Ελένη Αλταμούρα-Μπούκουρα: μια ζωή σαν μυθιστόρημα

Ελένη Αλταμούρα-Μπούκουρα: Μεταμφιέστηκε σε άντρα για να σπουδάσει ζωγραφική

Πηγή: in.gr

4–5 λεπτά

---

Η πρώτη Ελληνίδα ζωγράφος μετά το 1821 ήταν η Ελένη Μπούκουρα. Επίσης ήταν η πρώτη γυναίκα που κατόρθωσε να μπει στο αντρικό άβατο των καλλιτεχνικών Ακαδημιών της Ιταλίας.

Η Μπούκουρα-Αλταμούρα ήταν κόρη του καπετάν Γιάννη Μπούκουρα ή Μπούκουρη, του μετέπειτα πρώτου θεατρώνη της Αθήνας. Παιδί ακόμα, έκλεβε αποκέρια και ζωγράφιζε φίλες της που της πόζαραν στην αυλή του παρθεναγωγείου. Ο πατέρας της, αναγνωρίζοντας το ταλέντο της, προσέλαβε δάσκαλο στο σπίτι τον καθηγητή του Σχολείου των Τεχνών, Ραφαέλο Τσέκκολι. Με συστατική επιστολή του, η Ελένη και ο πατέρας της έφυγαν στην Ιταλία για σπουδές.

Έτσι, ένα πρωινό του Απρίλη του 1848, πατέρας και κόρη έπλεαν μ’ ένα μικρό ιστιοφόρο προς τις ακτές της Ιταλίας. Η Ελένη, φτάνοντας στη Ρώμη, ήταν ντυμένη με αντρικά ρούχα, είχε τα μαλλιά της κομμένα αντρικά και ύφος αγορίστικο. Τη βοηθούσε και το παρουσιαστικό της σε αυτή τη μεταμφίεση μια και της Ελένης τα χαρακτηριστικά ήταν αδρά, το σώμα της αδύνατο χωρίς καμπύλες και η έντονη έκφρασή της σχεδόν αρρενωπή.

Η αγάπη του πατέρα 

Όλη αυτή η αλλαγή έγινε γιατί η Σπετσιώτισσα ζωγράφος και ο πατέρας της είχαν ενημερωθεί ότι στην Ιταλία οι καλλιτεχνικές Ακαδημίες δέχονταν μόνο άντρες. Η σπουδή του γυμνού την οποία ήθελε η Ελένη να διδαχθεί ήταν αυστηρά απαγορευμένη στις γυναίκες. Παράτολμη η απόφαση που πήρε να ντυθεί άντρας, το πάθος της όμως για τη ζωγραφική ήταν τόσο βαθύ που αγνόησε όλους τους κινδύνους και προχώρησε έχοντας το όνομα «Χρυσίνης Μπούκουρης».

Ερωτεύθηκε τον Ιταλό ζωγράφο και γαριβαλδινό επαναστάτη Φραντσέσκο Σαβέριο Αλταμούρα και απέκτησε μαζί του τρία εξώγαμα παιδιά: τον Ιωάννη, τη Σοφία και τον Αλέξανδρο. Προκειμένου να νομιμοποιήσει τη σχέση της με τον Αλταμούρα, ασπάστηκε τον καθολικισμό και τον παντρεύτηκε.

Ακριβώς εκείνη τη στιγμή η Ελένη χωρίς να διστάσει ομολογεί σε όλους ότι είναι γυναίκα και ότι όλη αυτή η μεταμφίεση οφείλεται στο ότι ήθελε να σπουδάσει τη ζωγραφική τέχνη για να μπορεί με τα πινέλα της να εκφράζεται και να εκφράζει τον εσωτερικό της κόσμο.

Όμως, το 1857 ο σύζυγός της την εγκατέλειψε και έφυγε με την ερωμένη του, την αγγλίδα φίλη της ζωγράφο Τζέιν Μπένμαν Χέι, παίρνοντας μαζί του τον μικρότερο γιο τους, τον Αλέξανδρο Αλταμούρα.

Έργο της Ελένης Μπούκουρα-Αλταμούρα / Photo: YouTube

Έργο της Ελένης Μπούκουρα-Αλταμούρα / Photo: YouTube

Μετά την προδοσία

Από εδώ και πέρα η ζωή της Ελένης γίνεται τραγική. Είναι μόνη σ’ έναν ξένο τόπο με τρία παιδιά. Αποφασίζει να γυρίσει στην Ελλάδα και να μείνει μαζί με τον πατέρα της στην Αθήνα. Ύστερα από λίγο καιρό άλλο ένα χτύπημα της μοίρας έρχεται. Χάνει τον πατέρα της τον οποίο υπεραγαπούσε.

Η Μπούκουρα-Αλταμούρα επέστρεψε κατόπιν στην Ελλάδα με τον Ιωάννη και τη Σοφία, και άρχισε να παραδίδει μαθήματα ζωγραφικής σε κοπέλες της Αθήνας. Όμως, το 1872 αρρώστησε από φυματίωση η κόρη της και αναγκάστηκε να πάει στο σπίτι του αδελφού της στις Σπέτσες προκειμένου να αλλάξει αέρα το άρρωστο παιδί της. Τελικά, η Σοφία πέθανε στα τέλη του 1872 σε ηλικία μόνον 18 ετών. Μετά τον θάνατο της κόρης της, η Μπούκουρα-Αλταμούρα επέστρεψε ξανά στην Αθήνα.

Η Ελένη Μπούκουρα-Αλταμούρα / Photo: Wikimedia Commons

Τα απανωτά χτυπήματα της μοίρας

Το 1876 ο γιος της και ανερχόμενος ζωγράφος Ιωάννης Αλταμούρας ολοκλήρωσε τις σπουδές του στην Κοπεγχάγη και επέστρεψε στην Αθήνα γεμίζοντας με χαρά την χαροκαμένη μητέρα. Όμως η χαρά της διήρκεσε πολύ λίγο· ο Ιωάννης προσβλήθηκε και αυτός από φυματίωση και πέθανε τον Μάιο του 1878.

Η απώλεια των δύο νέων προκάλεσε νευρικό κλονισμό στη μητέρα τους και την οδήγησε στην τρέλα. Σε ηλικία 60 ετών περίπου, η Μπούκουρα-Αλταμούρα επέστρεψε στις Σπέτσες, όπου και πέθανε σχεδόν άγνωστη το 1900. Κηδεύτηκε στο κοιμητήριο της Αγίας Άννας στις Σπέτσες, αλλά αργότερα, τα οστά της, όπως και εκείνα της Σοφίας και του Ιωάννη, μεταφέρθηκαν από τους απογόνους της στο A΄ Νεκροταφείο Αθηνών σε κοινό τάφο της οικογενείας Μπούκουρα-Αλταμούρα.

Η Ελένη Μπούκουρα-Αλταμούρα γεννήθηκε στις Σπέτσες το 1821 και πέθανε στις Σπέτσες, στις 19 Μαρτίου 1900. Φημολογείται πως πριν πεθάνει έκαψε όλα — ή σχεδόν όλα — τα ζωγραφικά της έργα, αν και κατά μία εκδοχή τα έργα της καταστράφηκαν από συγγενείς της που καθάρισαν το σπίτι της μετά τον θάνατό της.

*Με στοιχεία από wikipedia.org / catisart.gr

Δείτε το βίντεο για την Ελένη Μπούκουρα-Αλταμούρα

 

«Ιστορία & Μνήμη στη Νεοελληνική Πεζογραφία. Το ελληνικό παρελθόν από τον 19ο αιώνα έως το 1960»

 

Σώμα μηνύματος

Εθνική Βιβλιοθήκη της Ελλάδος Βιβλιοθήκη Προβολής «Ιστορία & Μνήμη στη Νεοελληνική Πεζογραφία. Το ελληνικό παρελθόν από τον 19ο αιώνα έως το 1960»   Η Εθνική Βιβλιοθήκη της Ελλάδος (ΕΒΕ) παρουσιάζει τη νέα Βιβλιοθήκη Προβολής με τίτλο «Ιστορία και Μνήμη στη Νεοελληνική Πεζογραφία. Το ελληνικό παρελθόν από τον 19ο αιώνα έως το 1960». Μέσα από επιλογές βιβλίων που αποτυπώνουν τη διαλεκτική σχέση μεταξύ Ιστορίας και Μυθοπλασίας, αλλά και τα ερωτήματα που αναπόφευκτα απορρέουν από αυτή, το αναγνωστικό κοινό καλείται να προσεγγίσει το ελληνικό παρελθόν από τον 19ο αιώνα έως και το 1960.   Στις προτάσεις της Δανειστικής Συλλογής της ΕΒΕ περιλαμβάνονται ποικίλα είδη της ελληνικής πεζογραφίας -με κυρίαρχο το ιστορικό μυθιστόρημα- καθώς και πιο πολυτροπικά κείμενα, όπως graphic novels. Πληροφορίες Είσοδος ελεύθερη   Δευτέρα έως Κυριακή 09:00-24:00   Διάρκεια προβολής: 21 Απριλίου 2026 έως 30 Ιουνίου 2026   Ισόγειο ΕΒΕ, ΚΠΙΣΝ

Υπό­θε­ση Φραγ­κό­που­λου: μια ιστορία νουάρ με αληθινό υπόβαθρο

 

 Ὑπό­θε­ση Φραγ­κό­που­λου

Βασίλης Παπαδόπουλος*

bonsaistoriesflashfiction.wordpress.com

Ὑπό­θε­ση Φραγ­κό­που­λου

Στὶς 3 Νο­εμ­βρί­ου 1896, στὴν πλα­τεῖα Γε­ωρ­γί­ου Α’, ὁ τρα­πε­ζί­της Διο­νύ­σιος Φραγ­κό­που­λος δο­λο­φο­νή­θη­κε μὲ μα­χαί­ρι ἀπὸ τὸν Δη­μή­τριο Μα­τσά­λη. Σύσ­σω­μη ἡ Πά­τρα θρή­νη­σε τὴν ἀπώ­λεια τοῦ εὐ­ερ­γέ­τη καὶ εὐ­πα­τρί­δη.

Ο ΦΡΑΓΚΟΠΟΥΛΟΣ κυ­ριαρ­χεῖ στὴν οἰ­κο­νο­μι­κὴ ζωὴ τῆς Πά­τρας. Ὁ θά­να­τος τῆς οἰ­κο­γέ­νειάς του σὲ σι­δη­ρο­δρο­μι­κὸ δυ­στύ­χη­μα στὴ Γερ­μα­νία τὸν συγ­κλο­νί­ζει.

       Ἐμ­φα­νί­ζε­ται ὁ ἑτε­ρο­θα­λὴς ἀδερ­φὸς τοῦ Φραγ­κό­που­λου, Pierre Me­nard, νό­θος γιὸς τοῦ Ἰω­άν­νη Φραγ­κό­που­λου.

       Ὁ Menard ἐκ­βιά­ζει τὸν Φραγ­κό­που­λο, ἀπο­σπῶν­τας του χρή­μα­τα μὲ τὴν ἀπει­λὴ πὼς θὰ ἀμαυ­ρώ­σει τὸ ὄνο­μα τῆς οἰ­κο­γέ­νειας.

       Ὁ Menard —γνω­στὸς ὡς «Φάν­τα­σμα» – ἐπι­δί­δε­ται στὸ λα­θρεμ­πό­ριο σὲ Ἑλ­λά­δα καὶ Ἰτα­λία. O Φραγ­κό­που­λος χτί­ζει σχο­λεῖα, στη­ρί­ζει ἐμ­πό­ρους μὲ ἄτο­κα δά­νεια. Ἀνα­θέ­τει στὸν Τσί­λερ τὴν ἀνέ­γερ­ση τοῦ θε­ά­τρου «Ἀπόλ­λων», τοῦ ὁποί­ου εἶ­ναι ὁ ἀφα­νὴς χρη­μα­το­δό­της.

       Ἡ Ἰτα­λι­κὴ κυ­βέρ­νη­ση ἀρ­χί­ζει ἔρευ­νες ὑπὸ τὸν ἀν­τι­συν­ταγ­μα­τάρ­χη Baltasarre Fosco. Ὁ Fosco γί­νε­ται μέ­λος τῆς ὀρ­γά­νω­σης τοῦ Menard χω­ρὶς πο­τὲ νὰ τὸν συ­ναν­τή­σει. Προ­σπα­θῶν­τας νὰ βρεῖ στοι­χεῖα γιὰ τὸν Menard, ὁ Fosco ἔρ­χε­ται ἀν­τι­μέ­τω­πος μὲ τὸ ἀδια­νόη­το: Ὁ Menard δὲν εἶ­ναι ἄλ­λος ἀπὸ τὸν ἴδιο τὸν Φραγ­κό­που­λο. Ὁ Fosco ἀπο­φα­σί­ζει νὰ ἐπι­σκε­φτεῖ τὸν Φραγ­κό­που­λο.

       Ὁ Φραγ­κό­που­λος δέ­χε­ται τὴν ἐπί­σκε­ψη τοῦ Fosco. Ὁ ἀν­τι­συν­ταγ­μα­τάρ­χης τοῦ μι­λᾶ ἀνοι­χτά. Ἔχει στοι­χεῖα γιὰ ὅλες τὶς δρα­στη­ριό­τη­τές του κα­θὼς καὶ τὴ δι­πλῆ του ταυ­τό­τη­τα. Για­τί ὅμως τοῦ τὰ λέ­ει ὅλα αὐ­τά; Εἶ­ναι ἡ σει­ρά τοῦ Φραγ­κό­που­λου νὰ ἔρ­θει ἀν­τι­μέ­τω­πος μὲ τὸ ἀπί­στευ­το. Ὁ Fosco τοῦ προ­τεί­νει τὸ ἑξῆς: Ὁ Menard θὰ δια­τά­ξει τὴ δο­λο­φο­νία τοῦ Φραγ­κό­που­λου. Ὁ Φραγ­κό­που­λος θὰ πε­θά­νει σὰν μάρ­τυ­ρας. Ὁ Fosco θὰ ἐξαρ­θρώ­σει τὴν ὀρ­γά­νω­ση τοῦ Menard, θὰ κερ­δί­σει προ­α­γω­γές, με­τάλ­λια. Οἱ ἔρευ­νες γιὰ τὸν ἐν­το­πι­σμὸ τοῦ Menard θὰ ἀπο­βοῦν ἄκαρ­πες, ἡ πραγ­μα­τι­κή του ταυ­τό­τη­τα δὲν θὰ ἀπο­κα­λυ­φθεῖ καὶ τὸ ὄνο­μα τοῦ Φραγ­κό­που­λου θὰ μεί­νει ἀκη­λί­δω­το.

       Στὶς 3 Νο­εμ­βρί­ου 1896, στὴν πλα­τεῖα Γε­ωρ­γί­ου Α’, ὁ τρα­πε­ζί­της Διο­νύ­σιος Φραγ­κό­που­λος δο­λο­φο­νή­θη­κε μὲ μα­χαί­ρι ἀπὸ τὸν Δη­μή­τριο Μα­τσά­λη. Σύσ­σω­μη ἡ Πά­τρα θρή­νη­σε τὴν ἀπώ­λεια τοῦ εὐ­ερ­γέ­τη καὶ εὐ­πα­τρί­δη.

Πρώτη δημοσίευση: περ. @up. Περιοδι­κὴ ἔκδο­ση Πα­νεπι­στη­μίου Πα­τρῶν, ἀρ. 24, Σεπτέμ­βριος-Ὀ­κτώ­βριος 2025. Τὸ πεζὸ εἶναι ἕνα ἀπὸ τὰ τρία ποὺ προ­κρί­θηκαν ὡς τὰ καλύ­τερα στὸν δια­γωνι­σμὸ μι­κροα­φηγή­ματος τοῦ περιοδικοῦ, τὸν Ἰούνιο τοῦ 2025, σὲ συνερ­γα­σία μὲ τὸ Ἱ­στο­λο­γίο μας, μὲ θέμα «Συνέβη στὴν Πάτρα».

*Βασίλης Παπαδόπουλος. Φοιτητὴς τοῦ Τμήματος Φιλολογίας.

Εἰκόνα: Δήμητριος Ματσάλης. Σκί­τσο προ­σω­πογρα­φία του ἀπὸ τὸν τύ­πο τῆς ἐ­πο­χῆς.

Στέφανος Ληναίος: «Δεν θέλω να διορθώσω τον κόσμο. Απλώς από μικρός έμαθα από την οικογένειά μου ότι πρέπει στη ζωή κανείς να είναι ωφέλιμος. Και ως άνθρωπος και ως επαγγελματίας»

Ο Στέφανος Ληναίος το 1986 στη σκηνή του θεάτρου Αλφα, στο έργο «Νατάσα» 

Πέθανε ο Στέφανος Ληναίος

Ο ηθοποιός και σκηνοθέτης Στέφανος Ληναίος πέθανε σε ηλικία 98 ετών.

Γιούλη Επτακοίλη  

Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ

kathimerini.gr 

 

«Δεν θέλω να διορθώσω τον κόσμο. Απλώς από μικρός έμαθα από την οικογένειά μου ότι πρέπει στη ζωή κανείς να είναι ωφέλιμος. Και ως άνθρωπος και ως επαγγελματίας», έλεγε πριν από χρόνια σε μια συνέντευξή του στην «Κ». Τον είχαμε συναντήσει στο Θέατρο «Αλφα» όπου μας είχε υποδεχθεί μαζί με την Ελλη Φωτίου, ζευγάρι στη ζωή και στο θέατρο για πολλές δεκαετίες. Ο Στέφανος Ληναίος έφυγε από τη ζωή στα 98 του χρόνια, το Σάββατο 18 Απριλίου. Υπήρξε ωφέλιμος στη ζωή, ωφέλιμος στην τέχνη, ωφέλιμος στην κοινωνία. Ανθρωπος με ασίγαστο πάθος και πνευματικά ακμαίος μέχρι το τέλος, με αυτήν τη μοναδική αίσθηση του χρέους, που του υπαγόρευε να προσφέρει διαρκώς ό,τι καλύτερο μπορούσε, να παίρνει θέση, ανεξάρτητα από το κόστος. Ανεπιτήδευτος, απλός, δίκαιος, αληθινός, λάτρης του θεάτρου, αφοσιωμένος στην τέχνη, γνήσιος αγωνιστής.

Ο Στέφανος Ληναίος, (Μυτιληναίος Διονύσιος του Γεωργίου και της Κυριακής) γεννήθηκε στη Μεσσήνη το 1928, τελείωσε στην Αθήνα τη «Σχολή Θεάτρου» του Σωκράτη Καραντινού και τον Μορφωτικό Σύλλογο Αθήναιον, φοίτησε έναν χρόνο στο Πάντειο και στη Δραματική Σχολή RADA, στο Λονδίνο. Ηταν από τους πρώτους εκφωνητές ειδήσεων του ΕΙΡ στα στούντιο του Ζαππείου. Ανέβηκε πρώτη φορά στη σκηνή στο Θέατρο «Κοτοπούλη» το 1954 και από τότε μέχρι το 1967 έπαιξε σε όλα, σχεδόν, τα αθηναϊκά θέατρα. Υπήρξε ιδρυτικό στέλεχος της πρωτοποριακής κίνησης «Δωδέκατη Αυλαία» και του πρώτου Εταιρικού Θιάσου του Σωματείου Ελλήνων Ηθοποιών (ΣΕΗ) «Αρμα Θεάτρου» και γενικός γραμματέας του ΣΕΗ (1965-1967), που διαλύθηκε από τη δικτατορία.

Την περίοδο 1967-1970 ήταν αυτοεξόριστος στο Λονδίνο, υπήρξε εκπρόσωπος του εργατικού ΠΑΜ στην Ευρώπη και μέλος του αντιδικτατορικού αγώνα. Εργάστηκε στο ελληνικό παράρτημα του BBC και στις ελληνικές εκπομπές της Deutsche Welle για τους ραδιοσταθμούς της Κολωνίας, του Καναδά, του Μονάχου και της Κύπρου, από το 1967 μέχρι το 1970. Μαζί με Ελληνες και Αγγλους ηθοποιούς δημιούργησαν μια καλλιτεχνική ομάδα που παρουσίασε στα περισσότερα πανεπιστήμια της Αγγλίας ένα πρόγραμμα με πολιτικά και λογοτεχνικά κείμενα κατά της δικτατορίας. 

Το 1970, επιστρέφοντας στην Ελλάδα, δημιούργησε με τη σύζυγό του, Ελλη Φωτίου, το «Σύγχρονο Ελληνικό Θέατρο» και παρουσίασαν, στο Θέατρο «Αλφα», περισσότερα από 40 ελληνικά και ξένα θεατρικά έργα, τα οποία σκηνοθέτησε ο ίδιος.

Στέφανος και Ελλη, 1965.

Μεγάλες του επιτυχίες στο θέατρο ήταν τα έργα «Καληνύχτα Μαργαρίτα», «Δεν Πληρώνω Δεν Πληρώνω», «Τυχαίο Ατύχημα», «Εμποροι της Δόξας», «Κλειδοκράτορες», «Διάσημος 702», «Παράσιτα», ενώ στην επιλεκτική παρουσία του στον κινηματογράφο άφησε το αποτύπωμά του στις ταινίες «Μιας Πεντάρας Νιάτα», «Η Κόμισσα της Φάμπρικας», «Αγάπη και Θύελλα» κ.ά.

Με την Ελλη Φωτίου, σύντροφό του επί 67 χρόνια, τον Νοέμβριο του 2024.

Η ιδιαίτερη σχέση με τον Ντάριο Φο

Από την πρώτη στιγμή τον ενέπνευσε το έργο του Ντάριο Φο. Το πρώτο έργο του που παρουσίασε με την Ελλη Φωτίου στο Θέατρο «Αλφα» ήταν το «Τυχαίο Ατύχημα». «Θαυμάζω τον Ντάριο Φο, γιατί θα ήθελα να είμαι σαν κι αυτόν αλλά δεν θα μπορούσα ποτέ, γιατί εγώ είμαι απλώς ένας ηθοποιός», έλεγε.

[......................]

«Εκείνος είναι κλόουν, χορεύει, μιμείται, ζωγραφίζει, γράφει μουσική, είναι μαχόμενος πνευματικός άνθρωπος, είναι σπουδαίος καλλιτέχνης. Πάντα μας παρότρυνε να παίζουμε τα έργα του με απόλυτη ελευθερία να προσθέτουμε και να αφαιρούμε, αρκεί να μη μειώνουμε την ουσία του έργου. Επίσης, μας παρότρυνε να αφήνουμε τον κόσμο να συμμετέχει ακόμη και να σταματάμε την παράσταση για να συνομιλήσουμε με το κοινό».

[.................] Περισσότερα

Πέθανε ο Στέφανος Ληναίος

πριν από 3 ώρες

*********************** 

ΤΟ ΘΕΑΤΡΟ ΣΤΟ ΜΙΚΡΟΦΩΝΟ 

Tρεις εν κλειστώ'' ή ''H κυρία δεν πενθεί'' του Kώστα Mουρσελά (1964)

Όπως συμβαίνει με τους περισσότερους συγγραφείς της γενιάς του, ο Κώστας Μουρσελάς κατάγεται πνευματικά από τον κόσμο της Κατοχής, του Εμφυλίου και των πρώτων μετεμφυλιακών χρόνων. Εποχή ηρωισμού και αδελφοκτονίας, μα πάνω απ' όλα εποχή χαμένων ευκαιριών και ματαιωμένων ελπίδων. Το έργο του Μουρσελά γράφεται μέσα σε αυτά τα κενά, για να τα καταγγείλει, ίσως και για να τα εξαλείψει. Υπάρχει μια κρυφή ελπίδα, όπως και στο έργο των άλλων ομότεχνών του, ένας υποσυνείδητος πόθος να ξαναβρεθούν οι χαμένες ευκαιρίες και να κερδηθούν... Σκηνοθεσία: Στέφανος Ληναίος

 

 Ακούγονται οι ηθοποιοί: Έλλη Φωτίου, Στέφανος Ληναίος, Αντώνης Αντωνίου

 

************

ΕΝΩ ΣΦΥΡΙΖΕ ΤΟ ΤΡΕΝΟ - 1961 - ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΛΗΝΑΙΟΣ

Σε μια ερημική τοποθεσία, βρίσκεται δολοφονημένη η Μάρθα που μόλις είχε φτάσει σιδηροδρομικώς στο Ναύπλιο. Οι υποψίες πέφτουν αρχικά πάνω στον νεαρό που ταξίδευε μαζί της, τον Βασίλη Ντάνο, ο οποίος έχει δώσει στο ξενοδοχείο ψεύτικο όνομα. Ανακρίνεται από τον μοίραρχο Παπαγιάννη και αφήνεται προσωρινά ελεύθερος, με την εντολή να μην απομακρυνθεί από την πόλη. Η έρευνα αποκαλύπτει ότι η Μάρθα δολοφονήθηκε κάπου αλλού και το πτώμα της μεταφέρθηκε στο σημείο όπου βρέθηκε αργότερα. Παράλληλα, ο νεαρός ύποπτος, που έχει γεννηθεί στο Ναύπλιο αλλά έφυγε πριν τον πόλεμο για να ζήσει στην Αθήνα, γνωρίζει και ερωτεύεται την Αννούλα, αδελφή της δολοφονημένης.

Σκηνοθεσία:

Ιάσων Χαραλάμπους

Νίκος Χατζηθανάσης

Κύριοι Ρόλοι:

Στέφανος Ληναίος … Βασίλης Ντάνος

Λυκούργος Καλλέργης … μοίραρχος Παπαγιάννης

Άρης Μαλλιαγρός … Λυκούργος

Μιχάλης Καλογιάννης … Αντώνης

Άννυ Παπακωνσταντίνου … Αννούλα

Ελένη Κυπραίου … Μάρθα

Στέλιος Βόκοβιτς … Κρανιδιώτης

Κεντρικό Επιτελείο:

Σενάριο: Θανάσης Βαλτινός

Φωτογραφία: Φώτης Μεσθεναίος

Τίτλοι

Αυθεντικός Τίτλος: Ενώ Σφύριζε το Τραίνο
Διεθνής Τίτλος: While the Train was Whistling
Εναλλακτικός Τίτλος: Ενώ Σφύριζε το Τρένο
Παραλειπόμενα

Μοναδική σκηνοθετική δουλειά στο σινεμά τόσο για τον Ιάσωνα Χαραλάμπους, όσο και για τον Νίκο Χατζηθανάση. Στους τίτλους αναγράφονται με την ιδιότητα της “διεύθυνσης παραγωγής και κινηματογραφήσεως”.
Πρώτο σενάριο για τον λογοτέχνη Θανάση Βαλτινό (Αθανάσιος Σπανός).
Πρώτη και τελευταία ταινία για την Κάλια Φιλμ. Όπως αποκάλυψε αργότερα ο Κώστας Λυχναράς (που διετέλεσε εδώ βοηθός σκηνοθεσίας): “Το παρασκήνιο αυτής της ταινίας ήταν ότι είχαν βρεθεί λεφτά από κάποιον που πωλούσε γαλακτοκομικά μηχανήματα. Τον έπεισαν λοιπόν να βάλει χρήματα, και η μόνη χάρη που ζήτησε ο άνθρωπος ήταν την εταιρία που έφτιαξε να τη βγάλουμε με το όνομα της κόρης του (Κάλια)”. Τα δικαιώματα ανήκουν πλέον στην εταιρία Tomazou Cine Films, που έχει προβεί σε πλήρη αποκατάσταση της ταινίας.
Εξολοκλήρου γυρισμένο στο Ναύπλιο.
Με 956 εισιτήρια, ήρθε στην τελευταία θέση ανάμεσα σε 68 ελληνικές ταινίες της σαιζόν.
Μεταγραφή

Ο Dr. William Mallinson καταγγέλλει : Οι Σιωνιστές αγοράζουν ακίνητα στην Ελλάδα και Κύπρο βάσει σχεδίου για τη δημιουργία του «Μεγάλου Ισραήλ»!

 

Είναι τώρα η Ελλάδα ένα Σιωνιστικό κράτος;

Dr. William Mallinson

[Πρώην Βρετανός διπλωμάτης και συγγραφέας]

zougla.gr

 5–6 λεπτά

---

Κάτι περίεργο συνέβη μόλις στην Ελλάδα, χωρίς να το προσέξουν οι περισσότεροι. Πρώτα, κάποιο ιστορικό υπόβαθρο, ακόμη κι αν ορισμένοι από εσάς, τους αναγνώστες, μπορεί να το θεωρήσετε άσχετο: λέγεται ότι υπάρχουν μόλις 6.000 Εβραίοι κάτοικοι, κυρίως απόγονοι των 60.000 που ενθαρρύνθηκαν από τον αρχιραβίνο τους στη Θεσσαλονίκη, Ζβι Κόρετς, να παραδοθούν στους Γερμανούς. Ο Κόρετς ήταν Ασκεναζί, σε αντίθεση με το ποίμνιό του, που ήταν ουσιαστικά Σεφαραδίτες… Ενήργησε επίσης εναντίον μελών της ελληνικής αντίστασης, απειλώντας να καταδώσει μέλη που επιχειρούσαν να στρατολογήσουν νεαρούς Εβραίους. Περιττό να ειπωθεί ότι οι σημερινοί απολογητές του είναι κυρίως Εβραίοι, οι οποίοι ισχυρίζονται ότι ο Κόρετς δεν είχε άλλη επιλογή παρά να δώσει στους Γερμανούς τα ονόματα του ποιμνίου του και να τους ενθαρρύνει να πάνε στην Πολωνία, για «μια νέα ζωή». Στην πραγματικότητα κατέληξαν στο Άουσβιτς-Μπίρκεναου και στο Μπέργκεν-Μπέλζεν.

Αλλά τώρα ας συνδέσουμε αυτά τα στοιχεία με το κύριο θέμα μου: τα γραμματόσημα είναι ζωτικής σημασίας για την επικοινωνία, καθώς λειτουργούν ως απόδειξη πληρωμής για ταχυδρομικές υπηρεσίες. Αποτελούν επίσης καλλιτεχνικές καταγραφές της ιστορίας, του πολιτισμού και της ταυτότητας ενός έθνους. Είναι κρίσιμα για τους φιλοτελιστές, προσφέροντας ιστορική γνώση, και έχουν σημαντική αξία για την ταυτοποίηση, την πιστοποίηση γνησιότητας και την ασφάλεια της αλληλογραφίας.

Πρόσφατα αγόρασα μερικά γραμματόσημα στο Ταχυδρομείο της Καλλιθέας, μια φωτογραφία των οποίων μπορείτε να δείτε μαζί με αυτό το άρθρο. Το Ταχυδρομείο δεν είχε άλλα! Απεικονίζουν συναγωγές στα Ιωάννινα και στην Αθήνα. Έτσι, όσοι τα λάβουν θα μπορούσαν κάλλιστα να δουν την Ελλάδα ως προπύργιο του Ιουδαϊσμού. Καμία τέτοια τύχη για τους 120.000 Μουσουλμάνους της Δυτικής Θράκης· κανένα γραμματόσημο που να απεικονίζει τζαμί, εκτός αν κάνω λάθος.

Πριν σχολιάσω αυτήν την παράξενη σειρά γραμματοσήμων, θέτω τα ακόλουθα ερωτήματα:
α) Ποιος αποφάσισε να τυπώσει και να διαθέσει προς πώληση τέτοια γραμματόσημα, ιδίως κατά τη διάρκεια της Μεγάλης Εβδομάδας, και ποια ήταν η συλλογιστική του;
β) Πόσοι Ισραηλινοί βρίσκονται πλέον στην Ελλάδα;
γ) Υπάρχουν σιωνιστές στον ελληνικό κρατικό μηχανισμό;
δ) Φοβάται η υποχωρητική ελληνική κυβέρνηση το γενοκτονικό σιωνιστικό καθεστώς στο Ισραήλ;
ε) Θα ανταποδώσει το Ισραήλ εκδίδοντας γραμματόσημο που θα απεικονίζει τον Παρθενώνα ή/και τη Μητρόπολη Αθηνών;

Σχόλιο

Η Ελλάδα αυτήν την περίοδο προσελκύεται από την Αμερική, για προφανείς γεωπολιτικούς λόγους, όπως έχω γράψει και παλαιότερα. Η Ελλάδα έχει υποκύψει, όπως όλα τα καλά εκπαιδευμένα κανίς.

Η ελληνική εξωτερική πολιτική είναι ουσιαστικά αμερικανική και, ως εκ τούτου, ισραηλινή. Δεν έχει σημασία ότι το σιωνιστικό καθεστώς είναι μία από τις πιο κακές και δολοφονικές ομάδες φανατικών που έχει γνωρίσει ποτέ ο κόσμος. Από την Ελλάδα αναμένεται να δείχνει καλοσύνη και κατανόηση απέναντι στους δολοφόνους και στους άρπαγες  γης, κάνοντας τα στραβά μάτια στους εγκληματίες.

Και στο μεταξύ, κάποιοι άπληστοι Έλληνες είναι πρόθυμοι να πουλήσουν σε Ισραηλινούς: για παράδειγμα, ο Όμιλος Palmo διαφημίζει το μήνυμα: «Μη φύγετε για την πατρίδα χωρίς ένα σπίτι στην Ελλάδα», ενώ στο αεροδρόμιο της Αθήνας υπάρχει μεγάλη διαφήμιση, στα εβραϊκά, που αναφέρει ότι υπάρχουν διαθέσιμα ακίνητα προς 90.000 ευρώ. Περιττό να ειπωθεί ότι η εταιρεία ιδρύθηκε από δύο Εβραίους και ανήκει σε αυτούς. Ο ίδιος ο ιστότοπος της Palmo αναφέρει ότι οι δύο ιδρυτές είναι πρώην αξιωματικοί του ισραηλινού στρατού.

Δείτε => Palmo – Real Estate Investments in Greece

Ένας τεράστιος αριθμός Ισραηλινών έχει φύγει για την Ελλάδα και την Κύπρο. Αυτό είναι λογικό, πρώτον λόγω της συμμαχίας Ελλάδας-Κύπρου-Ισραήλ, μιας συνεργασίας που εστιάζει στην άμυνα, την ενέργεια και την ασφάλεια, με την ελληνική κυβέρνηση να είναι πρόθυμη να ενοχλήσει την Άγκυρα· και δεύτερον, επειδή η Ελλάδα, σε αντίθεση με άλλες χώρες, ήταν η πρώτη μετά τον τελευταίο παγκόσμιο πόλεμο που ίδρυσε έναν οργανισμό για τη διανομή σε Εβραίους περιουσιών Εβραίων που είχαν πεθάνει χωρίς κληρονόμους. Ο Οργανισμός Περιθάλψεως Ισραηλιτών Ελλάδος ιδρύθηκε για να διαχειρίζεται τις περιουσίες. Κατανέμει χρήματα στο Κεντρικό Ισραηλιτικό Συμβούλιο Ελλάδος.

Ποιος γνωρίζει ποιες οικονομικές διευθετήσεις γίνονται τώρα για τη δημιουργία σιωνιστικών «κρατών εν κράτει» στην Ελλάδα και την Κύπρο; Όσον αφορά την Κύπρο, αξίζει να θυμόμαστε ότι ακραίοι σιωνιστές διεκδικούν την Κύπρο ως μέρος του Ισραήλ.

Ο Καποδίστριας θα πρέπει να τρίζει στον τάφο του.

Βίκινγκουρ Όλαφσον για πρώτη φορά στο Ηρώδειο

 

Βίκινγκουρ Όλαφσον: Ένας Ισλανδός οραματιστής για πρώτη φορά στο Ηρώδειο

Έχοντας ξεπεράσει το ένα δισεκατομμύριο ακροάσεις παγκοσμίως, ο ιδιοφυής Ισλανδός πιανίστας Βίκινγκουρ Όλαφσον ετοιμάζεται να μαγέψει το ελληνικό κοινό. Την Τετάρτη 3 Ιουνίου φέρνει στο Ηρώδειο τη διεισδυτική ματιά του στα αριστουργήματα του Μπετόβεν και του Μπαχ.[...............................]

ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ

Κώστας Μπουρούσης :«Το μουσικό φαινόμενο Βίκινγκουρ Όλαφσον για πρώτη φορά στην Αθήνα»(tovima.gr)

 

Best of Víkingur Ólafsson

Black Tuesday /Μαύρη Τρίτη (1954)

     Μαύρη Τρίτη 
Ετος
    1954
Χρόνος εκτέλεσης
    80 λεπτά
Χώρα
    Ηνωμένες Πολιτείες Ηνωμένες Πολιτείες
Διευθυντής
    Ούγκο Φρεγκονέζε
Σεναριογράφος
    Σίδνεϊ Μπόεμ
Εκμαγείο
Μουσική
    Πολ Ντάνλαπ
Κινηματογραφία
    Στάνλεϊ Κορτέζ (ασπρόμαυρο)
Παραγωγός
    Παραγωγές Robert Goldstein. Παραγωγός: Robert Goldstein
Είδος
    Φιλμ νουάρ. Δράμα 

    Ο μοχθηρός γκάνγκστερ Βίνσεντ Κανέλι καταφέρνει μια τολμηρή απόδραση από τη φυλακή λίγο πριν καταλήξει στην ηλεκτρική καρέκλα, παίρνοντας μαζί του τον Πίτερ Μάνινγκ - έναν ληστή τραπεζών και δολοφόνο αστυνομικών που επρόκειτο να πεθάνει αμέσως μετά. Παίρνοντας μαζί τους αρκετούς ομήρους, προσπαθούν να αποκτήσουν τα λάφυρα από τη ληστεία του Μάνινγκ, για να χρηματοδοτήσουν την απόδρασή τους από τη χώρα.

Η ταινία  σηματοδοτεί  την επιστροφή του Edward G. Robinson σε ρόλο σκληρού γκάνγκστερ, παρόμοιο με εκείνους που τον έκαναν διάσημο στα χρόνια του "Little Caesar" . Ο χαρακτήρας του  Canelli  που υποδύεται είναι  βίαιος και αδίστακτος και προκαλεί αποστροφή για την ωμότητά του. Μια ακόμα καλή ερμηνεία από τον Ρόμπινσον...

Black Tuesday (film)/Wikipedia

Hans Zimmer Symphony – Prague Film Orchestra live from Smetana Hall Akademia Filmu i Telewizji 813 χιλ. εγγεγραμμένοι

 Hi, we are back in Prague after a memorable 2023 concert of the best film music performed by the best film music orchestra in the world! This time it's all the hit pieces by famed and award-winning Hans Zimmer. See the PFO's 2023 concert performance:    • Prague Film Orchestra (Pražský filmový orc...   Performers: Prague Film Orchestra    / @praguefilmorchestra   Jiří Korynta – conductor    / @georgekorynta   Michaela Štrausová – moderator Prague Film Choir, Kamila Tůmová – choirmaster Canti di Praga Choir, Jan Svejkovský – choirmaster CTU Choir, Jan Steyer – choirmaster Klara Jelineková – vocal Tomas Vahalik – piano Marek Lorenc – bass guitar

 

 0:00 Intro (timestamps courtesy of David Šebek) 7:20 Gladiator – Suite 15:40 Pirates of the Caribbean: Barbossa Is Hungry (Fanfare Cut) 16:28 Hans Zimmer's short biography by Michaela Štrausová 19:45 Pirates of the Caribbean: At World’s End – Up Is Down 23:00 Interstellar – Suite 31:10 Pearl Harbor – Tennessee 35:40 The Dark Knight – Like a Dog Chasing Cars 41:20 Gladiator – Now We Are Free 46:29 Michaela Štrausová's vote of thanks 50:55 F1: The Movie – Main Theme 54:00 INTERMISSION 1:26:30 The Rock – Suite 1:32:46 House ad 1:38:45 Dune – Paul’s Dream 1:46:05 Inception – Time 1:51:35 Rain Man – Main Theme 1:56:49 Are You Not Entertained (yet)? 2:01:40 The Lion King – Symphonic Suite ENCORES: 2:15:45 The Da Vinci Code – Chevaliers de Sangreal 2:24:45 Sherlock Holmes – Discombobulate 2:32:30 Interstellar Docking Scene 2:36:00 King Arthur – Concert Suite 

**************

Ο Χανς Τσίμμερ είναι Γερμανός συνθέτης και μουσικός παραγωγός. Για σχεδόν τρεις δεκαετίες έχει συνθέσει μουσική για πάνω από 100 ταινίες. Πέρασε το πρώτο μέρος της καριέρας του στο Ηνωμένο Βασίλειο πριν μετακομίσει στις Ηνωμένες Πολιτείες. [..................] Βικιπαίδεια

ΜΥΣΤΗΡΙΟ ΠΡΟΣ ΛΥΣΗ : Η Ιλιάδα σε... ταριχευμένο σώμα!

Αίγυπτος / Πάπυρος με απόσπασμα της Ιλιάδας βρέθηκε στην κοιλιά μούμιας 1.600 ετών!

tvxs.gr

5–6 λεπτά

---

Μία ανακάλυψη που χαρακτηρίζεται ιστορικής σημασίας έφερε στο φως αρχαιολογική αποστολή στην Αίγυπτο, καθώς ερευνητές εντόπισαν παπυρικό αντίγραφο της Ιλιάδας του Ομήρου μέσα στην κοιλιακή χώρα αρχαίας μούμιας.

Πρόκειται για την πρώτη φορά που ελληνικό λογοτεχνικό κείμενο εντοπίζεται ενσωματωμένο στη διαδικασία ταρίχευσης, γεγονός που προκαλεί ενθουσιασμό στην επιστημονική κοινότητα και ανοίγει νέο κεφάλαιο στην κατανόηση των ταφικών πρακτικών της ύστερης αρχαιότητας.

Το εύρημα που άφησε άφωνους τους ειδικούς

Το παπυρικό απόσπασμα βρέθηκε στην κοιλιά μούμιας που είχε ταφεί σε τάφο ρωμαϊκής εποχής στην αρχαία πόλη Οξύρρυγχος, περίπου πριν από 1.600 χρόνια.

Η ανακάλυψη έγινε από επιστήμονες του Πανεπιστημίου της Βαρκελώνης, στο πλαίσιο ανασκαφικής αποστολής που πραγματοποιήθηκε μεταξύ Νοεμβρίου και Δεκεμβρίου 2025.

Κατά την εξέταση της μούμιας, οι αρχαιολόγοι εντόπισαν ένα ασυνήθιστο στοιχείο, έναν πάπυρο τοποθετημένο στην κοιλιακή χώρα ως μέρος της τελετουργίας ταρίχευσης.

ΠΗΓΗ: Πανεπιστήμιο της Βαρκελώνης

Γιατί η ανακάλυψη θεωρείται μοναδική

Μέχρι σήμερα είχαν βρεθεί μούμιες της ίδιας περιόδου που έφεραν ελληνικούς παπύρους, όμως το περιεχόμενό τους αφορούσε κείμενα μαγείας, θρησκευτικά ή τελετουργικά.

Η νέα ανακάλυψη είναι η πρώτη στην οποία χρησιμοποιήθηκε καθαρά λογοτεχνικό ελληνικό κείμενο στη διαδικασία μουμιοποίησης.

Ο καθηγητής Ιγνάσι-Ξαβιέ Αντιέγο, από το Τμήμα Κλασικών, Ρομανικών και Σημιτικών Γλωσσών, τόνισε: «Δεν είναι η πρώτη φορά που βρίσκουμε ελληνικούς παπύρους δεμένους, σφραγισμένους και ενσωματωμένους στη διαδικασία μουμιοποίησης, όμως έως σήμερα το περιεχόμενό τους ήταν κυρίως τελετουργικό – μαγικό».

Και πρόσθεσε: «Από τα τέλη του 19ου αιώνα έχουν βρεθεί τεράστιοι αριθμοί παπύρων στον Οξύρρυγχο, ανάμεσά τους και σπουδαία ελληνικά λογοτεχνικά κείμενα. Η πραγματική καινοτομία τώρα είναι ότι βρέθηκε λογοτεχνικός πάπυρος σε ταφικό πλαίσιο».

ΠΗΓΗ: Πανεπιστήμιο της Βαρκελώνης

Ποιο σημείο της Ιλιάδας βρέθηκε

Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι το απόσπασμα ανήκει στον περίφημο Κατάλογο των Νεών (Κατάλογος των Πλοίων) της Β΄ Ραψωδίας της Ιλιάδας.

Πρόκειται για το γνωστό τμήμα όπου απαριθμούνται οι ελληνικές δυνάμεις που συγκεντρώθηκαν πριν από την εκστρατεία εναντίον της Τροίας.

Η επιλογή του συγκεκριμένου αποσπάσματος παραμένει μυστήριο, καθώς οι επιστήμονες δεν μπορούν ακόμη να εξηγήσουν γιατί χρησιμοποιήθηκε αυτό το κείμενο στη μουμιοποίηση.

ΠΗΓΗ: Πανεπιστήμιο της Βαρκελώνης

Τι αποκαλύπτει για την εποχή

Η ρωμαϊκή περίοδος στην Οξύρρυγχο χαρακτηριζόταν από έντονη πολιτισμική σύνθεση ελληνικών, αιγυπτιακών και ρωμαϊκών στοιχείων.

Οι ιερείς της εποχής ακολουθούσαν τη βασική αιγυπτιακή πρακτική διατήρησης του σώματος για περισσότερες από 40 ημέρες, χρησιμοποιώντας νάτρο για αφυδάτωση και λινά υφάσματα για περιτύλιξη.

Ωστόσο, αντί για τα παραδοσιακά κανωπικά αγγεία όπου τοποθετούνταν τα όργανα, φαίνεται πως προτιμούσαν να γεμίζουν το σώμα με επεξεργασμένα υλικά και παπύρους με ελληνικά κείμενα, σφραγισμένους με πηλό, μέσα στη θωρακική ή πυελική κοιλότητα.

Ακόμη και τα φέρετρα ή τα περιτυλίγματα έφεραν συχνά μικτά αιγυπτιακά και ρωμαϊκά μοτίβα.

Η πόλη-θησαυρός των παπύρων

Η Οξύρρυγχος, γνωστή στα φαραωνικά χρόνια ως Περ-Μετζέντ, υπήρξε μία από τις σημαντικότερες πόλεις της ελληνορωμαϊκής Αιγύπτου.

Τα ερείπιά της βρίσκονται σήμερα κοντά στη σύγχρονη πόλη Αλ-Μπαχνάσα, περίπου 190 χιλιόμετρα νότια του Καΐρου, δίπλα στον παραπόταμο του Νείλου, Μπαχρ Γιούσεφ.

Η περιοχή θεωρείται ένας από τους σημαντικότερους αρχαιολογικούς χώρους παγκοσμίως για την ανακάλυψη παπύρων.

Τι άλλο έχει βρεθεί

Μέχρι στιγμής, οι ανασκαφές έχουν αποκαλύψει τρεις ασβεστολιθικούς θαλάμους με μούμιες ρωμαϊκής εποχής, διακοσμημένες ξύλινες σαρκοφάγους, και 52 μούμιες της πτολεμαϊκής περιόδου.

Από αυτές, περισσότερες από δώδεκα έφεραν χρυσές γλώσσες, σύμβολο προετοιμασίας για τη μετά θάνατον ζωή.

Γιατί το εύρημα είναι τόσο σημαντικό

Η ανακάλυψη δείχνει πως τα ομηρικά έπη δεν ήταν απλώς λογοτεχνία, αλλά πιθανόν είχαν αποκτήσει και συμβολικό ή πνευματικό ρόλο σε μια πολυπολιτισμική κοινωνία της ύστερης αρχαιότητας.

Με άλλα λόγια, η Ιλιάδα δεν διαβαζόταν μόνο – αλλά συνόδευε και τους νεκρούς στο τελευταίο τους ταξίδι.

📚 #Livre : Une mission exhume Homère.
À Minya, un passage de l’Iliade découvert dans une momie relance la transmission des textes.

🔗 https://t.co/xfJ98U12Ek pic.twitter.com/OMqxpWnCaS

— ActuaLitté (@ActuaLitte) April 21, 2026

Κόλπα στον Κόλπο: ο Κώστας Ράπτης συζητάει με τη Λαμπρινή Θωμά τις τελευταίες εξελίξεις

 Ο Κώστας Ράπτης γεννήθηκε στην Αθήνα το 1969. Σπούδασε γλωσσολογία στα φιλολογικά τμήματα του Καποδιστριακού (προπτυχιακές σπουδές) και του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου (μεταπτυχιακές σπουδές). Έχει εργασθεί ως ερευνητής και λεξικογράφος. 

Δημοσιογραφεί και είναι μέλος της ΕΣΗΕΑ. Εργάζεται ως δημοσιογράφος από το έτος 2000 και είναι συντάκτης διεθνών θεμάτων: κατά καιρούς στην “Απογευματινή”, το skai.gr, περιοδικές εκδόσεις και μέχρι σήμερα στην εφημερίδα “Κεφάλαιο” και το capital.gr, καθώς και τον ραδιοσταθμό “Αθήνα 9,84”, όπου παρουσιάζει την εκπομπή “Ω, τι κόσμος!”.

 Έχει μεταφράσει για τις εκδόσεις “Άγρα” τα βιβλία “New Left Review: Η ελληνική έκδοση”, “Δημοκρατία χωρίς δεσμά” της Angela Davis και “Οι διαιρέσεις της Κύπρου” του Perry Anderson.

**********************

Η Λαμπρινή Θωμά εργάζεται ως δημοσιογράφος και Fixer σε ελληνικά και ξένα μέσα ενημέρωσης και ντοκιμαντέρ. (Εχει συνεργαστεί με: TIME magazine, BBC & BBC Radio, NPR, Netflix κ.α.).

 

Οι γυναίκες ζωγράφοι του μπαρόκ αναδύονται μέσα από τη λήθη της Ιστορίας της Τέχνης

 

Michaelina Wautier, Δύο κορίτσια ποζάρουν ως Αγίες Αγνή και Δωροθέα. (1650). Royal Museum of Fine Arts Antwerp (KMSKA) – Flemish Community Collection

Οι γυναίκες του μπαρόκ επιστρέφουν εκεί όπου η ιστορία της τέχνης τις είχε σβήσει

lifo.gr

3–4 λεπτά

---

Μια νέα μεγάλη έκθεση στο Μουσείο Καλών Τεχνών της Γάνδης φέρνει στο προσκήνιο περισσότερες από 40 γυναίκες δημιουργούς από τις Κάτω Χώρες, από το 1600 έως το 1750. Το πραγματικό της στοίχημα, όμως, δεν είναι μόνο η αποκατάσταση ξεχασμένων ονομάτων, αλλά η αμφισβήτηση της ίδιας της ιστορίας της τέχνης, που έμαθε να θυμάται το μπαρόκ σχεδόν αποκλειστικά μέσα από ανδρικές μορφές.

Η έκθεση “Unforgettable: Women Artists from Antwerp to Amsterdam, 1600-1750” άνοιξε στη Γάνδη στις 7 Μαρτίου και θα διαρκέσει έως τις 31 Μαΐου 2026. Συγκεντρώνει έργα από περισσότερες από 40 γυναίκες καλλιτέχνιδες και παρουσιάζει ένα πολύ ευρύτερο φάσμα δημιουργίας απ’ αυτό που συνήθως χωρά στον κανόνα των “παλιών δασκάλων”: από ζωγραφική, χαρακτική και γλυπτική μέχρι υφαντά, δαντέλα και χαρτοκοπτική. Το ίδιο το μουσείο το λέει καθαρά: “Old masters were women too.”

Αυτό είναι και το πιο δυνατό σημείο της έκθεσης. Δεν προσθέτει απλώς μερικά γυναικεία ονόματα σε μια ήδη γραμμένη αφήγηση. Προσπαθεί να δείξει ότι οι γυναίκες δεν ήταν περιθωριακή εξαίρεση στην καλλιτεχνική ζωή των Κάτω Χωρών, αλλά ενεργό και ουσιαστικό κομμάτι της. Μετά από περισσότερα από δύο χρόνια έρευνας, το εγχείρημα επιχειρεί να αποκαταστήσει όχι μόνο πρόσωπα, αλλά και ολόκληρες μορφές δημιουργίας που η μεταγενέστερη ιστορία της τέχνης υποβάθμισε ή άφησε ανώνυμες.

Judith Leyster, νεαρή κοπέλα κακοποιείται από έναν άνδρα, 1631. Mauritshuis, Χάγη.

Judith Leyster, Αυτοπορτρέτο, (1630). Εθνική Πινακοθήκη της Ουάσινγκτον.

Η Judith Leyster είναι ίσως το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της διαγραφής. Γνωστή και αναγνωρισμένη όσο ζούσε, ξεχάστηκε γρήγορα μετά τον θάνατό της, με έργα της να αποδίδονται στον Frans Hals, σε άλλους άνδρες ζωγράφους ή απλώς σε “άγνωστο δάσκαλο”. Η έκθεση την επαναφέρει όχι ως υποσημείωση, αλλά ως κεντρική μορφή μιας περιόδου που η ιστορία της τέχνης προτίμησε να θυμάται αλλιώς.

Το ίδιο ισχύει και για άλλες δημιουργούς που εμφανίζονται στην έκθεση, όπως η Maria van Oosterwijck, η Johanna Koerten, η Rachel Ruysch ή η Louise Hollandine. Κάποιες ήταν περιζήτητες στην εποχή τους, κάποιες πληρώνονταν ακριβά, κάποιες δούλευαν σε μέσα που αργότερα θεωρήθηκαν “δευτερεύοντα” και έμειναν έξω από τον μουσειακό πυρήνα της ζωγραφικής. Αυτό που μοιάζει σήμερα με ανακάλυψη είναι, σε μεγάλο βαθμό, αποτέλεσμα του τρόπου με τον οποίο γράφτηκε ο κανόνας τον 19ο αιώνα, όταν η ιστορία της τέχνης αποφάσισε ποιο έργο άξιζε να μείνει ορατό και ποιο όχι.

Γι’ αυτό και το ενδιαφέρον της έκθεσης δεν βρίσκεται μόνο στη “δικαίωση” ξεχασμένων γυναικών του μπαρόκ. Βρίσκεται και στο ότι εκθέτει το ίδιο το φίλτρο μέσα από το οποίο μάθαμε να κοιτάζουμε την ευρωπαϊκή τέχνη. Η Γάνδη δεν μας λέει απλώς ότι υπήρχαν και γυναίκες δημιουργοί. Μας λέει ότι ο ορισμός του “old master” ήταν εξαρχής πιο ανοιχτός απ’ όσο επέτρεψε η ιστορία να θυμόμαστε.

Clara Peeters, Νεκρή φύση με τυριά και καραβίδες (1912-1921). Ιδιωτική συλλογή.

Οι γυναίκες του μπαρόκ επιστρέφουν εκεί όπου η ιστορία  της τέχνης τις είχε σβήσει

Τα 40 χρόνια της Πειραματικής Σκηνής της «Τέχνης» στο Τελλόγλειο/ Τετάρτη 29 Απριλίου 2026, στις 8 το βράδυ

 

• Τα 40 χρόνια της Πειραματικής Σκηνής της «Τέχνης»  στο Τελλόγλειο Τετάρτη 29 Απριλίου 2026, στις 8 το βράδυ «Κάτω από το Γαλατόδασος»  του Ντύλαν Τόμας που ανέβηκε το 1991 και που θεωρείται μία από τις εμβληματικότερες παραστάσεις της Πειραματικής Σκηνής Συζητούν οι: Ιωάννα Μανωλεδάκη, Απόστολος Βέττας, Γλυκερία Καλαϊτζή, Έφη Σταμούλη, Σοφία Βούλγαρη και Ελίζα Θεοδωράνου   Μια αναδρομή στα 40 χρόνια της Πειραματικής Σκηνής της «Τέχνης» θα γίνει στο Τελλόγλειο Ίδρυμα στο πλαίσιο των παράλληλων εκδηλώσεων για τη μεγάλη έκθεση του Τελλογλείου «Τέχνη - Διαγώνιος και το Μουσείο που δεν έγινε».    Έξι ξεχωριστοί άνθρωποι της Πειραματικής Σκηνής, οι σκηνογράφοι Ιωάννα Μανωλεδάκη και Απόστολος Βέττας, η σκηνοθέτις Γλυκερία Καλαϊτζή, οι ηθοποιοί  Έφη Σταμούλη και Σοφία Βούλγαρη και η θεατρολόγος Ελίζα Θεοδωράνου, συζητούν και θυμούνται στο Αμφιθέατρο του Τελλογλείου -με ελεύθερη είσοδο- την Τετάρτη 29 Απριλίου, στις 8 το βράδυ.    Οι έξι θα μας «ταξιδέψουν» στις τέσσερις δεκαετίες της Πειραματικής Σκηνής της «Τέχνης», από την πρώτη ιδέα που έπεσε, σχεδόν σαν αστείο, για την δημιουργία αυτού του ιστορικού θιάσου, από τον Νικηφόρο Παπανδρέου το 1979 και την εναρκτήρια παράσταση με το Όνειρο καλοκαιρινής νύχτας  στο θέατρο Άδωνις, μέχρι την τελευταία παράσταση το 2019 με τη Φόνισσα στο θέατρο Τ. Μεσολαβεί η μεγάλη στάση για 26 χρόνια στο θέατρο Αμαλία.    Υπενθυμίζεται πως η έκθεση στο Τελλόγλειο «Τέχνη-Διαγώνιος και το Μουσείο που δεν έγινε» θα συνεχίσει τη λειτουργία της μέχρι και τις 5 Ιουλίου 2026, ενώ παράλληλα συνεχίζεται και η έκθεση «Μανουσάκης, Πιτέρη, Τσατσάγιας: Τρεις καλλιτέχνες από το Μουσείο που δεν έγινε» με τη συμμετοχή των Ταξίδη και Αδαμαντίδη μέχρι και τις 18 Μαΐου 2026. Ιωάννα Μανωλεδάκη Απόστολος Βέττας Γλυκερία Καλαϊτζή Έφη Σταμούλη Σοφία Βούλγαρη Ελίζα Θεοδωράνου