Stanley Kubrick: A Life in Pictures/ Το απόλυτα τεκμηριωμένο ντοκιμαντέρ για τη ζωή και το έργο του μεγάλου κινηματογραφιστή

Stanley Kubrick: A Life in Pictures (2001)/Wikipedia

Το ντοκιμαντέρ "Stanley Kubrick: A Life in Pictures" (2001) είναι μια πλήρης και εξουσιοδοτημένη καταγραφή της ζωής και του έργου του σπουδαίου σκηνοθέτη, σε σκηνοθεσία του κουνιάδου και στενού του συνεργάτη, Jan Harlan .

Το ντοκιμαντέρ κυκλοφορεί δωρεάν  από την 
Βασικές Πληροφορίες

    Σκηνοθεσία: Jan Harlan (κουνιάδος του Kubrick και παραγωγός των τελευταίων ταινιών του) .

    Αφήγηση: Tom Cruise .

    Διάρκεια: 142 λεπτά (πάνω από 2 ώρες) .

    Κυκλοφορία: 2001 .

Χαρακτηριστικά & Περιεχόμενο

    Οικογενειακή Υπόσταση: Η οπτική του ντοκιμαντέρ είναι ιδιαίτερα προσωπική, καθώς ο σκηνοθέτης Jan Harlan είχε πρόσβαση σε οικογενειακά αρχεία. Περιλαμβάνονται σπάνιες ερασιτεχνικές οικογενειακές ταινίες από την παιδική ηλικία του Kubrick στη Νέα Υόρκη .

    Film-by-Film Κάλυψη: Το ντοκιμαντέρ ακολουθεί χρονολογικά ολόκληρη την καριέρα του, από τα πρώτα ντοκιμαντέρ ("Day of the Fight") και τις πρώτες ταινίες ("Fear and Desire", "The Killing"), μέχρι τα αριστουργήματα ("Paths of Glory", "Spartacus", "2001: A Space Odyssey", "A Clockwork Orange", "The Shining", "Full Metal Jacket") και την τελευταία του ταινία ("Eyes Wide Shut") .

    Ανολοκλήρωτα Σχέδια: Αφιερώνει χρόνο και σε γνωστά σχέδια που δεν πραγματοποιήθηκαν ποτέ, όπως η ταινία για τον "Ναπολέοντα" και το πρότζεκτ "A.I.", το οποίο τελικά σκηνοθέτησε ο Steven Spielberg .
 Συμμετοχές & Συνεντεύξεις

Καστ Συνεντεύξεων: 

ΗΘΟΠΟΙΟΙ
    Jack Nicholson (The Shining)

    Malcolm McDowell (A Clockwork Orange)

    Tom Cruise (Eyes Wide Shut, επίσης αφηγητής)

    Nicole Kidman (Eyes Wide Shut)

    Shelley Duvall (The Shining)

    Matthew Modine (Full Metal Jacket)

    Keir Dullea (2001: A Space Odyssey)

    Peter Ustinov (Spartacus, Lolita)

    Marie Windsor (The Killing)

    Leon Vitali (ηθοποιός και βοηθός του Kubrick)

    Paul Mazursky (Fear and Desire) 
 

ΣΚΗΝΟΘΕΤΕΣ 

Αρκετοί μεγάλοι σκηνοθέτες μιλούν για την επιρροή που είχε ο Kubrick στο δικό τους έργο:

    Steven Spielberg

    Martin Scorsese

    Woody Allen

    Sydney Pollack

    Alan Parker 
 

ΣΕΝΑΡΙΟΓΡΑΦΟΙ -ΣΥΓΓΡΦΕΙΣ

    Arthur C. Clarke (συγγραφέας του *2001*, συν-σεναριογράφος)

    Michael Herr (σεναριογράφος του Full Metal Jacket, αφηγητής) 



ΣΥΝΘΕΤΕΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΙΚΟΙ 

    György Ligeti (συνθέτης, η μουσική του χρησιμοποιήθηκε στο *2001* και στο The Shining)

    Wendy Carlos (συνθέτις, ηλεκτρονική μουσική για το A Clockwork Orange και The Shining)

    Douglas Trumbull (σχεδιαστής οπτικών εφέ για το *2001*)

    Milena Canonero (ενδυματολόγος, βραβευμένη με Όσκαρ για το Barry Lyndon) 

ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ-ΣΤΕΝΟΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΕΣ

Αυτή είναι και η μοναδική πηγή του ντοκιμαντέρ, καθώς ο σκηνοθέτης Jan Harlan ήταν κουνιάδος του Kubrick:

    Christiane Kubrick (σύζυγος του Stanley)

    Jan Harlan (ο ίδιος ο σκηνοθέτης του ντοκιμαντέρ, κουνιάδος και παραγωγός)

    Katharina Kubrick (κόρη)

    Barbara Kroner (αδελφή του Kubrick) 

Στάνλεϊ Κούμπρικ(1928-1999)/Βικιπαίδεια

H κριτική ως μια μορφή πολιτισμικής προσφοράς:Δάφνη Μαρία Γκυ-Βουβάλη, Κριτικές περιπλανήσεις στη λογοτεχνία

 

Κριτική βιβλίου

Η κριτική ως δημιουργική ανάγνωση

[Δάφνη Μαρία Γκυ-Βουβάλη*, Κριτικές περιπλανήσεις στη λογοτεχνία, εκδόσεις Κοράλλι, 2025]

Της Τζίνας Καρβουνάκη*

«Η δήλωση ή η ανάδυση της προσωπικής ματιάς δεν είναι και δεν θα πρέπει να είναι κάτι το κατακριτέο ή το καταδικαστέο από τη στιγμή που απελευθερώνει και τον κριτικό στην γραφή του». Με αυτή τη διαπίστωση η Ευσταθία Δήμου, στον πρόλογο του βιβλίου Κριτικές περιπλανήσεις στη λογοτεχνία, συνοψίζει ίσως τον πιο ουσιαστικό πυρήνα της κριτικής πράξης: την αναγνώριση ότι κάθε ανάγνωση είναι αναπόφευκτα προσωπική και ότι η κριτική δεν αποτελεί απλώς μια αξιολογική διαδικασία αλλά μια δημιουργική μορφή συνομιλίας με το λογοτεχνικό έργο. Η παρατήρηση αυτή λειτουργεί ως ιδανικό θεωρητικό κλειδί για την προσέγγιση του τόμου της Δάφνης Μαρίας Γκυ-Βουβάλη.

Η συλλογή συγκεντρώνει κριτικά κείμενα δημοσιευμένα κατά την τελευταία πενταετία σε λογοτεχνικά περιοδικά και ιστοτόπους και αποτυπώνει μια συνεχή και συστηματική παρουσία στον χώρο της βιβλιοκριτικής. Όπως η ίδια η συγγραφέας σημειώνει, πρόκειται για έργα που «μίλησαν στην ψυχή» της, γεγονός που φανερώνει εξαρχής πως η επιλογή των βιβλίων δεν υπακούει σε μια εξωτερική λογική καταγραφής της εκδοτικής παραγωγής αλλά σε μια εσωτερική αναγνωστική ανάγκη.

Η στάση αυτή παραπέμπει σε μεγάλο βαθμό στη θεωρία της πρόσληψης του Hans Robert Jauss, σύμφωνα με την οποία το λογοτεχνικό έργο ολοκληρώνεται μέσα από τον αναγνώστη και τις εκάστοτε αναγνώσεις του. Η Γκυ-Βουβάλη δεν επιχειρεί να κατασκευάσει έναν «αντικειμενικό» λόγο περί λογοτεχνίας. Αντιθέτως, αποδέχεται τη θέση της ως ενεργού αναγνώστριας και οικοδομεί τις προσεγγίσεις της πάνω στην προσωπική συγκίνηση, στην αισθητική ανταπόκριση και στη βιωματική συνομιλία με τα κείμενα.

Η προσέγγισή της συναντά επίσης τη σκέψη του Roland Barthes, ο οποίος υποστήριξε ότι το νόημα ενός έργου δεν βρίσκεται αποκλειστικά στην πρόθεση του δημιουργού αλλά παράγεται εκ νέου μέσα από την πράξη της ανάγνωσης. Οι κριτικές της Γκυ-Βουβάλη αποτελούν ακριβώς τέτοιες αναδημιουργίες: κείμενα που γεννιούνται από άλλα κείμενα και τα οποία αποκτούν τη δική τους αφηγηματική και αισθητική αυτονομία.

Δεν είναι τυχαίο ότι η συγγραφέας αντιλαμβάνεται την κριτική ως μια μορφή πολιτισμικής προσφοράς. Στο σημείωμά της γράφει χαρακτηριστικά:

«Στα δύσβατα μονοπάτια της σκοτεινής εποχής μας καθώς βαδίζουμε, το πρώτο πράγμα που θα πρέπει να αγκαλιάζουμε με θέρμη, αν θέλουμε να επιβιώσουμε και να συνεχίσουμε να ζούμε με αξιοπρέπεια και με το κεφάλι ψηλά, είναι ο πολιτισμός».

Η φράση αυτή δεν λειτουργεί απλώς ως προσωπική δήλωση. Συνιστά την ιδεολογική αφετηρία ολόκληρου του βιβλίου. Η λογοτεχνία αντιμετωπίζεται ως πεδίο αντίστασης απέναντι στη βαρβαρότητα, ως χώρος στοχασμού και ανθρώπινης επικοινωνίας.

Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα χαρακτηριστικά της γραφής της είναι η έντονη λυρικότητα. Πολλά από τα κείμενα ξεκινούν όχι με την παρουσίαση του βιβλίου αλλά με μια ποιητική εικόνα, ένα μικρό πεζό ποίημα που λειτουργεί ως προθάλαμος της ανάγνωσης. Στην προσέγγισή της για το βιβλίο Εμείς θα ζήσουμε της Αντωνίας Ζεβόλη-Νταουντάκη, γράφει:

«Η Ιστορία κάθεται πάντα μπροστά από έναν μεγάλο αργαλειό, και υφαίνει. Την ζωή της. Χρόνια, αιώνες, χιλιετίες, αναμειγνύεται ανάμεσα στους ανθρώπους, ψηλαφεί τα συναισθήματα, τα πάθη και την πορεία τους, και υφαίνει».

Το απόσπασμα αυτό αποκαλύπτει τον τρόπο με τον οποίο η Γκυ-Βουβάλη μετατρέπει την κριτική σε λογοτεχνική πράξη. Η ανάλυση δεν προηγείται της εικόνας· γεννιέται μέσα από αυτήν. Η συγγραφέας δεν περιορίζεται στην αποτίμηση ενός βιβλίου αλλά προσπαθεί να μεταδώσει την εμπειρία της ανάγνωσης, να αναπαραγάγει το συγκινησιακό του αποτύπωμα.

Ανάλογη είναι η προσέγγισή της και στην ποίηση. Γράφοντας για τη συλλογή Των ενυπνίων του Μάριου Μιχαηλίδη, επισημαίνει:

«Τα όνειρα είναι απατηλά. Αυτή η αίσθηση διαποτίζει ολόκληρη την ποιητική συλλογή».

Η παρατήρηση μπορεί να φαίνεται απλή, όμως αναδεικνύει ένα ακόμη γνώρισμα της κριτικού: την ικανότητά της να εντοπίζει τον κεντρικό συναισθηματικό πυρήνα ενός έργου και να τον μεταφέρει με σαφήνεια στον αναγνώστη.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η ευρύτητα των αναγνωστικών της ενδιαφερόντων. Η ποίηση, η πεζογραφία, η ιστορία, η μουσική, η γλώσσα και οι πολιτισμικές διαδρομές συνυπάρχουν αρμονικά στον τόμο. Χαρακτηριστική είναι η παρουσίαση του βιβλίου του Γιώργου Ρούσκα Χάικου και Δεπέλλιχοι, όπου η συγγραφέας αναδεικνύει τη συνάντηση του ελληνικού και του ιαπωνικού πολιτισμού:

«Ο Ρούσκας μυεί τον αναγνώστη σε δυό κοσμήματα του λογοτεχνικού γραπτού λόγου των Ιαπώνων και των Ελλήνων, τα χάικου και τον δεκαπεντασύλλαβο».

Η διατύπωση αυτή αποκαλύπτει μια κριτικό που αντιλαμβάνεται τη λογοτεχνία ως πεδίο διαπολιτισμικού διαλόγου και όχι ως κλειστό εθνικό σύστημα αναφορών.

Στο σημείο αυτό θα μπορούσε κανείς να θυμηθεί και τον George Steiner, ο οποίος στο έργο του Real Presences υποστηρίζει ότι κάθε γνήσια ανάγνωση αποτελεί πράξη φιλοξενίας απέναντι στο κείμενο. Η Γκυ-Βουβάλη μοιάζει να ασκεί ακριβώς αυτή τη φιλοξενία. Υποδέχεται κάθε βιβλίο στον χώρο της σκέψης και της ευαισθησίας της και στη συνέχεια προσκαλεί τον αναγνώστη να συμμετάσχει στη συνάντηση.

Οι Κριτικές περιπλανήσεις στη λογοτεχνία δεν αποτελούν απλώς μια συγκεντρωτική έκδοση βιβλιοκριτικών. Συνιστούν ένα χρονικό αναγνώσεων, έναν χάρτη της σύγχρονης ελληνικής λογοτεχνικής παραγωγής αλλά και μια έμπρακτη υπεράσπιση της φιλαναγνωσίας. Σε μια εποχή κατά την οποία η ταχύτητα της πληροφορίας συχνά υποκαθιστά την ουσιαστική ανάγνωση, η Δάφνη Μαρία Γκυ-Βουβάλη υπενθυμίζει ότι η κριτική μπορεί να παραμένει μια πράξη πολιτισμού, στοχασμού και δημιουργικής συμμετοχής.

Και ίσως εκεί ακριβώς να βρίσκεται η μεγαλύτερη αξία αυτού του βιβλίου: όχι μόνο στο ότι παρουσιάζει δεκάδες λογοτεχνικά έργα, αλλά στο ότι μας καλεί να ξανασκεφτούμε τι σημαίνει να διαβάζουμε, να συνομιλούμε με τα κείμενα και τελικά να κατοικούμε μέσα στον κόσμο της λογοτεχνίας.

*Γκυ-Βουβάλη, Δάφνη Μαρία

**Καρβουνάκη, Γεωργία (Τζίνα), μεταφράστρια

Eπί πόρνη οψώνιον

ANTHOLOGIA GRAECA

  E,185

ΑΣΚΛΗΠΙΑΔΗ

 Eπί πόρνη οψώνιον

εἰς ἀγορὰν βαδίσας, Δημήτριε, τρεῖς παρ᾽ Ἀμύντου
γλαυκίσκους αἴτει, καὶ δέκα φυκίδια:

καὶ κυφὰς καρῖδας （ἀριθμήσει δέ σοι αὐτός）
εἴκοσι καὶ τέτορας δεῦρο λαβὼν ἄπιθι.

καὶ παρὰ Θαυβορίου ῥοδίνους ἓξ πρόσλαβε .
καὶ Τρυφέραν ταχέως ἐν παρόδῳ κάλεσον.

************* 

 Αυλήτρια ψυχαγωγεί άνδρες στεφανωμένους σε ένα συμπόσιο.Σκηνή από αττικό ερυθρόμορφο κωδωνοειδή κρατήρα, περ. 420 π.Χ.Ζωγράφος : Νικίας.

Χειλού ή λαπίνα

Μελανούρι

************************ 

ΑΣΚΛΗΠΙΑΔΗ*

Ε 185 

Ψώνια για μια πόρνη 

 

 Δημήτριε, τράβα στην αγορά και πάρε απ΄τον Αμύντα 

τρία μελανούρια και δέκα χειλούδες

καθώς και είκοσι τέσσερις κυρτές γαρίδες

(να σου τις μετρήσει μία προς μία).

Μετά γύρνα αμέσως  εδώ , αφού επιπλέον πάρεις 

έξι στεφάνια (πλεγμένα) με τριαντάφυλλα.

Στο δρόμο σου φώναξε γρήγορα και την Τρυφέρα. 

 

 

 Μετάφραση: Gerontakos

 

*Ασκληπιάδης ο Σάμιος

 

 

ΨΩΝΙΖΟΝΤΑΣ  ΣΕΞ 

Το επίγραμμα του Ασκληπιάδη  είναι ένα χαρακτηριστικό δείγμα της ελληνιστικής ποίησης, που  δίνει με  ρεαλισμό μια  πτυχή της  καθημερινότητας  των ελεύθερων  και ευκατάστατων ανδρών της εποχής, την προετοιμασία για   ένα γλέντι , ένα συμπόσιο δηλαδή  έξι ανδρών  με τη συμμετοχή μίας εταίρας .

 Μέσα σε έξι μόνο στίχους, ο ποιητής στήνει  σε τρεις φάσεις ένα  σκηνικό γεμάτο κίνηση, στηριγμένο στις ισάριθμες  εντολές που δίνει προς το δούλο/υπηρέτη  του,  Δημήτριο: «τράβα στην αγορά», «γύρνα στο σπίτι», «φώναξε την Τρυφέρα». Εντολές  συγκεκριμένες και σαφείς: α/να αγοράσει  συγκεκριμένο αριθμό ψαριών β/να πάρει επίσης έξι ροδοστέφανα και γ/ να ειδοποιήσει την εταίρα να έρθει το ταχύτερο δυνατό.

Το αφεντικό λοιπόν ετοιμάζεται για γλέντι. Προμηθεύεται απ΄έξω  τα υλικά που δεν έχει στο σπίτι, όπως είναι τα ψαρικά , που είναι  εκλεκτά εδέσματα συνοδευτικά του κρασιού για ένα καλό   δείπνο,  αλλά και  τα στεφάνια με τα τριαντάφυλλα  . Τα στεφάνια υποδηλώνουν ερωτική διάθεση, αφού  το ρόδο ήταν άνθος της Αφροδίτης και του Έρωτα, συνδέοντας το κόκκινο χρώμα με το πάθος και τον πόθο. Η χρήση τους λοιπόν για στολισμό κεφαλής  δεν ήταν απλώς μέρος της τυπικής συμποτικής τελετουργίας , αλλά εδώ η αναφορά τους  δείχνει ότι πρόκειται για γιορτή με έντονο αισθησιακό χαρακτήρα.

Τι μπορούμε  να εικάσουμε για το χαρακτήρα του εντολέα; Σίγουρα  ότι είναι  ένας χαροκόπος που ετοιμάζεται για να περάσει μια συνηθισμένη βραδιά  γλεντιού και έρωτα, όπως όλοι οι άντρες της εποχής του που ήξεραν να ζουν καλά.

Η ρητή  απαίτηση από το δούλο να του μετρήσει   ο ιχθυοπώλης μία προς μία τις γαρίδες μπροστά του δείχνει έναν «άνθρωπο της πιάτσας» , γνώστη της τακτικής των πονηρών εμπόρων να κλέβουν στο ζύγι ή στο μέτρημα τους αγαθούς πελάτες. Α όλα κι όλα, το αφεντικό μπορεί να  ξοδεύει  από τον πλούτο του για τη διασκέδασή του , όμως, χωρίς να είναι τσιγκούνης,    σέβεται το χρήμα του , αποφεύγοντας τις σπατάλες και προσέχοντας να μην πέσει θύμα των απατεώνων που αφθονούν στην Αγορά.

Η αναφορά στην πόρνη Τρυφέρα  (το όνομα προέρχεται από τη λέξη «τρυφή» , που  σημαίνει απαλή, ευαίσθητη, φιλήδονη) εμμέσως δείχνει το ρόλο της μέσα στην κοινωνία:  γυναίκα που προσφέρει  τις «ψυχαγωγικές υπηρεσίες» της στους άνδρες. υτόν τον ρόλο καλείται να παίξει το βράδυ στο γλέντι των έξι ανδρών. 

 Στα αρχαία χρόνια , οι παντρεμένες γυναίκες αποκλείονταν  από τα ιδιωτικά γλέντια. Οι μόνες γυναίκες που έπαιρναν μέρος  ήταν δούλες μουσικοί, χορεύτριες και εταίρες, οι οποίες εκτός από την ψυχαγωγία προσέφεραν συνήθως και ερωτική συντροφιά.
     Η φράση «φώναξε γρήγορα και την Τρυφέρα» υπονοεί ότι η γυναίκα ήταν γνωστή εταίρα και ευκόλως διαθέσιμη, πράγμα που δείχνει ότι  ζούσε στη γειτονιά. Επομένως, η γυναίκα δεν προσκλήθηκε σε συμπόσιο ως ισότιμη συνδαιτυμόνας, αλλά κλήθηκε για να  ψυχαγωγήσει κυρίως σεξουαλικά τους συμμετέχοντες άνδρες.

Πρόκειται για ένα πραγματολογικό, σχεδόν ωμό, αλλά εξαιρετικά ζωντανό στοιχείο μιας εποχής που δεν ντρέπεται να πει ότι  το φαγητό και τα άνθη και το σεξ είναι εμπορεύματα. Η πόρνη προστίθεται τελευταία στο καλάθι των αγορών, αλλά είναι αυτή που θα κοσμήσει με τις χάρες της όλη τη βραδιά.

Σημειώνουμε ότι στην αρχαιότητα η συναίνεση της οποιασδήποτε Τρυφέρας  ήταν νομικά αδιάφορη . Σήμερα, τουλάχιστον ως προς τον τομέα των δικαιωμάτων στις φιλελεύθερες κοινωνίες , μια  γυναίκα τυπικά έχει τη δυνατότητα ελεύθερης διάθεσης του σώματός της ακόμα και  επί πληρωμή , υπό την προϋπόθεση ότι θα δηλώνεται στην εφορία ως επαγγελματίας του σεξ . 

Πληθώρα αποκαλυπτικών βιβλίων και ταινιών έχουν ως επίκεντρό τους την εκδιδόμενη επί χρήμασι γυναίκα, όπως τα Pretty Woman (1990), The Girlfriend Experience  (2009), Young & Beautiful (2013). Στην πράξη, η συντριπτική πλειονότητα όσων γυναικών συμμετέχουν  ως κολ γκερλ σε τέτοια ιδιωτικά γλέντια, το κάνουν κρυφά , μερικές μάλιστα  φορές χωρίς τη θέλησή τους,   λόγω της  εξάρτησής τους από αδίστακτα μαφιόζικα  δίκτυα  traffiking , μια χρυσοφόρα  μορφή δουλεμπορίας φτωχών γυναικών και μεταναστριών.

Στον αιώνα που ζούμε , στη θέση του  δούλου για όλες τις δουλειές υπάρχουν οι "γραμματείς", οι "μπάτλερ" , οι "σοφέρ" , οι σωματοφύλακες , άλλα και οι αρσενικοί ή θηλυκοί «μεσάζοντες», που προμηθεύουν έναντι αδράς αμοιβής    ολιγάρχες  και ισχυρούς του χρήματος ακόμα και παιδική «σάρκα»   , όπως επίσης υπάρχουν και οι ατομικές ηλεκτρονικές «αλιεύσεις» γυναικών και ανδρών μέσα από ειδικές εφαρμογές, κρυφά  ιδιωτικά  φόρα, κωδικοποιημένα μηνύματα,  συναλλαγές πληρωμένες σε κρυπτονομίσματα.

 Η μίσθωση  γυναίκας ή άντρα για σεξ πολύ συχνά περνάει μέσα από το Σκοτεινό Διαδίκτυο  ή μέσω κυκλωμάτων και καλοστημένων μηχανισμών εκπόρνευσης, όπως τα ταξίδια για «πολυτελείς βραδιές σε εξωτικούς προορισμούς, όπως το Ντουμπάι» που οργανώνονται από προαγωγούς Youtubers , προσελκύοντας  ανόητα ή αδίστακτα θηλυκά  ,  πρόθυμα να υποστούν απίστευτους εξευτελισμούς από διεστραμμένους τύπους για μερικές χρυσοπληρωμένες βραδιές σεξ .
Σήμερα επίσης υπάρχουν και γυναικεία «γλέντια» με πληρωμένους άνδρες (escorts, gigolos, χαρακτηριστική ταινία το American Gigolo του1980), όσο σπάνια και αν ακούμε στον Τύπο γι΄ αυτά . Υπάρχουν επίσης queer και non-binary διοργανώσεις, όπως υπήρχαν και στην αρχαιότητα , ιδιαίτερα στα χρόνια της ελληνιστικής και κυρίως της Ρωμαϊκής εποχής, στους αιώνες της παρακμής. 

Όσο πιο ισχυρός είναι  ο προμηθευτής , τόσο πιο ισχυρό γίνεται και το σύστημα που τον προστατεύει. Ας πάρουμε για παράδειγμα τον Τζέφρι Επστάιν , τον άνθρωπο που ενέπλεξε αμέτρητους ανθρώπους της παγκόσμιας ελίτ  σε ένα δίκτυο συναλλαγών με προεξάρχουσες το χρήμα και το σεξ. Ο Τζέφρι Επστάιν (και η συνεργάτιδά του Γκισλέιν Μάξγουελ) δεν ήταν απλώς ένας μεγαλοεπιχειρηματίας. Ήταν η ενσάρκωση του συστήματος προμήθειας γυναικών για ιδιωτικά γλέντια των ισχυρών της γης. Ο Epstein προμήθευε επίσης παιδική σάρκα  και το έκανε για πελάτες που περιλάμβαναν επιχειρηματίες , πολιτικούς, καλλιτέχνες ακόμα και επιστήμονες.

 

Η λογική του πληρωμένου  πακέτου διασκέδασης όπως εκφράζεται από τον Ασκληπιάδη ( ποτό/ φαγητό/ Σεξ ) παραμένει η ίδια και στον αιώνα μας , με την προσθήκη ίσως και  παραισθησιογόνων ουσιών. Το σκηνικό μπορεί να είναι ένα σπιτικό , ένα ξενοδοχείο ή άλλοι νοικιαζόμενοι χώροι , που ξεχωρίζουν για το πολυτελές   περιβάλλον τους.  Η σιωπή  όλων των «συναλλασσόμενων μερών» σημαίνει κατά κανόνα την  συναίνεσή τους , ενώ  τα πρόσωπα   που παρέχουν υπηρεσίες ηδονής   ελάχιστες φορές το μετανιώνουν και ζητούν την τιμωρία όσων τα  εξαπάτησαν ή τα εξανάγκασαν  με τη βία να δεχτούν ταπεινωτικές συμπεριφορές.

                                                                 Gerontakos, Ιούνιος 2026

Βενεζουέλα: το νέο υβριδικό κράτος που έφτιαξαν οι ΗΠΑ στη Λατινική Αμερική

Το υβρίδιο της Βενεζουέλας

Γιώργος Αναστασίου

ΔΡΟΜΟΣ ΤΗΣ ΑΡΙΣΤΕΡΑΣ

edromos.gr

Η περίπτωση της Βενεζουέλας ανήκει σε αυτές που υπογραμμίζουν ότι ζούμε σε εποχή υβριδικών καταστάσεων. Πλέον τίποτα δεν είναι –αν ήταν και ποτέ– «ασπρόμαυρο». Ίσως είναι χρήσιμο να επιχειρήσουμε μια συνοπτική παρουσίαση των όσων έχουν συμβεί εκεί πρόσφατα, με όλο τον κίνδυνο που ενέχουν οι περιλήψεις (να αγνοηθούν δηλαδή δευτερεύουσες αλλά σημαντικές πλευρές). Ώστε να δούμε εάν μπορούν να εξαχθούν συμπεράσματα για το πώς μπορεί ένα κίνημα, ένας λαός, μια χώρα να αντιμετωπίσει τον βραχνά της αμερικανικής ηγεμονίας. Συνοπτικά λοιπόν η κατάσταση έχει ως εξής:

– Από τον προηγούμενο χρόνο η τραμπική διοίκηση ανέβασε κατακόρυφα την ήδη αφόρητη πίεση που ασκούσαν οι ΗΠΑ επί της Βενεζουέλας, προσθέτοντας στις κυρώσεις και έναν ναυτικό αποκλεισμό, συν μια ψευδή προπαγάνδα περί καρτέλ ναρκωτικών με αρχηγό τον… Μαδούρο. Αυτά συνιστούσαν σαφή δήλωση της πρόθεσης της Ουάσινγκτον να αρπάξει τη χώρα με τα μεγαλύτερα αποθέματα πετρελαίου στον πλανήτη, στα πλαίσια και του τραμπικού σχεδίου για ανάκτηση της κυριαρχίας των ΗΠΑ σε ολόκληρο το Δυτικό ημισφαίριο.

– Τελικά στις 3/1 οι ΗΠΑ με μια γκανγκστερικού τύπου επιδρομή απήγαγαν τον πρόεδρο Μαδούρο και τη σύζυγό του και τους μετέφεραν επιδεικτικά στις ΗΠΑ «για να δικαστούν». (Παρεμπιπτόντως, η Γενική Εισαγγελία των ΗΠΑ σχεδόν εξαρχής αναγκάστηκε να εγκαταλείψει τις αστειότητες περί του ανύπαρκτου καρτέλ ναρκωτικών. Στην πραγματικότητα, ακόμα ψάχνει πώς θα δικαιολογήσει νομικά την απαγωγή και φυλάκιση του προέδρου μιας τρίτης χώρας και της συζύγου του. Εξ ου και οι συνεχείς «αναβολές» της έκνομης δικαστικής διαδικασίας).

– Τόσο ο Μαδούρο όσο και η σύζυγός του τηρούν μέχρι σήμερα αδιάλλακτη στάση έναντι των απαγωγέων τους, ενώ στην πατρίδα τους πραγματοποιούνται διαρκώς διαδηλώσεις για την απελευθέρωσή τους. Αντίθετα, δεν συνέβη ποτέ ο «αντικαθεστωτικός ξεσηκωμός» που αναμενόταν από όσους πιστεύουν τα παραμύθια των Δυτικών ΜΜΕ (περί υποστήριξης της φιλοδυτικής αντιπολίτευσης από μια μεγάλη λαϊκή πλειοψηφία). Το κενό που δημιουργήθηκε από την απαγωγή του νόμιμου προέδρου καλύφθηκε με την ανακήρυξη της έως τότε αντιπροέδρου Ντέλσι Ροντρίγκεζ σε προσωρινή πρόεδρο.

– Εδώ αρχίζουν οι περιπλοκές: Από τη μια οι ΗΠΑ γνωρίζουν ότι αδυνατούν να επιβάλουν μια κυβέρνηση της απολύτου αρεσκείας τους, κι ότι μια επιχείρηση στρατιωτικής κατάληψης/κατοχής της Βενεζουέλας θα τους προκαλέσει τεράστιο, διαρκές και πολύμορφο κόστος. Από την άλλη η κυβέρνηση της Βενεζουέλας έχει μεν μια φιλολαϊκή σύνθεση και ιστορία, αλλά είναι παντελώς ανέτοιμη (ακόμη και ως κατάσταση πνευμάτων) να αντιπαρατεθεί με τους Βορειοαμερικάνους. Ήδη πολύ πριν την απαγωγή του Μαδούρο το κυβερνητικό μπλοκ είχε επιλέξει «εύκολες» λύσεις αντί μιας διαδικασίας πολιτικής συγκρότησης και προετοιμασίας του λαού να αμυνθεί.

– Είναι χαρακτηριστικό ότι τα τελευταία χρόνια η κυβέρνηση Μαδούρο έκανε αλλεπάλληλες απόπειρες «έντιμου συμβιβασμού» με τις ΗΠΑ. Για παράδειγμα ο νόμος μερικής «απελευθέρωσης» της εξόρυξης και εμπορίας υδρογονανθράκων, που εγκρίθηκε οριστικά από τη βουλή της Βενεζουέλας λίγο μετά την απαγωγή του Μαδούρο, είχε καταρτιστεί από την κυβέρνηση Μαδούρο με στόχο τον εξευμενισμό της Ουάσινγκτον, την άρση κάποιων έστω κυρώσεων, και την επιστροφή των Βορειοαμερικανών «επενδυτών».

– Έτσι, κι αφού είχε δημιουργηθεί μια κατάσταση που «επέτρεψε» τη χειρότερη δυνατή κατάληξη (ομηρία του προέδρου), φτάσαμε σε έναν απίθανο «διακανονισμό»: κυβέρνηση θα παραμείνουν οι τσαβίστας (βλ. και το κυνικό «άδειασμα» της αντιπολίτευσης από τον Τραμπ), αλλά τις σπουδαίες αποφάσεις θα τις λαμβάνουν οι ΗΠΑ. Με άλλα λόγια, η Ουάσινγκτον αναγνωρίζει ότι δεν μπορεί να κάνει όλα όσα θα ήθελε, και το Καράκας αποδέχεται να είναι κράτος και κυβέρνηση μειωμένης κυριαρχίας. Πρόκειται ακριβώς για μια υβριδική κατάσταση «συνδιοίκησης», με τις κεφαλές να εγκαταλείπουν κάθε ιδέα συγκέντρωσης όρων μιας λαϊκής αντίστασης.

– Ο νέος διακανονισμός στην πράξη, και με βάση το «δίκαιο» του ισχυρού, μεταφράστηκε ως εξής: επιτρέπεται εκ νέου στη Βενεζουέλα να εξάγει πετρέλαιο, αλλά τα έσοδα από την πώλησή του τα υπεξαιρεί (δεν υπάρχει άλλος όρος για να περιγραφεί αυτό που συμβαίνει) η κυβέρνηση των ΗΠΑ. Στη συνέχεια επιστρέφει στο Καράκας ένα μέρος –όσο θέλει, όποτε θέλει– προκειμένου να συνεχίσει να λειτουργεί η κυβέρνηση Ροντρίγκεζ. Δεν υπάρχει καμία σχετική διμερής συμφωνία, απλώς αυτό συμβαίνει ντε φάκτο. Π.χ. από τα πρώτα 500 εκατ. δολάρια που εισέπραξαν οι ΗΠΑ πουλώντας βενεζουελάνικο πετρέλαιο, επέστρεψαν μόνο 300 εκατ. (επιπλέον, η κυβέρνηση Ροντρίγκεζ πρέπει να πάρει έγκριση από την Ουάσινγκτον για το πώς θα τα ξοδέψει!).

– Το ίδιο ακριβώς μοντέλο είχε επιβληθεί και στο Ιράκ μετά την αμερικανική εισβολή του 2003. Μέχρι πριν λίγα χρόνια, το σύνολο των εσόδων από την πώληση ιρακινού πετρελαίου κατατίθονταν στην Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ, και από αυτά η Ουάσινγκτον χρηματοδοτούσε τη λειτουργία της ιρακινής κυβέρνησης, θέτοντας επίσης όρους για το πώς θα διατεθούν (σήμερα ένα ποσοστό των πωλήσεων πετρελαίου το διαχειρίζεται απευθείας το Ιράκ). Η διαφορά όμως με τη Βενεζουέλα ήταν ότι στο Ιράκ είχε επισήμως επιβληθεί καθεστώς αμερικανικής στρατιωτικής κατοχής.

Τα παραπάνω συνιστούν μια κατά το δυνατόν ψύχραιμη καταγραφή της κατάστασης. Πρόσθετη πηγή ταπείνωσης είναι φυσικά ο εξευτελισμός της Ροντρίγκεζ και συνολικά των τσαβίστας από τη βορειοαμερικανική προπαγάνδα, που εσκεμμένα παρουσιάζει την κυβέρνηση της Βενεζουέλας ως ενθουσιωδώς συνεργαζόμενη με την τραμπική διοίκηση. Προφανώς αυτός ο «διακανονισμός» δεν μπορεί να διαρκέσει εσαεί. Για την ώρα και οι δύο πλευρές βολεύονται να τον υλοποιούν, αλλά κάποια στιγμή η πλάστιγγα κάπου θα πρέπει να γύρει. Εάν οι τσαβίστας εξακολουθούν να ονειρεύονται εύκολες λύσεις (π.χ. εάν ελπίζουν σε μια αλλαγή των διεθνών συσχετισμών που θα αναγκάσει τους επικυρίαρχους να το βάλουν στα πόδια κ.ο.κ.), είναι πιθανό να βιώσουν πιο οδυνηρές εμπειρίες. Ο χρόνος μάλλον δεν δουλεύει υπέρ όσων επιλέγουν μια παθητική αποδοχή των τετελεσμένων.

---

Η απέλαση του Άλεξ Σάαμπ

Αυτήν την εβδομάδα έγινε γνωστό ότι η κυβέρνηση Ροντρίγκεζ απέλασε στις ΗΠΑ, όπου «καταζητούνταν για σειρά αδικημάτων», τον Άλεξ Σάαμπ, *υπουργό Βιομηχανίας της Βενεζουέλας από το 2024 ως τις 16/1/2026. Οι επιμελείς αναγνώστες του Δρόμου ίσως θυμηθούν το σχετικό άρθρο του Μορίς Λεμουάν, που περιέγραφε πώς το 2021 ο Σάαμπ συνελήφθη παράνομα (κατ’ απαίτηση της Ουάσινγκτον) στο Πράσινο Ακρωτήριο, και εκδόθηκε στις ΗΠΑ[1]. Απελευθερώθηκε σε ανταλλαγή κρατουμένων τον Δεκέμβριο 2023, επέστρεψε στο Καράκας, και λίγο αργότερα έγινε υπουργός Βιομηχανίας – για να παυθεί μετά την απαγωγή του Μαδούρο, και τελικά να σταλεί πεσκέσι στις ΗΠΑ…

Με αυτήν την πράξη η κυβέρνηση Ροντρίγκεζ κατέβηκε ένα ακόμη σκαλί προς τα κάτω. Με μια έννοια, δεν είναι έκπληξη: από τις επιλογές «ευκολίας» που έχουν γίνει ως τώρα, τέτοιου είδους συνέπειες παράγονται. Και φυσικά οι περιστάσεις βαραίνουν, όχι όμως ως ελαφρυντικό – το αντίθετο. Η έκδοση του Σάαμπ στις ΗΠΑ θα κοστίσει στους τσαβίστας, και θα την πληρώσουν, ενώ αυτό δεν συνέβη όταν η κυβέρνηση Τσάβες παρέδωσε το 2011 στην ακροδεξιά, τότε, κυβέρνηση της Κολομβίας τον Χοακίν Πέρες – έναν από τους ελάχιστους ηγέτες της Πατριωτικής Ένωσης που επιβίωσαν από το παρακρατικό πογκρόμ κατά της κολομβιανής αριστεράς[2]. Η περίπτωση είναι διαφορετική ακριβώς επειδή η έκδοση του Χοακίν στην Κολομβία ήταν μια συναλλαγή (προφανώς κυνική και απαράδεκτη) την οποία αποφάσισε μια κυρίαρχη κυβέρνηση. Η έκδοση όμως του Σάαμπ στις ΗΠΑ κατ’ απαίτηση των επικυρίαρχων συνιστά κατήφορο διαφορετικής ποιότητας…

[1] «Το ονειρευόταν ο Τραμπ, το υλοποίησε ο Μπάιντεν» (φύλλο 563).
[2] «Σοκ στη διεθνή προοδευτική κοινή γνώμη» (φύλλο 63).

 ____________________

 

*Newsbeast/ 

Ο Άλεξ Σάαμπ, εκ των στενών συνεργατών του 

του Μαδούρο, εκδόθηκε στις ΗΠΑ ... 

 

«Εκλογές»: τα τελευταία ποιήματα του Δάντη και οι μόνες ποιητικές συνθέσεις που έγραψε στα λατινικά

 

Δάντης, Η πρώτη Εκλογή

*

Μετάφραση-Σχόλια-Επιμέλεια στήλης
ΦΩΤΗΣ ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ

neoplanodion.gr

~.~

Οι δύο Εκλογές του Δάντη αποτελούν τα τελευταία του ποιήματα και τις μόνες ποιητικές συνθέσεις που έγραψε στα λατινικά. Δεν συνιστούν μέρος ενός ευρύτερου έργου, μα αποσπάσματα μιας ποιητικής αλληλογραφίας που αντάλλαξε με τον Τζιοβάννι ντελ Βιρτζίλιο. Στο τέλος του 1319 ή στις αρχές του 1320, ο Τζιοβάννι απηύθυνε από την Μπολόνια μια έμμετρη επιστολή, στην οποία ψέγει τον Φλωρεντινό –που τότε συνέθετε στη Ραβέννα τα τελευταία άσματα του Παραδείσου-– για το γεγονός ότι επέλεξε να πραγματευθεί την υψηλή θεματολογία της Κωμωδίας όχι στα λατινικά, μα στην καθομιλουμένη. Ο Δάντης, κατά την κρίση του, «πετούσε μαργαριτάρια σε χοίρους». Στην περίτρανα πεπλανημένη του αποτίμηση, ο Τζιοβάννι, καθηγητής στην Μπολόνια, και μέλος μιας κοινότητας πρώιμων λατινολατρών ανθρωπιστών που είχαν αρχίσει να κυριαρχούν στα πανεπιστήμια της βόρειας Ιταλίας, απορεί που ο Δάντης γράφει προς χάρη και τέρψη του αμαθούς πλήθους, και, μάλιστα, σε γλώσσα και ύφος που ταιριάζουν περισσότερο σε ταβερνείο και όχι σε μια κοινότητα πεπαιδευμένων. Προτείνει, λοιπόν, στον Δάντη, να συντάξει ένα λατινικό έπος που να περιγράφει τις συγκαιρινές συρράξεις (Γουέλφων και Γιβελλίνων). Κάτι τέτοιο, τονίζει, θα οδηγούσε στη δημόσια καταξίωση του Δάντη ως ποιητή, αφού θα μπορούσε έτσι να δαφνοστεφανωθεί στην Μπολόνια. Με άλλα λόγια, ο Τζιοβάννι δελεάζει τον Δάντη με τιμές σαν εκείνες που έλαβε ο Αλμπερτίνο Μουσάτο στην Πάδοβα, το 1315, σε μια συμβολική πράξη που είχε ασκήσει τεράστια επίδραση στην Ιταλία.

Η πρώτη Εκλογή αποτελεί τη γεμάτη αυτοπεποίθηση απάντηση του Δάντη. Συντάσσεται με απαράμιλλο χιούμορ, ειρωνεία και αιχμηρότητα. Ο Δάντης συνθέτει ένα λατινικό ποίημα μεν, αλλά στο γήινο ύφος των Εκλογών του Βιργιλίου, αναβιώνοντας εμβριθώς ένα λογοτεχνικό είδος –τη βουκολική ποίηση– που είχε περιέλθει σε αφάνεια. Επιλέγοντας να απαντήσει στην οράτεια ποιητική επιστολή του Τζιοβάννι ντελ Βιρτζίλιο με ένα βουκολικό εξάμετρο ποίημα, ο Δάντης όχι μόνον συντάσσεται ευφυώς με την προσηνή και ακαύχητη γραφή του Βιργιλίου, μα μεταμορφώνει και τον Τζιοβάννι από ισότιμο συνομιλητή σε χαρακτήρα υπό τον δικό του δραματουργικό έλεγχο.

Σε δημιουργικά και εμπερίστατα λατινικά, μας μεταφέρει αλληγορικά στην ειδυλλιακή Αρκαδία. Δυο βοσκοί, ο Τίτυρος (ο Δάντης, ο οποίος υιοθετεί τον χαρακτήρα που είχε διαλέξει για τον εαυτό του ο Βιργίλιος στις Εκλογές) και ο Μελίβοιος (ο Ντίνο Περίνι, φίλος του Δάντη από τη Φλωρεντία), έχουν μόλις διαβάσει το «εμπνευσμένο» ποίημα του Μόψου (Τζιοβάννι ντελ Βιρτζίλιο). Ενόσω ξαποσταίνουν κάτω από μια βελανιδιά, ο Μελίβοιος ζητά επίμονα από τον Τίτυρο να του εξηγήσει το βαθύτερο νόημα του ποιήματος. Ο Τίτυρος αρχικά αρνείται, σκώπτοντας τον γιδοβοσκό φίλο του για το γεγονός ότι πάει να καταπιαστεί με πράγματα που τον ξεπερνούν. Τελικώς ενδίδει και αρχίζει να εξυμνεί τα άγνωρα και πανύψηλα μέρη στα οποία έχει γεννηθεί η έμπνευση του Μόψου. Πρόκειται, φυσικά, για μια έντεχνη ειρωνεία. Ο Μόψος παρουσιάζεται λίγο-πολύ ως ένας δεύτερος …Ορφέας, ο οποίος τόσο πολύ έχει διατρίψει στον ίσκιο των αλσών των Μουσών, που έχει χλωμιάσει ολόκληρος. Νομίζει, δε, αυτός, ότι μπορεί να δελεάσει τον Τίτυρο με το δάφνινο στεφάνι. Όμως ο Τίτυρος χίλιες φορές θα προτιμούσε να λάβει τιμές στη γενέτειρά του. Ο Δάντης εννοεί, προφανώς, τη Φλωρεντία, από την οποία είχε εξοριστεί. Τούτο ίσως να πραγματοποιηθεί όταν αναγνωριστεί η ποιότητα του τραγουδιού του για τους ουρανούς (ο Παράδεισος). Σε κάθε περίπτωση, δεν σκοπεύει να προδώσει την αφοσίωσή του στην καθομιλουμένη. Τούτη αλληγορείται ως μια μοναχική γαλάρα, λατρευτή, ασυμβίβαστη και ιδιότροπη, που σπάνια –και μόνον όταν το θελήσει η ίδια–, του χαρίζει το γάλα της. Μετά από τη στιχομυθία, οι δυο βοσκοί επιστρέφουν στην ταπεινή ζωή τους.

 Et in Arcadia ego / Οι βοσκοί της Αρκαδίας : πίνακας του 1637–38 του κλασικού ζωγράφου Nicolas Poussin.

ΔΑΝΤΗΣ Η πρώτη Εκλογή  [1] Σε μαύρα είδαμε γράμματα, στο άσπρο απιθωμένα, Άσματα που σταλάχθηκαν[2] σ’ ακτές της Πιερίας[3]. Κι όσο πιστά τηρούσαμε κατσίκες στη βοσκή τους[4], Κάτ’ από δρυ ο Μελίβοιος[5] κι εγώ είχαμ’ αράξει. Λαχτάρησε ο φίλος μου το άσμα να εμπεδώσει[6]: «—Τίτυρε[7]», λέει, «τι θε να πει; Τι εννοεί ο Μόψος[8];» Γελούσα, Μόψε μου, πολύ, μα κείνος το χαβά του[9]! Στοργή του ’χω, με λύγισε[10], με βια σώνω το γέλιο, Και λέω: «—Κουτέ, τι λύσσαξες[11]; Σένα ζητάει η ποίμνη, Πιότερο απ’ το φαγάκι[12] σου μέριμνα θεν τα ζώα. Υπάρχουνε στο Μαίναλο[13] λιβάδια που δεν ξέρεις[14], Ψηλή κορφή τα σκιάζει αυτά όταν ο ήλιος γέρνει[15], Χόρτα γεμίζουνε κι ανθούς μυριοχρωματισμένους. Τα περιτρέχει ταπεινό, μες στις ιτιές κρυμμένο[16], Ρέμα μ’ απέρατη ροή, που όχθες σφύζει με δρόσο· Άνοιξε αυτό το διάβα του[17], κυλά απαλό και πράο, Νεράκι φέρνει απ’ το βουνό, το φέρνει από τα ύψη. Κι εκεί που παιχνιδίζουνε βόδια σε χλόη αθρόα Σκιρτά ο Μόψος να θωρεί πάθη θεών κι ανθρώπων[18]· Πνευστό καλάμι παίρνει δα[19], κι άσμα γλυκό αρχίζει, Εκφράζει εσώτατες χαρές, κοπάδια ακολουθούνε, Απ’ όρη φθάνουν λέοντες στους κάμπους μερωμένοι, Βλαστά του Μαίναλου λυγούν, το κύμα γαληνεύει[20]». «—Τίτυρε», λέει τότ’ αυτός, «κι αν τραγουδά ο Μόψος Τ’ άγνωρα τα τραγούδια του σε άγνωρους λειμώνες[21], Δείξε μου συ πώς να τα πω στις άτακτες κατσίκες». Τι να ’κανα, λοιπόν, μ’ αυτόν, που τόσο αγκομαχούσε; «—Στης Αονίας τα βουνά[22], Μελίβοιε, ο Μόψος, Όσο οι άλλοι πάσχιζαν νομομαθείς να γίνουν Θητεύει αυτός έτη πολλά, στον ίσκιο αλσών χλωμιάζει[23]. Σε μούσας λούζεται νερά, το λιγυρό το γάλα[24] Γεμίζει όλα τα σπλάχνα του, φθάνει στον ουρανίσκο, Προσφέρει δα και το κλαδί που’ γινε η Πηνηίδα[25]». Ρωτά τότε ο Μελίβοιος: «—Τι πρόκειται να κάνεις; Δάφνη απ’ την κόμη σου στερείς, βοσκός για πάντα θα ’σαι;» «—Όλων η δόξα κι η τιμή σκόρπισαν στους ανέμους, Μόνο τον Μόψο κράτησε σ’ εγρήγορση η Μούσα». Σαν το ξεστόμισα αυτό κόρωσα παραπάνω: «Πόσες βληχές θα ηχούσανε σε κάμπους και ραχούλες[26], αν τις χορδές παιάνιζα με κόμη φυλλωμένη[27]! Μα άλση κι αγρούς ας φοβηθώ, που τον θεό αγνοούνε[28]. Δεν θα ’τανε καλύτερα μαλλιά να ’χα θριάμβου κι αν στην πατρίδα αξιωθώ κάποτε να επιστρέψω, κόμη που ο Σάρνος[29] ξάνθιζε, να κρύψω με στεφάνι;» «—Ποιος αμφιβάλλει, Τίτυρε; Στοχάσου όμως ο χρόνος Πόσο ταχύτατα κυλά· σιτέψαν τα βετούλια που κάποτε τις μάνες τους σμίγαμε με τους τράγους». «—Όσα τη γη κυκλώνουνε, άστρα -κι οι κάτοικοί τους- Σαν γείρουν στο τραγούδι μου, όπως οι κάτω κόσμοι[30], Θα δέσω ασμένως στα μαλλιά, κισσό, εγώ, και δάφνη, Αρκεί να στέρξει ο Μόψος μας[31]». Και λέει αυτός «— Ο Μόψος;» «—Δεν βλέπεις πόσο ψέγει αυτός στίχους της Κωμωδίας, τόσο γιατί χυδαίοι ηχούν σε γυναικεία χείλη[32], μα κι επειδή τους ντρέπονται αυτές οι Κασταλίδες;[33]» Είπα, και ξαναδιάβασα, Μόψε, το ποίημά σου. Τότε κι εκείνος ρώτησε σηκώνοντας τους ώμους: «—Πάλι μαζί μας να ’χουμε, τον Μόψο, πώς μπορούμε;» «—Έχω», του είπα, «ξέρεις την, μια λατρευτή γαλάρα· Βαστά με ζόρι τους μαστούς, τόσ’ άφθονο το γάλα[34], Φρέσκο χορτάρι αναμασά κάτω από βράχο μέγα[35]. Απ’ το κοπάδι ξέμακρη, μαντρί δεν τη χωράει, Μόνη σιμώνει γι’ άρμεγμα, ποτέ της με τη βία[36], Κι έτοιμα χέρια έχω γι’ αυτήν, σαν έλθει στην καρδάρα, Δέκα γεμίζω πήλινα[37], στο Μόψο να τα στείλω. Σκέψου εσύ στο μεταξύ, τ’ ατίθασα τραγάκια, Δες πώς θα μπήξεις σε ψωμιού κόρα σκληρή τα δόντια». Έτσι στον ίσκιο της αριάς, πήραμε το τραγούδι, Όσο ο χυλός μας έβραζε μέσα στο καλυβάκι. /// ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ [1] Η μετάφραση βασίζεται στην κριτική έκδοση του M. Petoletti. Ιδ. Dantes Alagherii Iohanni De Virgilio [Egloga], εις Nuova Edizione Commentata delle Opere di Dante, τ. 5, 2η έκδοση, Ρώμη, 2021, σελ. 540-569. [2] Όπως σημειώνει ο Petoletti (ό.π. σ. 542), η αναπαράσταση των Μουσών ως τροφών είναι προσφιλής στον Δάντη. Πρβλ. Καθαρτήριο, 22, 101-2 και Παράδεισος, 23, 55-57. Το ρήμα demulgeo-demulsa δεν απαντά στην αρχαιότητα και αποτελεί, κατά πάσα πιθανότητα, (μετρική) επινόηση του Δάντη. [3] Πέρα από την προφανή αναφορά στις Μούσες, ο Δάντης έχει κατά νου εδώ το ξεκίνημα του άσματος του Τζιοβάννι, του οποίου οι πρώτες λέξεις είναι «Pyeridum vox alma» [4] Πρβλ. Οβίδιος, Μεταμορφώσεις, 3. 407-409 και Βιργίλιος, Εκλογές, 9, 23-24. [5] Ο χαρακτήρας εμφανίζεται στην πρώτη και την έβδομη Εκλογή του Βιργιλίου. [6] Consiscere. Πρβλ. Προυδέντιος, Apotheosis – Hymnus de Trinitate, στ. 1022. [7] Ο Τίτυρος είναι το ποιητικό προσωπείο του Βιργιλίου, ιδίως στην πρώτη Εκλογή. Γίνεται εδώ, βολικά, το προσωπείο του ίδιου του Δάντη. Είναι, όμως, σαφές ότι ο Δάντης συγχωνεύει τις δύο αναφορές, προβάλλοντας στην περσόνα του Τιτύρου τόσο τον ίδιο, μα έμμεσα και το απόλυτο πρότυπό του, τον Βιργίλιο. [8] Ο Δάντης επιλέγει να αναπαραστήσει τον κριτικό του μέσα από τη μορφή του Μόψου, του γιδοβοσκού που πρωταγωνιστεί στην πέμπτη Εκλογή του Βιργιλίου. [9] Ομοίως στην έκτη Εκλογή (στ. 13-26), ο Βιργίλιος μας παρουσιάζει τον Σιληνό να ενδίδει και να ξεκινά τη μυθολογική του αφήγηση ύστερα από την επιμονή του Χρώμιδος, του Μνασίλλου και της Αίγλης. [10] Πρβλ. Αινειάδα, 12, 29. [11] Πρβλ. Βιργίλιος, Εκλογές, 10, 22. [12] Πρβλ. Γιουβενάλης, 3, 167. [13] Το βουνό του Πανός. [14] Ο στίχος αυτός μπορεί να διαβαστεί σε συνδυασμό με τους στίχους 24-25. Η ουσία της ειρωνείας του Δάντη, σύμφωνα με την Albanese, έγκειται στο γεγονός ότι ο Τζιοβάννι επικαλείται μια υψηλή λογιοσύνη με την οποία δεν έχει καμία ουσιαστική σχέση. Ιδ. M. Petoletti, ό.π., σ. 546. [15] Πρβλ. Βιργίλιος, Εκλογές, 1, 83. [16] Πρβλ. Οβίδιος, Μεταμορφώσεις, 9, 99. [17] Πρβλ. ό.π., 1, 284. [18] Αναφορά στους στίχους 37-38 της επιστολής του Τζιοβάννι. [19] Πρβλ. Βιργίλιος, Εκλογές, 5, 2. [20] Αναφορά στον στίχο 31 της επιστολής του Τζιοβάννι. [21] Πρβλ. Οβίδιος, Μεταμορφώσεις, 14, 299. [22] Ο Ελικώνας. [23] Πρβλ. Παράδεισος, 11, 4-5. Η ειρωνεία του Δάντη είναι εδώ μοναδική. Εκφράζει αλληλεγγύη προς τον Τζιοβάννι, ο οποίος προσπάθησε να διεκδικήσει θέση για τις ανθρωπιστικές σπουδές στο πανεπιστήμιο της Μπολόνια -το κέντρο των νομικών σπουδών στην Ιταλία. Ταυτόχρονα, όμως, μέμφεται την οίησή του, αφού δεν συνειδητοποιεί ότι η πραγματική λογιοσύνη τον ξεπερνά και τον επισκιάζει. [24] Ιδ. παραπάνω, σημ. 2. [25] Η Δάφνη. Αναφορά στον στίχο 38 της επιστολής του Τζιοβάννι. Πρβλ. Παράδεισος, 1, 34-35. [26] Πρβλ. Βιργίλιος, Γεωργικά, 3, 554-555. [27] Πρβλ. Αινειάδα, 5, 539. [28] Πρβλ. Αινειάδα, 8, 187. Ο Petoletti (σ. 555) αναγνωρίζει εδώ τη φοβία του Δάντη απέναντι στο εχθρικό στις ιδέες του πολιτικό καθεστώς που έχει εδραιωθεί στην Μπολόνια. [29] Ο Άρνος. Η εσφαλμένη ταύτιση του αρχαίου Σάρνου (ποταμού της Καμπανίας) με τον Άρνο, ήταν διαδεδομένη στον μεσαίωνα. [30] Από τους στίχους αυτούς καθίσταται σαφές ότι ο Παράδεισος («τα άστρα κι οι κατοικοί τους») δεν έχει ακόμα ολοκληρωθεί, σε αντίθεση με τα κατώτερα βασίλεια (infera regna), δηλαδή την Κόλαση και το Καθαρτήριο. [31] Πρβλ. Βιργίλιος, Εκλογές, 2, 57. [32] Αναφορά στους στίχους 53-54 της επιστολής του Τζιοβάννι. Πρβλ. Βιργίλιος, Εκλογές, 2, 34. [33] Οι Μούσες. Αναφορά στον στίχο 22 της επιστολής του Τζιοβάννι [34] Πρβλ. Βιργίλιος, Εκλογές, 2, 20. [35] Πρβλ. ό.π., 6, 54. [36] Πρβλ. ό.π., 3, 29-30. [37] Πρβλ. ό.π., 3, 70-71. /// ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ Alegretti, P. – Bruscagli, P. (επιμ.), Dante Alighieri: Opere / The Complete Works, τ. I, Edizione bilingue – bilingual edition, Φλωρεντία, 2022. Barański, Z – McLaughlin, M. Dante the Lyric and Ethical Poet (Dante lirico et etico), Νέα Υόρκη, 2010. Brownlee, K. ‘Dante and the classical poets’, εις R. Jacoff (επιμ.), The Cambridge Companion to Dante, Νέα Υόρκη, 2013, 141-160. Combs-Schilling, J. ‘Tityrus in Limbo: Figures of the Author in Dante’s Eclogues’, Dante Studies, 133, 2015, 1-26. Curtius, E. R. Europäische Literatur und Lateinisches Mittelalter, Βέρνη, 1948. Eitel, A. Die Wiederentdeckung der Bukolik: der Dichterwettstreit zwischen Dante Alighieri und Giovanni del Virgilio, Κίελο, 2014. Frenzel, H. ‘Dantes Eklogen’, Deutsches Dante-Jahrbuch, 43, 1965, 42-57. Lummus, D. G. ‘Egloge’ εις  Z. Baranski κ.ά. (επιμ.), Dante’s ‘Other Works’, Νοτρ Νταμ, 2022, 306-332. Petoletti, M. ‘Il latino delle Egloghe’, εις P. Chiesa – F. Favero (επιμ.), Il Latino di Dante, Φλωρεντία, 2022, 125-139. Pugh, S. ‘The Road Not Taken: Dante’s First Eclogue and Virgil’s Career’, International Journal of the Classical Tradition, 31, 2024, 367–393. Renker, A. Streit um Vergil: Eine poetologische Lektüre der Eklogen Giovanni del Virgilios und Dante Alighieris, Στουτγκάρδη, 2020. Scott, A., ‘Una veritade ascosa sotto bella menzogna’: Dante’s Eclogues and the World Beyond the Text’, Italian Studies, 68, 2013, 36-56. Όρος Μαίναλο (Βικιπαίδεια)