείας» υπογράμμιζε σε έκθεσή του προς τον Παπαδόπουλο ο διευθυντής της ΚΥΠ.

Οσον αφορά τους παράγοντες που οδήγησαν στις φοιτητικές «αναταραχές», ο Χατζηπέτρος σημείωνε: «Αι ηνωμέναι παλαιοκομματικαί δυνάμεις (Δεξιά-Κέντρον-Αριστερά) ενισχυόμενοι από την εκουσίαν (ενεργητικήν) ή ακουσίαν (παθητικήν) στάσιν ωρισμένων εκ των Πανεπιστημιακών Λειτουργών και των Κρατικών Φορέων και εκμεταλλευόμεναι την επιείκειαν της Επαναστάσεως, τας προαναφερθείσας αδυναμίας και ροπάς ως και την συνεχή αναβολήν διεξαγωγής αρχαιρεσιών προς ανάδειξιν αιρετών Διοικητικών Συμβουλίων εις τους Φοιτητικούς Συλλόγους προεκάλεσαν τας προαναφερομένας φοιτητικάς εκδηλώσεις». Σύμφωνα με τις «πληροφορίες» της ΚΥΠ, η δράση των φοιτητών θα κλιμακωνόταν περαιτέρω σε δύο στάδια: α. «Θα υποβληθούν κυρίως αιτήματα εκπαιδευτικής φύσεως», β. «Θα προβληθούν αιτήματα πολιτικής φύσεως και θα κινητοποιηθούν παραλλήλως προς τον αυτόν σκοπόν πνευματικαί οργανώσεις αντιτιθέμεναι προς την Επανάστασιν».

Εφταιγαν οι μπουάτ και τα πάρτι…

Οι διεργασίες στον φοιτητικό χώρο και οι όλο και πιο ανοιχτές αντιχουντικές εκδηλώσεις, παρακολουθούνταν και καταγράφονταν συστηματικά και οι ιθύνοντες ενημερώνονταν αδιαλείπτως. Σε έγγραφο της 6ης Μαΐου 1972 αποτυπώνεται η διαμορφωθείσα κατάσταση η οποία, όπως αναφέρεται, λαμβάνει χώρα «κατ’ αρχήν εις όλας τας σχολάς».

«Εμφανέστεραι εις Φυσικομαθηματικήν, Πολυτεχνείον, Ιατρικήν, Φιλοσοφικήν», ενώ η Νομική ξεχωρίζει: «Η πλέον επικίνδυνος, αφ’ ενός μεν λόγω του μεγάλου αριθμού των φοιτητών, αφ’ ετέρου λόγω της προϊστορίας εις παρομοίας εκδηλώσεις. Ιδίως όμως λόγω των διδασκομένων μαθημάτων (καθεστώτα, συνταγματικαί ελευθερίαι, δικαιώματα ανθρώπου, σοσιαλισμός, μαρξισμός)».

Για το καθεστώς ευθύνη είχε και ο Τύπος και η προβολή «διά εφημερίδων φοιτητικών απεργιών και άλλων βιαίων εκδηλώσεων εις τα ξένας χώρας με αποτέλεσμα αντίδρασις και των εδώ φοιτητών». Αλλά και οι… μπουάτ της Πλάκας «με τραγούδια αντιεπαναστατικά, θαμώνες ιδίως φοιτηταί και φοιτήτριες, με αποτέλεσμα την διατήρησιν επαναστατικού και αναρχικού πνεύματος». Οπως και οι «χορευτικές συγκεντρώσεις» (κοινώς… πάρτι) στα σπίτια όπου «ασκείται προπαγάνδα εναντίον της Επαναστάσεως». Πίσω απ’ όλα διαπιστωνόταν φυσικά η «εκμετάλλευσις υπό παλαιών πολιτικών κομμάτων και ιδίως υπό Κομμουνιστών, οι οποίοι κινούνται ουχί εμφανώς».

Πρόταση για αφαίρεση «άχρηστων μαθημάτων»

Η ΚΥΠ πρότεινε και λύσεις για την υπέρβαση της κατάστασης, όπως η υιοθέτηση αιτημάτων των φοιτητών που μπορούσαν να έχουν γίνει αποδεκτά αλλά δεν έγιναν, αφαίρεση «άχρηστων μαθημάτων» από τη διδασκόμενη ύλη, αύξηση του αριθμού των καθηγητών «ως και πάση θυσία υποταγή των καθηγητών εις το Κράτος, εν ανάγκη απομάκρυνσις αντιδρώντων καθηγητών εκ των Σχολών», επιλογή πρυτάνεων «μόνον από φίλους της Επαναστάσεως και δη αποφασισμένους να έλθουν εν ανάγκη εις σύγκρουσιν με ωρισμένους καθηγητάς προκειμένου να λυθή το φοιτητικό θέμα και ουχί από πρόσωπα διευθυνόμενα απολύτως από τας Συγκλήτους», λογοκρισία στις εφημερίδες και απαγόρευση προβολής «διαφόρων εκδηλώσεων φοιτητών ξένων χωρών», πιο αποφασιστική παρέμβαση των Κυβερνητικών Επιτρόπων στις σχολές κ.λπ.

Σε κάθε περίπτωση, ωστόσο, συστηνόταν ότι αρχαιρεσίες δεν πρέπει να γίνουν: «Δεν είναι δυνατόν να γίνουν αρχαιρεσίαι αφ’ ενός μεν διότι θα δημιουργηθούν επεισόδια, αφ’ ετέρου δε αι περισσότεραι σχολαί θα πέσουν εις τα χέρια των εχθρών της Επαναστάσεως λόγω εκμεταλλεύσεως των γεγονότων και της μη εισέτι επιλύσεως των αιτημάτων». Ενώ σημειωνόταν ότι η χρήση βίαιων μέτρων εναντίον των φοιτητών σε εκείνη την φάση θα είχε ως αποτέλεσμα «μεγαλυτέραν αντίδρασιν». Η διαπίστωση πάντως ήταν σαφής: «Το όλον φοιτητικόν θέμα δέον να τύχη το δυνατόν ταχυτέρας επιλύσεως διότι προβλέπονται εκδηλώσεις εις μεγαλυτέραν έκτασιν», όπως και έγινε.

Ο ανιστόρητος πρύτανης του ΕΜΠ και οι συν αυτώ κυβερνώντες, που τον καθοδηγούν, ξεχνούν ότι η αλήθεια δεν χειραγωγείται ούτε φιμώνεται

 

Ο «εξευγενισμός» της εξέγερσης του Πολυτεχνείου

Τάσης Παπαϊωάννου*

efsyn.gr

 

 3–4 λεπτά

---

Ποτέ η Δεξιά δεν μπόρεσε να χωνέψει τον τρόπο με τον οποίο η ελληνική κοινωνία αγκάλιασε την εξέγερση του Νοέμβρη του ’73, αλλά και τη διαχρονική σημασία εκείνου του αγώνα για τους φοιτητές και τις φοιτήτριες εδώ και 53 χρόνια τώρα

(Menelaos Myrillas / SOOC)

Χρόνο με τον χρόνο ξεδιπλώνεται μεθοδευμένα και συστηματικά το σχέδιο της κυβέρνησης για τον ιστορικό χώρο του Πολυτεχνείου και όσα αυτός συμβολίζει με πρόθυμο εκφραστή τον πρύτανη του ΕΜΠ. Ποτέ η Δεξιά δεν μπόρεσε να χωνέψει τον τρόπο με τον οποίο η ελληνική κοινωνία αγκάλιασε την εξέγερση του Νοέμβρη του ’73, αλλά και τη διαχρονική σημασία εκείνου του αγώνα για τους φοιτητές και τις φοιτήτριες εδώ και 53 χρόνια τώρα.

Η απέχθειά της παραμένει αμείωτη, από εκείνο το μακρινό 1974 και τον πρώτο εορτασμό μέχρι τις μέρες μας, αφού κάθε Νοέμβρη έρχονται ξανά στην επιφάνεια οι ευθύνες της, τις οποίες μάταια επιχειρεί να αποκρύψει και να θάψει για πάντα στη λήθη. Πόσο μάλλον όταν εκείνα τα συνθήματα «ΕΞΩ αι ΗΠΑ» και «ΕΞΩ το ΝΑΤΟ», γραμμένα στην Πύλη με την κόκκινη μπογιά του αγωνιστή φοιτητή Γιάννη Καΐλη, ξυπνούν εφιάλτες και ραγίζουν τη βιτρίνα της κανονικότητας που οι κυβερνώντες επιδιώκουν να διατηρήσουν ανέπαφη.

Ο επιχειρούμενος εξευγενισμός της ευρύτερης γειτονιάς των Εξαρχείων, μέσω της κατασκευής του σταθμού μετρό ακριβώς πάνω στην πλατεία, της μετατροπής του κτιρίου Γκίνη σε συνεδριακό κέντρο, της «ισόγειας» επέκτασης του Αρχαιολογικού Μουσείου και των μελλοντικών σχεδίων ανάπλασης της Πατησίων, προϋποθέτει ένα Πολυτεχνείο απονευρωμένο, ήσυχο και «ακίνδυνο». Στην ίδια λογική εντάσσεται και η απαράδεκτη πρόταση μεταφοράς της Σχολής Αρχιτεκτόνων από το κτίριο Αβέρωφ στα πίσω κτίρια του συγκροτήματος, η οποία είδε πρόσφατα το φως της δημοσιότητας και έχει προκαλέσει εύλογα ερωτήματα.

Η πρωτοφανής απόφαση του πρύτανη να κλειδώσει τα κτίρια και να επιβάλει ωράριο λειτουργίας, σαν άλλος δικτάτορας -θαρρείς και είναι ιδιοκτήτης του «μαγαζιού» του-, ισοδυναμεί με ευθεία και απροκάλυπτη επίθεση στο ίδιο το νόημα της εξέγερσης. Πρόκειται για μια ενέργεια που στρέφεται εναντίον όλων όσοι εξακολουθούν να αγωνίζονται, εμπνεόμενοι από τα ίδια οράματα. Μια προκλητική ενέργεια που ανασύρει από τις πιο σκοτεινές σελίδες της πρόσφατης Ιστορίας τη φράση «…διότι δεν συνεμορφώθησαν προς τας υποδείξεις», προσβάλλοντας κατάφωρα τη μακρόχρονη δημοκρατική παράδοση του Ιδρύματος στο οποίο εξελέγη πρύτανης.

Ξεχνά, όμως, ο ανιστόρητος πρύτανης και οι συν αυτώ κυβερνώντες, που τον καθοδηγούν, πως, ό,τι κι αν κάνουν και όσα κατασταλτικά μέτρα κι αν επιστρατεύσουν, η Ιστορία γράφεται πάντοτε μέσα από τους καθημερινούς αγώνες των λαών ενάντια στην αδικία, την παραχάραξη των γεγονότων και την καταπάτηση της ελευθερίας. Γιατί η αλήθεια δεν χειραγωγείται ούτε φιμώνεται.

*Αρχιτέκτoνας, ομότιμος καθηγητής Σχολής Αρχιτεκτόνων ΕΜΠ

Τάσης Παπαϊωάννου/Βικιπαίδεια

ΤΑΣΗΣ ΠΑΠΑΙΩΑΝΝΟΥ: Βιβλία

264 πρωταγωνιστές της εξέργεσης του Πολυτεχνείου καταγγέλλουν τον αυταρχικό πρύτανη του Πολυτεχείου για απαγόρευση εκδηλώσεων στον ιστορικό χώρο

 

Καταγγελία πρωταγωνιστών της εξέγερσης του Πολυτεχνείου: «”34 φωνές” που δεν τις άφησαν να ακουστούν»…

efsyn.gr

14–18 λεπτά

---

Την απόφαση του πρύτανη του ΕΜΠ Ι. Χατζηγεωργίου να επιβάλει μια σειρά από αυταρχικούς περιορισμούς το τριήμερο της φετινής επετείου του Πολυτεχνείου με πρόσχημα τη διατήρηση της «τάξης», αλλά και το γεγονός ότι ο ίδιος αρνήθηκε την παραχώρηση για λίγες ώρες της Αίθουσας Τελετών «Λύσανδρος Καυταντζόγλου» μέσα στον ιστορικό χώρο του Μετσοβίου για την πραγματοποίηση εκδήλωσης παρουσίασης του συλλογικού τόμου «Τότε και τώρα: Από τη λάμψη του Πολυτεχνείου στο ημίφως του σήμερα – 34 φωνές» (εκδ. Τόπος), κατήγγειλαν οι «34 φωνές που δεν τις άφησαν ν’ ακουστούν».

Ο τόμος που μόλις εκδόθηκε (αφιερωμένος «στους συναγωνιστές και τις συναγωνίστριές μας που έχουν φύγει απ’ τη ζωή και που θα ζουν για πάντα στη μνήμη και στις καρδιές μας») περιλαμβάνει μαρτυρίες και κείμενα 34 μελών μιας ομάδας φοιτητών που βίωσε την εξέγερση του Πολυτεχνείου και επανασυνδέθηκε από το ’23 και μετά ως «παρέα της Παρασκευής» αναλαμβάνοντας μία σειρά πρωτοβουλιών για τη διατήρηση της μνήμης και των προσδοκιών του Αντιδικτατορικού Αγώνα. Κοινή απόφαση τα συγγραφικά δικαιώματα απ΄τις πωλήσεις του βιβλίου να διατεθούν στον Σύνδεσμο Φυλακισθέντων κι Εξορισθέντων Αντιστασιακών(ΣΦΕΑ) 1967-1974.

Οι ίδιοι, από τους πρωταγωνιστές άλλωστε της εξέγερσης, είχαν ζητήσει εγκαίρως, επισήμως και γραπτώς από τον πρύτανη του ΕΜΠ την άδεια για τη διενέργεια της εκδήλωσής τους εκεί που συνέβησαν όλα, ο κ.Χατζηγεωργίου τους αντιπρότεινε, όμως, προφορικά ημερομηνίες «ΜΕΤΑ τον τριήμερο εορτασμό». Η παρουσίαση του συλλογικού τους τόμου έγινε τελικά την περασμένη Πέμπτη στο επίσης ιστορικό κτίριο του παλαιού Χημείου στη Σόλωνος, όπου διαβάστηκε η καταγγελία των «34» και συγκεντρώθηκαν υπογραφές απ΄τους παρισταμένους. Δημοσιεύουμε το κείμενό τους καθώς και τις πρώτες υπογραφές, ανάμεσα στις οποίες θα διακρίνετε πολλές ανθρώπων που πρωταγωνίστησαν στη φοιτητική εξέγερση, συνελήφθησαν, βασανίστηκαν και δεινοπάθησαν εκείνα τα άγρια χρόνια.

-Όσοι θέλουν να συνυπογράψουν μπορούν να στέλνουν επώνυμο, όνομα και ιδιότητα στο email του Στέφανου Πάντου s.pantos@studio75.gr

“34 φωνές” που δεν τις άφησαν να ακουστούν

Όταν τον Οκτώβριο του 2026 τυπώθηκε το βιβλίο Τότε και τώρα. Από τη λάμψη του Πολυτεχνείου στο ημίφως του σήμερα. 34 φωνές, όλοι όσοι στήριξαν αυτό το εγχείρημα θεωρούσαμε αυτονόητο ότι ο φυσικός χώρος για την πρώτη δημόσια παρουσίασή του θα ήταν το Πολυτεχνείο. Έτσι, ζητήσαμε γραπτώς την παραχώρηση της αίθουσας «Λύσανδρος Καυταντζόγλου» του κτιρίου Αβέρωφ για τη σημερινή εκδήλωση. Η αίτησή μας δεν κρίθηκε άξια γραπτής απάντησης. Μόνο προφορικά πληροφορηθήκαμε, μετά από 15 μέρες, ότι καμία αίθουσα του ιστορικού συγκροτήματος δεν μας παραχωρείται και, εναλλακτικά, μας προτάθηκε να γίνει η παρουσίαση ΜΕΤΑ τον τριήμερο εορτασμό. Η αιτιολογία-πρόσχημα ήταν οι λόγοι ασφάλειας, δεδομένου ότι στις 13-14/11 το συγκρότημα θα παρέμενε «κλειστό για τις προετοιμασίες της επετείου».

Διόλου άσχετη με αυτή την απόρριψη είναι η πρυτανική απόφαση με την οποία επιβάλλονται πρωτοφανείς χρονικοί, χωρικοί και τεχνικοί περιορισμοί στις εκδηλώσεις του τριημέρου. Παράλληλα, με προκλητική περιφρόνηση και αγένεια, παρακάμπτονται φορείς όπως ο ΣΦΕΑ και οι φοιτητικοί σύλλογοι που ήταν οι παραδοσιακοί συνδιοργανωτές του εορτασμού.

Εδώ και δεκαετίες, με πολλές μορφές και μέσα, επιχειρείται η διαγραφή της εξέγερσης του Νοέμβρη του ’73 από τη συλλογική ιστορική μνήμη: με τη διαστρέβλωση του νοήματός της, με τη χυδαία συκοφάντηση, με την αποσιώπηση, με την καταφυγή στον ιστορικό αναθεωρητισμό, με την ωμή καταστολή. Φέτος δοκιμάζεται ένας νέος τρόπος: η χρονική και χωρική συρρίκνωσή του τριήμερου εορτασμού, ο ασφυκτικός έλεγχοςτης παρουσίας των νέων και του λαού, η υποχρεωτική αλαλία, η επαναφορά του γύψου της επταετίας. Μια μαύρη σελίδα που φέρει πρυτανική υπογραφή και της μέλλεται να παραδοθεί στην καταισχύνη της ιστορίας.

Η άρνηση παραχώρησης αίθουσας του ΕΜΠ για την παρουσίαση ενός βιβλίου δεν αποτελεί μόνο προσβολή για τους 34 συγγραφείς του που έζησαν από πρώτο χέρι την τυραννία της χούντας, αλλά και για όλες και όλους που επιλέγουν να μην ξεχνούν, να αντλούν από τους αγώνες του χθες έμπνευση, δύναμη και γνώση για τους αγώνες του σήμερα.

ΥΠΟΓΡΑΦΕΣ

1. Αϊδινιάν – Βασιλείου Αρούς

2. Αλεξανδρής Σαράντος, Αναπληρωτής Γραμματέας του Δ.Σ. του Συνδέσμου Συνταξιούχων ΔΕΗ Μεγαλόπολης – Μέλος του Δ.Σ. της ΠΟΣ/ΔΕΗ

3. Αλεξόπουλος Απόστολος, Ομότιμος καθηγητής ΕΚΠΑ, πρ. βουλευτής

4. Αλιμπράντης Μανώλης, Μαθηματικός

5. Αλκμήνη Νεφέλη, υπ. Διδάκτορας Ιστορίας

6. Αναγνωστοπούλου Άννα, Αρχιτέκτων

7. Αναγνωστοπούλου Σία, Βουλεύτρια

8. Ανδρεάδης Γρηγόρης, Φοιτητής

9. Ανδρούσου Αλεξάνδρα, ΤΕΑΠΗ-ΕΚΠΑ

10. Αντωνιάδης Άλκης, Πολιτικός επιστήμονας, Υπ. Διδάκτωρ ιστορίας

11. Αντωνίου Περικλής, Συνταξιούχος ΟΑ

12. Αραμπατζή Ιωάννα, Συνταξιούχος εκπαιδευτικός

13. Αρβανίτης Φοίβος

14. Αργαλιώτης Κωνσταντίνος, Δικηγόρος

15. Αργυροκαστρίτης Γιάννης, Συνταξιούχος

16. Ασκούνη Νέλλη, Καθηγήτρια ΤΕΑΠΗ- ΕΚΠΑ

17. Βαίου Ντίνα, Ομότιμη καθηγήτρια ΕΜΠ

18. Βαλαβάνη Νάντια, Οικονομολόγος & συγγραφέας

19. Βεριώνης Δημήτρης, Συγγραφέας-ερευνητής

20. Βιδάλη Ελένη, Εργ. Σχεδιάστρια

21. Βιδάλης Γιώργης, Ηλεκτρολόγος-Μηχανολόγος ΕΜΠ

22. Βισδάκη Τόυλα, Τοπογράφος Μηχανικός-Υπάλληλος ΜΟΔΑΕ

23. Γαβριήλ Γιώργος, Φαρμακοποιός

24. Γαζέπης Νίκος, Αρχιτέκτων

25. Γανιάρη Ιφιγένεια, Μέλος του ΔΣ της ΠΕΣΕΚ (Πανελλήνιας Ένωσης Συνταξιούχων Εκπαιδευτικών)

26. Γαργαήδης Παναγιώτης, Μηχανικός

27. Γεωργακάκη Ρόδη, Μηχανικός

28. Γεωργίου Δημήτρης, Αρχιτέκτων

29. Γιαννόπουλος Γιάννος, πρ. Μέλος Αντιπροσωπείας ΤΕΕ

30. Γιωτάκης Κωνσταντίνος, Πολιτικός μηχανικός ΕΜΠ

31. Γκέκα Ελένη, Νομικός

32. Γκέκας Αχιλλέας, Χημικός Μηχανικός

33. Γκέκας Γιώργος, Μεταλλειολόγος Μηχανικός

34. Γκολισμύτη Αναστασία, ΤΕΙ Θεσσαλονίκης

35. Γκολισμύτη Βασιλική, Φιλοσοφική Θεσσαλονίκης

36. Γκολισμύτης Μιχάλης, Καθηγητής Γεωπονικού Πανεπιστημίου

37. Γλέζου Κατερίνα, Εκπαιδευτικός

38. Γλέζου Μυρσίνη, Αρχιτέκτων

39. Γρηγορόπουλος Γιάννης, Πολιτικός μηχανικός ΕΜΠ

40. Γροσομανίδου Ντόρα, Πληρεξούσιος Υπουργός Α’ Ε.Τ

41. Δάρρας Γιάννης, Δημοσιογράφος, Εκπρόσωπος εργαζομένων ΕΡΤ

42. Δαφέρμος Ολύμπιος, Ηλεκτρολόγος-Μηχανολόγος

43. Δέδε-Δεσύλλα Πόπη, Αρθρογράφος, συγγραφέας

44. Δημητράτος Νίκος, Γυμναστική Ακαδημία

45. Δημητράτος Οδυσσέας-Άγγελος, Γεωπόνος

46. Δημητρίου Αναστασία, Εκπαιδευτικός

47. Δημητρίου Βαγγέλης, Βιολόγος

48. Δημητρίου Παναγιώτης, Δημοσιογράφος

49. Δημητρίου Σταύρος, Ηλεκτρολόγος-Μηχανολόγος

50. Δημητρόπουλος Κώστας, Μαθηματικός

51. Δημόπουλος Γιώργος, Τοπογράφος

52. Δικαιάκος Γιώργος, Ηλεκτρολόγος-Μηχανολόγος

53. Δοξιάδης Κύρκος, Ομότιμος καθηγητής ΕΚΠΑ

54. Δόσου Αλεξάνδρα, Ζωγράφος

55. Ζάμπας Κώστας, Πολιτικός μηχανικός

56. Ζαφειρόπουλος Στέφανος, Αρχιτέκτων

57. Ζαχαριάς Κώστας, Ιατρός πρ. Βουλευτής

58. Ζιώγα Κωνσταντίνα, Οικονομολόγος

59. Ζουμή Δανάη, Νομικός

60. Ζώρας Κώστα, Ομότιμος καθηγητής Πανεπιστημίου Αιγαίου

61. Ήσυχος Κώστας, πρ. Υπουργός και βουλευτής

62. Θεολογής Παναγιώτης, Ιατρός

63. Ιωαννίδης Αριστομένης, Φοιτητής Νομικής

64. Καλαϊδοπουλου Μαρία, Αρχιτέκτων ΑΠΘ

65. Καλιαμπάκος Δημήτρης, Καθηγητής ΕΜΠ

66. Καλομοίρης Γρηγόρης, Πρόεδρος Πανελλήνιας Ένωσης Συνταξιούχων Εκπαιδευτικών [ΠΕΣΕΚ]

67. Καμπουράκης Βαγγέλης, Αρχιτέκτων

68. Καραγιαννάκη Μαρία, Νομικός

69. Καραγιαννοπούλου-Κογιού Σοφία, Παιδίατρος-Διδάκτωρ Ιατρικής ΑΠΘ, Πρόεδρος Κοινωνικής Παιδιατρικής Β. Ελλάδας

70. Καρακώστα Δημήτρης, Γεωπόνος

71. Καραμπέρης Γιάννης, Συνταξιούχος εκπαιδευτικός, μέλος του ΔΣ της Ε.Μ.Ε. (Ελληνική Μαθηματική Εταιρεία)

72. Καραπάνου Νάντα, Ζωγράφος

73. Καραχοντζίκης-Μωραϊτης, Φοιτητής Νομικής

74. Κατούφα Καλλιόπη, συνταξιούχος

75. Κατσαρέλη Άσπα, Αρχιτέκτων

76. Κατσιφάκης Θέμης, πρ. Πρόεδρος ΟΛΜΕ

77. Κερασιώτης Χρήστος, Συνταξιούχος

78. Κομιτόπουλος Αναστάσιος, Λογιστής

79. Κορτέση Μαρία, Δημοσιογράφος

80. Κορτέση-Δαφέρμου Χαρά, Εκπαιδευτικός ΕΚΠΑ

81. Κουβαράς Γιάννης, Ιατρός

82. Κουβόπουλος Γιάννης, Πολιτικός Μηχανικός

83. Κουζής Γιάννης, Ομότιμος καθηγητής Παντείου

84. Κουλουφάκος Πέτρος, Συνταξιούχος

85. Κούμπιας Δημήτρης, Δημοσιογράφος, Γ.Γ. ΕΔΟΕΑΠ

86. Κουραπάς – Γλέζος Ορφέας, Ιδιωτικός υπάλληλος

87. Κουρεμένος Σταύρος, Φιλόλογος

88. Κούρτοβικ Ιωάννα, Δικηγόρος

89. Κουτσαφτής Γιάννης, Εκδότης

90. Κουφογιάννης Δημήτρης, Μαθηματικός

91. Κωστελέτου Αφροδίτη, Συνταξιούχος εκπαιδευτικός

92. Κωστούδη Φωτεινή, Εκπαιδευτικός

93. Κωτσίδου Πέτρα, Αρχιτέκτων

94. Λαγοπάτης Επαμεινώνδας, Πολιτικός μηχανικός

95. Λαγοπούλου Βικτωρία, Εκπαιδευτικός

96. Λαμπροπούλου Θεοδώρα, Δημοσιογράφος

97. Λαμπροπύλου Δήμητρα, Τμήμα Ιστορίας & Αρχαιολογίας ΕΚΠΑ

98. Λάσκου Μαρία, Συνταξιούχος Ιδιωτικού τομέα

99. Λεβογιάννης Νίκος, πρ. Βουλευτής

100. Λεοντίδου Ευτυχία, Μαιευτήρ γυναικολόγος

101. Λεοντίδου Λίλα, Αρχιτέκτων, Ομότιμη καθηγήτρια ΕΑΠ

102. Λιάγκος Γιώργος, Μηχανικός (ΓΕΝΟΠ)

103. Λιονής Σπύρος

104. Λογοθέτης Στέλιος, Χημικός μηχανικός ΕΜΠ

105. Λυγερός Σταύρος, Δημοσιογράφος

106. Λυτού Ρίτα, Ηθοποιός

107. Μάγκλαρης Βασίλης, Ομότιμος καθηγητής ΕΜΠ

108. Μακρή Βικτώρια, Συγγραφέας

109. Μακρή Ιωάννα, Συνταξιούχος εκπαιδευτικός

110. Μακρής Γιώργος, Αρχιτέκτων, Ομότιμος καθηγητής ΕΜΠ

111. Μακρυγιάννη Οφηλία, Συνταξιούχος

112. Μακρυνού Δέσποινα, Δημοσιογράφος

113. Μαμώλη Κατερίνα, Πολιτική επιστήμονας

114. Μάνης Χρήστος, Φιλόλογος

115. Μανταίος Πέτρος, Δημοσιογράφος

116. Μάντζαρη Αλεξάνδρα, Εκπαιδευτικός

117. Μάντζαρη Ματίνα, Εργαζόμενη

118. Μανώλη Μαντώ, Μέλος Δ.Σ. Φοιτητικού Συλλόγου Νομικής ΕΚΠΑ

119. Μαούνη-Κατή Λίλη-Πλυτώ, Καθηγήτρια

120. Μαούνης Αντώνης, Αρχιτέκτων

121. Μαράτος Νίκος, Ομότιμος καθηγητής ΕΜΠ

122. Μαργαρίτη Κάτια, Συνταξιούχος Ιδιωτικός υπάλληλος

123. Μαρίνη Βάσω, Δικηγόρος

124. Μαρίνης Γιάννης, Μαθηματικός

125. Μαρίνου Ελένη, Συνταξιούχος οδοντίατρος

126. Μαυρογένης Διονύσης, Φαρμακοποιός

127. Μεγαλιός Γιώργος, Ηλεκτρολόγος-Μηχανολόγος

128. Μεγγρέλης Νίκος, Δημοσιογράφος, σκηνοθέτης, παραγωγός ντοκιμαντέρ

129. Μήτσης Ντίνος, Συνταξιούχος δημοσιογράφος

130. Μητσόπουλος Ανδρέας, Μηχανικός

131. Μίχα Ευδοκία, Εκπαιδευτικός

132. Μιχαλίτσης Νίκος, Συνταξιούχος

133. Μιχαλοπούλου Ευγενία

134. Μπαλαούρας Μάκης, Οικονομολόγος

135. Μπαλατσός Αθανάσιος, Συνταξιούχος ιατρός

136. Μπαρακάρη Εύη, μαθηματικός

137. Μπάρτζη Θεανώ, Συνταξιούχος Δημοσίου

138. Μπασιούκας Μάρκος, Καθηγητής Οικονομολόγος

139. Μπεθάνη Μαρία, Εκπαιδευτικός

140. Μπεθάνης Ιωάννης, Ηλεκτρολόγος-Μηχανολόγος

141. Μπεξάνη Αγγελική, Υπάλληλος

142. Μπήτρου Δήμητρα, Ιατρός

143. Μπιτσάνης Ηλίας, Δημοσιογράφος

144. Νεφελούδης Ανδρέας, μέλος ΣΦΕΑ

145. Νικολάρα Μάχη, Δημοσιογράφος Ειδ. Γραμματέας ΕΣΗΕΑ

146. Ξαναλάτου Νάση, Αρχιτέκτων

147. Ξενάκη Ζωή, Συνταξιούχος, μέλος ΣΦΕΑ

148. Ξένος Δημήτρης, Συνταξιούχος

149. Οικονομίδης Νίκος, Ζωγράφος

150. Οικονομόπουλος Γιώργης, Ιατρός

151. Οικονόμου Γιώργος, Δρ. Φιλοσοφικής

152. Οικονόμου Ουρανία, Αρχιτέκτων

153. Ορφανού Βασιλική, Συνταξιούχος

154. Ουζουνίδου Ευγενία, Μηχανικός πρ. Βουλευτής

155. Παλούκα Ζωή, Οικονομολόγος

156. Παλούκας Θόδωρος, Πολιτικός Μηχανικός

157. Παναγάκη Ευαγγελία, Συνταξιούχος εκπαιδευτικός

158. Πανδή Θάλεια, Ιατρός

159. Πανταζής Ηλίας

160. Παντάκας Δημήτρης, Πολιτικός Μηχανικός

161. Πάντος Στέφανος, Αρχιτέκτων

162. Πάντου Κίκκου Ελίνα, Γλωσσολόγος

163. Πάντου Νατάσσα, Γραφίστρια

164. Παπαγεωργίου Δέσποινα, Δημοσιογράφος

165. Παπαγεωργίου Ειρήνη, Δικηγόρος

166. Παπαγεωργίου Χρήστος, Μηχανικός Μεταλλείων-Μεταλλουργός, τ. Δ/ντης Λιγνιτικού Κέντρου Δυτ. Μακεδονίας-ΔΕΗ ΑΕ

167. Παπαγκίκα Κατερίνα, Συνταξιούχος ιατρός ΕΣΥ

168. Παπαδέας Χρήστος, Συνταξιούχος Ολυμπιακής

169. Παπαδήμας Αλκιβιάδης, Μαθηματικός

170. Παπαδημητρίου Ματούλα, Συνήγορος του Παιδιού

171. Παπαδιονυσίου Νίκος, Λογιστής

172. Παπαδόπουλος Πάνος, Μαθηματικός, συνταξιούχος δημοσιογράφος

173. Παπαευστρατίου Σόνια, Αρχιτέκτων

174. Παπαϊωάννου Ιωάννα, Φοιτήτρια Αρχιτεκτονικής

175. Παπαϊωάννου Πολυχρόνης, Πολιτικός Μηχανικός

176. Παπαϊωάννου Τάσης, Αρχιτέκτων, Ομότιμος καθηγητής ΕΜΠ

177. Παπακωνσταντίνου Γιώργος, Αρχιτέκτων, Ομότιμος καθηγητής Πανεπιστημίου Θεσσαλίας

178. Παπακώστας Γιώργος, Αρχιτέκτων

179. Παπακώστας Κώστας, Πολιτικός Μηχανικός

180. Παπαστράτη Ασπασία, Συνταξιούχος ΕΡΤ

181. Παπαστράτης Προκόπης, Ομότιμος καθηγητής Παντείου

182. Παπαχρήστος Δημήτρης, Συγγραφέας

183. Παπουτσάκης Δημήτρης, Ψυχοθεραπευτής

184. Παπουτσάκης Μιχάλης, Υπάλληλος Εμπορικής Τράπεζας

185. Παππάς Βασίλης, Συνταξιούχος φυσικός

186. Παππάς Στέλιος

187. Πάρου Κυριακή, Υπάλληλος Εμπορικής Τράπεζας

188. Πατέλης Δημήτρης, Καθηγητής Φιλοσοφίας Πολυτεχνείου Κρήτης

189. Παυλοπούλου Άντα, Τοπογράφος

190. Πετράκος Θανάσης, Μαθηματικός, πρ. Βουλευτής

191. Πετράκος Κωνσταντίνος, Πολιτικός Μηχανικός, Διδάκτωρ ΕΜΠ

192. Πετρόπουλος Άρης, Ιδιωτικός υπάλληλος

193. Πρωτονοταρίου Στέλλα, Συνταξιούχος εκπαιδευτικός

194. Πύλουρης Γιάννης, Αρχιτέκτων

195. Ράμμος Χρήστος, Συνταξιούχος Δικαστικός

196. Ράπτης Δημήτρης, Μηχανικός

197. Ρήγας Φώτης, Μαθηματικός

198. Ρήγος Ιωάννης, Μηχανολόγος μηχανικός ΔΕΗ

199. Ροδοπούλου Ευτυχία, Εικαστικός

200. Ρωμανού Νεκταρία, Λογίστρια

201. Σαββινίδου Σελήνη, μέλος ΣΦΕΑ

202. Σακονίδης Χαράλαμπος, Καθηγητής ΠΤΔΕ – ΔΠΘ

203. Σαράτση Τιτίκα -Μαρία, Φιλόλογος, Δημοσιογράφος

204. Σαράφη Ευαγγελία, Ιστορικός

205. Σερεμέτης Δημήτρης, πρ. Αναπληρωτής καθηγητής Πανεπιστημίου Αιγαίου

206. Σηφιανός Νίκος, Αρχιτέκτων

207. Σιαφάκα Βασιλική, Συγγραφέας εικαστικός

208. Σιούλας Γιάννης, Μαθηματικός

209. Σορολοπίδης Γιώργος, Οικονομολόγος

210. Σοφιανού Πελαγία, Μαθηματικός

211. Σπάνια Έλλη, Αρχιτέκτων

212. Σπανολιός Αντώνης, Φωτογράφος

213. Σταθόπουλος Γιάννης, Συνταξιούχος ΔΕΗ-εκπρόσωπος Α. ΓΣΕΕ

214. Σταμέλος Κυριάκος, Χημικός Μηχανικός

215. Σταυρίδης Σταύρος, Αρχιτέκτων, Ομότιμος καθηγητής ΕΜΠ

216. Σταύρου Λάμπρος, Καθηγητής Ψυχολογίας

217. Σταύρου Μάκης, Ιστορικός, Μέλος Εναλλακτικής Δράσης

218. Στραβελάκης Νίκος, PhD Διδάσκων τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων και Οργανισμών ΕΚΠΑ

219. Στρακαντούνα Βασιλική, Αντιδήμαρχος Πολιτισμού Δήμου Ζωγράφου

220. Στυλιας Νίκος, Συνταξιούχος

221. Σφακάλη Ασπασία, Ιατρός

222. Σφυρόερα Μαρία, Καθηγήτρια ΤΕΑΠΗ – ΕΚΠΑ

223. Σωφρονά Κωνσταντίνα, Ψυχοθεραπεύτρια

224. Ταμιωλάκη Μαρία, Συνταξιούχος παιδίατρος

225. Τζανάκος Θεοδόσης, Συνταξιούχος εκπαιδευτικός

226. Τζανεττή Εύη, Αρχιτέκτων

227. Τζανεττής Νίκος, Μηχανικός

228. Τζιαντζή Μαριάννα, Αρχιτέκτων

229. Τζουμάκας Στέφανος, Δικηγόρος, πρ. Υπουργός

230. Τόκας Λάμπρος, Δημοσιογράφος

231. Τόλιος Γιάννης, Διδάκτωρ Οικονομικών-Ερευνητής

232. Τριανταφυλλόπουλος Ηλίας, Συνταξιούχος καθηγητής

233. Τσάμη Στέλλη, Αρχιτέκτων

234. Τσαπόγας Τάκης, Χημικός μηχανικός

235. Τσαρτσιανίδου Μαρία, Υπ. Διδάκτωρ Πολιτικών Επιστημών ΑΠΘ

236. Τσιαπράζη Ιουλία, Δικηγόρος

237. Τσιροπούλα Γεωργία, Ομότιμη Ερευνήτρια ΕΑΑ

238. Τσόκανος Βασίλης, Υπάλληλος Εμπορικής Τράπεζας

239. Φιλιππάκης Γιώργος, Δημοσιογράφος

240. Φιωτάκη Αθηνά, Συνταξιούχος

241. Φλώρος Γιάννης, Δημοσιογράφος

242. Φράγκου Επαμεινώνδας, Συνταξιούχος

243. Φράγκου Θάλεια, Οικονομολόγος

244. Φρουδάκης Αντώνης, Συνταξιούχος Μηχανολόγος μηχανικός

245. Φυκούρα Ζέλα, Συνταξιούχος

246. Χαραβιτσίδης Πέτρος, Επίκουρος καθηγητής ΤΕΑΠΗ- ΕΚΠΑ

247. Χαραλαμπάκη Κάτια, Ιατρός

248. Χαρίσης Γιώργος, Συνταξιούχος τ. Αντιπρόεδρος ΠΟΕ-ΟΤΑ

249. Χατζή-Ροδοπούλου Θεοδώρα, Αρχιτέκτων

250. Χατζηαντωνίου Ναταλί, Δημοσιογράφος

251. Χατζηγιαννούλη Κατερίνα, Εκπαιδευτικός- ζωγράφος

252. Χατζηιωάννου Μαρία Χριστίνα, Ιστορικός

253. Χατζημιχάλης Κωστής, Ομότιμος καθηγητής Χαροκόπειου Πανεπιστημίου

254. Χατζησωκράτης Δημήτρης, Πολιτικός Μηχανικός

255. Χατζόπουλος Στάθης, Δικηγόρος

256. Χιώνη Νέτα, Συνταξιούχος δασκάλα

257. Χονδρογιάννης Τάκης, Φαρμακοποιός

258. Χουντής Νίκος, Μηχανικός, πρ. Ευρωβουλευτής

259. Χριστακάκη Αλεξάνδρα, Δημοσιογράφος

260. Χριστόπουλος Βασίλειος, Συγγραφέας

261. Ψαρομήλιγκος Αρτέμης, Δημοσιογράφος

262. Ψαρρά Άντα, Δημοσιογράφος

263. Ψαρράς Δημήτρης, Αρχιτέκτων, Δημοσιογράφος

264. Ψιλοπούλου Αλκμήνη, Δημοσιογράφος Φιλοσοφική Αθηνών

Ελληνική γλώσσα : απ΄το κακό στο χειρότερο

 

Διάβασε στο Ιστολόγιο ή Αναγνωστήριο

Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Φιλιππικά μεζεδάκια Νίκος Σαραντάκος  sarantakos.wordpress.com  14 Νοεμβρίου, 2026 Που βέβαια τα λέω έτσι επειδή σήμερα, 14 Νοεμβρίου, γιορτάζει ο Φίλιππος (Θωμά, να τον χαίρεσαι!). Σπάνιο όνομα, θα πείτε -αλλά όχι πια. Σύμφωνα με μια στατιστική, την τριετία 2020-2022 το όνομα Φίλιππος δόθηκε σε 1957 αγοράκια και βρίσκεται στην 13η θέση της συχνότητας, ξεπερνώντας ονόματα όπως Ευάγγελος, Αντώνιος, Θεόδωρος, Αναστάσιος, Εμμανουήλ, Ανδρέας, Σπυρίδων, Στέφανος, Ηλίας, Σταύρος, Χαράλαμπος, Στυλιανός, Πέτρος, Απόστολος. Και μετά από αυτή την ονοματολογική εισαγωγή, ξεκινάω με τα μεζεδάκια μας. * Στέλνει φίλος του ιστολογίου την οθονιά που βλέπετε, και τον τίτλο «Έπεσαν σοφάδες σε σχολείο στην Αθήνα» και με ρωτάει «Πέφτουν καναπέδες;» Ο σοφάς μάλιστα είναι και χτιστός καναπές συνήθως, οπότε για να πέσει θέλει δουλειά πολλή. Αλλά προφανώς σοβάδες έπεσαν στο σχολείο. Και έχω ακούσει να χρησιμοποιείται ο τύπος «σοφάς» αντί σοβάς -βέβαια, δεν θα τον έβαζα σε τίτλο είδησης, δεν είναι περίεργο που παραξενεύτηκαν κάμποσοι. * Τίτλος από το in.gr: Μείζονα υποχώρηση στο θέμα του καλωδίου. Ο φίλος που το στέλνει ρωτάει: Ποιο ρημα εννοειται πριν ή μετα το «Μειζονα υποχωρηση»; Και το «μειζονα» , συγκριτικου βαθμου, με τί συγκρινει; Μηπως εννοει «μειζονα=μεγαλη»; Εγώ λέω ότι ασφαλώς εννοείται μείζονα = μεγάλη, σημαντική. Και μπορεί να είναι ονομαστική, η μείζονα. * Είναι αμφίσημος ο τίτλος; Είναι, λέει ο ένας, διότι ο όρος «ηλικίας 1.800 ετών» μπορεί να θεωρηθεί ότι αφορά το παιδί. Δεν είναι, λέει ο άλλος, διότι ξέρουμε ότι τέτοια ηλικία δεν μπορεί να αφορά άνθρωπο αλλά άψυχο αντικείμενο. Θα διέλυε την αμφισημία ένα κόμμα μετά το «παιδιού»; Δεν είμαι βέβαιος. Σε άλλα νέα, προσέχω το «1 λεπτά πριν», αναπόφευκτο διότι η ένδειξη πρέπει να δημιουργείται αυτόματα, και δεν είναι πρακτικό να βάλεις «ΛΕΠΤΟ/ΛΕΠΤΑ» για να πιάσεις μια περίπτωση στις εκατό. * Η τεχνητή νοημοσύνη συμμετέχει και αυτή στην εθνική προσπάθεια να φτάσουμε τα 5 εκατομμύρια λέξεις της ελληνικής γλώσσας, οπότε θα μας χαριστεί το χρέος και θα τρώμε με χρυσά κουτάλια. Τα μηχανάκια παράγουν λοιπόν κι αυτά νέες λέξεις, όπως: Στροφιδιώτης δρόμος είναι, υποθέτω, ο δρόμος με στροφές. Ή ίσως, ο ηλίθιος (ιδιώτης) δρόμος με στροφές. Ή μήπως ο ιδιωτικός δρόμος με στροφές; Τι λένε όσοι φίλοι έχουν μικρότερο μεταξόνιο; * Φίλος του ιστολογίου έχει απορίες. Στέλνει μια εκκλησιαστική είδηση, σύμφωνα με την οποία: Παρουσία πλήθους πιστών που κατέκλυσαν από νωρίς τους δρόμους της Νέας Ιωνίας και σε ατμόσφαιρα βαθιάς θρησκευτικής κατάνυξης, ολοκληρώθηκαν το απόγευμα της Δευτέρας (2/11) οι λατρευτικές εκδηλώσεις για την επίσημη μετακομιδή του αφθάρτου Ιερού Σκηνώματος του Αγίου ενδόξου Νεομάρτυρος Γεωργίου του Νεαπολίτου, Πολιούχου της Ιεράς Μητροπόλεως Νέας Ιωνίας, Φιλαδελφείας, Ηρακλείου και Χαλκηδόνος. Σχολιάζει ο φίλος: Προφανώς η Μητρόπολη μπορεί να συνοδεύει το Σκήνωμα με όποια υμνητικά επίθετα επιθυμεί. Όμως το δημόσιο μέσο πληροφόρησης, η ΕΡΤ, επιτρέπεται να το χαρακτηρίζει «άφθαρτο»; Έτσι το έδωσαν στον συντάκτη, έτσι το έβαλε. Πάντως στον τίτλο της είδησης το σκήνωμα χαρακτηρίζεται απλώς «Ιερό» και όχι άφθαρτο. * Σε ομάδα του Φέισμπουκ σχολιάστρια ανέβασε τη φωτογραφία που βλέπετε, που είναι οι οδηγίες σε φακελάκι ρύζι προέλευσης Μπανγκλαντές. Όπως λέει, τα γράμματα στο φακελάκι ήταν ψείρες, πολύ μικρά, κι έτσι έβγαλε τη φωτογραφία για να τα μεγεθύνει και να μπορεί να τα διαβάσει. Και όταν τα διάβασε… Γέλασα πάρα πολύ με το «βγάλτε το νερό από το ρύζι και βάλτε το ρύζι στο νερό». Και το «έτοιμο να απολύσετε» (υποθέτω τον μάγειρα) δεν πάει πίσω! Ωστόσο, άλλος σχολιαστής (επανα)μετέφρασε τις οδηγίες, ως εξής: 1. Βάζετε το ρύζι να μουλιάσει για 30 λεπτά 2. Ξεπλένετε και βάζετε σε νερό που βράζει. Αναλογία 1 προς 4. 3. Βράζετε για 7-8 λεπτά. Βγάζετε, σουρώνετε κι επιστρέφετε την κατσαρόλα πάνω σε σβηστή εστία. Σκεπάζετε και αφήνετε πάνω στο ζεστό μάτι. 4. Περιμένετε μέχρι να στεγνώσει το ρύζι 5-10 λεπτά. 5. Καλή όρεξη Μέθοδος Rice Cooker: 1. Για 1 φλ. ρύζι προσθέστε 2 φλ. νερό. 2. Αφήστε να μαγειρέψει χωρίς να διακόπτετε ή να ανακατώνετε. 3. Αφήστε να στεγνώσει 10 λεπτά στο ζεστό. Έτσι μάλιστα, μπορούμε να φάμε (σκυφτοί ρύζι με κάρι). * Κι ένας υπουργικός τοίχος (κοινώς, ντουβάρι). Ο Άδωνης Γεωργιάδης, ο άνθρωπος που διαφήμιζε το αντισημιτικό βιβλίο του Κώστα Πλεύρη «Εβραίοι, όλη η αλήθεια» και μάλιστα κατέθεσε μάρτυρας υπέρ του Πλεύρη, έχει το θράσος να καλεί να υψώσουμε «τοίχος» κατά του φασισμού και του αντισημιτισμού! Ανάγνωση του υπολοίπου

ΑΛΗΘΕΙΕΣ: Κάποια από τα αιτήματα στις δημοκρατικές κοινωνίες υπερβαίνουν τις κομματικές ταυτότητες και για να λυθούν απαιτούν απλώς εξαντλητική συζήτηση, δηλαδή συναίνεση

 

Διδάγματα από το Τέξας

Βίβιαν Ευθυμιοπούλου

news247.gr

 5–6 λεπτά

---

AP Photo/Ashley Landis

Όταν η καθημερινότητα γίνεται εξωφρενική με ευθύνη μιας κυβέρνησης επηρμένων, που επιμένει να διαχειρίζεται τα προβλήματα μόνο επικοινωνιακά, τη λύση στο αδιέξοδο θα τη δώσουν οι πολιτικοί αλλά και οι πολίτες που θα επιδιώξουν συναινέσεις.

Αν διατρέξει κανείς την ειδησεογραφία των τελευταίων δύο ημερών, οι σοβαρότερες ειδήσεις που μας αφορούν σχετίζονται με την ακρίβεια, τη διαφθορά ή κάποιους από εμάς που πάλι δεν έκαναν καλά τη δουλειά τους και αναφέρομαι στον καθαρισμό της πισίνας του ιδιωτικού σχολείου που προκάλεσε μεγάλη αναστάτωση. Το καλώδιο δεν αφορά κανέναν, με την έννοια ότι δεν βελτιώνει την καθημερινότητά μας άσχετα αν εμείς είμαστε αυτοί που θα πληρώσουμε στο τέλος τον λογαριασμό.

Το σκάνδαλο Τσαβδαρίδη λειτούργησε απλώς ως κερασάκι στην τούρτα και το μόνο που αξίζει να συζητηθεί είναι ότι ο ίδιος πίστευε ότι μπορούσε να το διαχειριστεί περνώντας στην επίθεση, βέβαιος ότι θα το καταπίναμε κι αυτό.

Η υπόθεση Τσαβδαρίδη χτύπησε το κοινό απεύθυνσης της Νέας Δημοκρατίας στην καρδιά γι αυτό και απεπέμφθη. Με τον ίδιο τρόπο και μάλιστα για το στενότερο πυρήνα των ψηφοφόρων της ΝΔ λειτούργησε και η ιδέα μεταφοράς του συντελεστή δόμησης. Το θέμα πρέπει να θεωρείται ήδη λήξαν επειδή οι αντιδράσεις των πολιτών στις περιοχές που η ΝΔ σκοράρει ακόμα υψηλά, ήταν σφοδρές.

Μόνο που όλα τα παραπάνω είναι «έργα» που έχουν ξαναπαιχτεί. Οι περισσότεροι έχουμε σχολιάσει πολλές φορές την ξετσιπωσιά που επιδεικνύει η κυβέρνηση όταν συζητάει και ασχολείται αποκλειστικά με ζητήματα που αφορούν την εκλογική της πελατεία και το κάνει με θράσος, χωρίς να κρατάει τα στοιχειώδη προσχήματα.

Δεν υπάρχει πλέον κάτι να σχολιάσουμε για όσα συμβαίνουν στη χώρα ακριβώς γιατί τα γεγονότα επαναλαμβάνονται και απόδειξη γι αυτό είναι ότι συζητάμε διαρκώς τα ίδια πράγματα. Και αυτά, «τα ίδια πράγματα» βρίσκονται όλα στη σφαίρα του εξωφρενικού. Δηλαδή, ζούμε μια εξωφρενική καθημερινότητα.

Εξωφρενική ήταν η καθημερινότητα που ζούσαν και στις ΗΠΑ μέχρι τις ενδιάμεσες εκλογές όταν οι Αμερικανοί φώναξαν «Αρκετά! Ως εδώ!»

Μια από τις πιο ωραίες ιστορίες Δημοκρατικών υποψηφίων που κέρδισαν είναι αυτή της δικηγόρου/εργατολόγου Τζίνα Ινοχόσα που αναδείχθηκε η πρώτη Λατίνα κυβερνήτης του Τέξας. Ακριβώς επειδή ως Δημοκρατική, μέσα σ’ένα απόρθητο εκλογικό κάστρο των Ρεπουμπλικανών δεν είχε καμία ελπίδα να καταλάβει αιρετό αξίωμα, δραστηριοποιήθηκε στα σχολικά συμβούλια για να αντισταθεί στις περικοπές κονδυλίων στη δημόσια εκπαίδευση.

Υπάρχει μια λεπτομέρεια στο προφίλ της, που δημοσίευσε ο Economist την επομένη της εκλογής της, στην οποία αξίζει να σταθούμε: «Όπως δήλωνε η ίδια, σε εκείνον τον αγώνα στα σχολικά συμβούλια έκανε ”τρελές φιλίες” με ανθρώπους που δεν περίμενε: επικεφαλής τοπικών οργανώσεων των Ρεπουμπλικανών, μητέρες από τα προάστια που υποστηρίζουν το κίνημα MAGA, γονείς που επιλέγουν την κατ’ οίκον εκπαίδευση και προπονητές αθλημάτων στην επαρχία».

Η Τζίνα Ινοχόσα δεν καβάλησε απλώς το κύμα δυσαρέσκειας κατά του Τραμπ αλλά απέναντι σε αυτούς που επιλέγουν να ανοίγουν χάσματα και να τραβάνε διαχωριστικές γραμμές (ακόμα και η αριστερή πτέρυγα των Δημοκρατων έτσι πολιτεύεται, διχαστικά) επέλεξε να λειτουργήσει ως γέφυρα, να αναδείξει ότι κάποια από τα αιτήματα στις δημοκρατικές κοινωνίες υπερβαίνουν τις κομματικές ταυτότητες και για να λυθούν απαιτούν απλώς εξαντλητική συζήτηση, δηλαδή συναίνεση.

Όταν η καθημερινότητα γίνεται εξωφρενική με ευθύνη μιας κυβέρνησης επηρμένων, που επιμένει να διαχειρίζεται τα προβλήματα μόνο επικοινωνιακά, τη λύση θα τη δώσουν οι πολιτικοί αλλά και οι πολίτες που θα επιδιώξουν συναινέσεις: στους συλλόγους γονέων, στην Τοπική Αυτοδιοίκηση, σε ό,τι έχει απομείνει από τις συνδικαλιστικές οργανώσεις και γιατί όχι και στα κόμματα.

Η δικηγόρος Τζίνα Ινοχόσα και οι πολίτες του Τέξας μας έδειξαν ότι η εξωφρενική καθημερινότητα δεν είναι η μοίρα μας. Μπορούμε όλοι μαζί να την ανατρέψουμε.