Δεν χρειάζεται να είναι κανείς ειδικός στη ρωμαϊκή ιστορία για να αναγνωρίσει (στον Τραμπ) τα χαρακτηριστικά του Καλιγούλα: την απόλυτη αυθαιρεσία μιας εξουσίας που δεν περιορίζεται από τον νόμο, τον ακραίο ναρκισσισμό και την αυτοπροβολή, τη διεφθαρμένη επιδειξιομανία και την αλλοπρόσαλλη φύση της ισχύος, την ταπείνωση των αντιπάλων, την προσωπολατρία. Όλα αυτά μου θυμίζουν τον Ρωμαίο αυτοκράτορα. ”…Φραντσέσκα Αλμπανέζε
Οι
Van der Graaf Generator είναι –υπάρχουν και σήμερα– ένα από τα κορυφαία
συγκροτήματα του βρετανικού progressive rock... Φωτό: Ian Dickson
Οι Van der Graaf Generator είναι
–υπάρχουν και σήμερα– ένα από τα κορυφαία συγκροτήματα του βρετανικού
progressive rock. Οι δίσκοι τους από τη δεκαετία του ’70 έχουν γράψει
ιστορία, και κομμάτια όπως τα “Darkness (11/11)”, “White hammer”,
“Killer, “Theme one”, “Man-erg”, “Pilgrims” κ.λπ. εξακολουθούν και τώρα
να συναρπάζουν.
Το ίδιο εξαιρετικοί ήταν οι
Βρετανοί και στη φάση της επανασύνδεσής τους, το 2005, μετά από 27
ολόκληρα χρόνια απουσίας! Το “Present”, που σηματοδότησε το τότε
comeback, ήταν ένα από τα καλύτερα άλμπουμ της καριέρας τους και tracks
όπως τα “Every bloody emperor” και “Nutter alert” ανήκουν, και αυτά, στη
διαχρονική χρυσή προσφορά τους. Τυχεροί όσοι τους είχαν δει εκείνο το
καλοκαίρι (2005) στο Λυκαβηττό…
Ίσως το ωραιότερο τραγούδι
που ηχογράφησαν ποτέ οι Van der Graaf Generator να είναι το “Refugees”,
σε μουσική και στίχους του Peter Hammill, που ακούγεται στο LP τους
“The Least We Can Do Is Wave to Each Other” [Charisma, 1970].
Peter Hammill Φαίνεται πως κάποια στιγμή η παρέα έσπασε (ξενιτεύτηκαν ο Mike και η
Susan;), με τον Hammill να αποτυπώνει τις σκέψεις και τα συναισθήματα
τής στιγμής σ’ ένα ανεπανάληπτο τραγούδι...
Στο τραγούδι αυτό ο Hammill
χτυπάει κορυφή και στις τρεις διαστάσεις. Και σαν μελωδός, και σαν
στιχουργός, και σαν ερμηνευτής. Το “Refugees” είναι ένα θαύμα, με όλο το
συγκρότημα να δίνει τον καλύτερο εαυτό του. Πιο συγκεκριμένα ακούγονται
οι: Hugh Banton όργανο, φωνητικά, Peter Hammill πιάνο, φωνή, Nic Potter
μπάσο, ηλεκτρική κιθάρα, Guy Evans ντραμς, David Jackson σαξόφωνα,
φλάουτο, φωνητικά και Mike Hurwitz τσέλο (ως guest).
Η μελωδία είναι σταλμένη.
Το φλάουτο και το τσέλο ζωγραφίζουν, με το όργανο (που περνάει από τις
νότες τού “A whiter shade of pale” των Procol Harum) να κάνει φανταστική
δουλειά. Πάνω απ’ όλα όμως είναι η φωνή του Peter Hammill. Στο δίσκο
μπορεί να μην αντιλαμβάνεσαι 100% τη φόρτιση που νοιώθει και τα vibes
που βγάζει, καθώς τραγουδάει αυτούς τους πολύ προσωπικούς στίχους, αν
όμως τον δεις σ’ εκείνο το κακής ποιότητας promo βίντεο από το 1970 θα
πάθεις. Πολύ μεγάλος ερμηνευτής. Ένας από τους ελάχιστους, σ’ αυτή την
κλάση, που ανέδειξε το british rock.
Peter Hammill
Το τραγούδι γράφτηκε περί το 1968,
όταν ο Hammill συγκατοικούσε στο Λονδίνο με τους φίλους του – τον Mike
McLean και την Susan Penhaligon (γνωστή αργότερα βρετανίδα ηθοποιός). Φαίνεται πως κάποια στιγμή η παρέα έσπασε (ξενιτεύτηκαν ο Mike και η
Susan;), με τον Hammill να αποτυπώνει τις σκέψεις και τα συναισθήματα
τής στιγμής σ’ ένα ανεπανάληπτο τραγούδι.
null
ΠΡΟΣΦΥΓΕΣ
Ο Βορράς ήταν κάπου αλλού πριν χρόνια και ψυχρός…
πάγος κλείδωσε τις καρδιές των ανθρώπων, κάνοντάς τους γέρους·
στο Νότο μπορεί οι τόποι να ήταν ωραίοι, αλλά ήταν ξεροί·
περπάτησα στα βάθη των νερών και κόλλησε το μυαλό μου…
Η Ανατολή ήταν η αυγή, που ερχόταν γεμάτη ζωντάνια μέσα στον ολόχρυσο ήλιο…
οι άνεμοι φύσηξαν ήσυχα, και τα κεφάλια μας έγιναν ένα ΤΟ καλοκαίρι,
κι ας χλεύαζαν οι εκδρομείς του Αυγούστου·
Είχαμε ειρήνη και χαιρόμασταν…
Περπατούσαμε μαζί, κάποιες φορές χέρι με χέρι
ανάμεσα στις λεπτές γραμμές που σημάδευαν θάλασσα και άμμο,
Ο
ΓΙΑΝΝΗΣ ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ (ψευδ. ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΑΡΗΣ) γεννήθηκε το 1916 στη Σκόπελο.
Ο πατέρας του ήταν δικαστικός. Τα παιδικά του χρόνια τα έζησε στη
Λαμία. Σπούδασε νομικά στη Θεσσαλονίκη. Προπολεμικά εργάστηκε στην
Αγροτική Τράπεζα ως διευθυντής υποκαταστήματος στην Αρναία Χαλκιδικής.
Το 1943 βγήκε στο βουνό και εντάχθηκε στο ΕΑΜ. Ανήκε στη σοσιαλιστική
αριστερά και στην ΕΛΔ (Ένωση Λαϊκής Δημοκρατίας), το κόμμα του
Αλέξανδρου Σβώλου και του ξαδέλφου του Ηλία Τσιριμώκου. Μετά την
απελευθέρωση εργάστηκε ως δημοσιογράφος. Αρχικά στη Μάχη και στον Προοδευτικό Φιλελεύθερο και αργότερα στο συγκρότημα Μπότση (Ακρόπολις, Απογευματινή) και το περιοδικό Πρώτο.
Ως συγγραφέας εμφανίστηκε το 1953 στο βραχύβιο περιοδικό Οικογένεια, δημοσιεύοντας με το πραγματικό του όνομα σε συνέχειες το αστυνομικό μυθιστόρημα Έγκλημα στο Κολωνάκι.
Υπήρξε πολυγραφότατος. Θα ακολουθήσουν, πάντα σε συνέχειες, περισσότερα
από εξήντα αστυνομικά μυθιστορήματα και νουβέλες, ενώ το σύνολο των
αφηγημάτων του στον ημερήσιο τύπο, ιστορικών και αισθηματικών, ξεπερνάει
τα εκατό. Τα υπογράφει ως Γιάννης Μαρής και έτσι πλέον θα μείνει
γνωστός. Τα μυθιστορήματά του εκδίδονταν συχνά και σε πολλές άλλες
εφημερίδες σε άλλες πόλεις της Ελλάδας και του εξωτερικού (ελληνόφωνο
Τύπο της Αυστραλίας, Κύπρου, Λονδίνου, Κωνσταντινουπόλεως, Ν. Αφρικής
κ.α.).
Από
τα μέσα της δεκαετίας του 1950 τα αστυνομικά του μυθιστορήματα
εκδίδονται και σε βιβλία από τις Εκδόσεις Ατλαντίδα-Πεχλιβανίδη και
Περγαμηνή, κατά κανόνα με διαφορετικό τίτλο από τον αρχικό των
εφημερίδων. Μέχρι το 1978 εκδόθηκαν σαράντα εννέα. Από το 2012 οι
Εκδόσεις Άγρα εξέδωσαν οκτώ από τα αδημοσίευτα σε βιβλίο μυθιστορήματά
του και δύο που είχαν κυκλοφορήσει βραχύβια από τις Εκδόσεις Περγαμηνή.
Ο
Γιάννης Μαρής ανανέωσε το αθηναϊκό ανάγνωσμα της εποχής συνδυάζοντας
την ποιότητα με τη συναρπαστική πλοκή και έγινε ο θεμελιωτής του
ελληνικού αστυνομικού μυθιστορήματος. Υπήρξε ένας από τους
δημοφιλέστερους Έλληνες συγγραφείς των δεκαετιών 1950, 1960 και 1970.
Ο Γιάννης Μαρής έγραψε επιπλέον το σενάριο είκοσι κινηματογραφικών ταινιών και ανέβασε δύο θεατρικά έργα.
Το
συγγραφικό έργο του Γιάννη Μαρή ήταν πάντα ενταγμένο στη δημοσιογραφική
του δουλειά, που περιλάμβανε κινηματογραφική κριτική, έρευνες,
συνεντεύξεις, ανταποκρίσεις και αποστολές στο εξωτερικό.
Τελευταία του μυθιστορήματα είναι Η εξαφάνιση του Τζων Αυλακιώτη (1976) και Η απαγωγή (1978).
Πέθανε στην Αθήνα τον Νοέμβριο του 1979 λίγο μετά τη συνταξιοδότησή του.
Όχι, ο αστυνόμος Μπέκας δεν είχε πει
τίποτα. Ή τουλάχιστον δεν είχε πει δυνατά αυτό που σκεφτόταν. Ναι, ήταν πολύ,
πάρα πολύ απλά τα πράγματα. Αλλά αυτή ακριβώς η απλότητα τον ανησυχούσε. Υπήρχε
κάτι μέσα του, δεν ήξερε ούτε ο ίδιος τί, που τού έλεγε ότι όλη αυτή η απλή
ιστορία δεν ήταν ίσως και τόσο απλή. Τί όμως ; Πώς να το προσδιορίσει ; Ίσως η
αντιπάθειά του για κείνη την κούκλα πολυτελείας, τη Ζανέτ, να του δημιουργούσε
αυτή την ψυχολογία. Ίσως το τίμιο πρόσωπο του Φλωρά, καθώς τον είχε δει να
στέκεται ωχρός και αξύριστος στην πόρτα του δωματίου. Ίσως η έκπληξη του
χρηματιστή, όταν ο Μπέκας του μίλησε για τη δολοφονία του Καρνέζη. Μπορούσε να
είναι τόσο υποκριτής ο Φλωράς;
Το 1953 αρχίζει η δημοσίευση σε συνέχειες στο περιοδικό Οικογένεια του μυθιστορήματος που έθεσε τις βάσεις του ελληνικού νουάρ : Το εμβληματικό Έγκλημα στο Κολωνάκι.
Το περιοδικό κλείνει σύντομα, το μυθιστόρημα μένει ημιτελές και αφήνει
το κοινό σε αγωνία. Εκεί υπογράφει το μυθιστόρημα ο δημοσιογράφος
Γιάννης Τσιριμώκος. Λίγο μετά, το 1954, το μυθιστόρημα εκδίδεται στις
ιστορικές εκδόσεις «Ατλαντίς» και ο συγγραφέας υπογράφει πλέον με το
ψευδώνυμο Γιάννης Μαρής, που θα γίνει διάσημο και θα το κρατήσει σε όλη
την πολύχρονη και πλούσια καριέρα του και σοδειά.
Η
υπόθεση έχει ως εξής : Μια νύχτα βρίσκεται δολοφονημένος στο διαμέρισμά
του στην οδό Σκουφά στο Κολωνάκι ο επιτυχημένος και ευκατάστατος
ζωγράφος Νάσος Καρνέζης. Βασικός και αυτονόητος ύποπτος ο Φλωράς, ο
σύζυγος της μοιραίας ερωμένης του ζωγράφου. Κι όμως, η επιμονή του γιου
Φλωρά, με τη συνδρομή του δημοσιογράφου Μακρή και του αστυνόμου Μπέκα,
που κάνει την πρώτη του εμφάνιση στη λογοτεχνία, θα πολλαπλασιάσουν τις
εκδοχές του πιθανού ενόχου. Η υπόθεση αποκτά πολλά πλοκάμια, καθώς οι
φόνοι συνεχίζονται και ένας μυστηριώδης άγνωστος πλανάται απειλητικά σε
όλο το μυθιστόρημα.
Το
βιβλίο γυρίστηκε σε κλασική πλέον ατμοσφαιρική νουάρ ταινία του 1959 , σε
παραγωγή της Τζαλ Φιλμ και σκηνοθεσία του Τζανή Αλιφέρη, με τους
Μιχάλης Νικολινάκο, Μάρω Κοντού, Χρήστο Τσαγανέα, Ανδρέα Μπάρκουλη κ.ά.
Το σενάριο της ταινίας γράφτηκε από τον ίδιο τον Γιάννη Μαρή.
«Η εποχή του κατασκοπευτικού καπιταλισμού» της Σοσάνα Ζούμποφ – Η κρυφή αγορά της ανθρώπινης συμπεριφοράς
20–25 λεπτά
Για
το βιβλίο της Σοσάνα Ζούμποφ (Shoshana Zuboff) «Η εποχή του
κατασκοπευτικού καπιταλισμού – Ο αγώνας για ένα ανθρώπινο μέλλον στο
μεταίχμιο της Νέας Εξουσίας» (μτφρ. Γιώργος Μπέτσος, εκδ. Καστανιώτη).
«Η Google εφηύρε και τελειοποίησε τον κατασκοπευτικό καπιταλισμό εν
πολλοίς με τον ίδιο τρόπο που πριν ένα αιώνα η General Motors εφηύρε και
τελειοποίησε τον διευθυντικό καπιταλισμό» (σ. 21). Έτσι ξεκινά το
βιβλίοΗ εποχή του κατασκοπευτικού καπιταλισμού που,
από τότε που εκδόθηκε, το 2019, ανησύχησε τόσο πολύ τους
προβληματιζόμενους με την εξέλιξη των τεχνολογιών πολίτες και
δημιούργησε τις προϋποθέσεις για την ανάπτυξη ενός κινήματος
αμφισβήτησης των πέντε μεγάλων εταιρειών στο χώρο της πληροφορικής:
Google, Facebook, Apple, Amazon, Microsoft.
Έκτοτε, αυτό που η ίδια η συγγραφέας ονόμασε «κατασκοπευτικό
καπιταλισμό» βρίσκεται σταθερά στη συζήτηση για τον ρόλο των νέων
τεχνολογιών στην αλλαγή των τρόπων ζωής μας. Αυτός ο καπιταλισμός
εγείρει πρωτοφανείς αξιώσεις στον σύγχρονο άνθρωπο, οι οποίες και
γίνονται ασμένως ή λιγότερο ασμένως δεκτές από αυτόν. Η πανεπιστήμονας
(ψυχολόγος, κοινωνιολόγος, αναλύτρια δεδομένων, πολιτειολόγος,
οικονομολόγος και πολλά άλλα), ομότιμη καθηγήτρια του Χάρβαρντ Σοσάνα
Ζούμποφ εξετάζει την ιστορία γέννησης, καθιέρωσης και επικράτησης ενός
άγνωστου μέχρι τα τέλη του 20ού αιώνα εμπορικού μοντέλου, το οποίο
εμφανίζεται ως μια παροχή ψηφιακών υπηρεσιών χωρίς ανταλλάγματα. Κι
όμως, το αντάλλαγμα είναι η ίδια η ανθρώπινη υπόσταση, η ίδια η
ανθρώπινη φύση, η οποία οικειοθελώς παραδόθηκε σ’ αυτό το πρωτόγνωρο
εμπορικό μοντέλο. «Η άτεγκτη βούληση για αναγωγή και οικονομική
αξιοποίηση της ζωής σου κρύβεται πίσω από το πέπλο της «εξυπηρέτησης»
και εξωραΐζεται από τον ειδυλλιακό λόγο της «εξατομίκευσης» (σ. 344).
Η συγγραφέας υποστηρίζει πως αυτό που αλλάζει με αυτό το μοντέλο
είναι πως τα μέσα παραγωγής μετατρέπονται σ’ ένα όλο και πιο περίπλοκο
και ολοκληρωμένο σύνολο «μέσων συμπεριφορικής τροποποίησης». Οι άνθρωποι
στον κατασκοπευτικό καπιταλισμό δεν εργάζονται με μέσα παραγωγής που
δεν κατέχουν αυτοί, αλλά γίνονται οι ίδιοι μέσα παραγωγής ή «φυσικοί
πόροι» στα χέρια των επιχειρηματιών κατόχων των νέων τεχνολογιών. Δεν
πρόκειται για ακόμη έναν καπιταλισμό σαν αυτούς που έχουμε γνωρίσει
μέχρι σήμερα, αλλά για μια απόλυτη ανατροπή όλων όσων γνωρίζαμε για τον
καπιταλισμό. Και επειδή αυτός ο καπιταλισμός είναι πρωτόγνωρος, είναι
δύσκολο και να περιγραφεί και να ανατραπεί.
Η τεχνολογία, όπως έχει καταδείξει ο Βέμπερ, αλλά και ο Μαρξ
πριν από αυτόν, είναι πάντα μέσο επίτευξης οικονομικών στόχων, όχι
αυτοσκοπός. Αυτό που γίνεται, όμως, σήμερα με αυτήν ξεπερνά κάθε
παλαιοκαπιταλιστική λογική.
Οι άνθρωποι μετατρέπονται όχι απλά σε όργανα των μέσων παραγωγής,
αλλά σε πηγή των πλεονασμάτων του καπιταλισμού. Και τι συνθέτουν αυτά τα
πλεονάσματα; Μα τα δεδομένα της συμπεριφοράς μας, τα οποία δήθεν μας
παρέχουν δωρεάν οι παραπάνω πέντε εταιρείες με μοναδικό αντάλλαγμα να
γίνουμε το πειραματόζωο ενός μεγάλου πειράματος. Του πειράματος που
σχετίζεται όχι απλά με την απώλεια της αυτοτέλειάς μας ως ανθρώπινου
είδους, αλλά και μας μετατρέπει σε αντικείμενο μιας τεχνολογικά
προηγμένης εξόρυξης πρώτων υλών για λογαριασμό αυτού που η Ζούμποφ
αποκαλεί ο «Μεγάλος Αλλότριος», ο οποίος είναι όλα τα μέσα στα οποία
παραδίδουμε, εκόντες άκοντες, όχι απλά τα δεδομένα μας, αλλά τη ζωή μας.
Την παραδίδουμε σε μια εργαλειοθηρική εξουσία που είναι πολύ χειρότερη
απ’ αυτή των ολοκληρωτισμών του 20ού αιώνα. Ο κατασκοπευτικός
καπιταλισμός έχει να κάνει με μια φιλοσοφία που διαπερνά εγκάρσια τη
χρήση των τεχνολογιών για να μετασχηματίσει προς το χειρότερο την
ανθρώπινη βούληση και να εκμηδενίσει την ανθρώπινη ελευθερία των
επιλογών.
Η τεχνολογία, όπως έχει καταδείξει ο Βέμπερ, αλλά και ο Μαρξ πριν από
αυτόν, είναι πάντα μέσο επίτευξης οικονομικών στόχων, όχι αυτοσκοπός.
Αυτό που γίνεται, όμως, σήμερα με αυτήν ξεπερνά κάθε παλαιοκαπιταλιστική
λογική. Σήμερα, αυτή η τεχνολογία σκοπεύει να εξορύσσει συμπεριφορές.
«Η ανακάλυψη του συμπεριφορικού πλεονάσματος σηματοδότησε ένα κρίσιμο
σημείο καμπής όχι μόνο στο ιστορικό της Google, αλλά και στην ιστορία
του καπιταλισμού» (σ. 127).
Τα θεμέλια του κατασκοπευτικού καπιταλισμού
Τα θεμέλια αυτού του καπιταλισμού τέθηκαν με την εισβολή της Apple
στον κόσμο της μουσικής. Όταν η εταιρεία δημιούργησε τα
iPod/iTunes/iPhone, τα κέρδη της εκτοξεύτηκαν χάρη στις πωλήσεις αυτών
των προϊόντων. Μια καινοτομία ανάλογη αυτής που ο Φορντ εφάρμοσε με το
νέο μοντέλο του της μαζικής παραγωγής και κατανάλωσης. Η Apple
αξιοποίησε μια νέα πηγή ζήτησης. Αξιοποίησε τα άτομα που επιζητούσαν μια
εξατομικευμένη και όχι μια μαζική κατανάλωση. Η λειτουργία της
εταιρείας και των άλλων τεχνολογικών κολοσσών που την ακολούθησαν και
την ξεπέρασαν έδινε την υπόσχεση μιας νέας αγοράς πολύ διαφορετικής από
τις αγορές που γνωρίζαμε. Μιλάμε τώρα για την ψηφιακή αγορά. Η προοπτική
του μύθου της «ζωής όπως τη θέλω εγώ και σε προσιτή για εμένα τιμή»
κυριάρχησε παντού: «από τα iPhone έως τις απλουστευτικές ψηφιακές
αγορές, από τον τεράστιο διαδικτυακό πλούτο έως τις κατά παραγγελία
υπηρεσίες, από τις εκατοντάδες χιλιάδες διαδικτυακές επιχειρήσεις έως
τις αναρίθμητες εφαρμογές και συσκευές» (σ. 69).
Και από εκεί έως την Google της παρακράτησης των δεδομένων και το
Facebook ως αγέλη ανθρώπων, όπως την αποκαλεί η συγγραφέας, ο δρόμος
ήταν πολύ σύντομος. Η αποστολή της Google να συγκεντρώσει την παγκόσμια
πληροφορία και να την κάνει προσβάσιμη και ωφέλιμη σ’ όλες και όλους
μοιάζει σαν μια σύγχρονη ιεραποστολή. Οι ιθαγενείς είναι οι χρήστες των
υπηρεσιών της. Οι σκοποί της είναι ο έλεγχος της ανθρώπινης
συμπεριφοράς. Παρά τις προσπάθειες των ευρωπαϊκών θεσμών, όπως το
Ευρωπαϊκό Δικαστήριο, να ελέγξουν και να περιορίσουν την αδηφαγία αυτού
του κατασκοπευτικού παμφάγου καπιταλισμού, οι τεχνολογικοί κολοσσοί
βρίσκουν τον τρόπο να «ξεφεύγουν» και να περιφρονούν τις δημοκρατίες.
Οι δημοκρατικές διαδικασίες είναι αργόσυρτες. Θέλουν χρόνο. Ο κόσμος
του διαδικτύου, οι επενδυτές του, οι μεριδιούχοι ούτε είχαν, ούτε έχουν
διάθεση να τον διαθέσουν.
Αυτές οι εταιρείες, οι επικεφαλής τους επιχειρηματίες και τα
μεγαλοστελέχη τους βιάζονται να εφαρμόσουν κάθε καινοτομία, βλέποντας με
εχθρότητα τους δημοκρατικούς θεσμούς. Οι δημοκρατικές διαδικασίες είναι
αργόσυρτες. Θέλουν χρόνο. Ο κόσμος του διαδικτύου, οι επενδυτές του, οι
μεριδιούχοι ούτε είχαν, ούτε έχουν διάθεση να τον διαθέσουν. Γι’ αυτό
και καλύτερα να μην υπάρχουν αυτές οι μακρόχρονες δημοκρατικές
διαδικασίες. Και δεν φτάνει αυτό. Ο κυνισμός των υποστηρικτών της ιδέας
πως οι δημοκρατίες περιορίζουν την τεχνολογική εξέλιξη είναι εμφανής στο
λόγο αυτών των επιχειρηματιών και των στελεχών τους. Τα άφθονα
αποσπάσματα από ομιλίες και άρθρα αυτών των επιχειρηματιών και των
στελεχών τους που παραθέτει η συγγραφέας δείχνουν τον απύθμενο κυνισμό
αυτού του καπιταλισμού. Όσο πρωτοφανή είναι αυτά τα φαινόμενα, τόσο
πρωτοφανής είναι και ο κυνισμός των στελεχών τους.
Οι υποστηρικτές του κατασκοπευτικού καπιταλισμού
Αλλά να μην αυταπατώμεθα, όλοι αυτοί έχουν και τους υποστηρικτές τους
και στην επιστημονική και στη συγγραφική κοινότητα. Αυτούς που γράφουν
τις διακηρύξεις και τα μανιφέστα του κατασκοπευτικού καπιταλισμού. Η
Ζούμποφ τούς καταγγέλλει έναν έναν και μία μία. Από τον θεμελιωτή του
συμπεριφορισμού, τον ψυχολόγο Μπάρους Φρέντερικ Σκίνερ, έως
τον επιστήμονα Άλεξ Πέντλαντ και τα θλιβερά «κοινωνιόμετρά» του, και
πολλά άλλα μεγαλοστελέχη των εταιρειών, όπως ο κυνικότερος των κυνικών, ο
διευθύνων σύμβουλος της Microsoft Σάτια Μαντέλα, ο διευθύνων σύμβουλος
της Google Σάνταρ Πιτσάι και ο Ερικ Σμιντ, που υποστήριζε πως η
τεχνολογία είναι έτοιμη να μας πάει «σε μια μαγική εποχή», γιατί λύνει
προβλήματα που οι άνθρωποι δεν μπορούν να λύσουν.
Ο αυτόνομος άνθρωπος παραχωρεί τη θέση του στον ετερόνομο, ο Διαφωτισμός στο βαθύ και σκοτεινό διαδίκτυο.
Η ανακάλυψη από την Google του συμπεριφορικού πλεονάσματος είναι το
βαθύτερο θεμέλιο του κατασκοπευτικού καπιταλισμού. «Η Google είναι για
τον κατασκοπευτικό καπιταλισμό ό,τι ήταν η Ford Motor Company και η
General Motors για τον διευθυντικό καπιταλισμό της μαζικής παραγωγής»
(σ. 91). Η συγγραφέας αποκαλύπτει τις τεχνολογικές κινήσεις της
εταιρείας που οδηγούν στην εξόρυξη των συμπεριφορών μας, αλλά και στις
πολιτικές κινήσεις της που οδηγούν σε ποδηγετούμενες και κολοβές
δημοκρατίες. Με τον όρο «εξόρυξη» περιγράφονται οι κοινωνικοί
συσχετισμοί και η υλική υποδομή με την οποία η εταιρεία αξιώνει την
κυριότητα των πρώτων υλών της, των ανθρώπων δηλαδή και των συμπεριφορών
τους. Τι τρώω, τι διαβάζω, πού συχνάζω, με ποιους, πού και κυρίως γιατί
κάνω όλα αυτά που κάνω. Αυτά είναι τα συμπεριφορικά δεδομένα, που
αποσκοπούν στη στοχευμένη διαφήμιση, τα οποία συλλέγουν αυτές ο
εταιρείες αρχικά με τη μηχανική νοημοσύνη και τώρα και με την τεχνητή.
Οι χρήστες αυτών των υπηρεσιών δεν είναι προϊόντα, όπως κακώς
θεωρούνται: είναι οι πηγές παροχής πρώτης ύλης. Ο αυτόνομος άνθρωπος
παραχωρεί τη θέση του στον ετερόνομο, ο Διαφωτισμός στο βαθύ και
σκοτεινό διαδίκτυο. Οι «πληροφορίες προφίλ χρήστη» (UPI) επιβεβαιώνουν
τον ισχυρισμό της συγγραφέως πως είμαστε πρώτη ύλη και όχι χρήστες. Η
αρχική παλιά Google ήταν πιο μετριοπαθής στις απαιτήσεις της, η νέα
«περιφρονούσε τις αξιώσεις αυτοκαθορισμού και δεν αναγνώριζε a priori
περιορισμούς στο τι θα μπορούσε να βρει και να οικειοποιηθεί» (σ. 115).
«Η επανεπένδυση στη βελτίωση των υπηρεσιών της μετατράπηκε σε στρατηγική
συσσώρευσης στρατηγικού πλεονάσματος και οι χρήστες έγιναν ακούσιοι
προμηθευτές πρώτης ύλης για ένα ευρύτερο κύκλο παραγωγής εσόδων» (σ.
123).[................................]
Εκθαμβωτικές νέες κλασικές διασκευές των ELP, Genesis, Mike Oldfield, Yes και άλλων, με ερμηνείες από τους Guy Garvey, Gruff Rhys και Jane Weaver. Ερμηνεύοντας μαζί με την Ορχήστρα Συναυλιών του BBC και τον μαέστρο Robert Ames, το "more is more" σε αυτό το απόλυτο ροκ-κλασικό crossover. Αναμένονται συνθεσάιζερ και tubular bells σε μια ειδικά επιμελημένη βραδιά που παρουσιάζει ο Stuart Maconie. 00:00:01 00. Introduction
Το τελευταίο διάστημα, παλαιοπωλεία λαμβάνουν παραγγελίες για αρκετές εκατοντάδες βιβλία,
με το περιεχόμενό τους να ποικίλει από ιστορία, βοτανολογία ως και
οικονομία. Όλα τους έχουν ένα κοινό σημείο: Διαθέτουν ISBN (Διεθνής
Πρότυπος Αριθμός Βιβλίου), το οποίο είναι ένα μοναδικό 13ψήφιο
αναγνωριστικό που αποδίδεται σε κάθε δημοσιευμένο βιβλίο ή έκδοση.
Οι αγοραστές αυτών των βιβλίων δεν είναι συλλέκτες, αλλά εταιρείες που αναπτύσσουν λογισμικά τεχνητής Νοημοσύνης (AI).
Εκπρόσωποι των AI εταιρειών ή μεσάζοντες που έχουν υπογράψει
συμφωνητικά εμπιστευτικότητας (NDA), αγοράζουν συστηματικά
μεταχειρισμένα βιβλία, κόβουν τις ράχες τους για σάρωση υψηλής ταχύτητας
και πολτοποιούν τα πρωτότυπα.
Καταστρέφουν βιβλία που τροφοδοτούν το AI με νέα γνώση
Η πρακτική αυτή – που θυμίζει κάτι από το κάψιμο των βιβλίων από τους
Ναζί – γίνεται για έναν λόγο απλό, αλλά τρομακτικό: το διαδίκτυο είναι
πλέον τόσο κορεσμένο με κείμενο παραγόμενο από AI, που τα βιβλία που
κυκλοφόρησαν σε έντυπη μορφή πριν από το 2022 αντιπροσωπεύουν την
τελευταία μεγάλη, «αμόλυντη» δεξαμενή ανθρωπογενούς γνώσης.
Με αυτόν τον τρόπο, οι εταιρείες τροφοδοτούν τα chatbots και τα πρότζεκτ – όπως το Stargate – με «νέα» γνώση.
Η τροφοδότηση των AI μοντέλων με περιεχόμενο έντυπων βιβλίων γίνεται
για να αποφευχθεί αυτό που οι ειδικοί αποκαλούν «κατάρρευση μοντέλου»
(model collapse) – μια εκφυλιστική διαδικασία μάθησης όπου τα μοντέλα
τεχνητής νοημοσύνης υποβαθμίζονται με την πάροδο του χρόνου, καθώς
εκπαιδεύονται αναδρομικά σε δεδομένα που παράγονται από προηγούμενα
μοντέλα (AI).
Αν και ορισμένοι συγγραφείς «δηλητηριάζουν» εσκεμμένα το περιεχόμενο
του ιστού για να διαφθείρουν τους μηχανισμούς συλλογής δεδομένων
(scraping pipelines), τα παλιά έντυπα βιβλία παρακάμπτουν τη διαδικασία
αυτή, καθώς παραμένουν εντελώς «αμόλυντα» από την τεχνητή νοημοσύνη.
Το «Project Panama» της Anthropic δαπάνησε δεκάδες εκατομμύρια σε
αυτήν ακριβώς τη στρατηγική, χρησιμοποιώντας τον εργολάβο Datamation για
τη σάρωση βιβλίων για τα δεδομένα εκπαίδευσης του Claude, σύμφωνα με
δικαστικά έγγραφα που επικαλείται η Washington Post.
Παράνομο ή νόμιμο;
Αν αναρωτιέστε εάν αυτό είναι παράνομο, ομοσπονδιακό δικαστήριο των
ΗΠΑ αποφάσισε πως… όχι, χαρακτηρίζοντας τη διαδικασία
«αγορά-σάρωση-καταστροφή» βιβλίων ως «σαφώς μετασχηματιστική».
Στην υπόθεση Μπαρτζ v. Anthropic, ο δικαστής Γουίλιαμ Άλσαπ έκρινε
ότι η αγορά ενός βιβλίου, η σάρωσή του, η καταστροφή του φυσικού
αντιτύπου και η διατήρηση μόνο της ψηφιακής μορφής για την εκπαίδευση AI
συνιστά θεμιτή χρήση, σύμφωνα με τη νομοθεσία περί πνευματικών
δικαιωμάτων των ΗΠΑ.
Αυτό σημαίνει πως μπορεί μία εταιρεία ΑΙ να αγοράσει ένα βιβλίο, να
το σαρώσει, να το καταστρέψει και να κρατήσει τα δεδομένα, επειδή το
ψηφιακό αντίγραφο «αντικαθιστά» το φυσικό και δεν αναδιανέμεται ως
υποκατάστατο βιβλίου.
Η Anthropic ξεχωριστά ήρθε σε συμβιβασμό για ένα ποσό που αναφέρεται
στα 1,5 δισεκατομμύρια δολάρια, καλύπτοντας περίπου 500.000 έργα,
σύμφωνα με το Dataconomy – διατηρώντας έτσι κάθε εκπαιδευμένο μοντέλο
που χτίστηκε πάνω σε αυτά τα δεδομένα – ανοίγοντας τον δρόμο σε
εταιρείες να κάνουν το ίδιο.
Ωστόσο, η Οδηγία της ΕΕ για την Ψηφιακή Ενιαία Αγορά επιπλέκει
περαιτέρω τα πράγματα, επιτρέποντας στους δικαιούχους να εξαιρούνται
(opt-out) από την εξόρυξη κειμένου και δεδομένων.
Για τα παλαιότερα βιβλία των οποίων οι συγγραφείς έχουν πεθάνει ή
είναι απρόσιτοι, όμως, αυτός ο μηχανισμός εξαίρεσης δεν λειτουργεί
εμποδίζει τις εταιρείες.
Το χειρότερο είναι πως πολλά από τα βιβλία που χρησιμοποιούνται για
την «εκπαίδευση» του AI και έπειτα καταστρέφονται μπορεί να είναι τα
τελευταία αντίτυπα σπουδαίων έργων ή σπάνια αντίτυπα.
Το ποιος ελέγχει την πολιτιστική και έντυπη κληρονομιά της
ανθρωπότητας δεν είναι πλέον ένα ερώτημα που μπορεί να μείνει
αναπάντητο.
Πένθος στον καλλιτεχνικό κόσμο:
«Έφυγε» ο σπουδαίος συνθέτης και λογοτέχνης Γιώργος Σταυριανός
Απεβίωσε σε ηλικία 77 ετών ο
δημιουργός του εμβληματικού «Ήσουνα Φεγγάρι» - Η πλούσια μουσική και
συγγραφική του παρακαταθήκη
emakedonia.gr
Σε ηλικία 77 ετών (σύμφωνα με νεότερες πηγές, στα 79 κατά άλλους) «έφυγε» από τη ζωή, από ανακοπή καρδιάς, ο διακεκριμένος συνθέτης, λογοτέχνης και πανεπιστημιακός Γιώργος Σταυριανός.
Ο εκλιπών, που τα τελευταία χρόνια ζούσε και δραστηριοποιούνταν στη Φλώρινα,
αφήνει πίσω του ένα πολυδιάστατο πολιτιστικό αποτύπωμα, συνδέοντας το
όνομά του με μερικές από τις πιο ευαίσθητες μελωδίες και στιχουργικές
στιγμές της σύγχρονης ελληνικής δισκογραφίας.
Οι ρίζες, η ακαδημαϊκή πορεία και η Φλώρινα
Γεννημένος στο Ηράκλειο Κρήτης,
κουβαλούσε πάντα στις αποσκευές του τις ζωντανές μνήμες από έναν τόπο
ανεπηρέαστο και αυθεντικό. Ακολούθησε υψηλού επιπέδου ακαδημαϊκές
σπουδές στη Σχολή Γραμμάτων και Ανθρωπιστικών Επιστημών στο Νανσύ της Γαλλίας, κατακτώντας δύο φιλολογικά πτυχία (ελληνικής και γαλλικής φιλολογίας), μεταπτυχιακό τίτλο, καθώς και διδακτορικό στη φιλοσοφία. Ως ακαδημαϊκός, υπηρέτησε ως Επίκουρος Καθηγητής στο Τμήμα Εικαστικών & Εφαρμοσμένων Τεχνών στο Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας, αφήνοντας έντονο στίγμα στα πολιτιστικά δρώμενα της περιοχής.
Η είσοδος στη δισκογραφία και οι μεγάλες συνεργασίες
Η παρουσία του στο ελληνικό τραγούδι σημαδεύτηκε το καλοκαίρι του 1982 με την κυκλοφορία του δίσκου «Έρημη πόλη», σε ενορχηστρώσεις του Δημήτρη Λέκκα και ερμηνείες από τη Μαρία Δημητριάδη, τον Ανδρέα Μικρούτσικο και τον Κώστα Θωμαΐδη. Από εκείνη τη δουλειά, το τραγούδι «Ήσουνα φεγγάρι», σε στίχους του Λευτέρη Παπαδόπουλου, έμελλε να γίνει διαχρονική επιτυχία.
Ακολούθησαν πάνω από 15 προσωπικές δισκογραφικές καταθέσεις, όπως οι δίσκοι «Δέκα παιδικοί καημοί», «Οι φόβοι του μεσημεριού», «Άνεμος είναι», «Καθαρός Ουρανός», «Στην πολιορκία πέφτει πάντα η Τροία», «Το πιο μεγάλο ψέμα», «Το χρώμα της μνήμης», «Ώρες μου χρωματιστές» και «Η πηγή των θαυμάτων».
Στη μακρά πορεία του συνεργάστηκε με κορυφαίους συνθέτες και
στιχουργούς, όπως ο Οδυσσέας Ιωάννου, ο Φίλιππος Γράψας, η Λίνα
Νικολακοπούλου και η Μυρτώ Κοντοβά, ενώ τραγούδια του ερμήνευσαν
σπουδαίες φωνές, ανάμεσά τους οι Ελένη Βιτάλη, Γιώργος Νταλάρας, Γλυκερία, Μανώλης Μητσιάς, Βασίλης Λέκκας, Παντελής Θαλασσινός, Νένα Βενετσάνου, Πάνος Κατσιμίχας, Μίλτος Πασχαλίδης και πολλοί άλλοι.
Η διεθνής ακτινοβολία και η συγγραφική του δράση
Ο Γιώργος Σταυριανός ξεπέρασε τα ελληνικά σύνορα μέσα από την ορχηστρική του δουλειά «Secrets». Το μουσικό θέμα «Secret love» ταξίδεψε σε δεκάδες διεθνείς συλλογές, συμπεριλαμβανομένου του διάσημου Buddha Bar III,
γνωρίζοντας τεράστια αποδοχή και εκατομμύρια προβολές στο διαδίκτυο.
Κομμάτια του διασκευάστηκαν και ερμηνεύτηκαν ακόμη και στο εξωτερικό,
όπως από τη σπουδαία Sezen Aksu, τον Τούρκο τραγουδιστή Mahsun
Kırmızıgül και τη Γαλλίδα Julie Zenatti.
Παράλληλα με τη μουσική, ο πολυπράγμων δημιουργός άφησε σημαντικό αποτύπωμα στα γράμματα. Έγραψε μυθιστορήματα, όπως οι «Μητροπόλεις» και «Το τρυφερό παραμύθι του κόσμου» (εκδόσεις Καστανιώτη), οι «Πόρτες μισάνοιχτες» και «Η αλήθεια της νύχτας» (εκδόσεις Ηρόδοτος), καθώς και οι «Απαγορευμένες περιοχές»
(εκδόσεις Μετρονόμος με πρόλογο του Βασίλη Βασιλικού), συνοδεύοντας το
έργο του και με εμπεριστατωμένες φιλοσοφικές μονογραφίες.
ΤΡΙΑΝΤΑ ΠΕΝΤΕ ΑΓΑΠΗΜΕΝΕΣ ΣΥΝΘΕΣΕΙΣ ΤΟΥ ΑΛΗΣΜΟΝΗΤΟΥ ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΥ
1. Ο Καημός της Φυσαρμόνικας (Όνειρο που φεύγει ειν' η Ζωή) - Μαρία Δημητριάδη Μουσική, στίχοι: Γιώργος Σταυριανός Aπό το δίσκο: έρημη πόλη
Όνειρο που φεύγει είναι η ζωή μέσα στ' όνειρό μου είσαι κι εσύ.
Έρχεσαι πάντα το βράδυ, μελαγχολικά σαν το στερνό το τρένο του χειμώνα η καρδιά μου χιονισμένη, στέπα ερημική προσμένει τον καημό σου και σε καρτερεί.
Όνειρο που φεύγει ειν' η ζωή μέσα στ' όνειρό μου είσαι κι εσύ.
Έρχεσαι και δε σωπαίνεις μέσα από τη στάχτη μια φωτιά γυρεύεις κι όλο φεύγεις τριγυρνάς μέσα στη νύχτα φάντασμα ωχρό της προσμονής μου μαύρο πουλί ερημικό.
Κι όπως έρχεσαι έτσι φεύγεις έτσι απρόσμενα αγαπάς μισείς ξεχνάς, πλάνες μαζεύεις μα η καρδιά μου χιονισμένη, στέπα ερημική προσμένει τον καημό σου πάντα καρτερεί.
Όνειρο που φεύγει είναι η ζωή μέσα στ' όνειρό μου είσαι κι εσύ...
************ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΟΥ ΣΥΝΘΕΤΗ ΓΙΩΡΓΟΥ ΣΤΑΥΡΙΑΝΟΥ ΣΤΟΝ FM100 ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ ΘΕΟΛΟΓΙΔΟΥ
Η Φιλαρμονική Ορχήστρα του Στρασβούργου, υπό τη διεύθυνση του Aziz Shokhakimov, προσκαλεί την πιανίστα Anna Vinnitskaia, νικήτρια του πρώτου βραβείου στον Διαγωνισμό Βασίλισσας Ελισάβετ το 2007, να ερμηνεύσει το εξαιρετικά τεχνικό Κοντσέρτο για αριστερόχειρα του Ravel. Συντιθέμενο παράλληλα με το Κοντσέρτο για πιάνο σε Σολ, είναι ένα από τα πιο συχνά ερμηνευόμενα και αγαπημένα έργα του Maurice Ravel.
Έχοντας χάσει το δεξί του χέρι στο ρωσικό μέτωπο κατά τη διάρκεια του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου, ο πιανίστας Πάουλ Βιτγκενστάιν, παρά την αναπηρία του, επιθυμούσε να συνεχίσει την ερμηνευτική του καριέρα. Γι' αυτό, παρήγγειλε έργα γραμμένα αποκλειστικά για το αριστερό χέρι σε διάφορους συνθέτες.
Ο Μωρίς Ραβέλ, αναμφίβολα εντυπωσιασμένος από την αποφασιστικότητα του Βιτγκενστάιν, είδε αυτή την παραγγελία ως πρόκληση. Στη συνέχεια, ξεκίνησε τη σύνθεση αυτού του Κοντσέρτου για το αριστερό χέρι, γράφοντας ταυτόχρονα ένα δεύτερο κοντσέρτο για πιάνο, το Κοντσέρτο σε Σολ.
Ο Πάουλ Βιτγκενστάιν παίζει το κομμάτι του Ραβέλ ενώπιον του συνθέτη.
Ο Βιτγκενστάιν, μπερδεμένος από την περίπλοκη και δεξιοτεχνική γραφή του Ραβέλ, έκανε κάποιες «διορθώσεις» στην παρτιτούρα, οι οποίες στην πραγματικότητα ήταν βαθιές αναθεωρήσεις που αποδοκίμασε έντονα ο συνθέτης. Μόλις μετά τη λήξη των αποκλειστικών δικαιωμάτων που είχαν παραχωρηθεί στον παραλήπτη, το κοντσέρτο παρουσιάστηκε στη Γαλλία στην αρχική του έκδοση, στις 19 Μαρτίου 1937, με τον Σαρλ Μουνκ να διευθύνει τη μουσική και τον Ζακ Φεβριέ στο πιάνο.
Ο Πάουλ Βιτγκενστάιν παίζει Ραβέλ - Κοντσέρτο για πιάνο για αριστερό χέρι (Αποσπάσματα για σόλο)
Σκοτεινό και ανησυχητικό, το Κοντσέρτο για το αριστερό χέρι αντανακλά τους φόβους που ένιωθαν ο Ραβέλ και οι σύγχρονοί του ενόψει των ανησυχητικών ειδήσεων που έρχονταν από τη Γερμανία. Και όχι άδικα, αν αναλογιστεί κανείς ότι μόλις ένα χρόνο μετά τη δημιουργία του έργου, ο Αδόλφος Χίτλερ ανέλαβε την εξουσία, αναλαμβάνοντας τη θέση του Καγκελάριου της Δημοκρατίας της Βαϊμάρης...
Όταν πεθαίνει ο πατέρας της, η Άννα Μαργκό (Βούλα Χαριλάου) φεύγει από το πατρικό της σπίτι και πηγαίνει να μείνει σ' ένα ξενοδοχείο, εγκαταλείποντας τη μητέρα της (Αθηνά Μιχαηλίδου) και τον αδελφό της Αλέξανδρο (Θανάσης Μυλωνάς),
καθώς είναι δυσαρεστημένη μαζί τους για το θέμα της κληρονομιάς.
Δέχεται ένα απειλητικό τηλεφώνημα από κάποια που παρουσιάζεται ως Εύη
Λινάρδου, και ζητά τη βοήθεια ενός φίλου της που είναι δικηγόρος, του Τώνη Καρζή (Μιχάλης Νικολινάκος).
Φαίνεται πως κάποια στιγμή η παρέα έσπασε (ξενιτεύτηκαν ο Mike και η
Susan;), με τον Hammill να αποτυπώνει τις σκέψεις και τα συναισθήματα
τής στιγμής σ’ ένα ανεπανάληπτο τραγούδι.
