Τρίτη, Νοεμβρίου 17, 2026

ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ 73: Μαρτυρία 2

https://scontent.fskg4-1.fna.fbcdn.net/v/t39.30808-6/910229078_10241443275592636_6313255905604927475_n.jpg?stp=dst-jpg_tt6&cstp=mx1349x820&ctp=p720x720&_nc_cat=1&ccb=1-7&_nc_sid=833d8c&_nc_ohc=XQLOInSk3dUQ7kNvwGqQHdr&_nc_oc=AdqL7SKLXEnA2F_da54jiXjv68jhf7hXlNPyUNq17NFR4VuUXYM_3AmM6K5fAwd-ho0&_nc_zt=23&_nc_ht=scontent.fskg4-1.fna&_nc_gid=0NQfGWss75W0JqVWagNtUw&_nc_ss=7b2a8&oh=00_AQRJstW_wWEBngd-VDKxLY4p4_UimMCkVr7yNmE1nNQXAA&oe=6B0235F9

news247.gr

Ανιψιός Ντερτιλή: Ήταν ο θείος μου. Με αγαπούσε. Ήταν φονιάς!

Χρήστος Δεμέτης

“Ήταν ο θείος μου. Με αγαπούσε πραγματικά. Και ήταν δολοφόνος”. Με αυτές τις τρεις κοφτές φράσεις, ο Ανδρέας Σουβαλιώτης συμπυκνώνει ένα από τα πιο δύσκολα ανθρώπινα ζητήματα. Τι συμβαίνει όταν το πρόσωπο της Ιστορίας που η κοινωνία δικαίως καταδίκασε είναι ένα από τα πρόσωπα με τα οποία έχει κανείς συνδέσει τα παιδικά του χρόνια;

Ο συγγραφέας του best-seller Misfit και ανιψιός του Νικόλαου Ντερτιλή κατέθεσε μια εξομολόγηση στον προσωπικό του λογαριασμό στο facebook και μοιράζεται το βάρος μιας κληρονομιάς που δεν επέλεξε, προσφέροντας μια σπάνια ματιά στο πώς η συλλογική μνήμη συναντά το προσωπικό τραύμα.

Τον χαρακτηρίζει “βάναυσο δικτάτορα και δολοφόνο” όπως και ήταν. Και παράλληλα, αναφέρει πως για εκείνον, “ως μικρό παιδί, ήταν απλώς ο στοργικός μου θείος”.

“Όποτε βρίσκομαι στην Αθήνα, εξακολουθώ να πηγαίνω να βλέπω εκείνη τη γκρεμισμένη πύλη του Πανεπιστημίου, που έχει γίνει μνημείο προς τιμήν όλων εκείνων των φοιτητών που πέθαναν εκείνη τη νύχτα. Κοιτάζω επίμονα αυτό το σκουριασμένο, παραμορφωμένο μέταλλο και προσπαθώ να ξεδιαλύνω την πιο παράλογη, την πιο εξωπραγματική σύγκρουση μέσα στην καρδιά και το μυαλό μου” αναφέρει.itan-o-theios-moy-kai-itan-dolofonos-i-anartisi-toy-anipsioy-toy-ntertili-842577

Όπως έγραψε ο Ανδρέας Σουβαλιώτης σε ανάρτησή του στο Facebook, το ξημέρωμα της 17ης Νοεμβρίου:

“Αυτή τη νύχτα, πριν από 53 χρόνια, ο θείος μου πυροβολούσε και σκότωνε φοιτητές. Ήταν βασικός πρωταγωνιστής της διαβόητης χούντας στην Ελλάδα και ήταν υπεύθυνος για την καταστολή της φοιτητικής εξέγερσης στο Πολυτεχνείο της Αθήνας, τον Νοέμβριο του 1973.

Οδήγησε μια ίλη αρμάτων μάχης στον χώρο του ιδρύματος, έριξε την πύλη του Πανεπιστημίου και άρχισε να πυροβολεί αδιακρίτως εναντίον των διαδηλωτών φοιτητών. Κάποια στιγμή, κατά τη διάρκεια της «μάχης», γύρισε μάλιστα στον οδηγό του και καυχήθηκε για την άψογη σκοπευτική του δεινότητα. Αυτός ήταν ο θείος μου.

Ένας βάναυσος δικτάτορας και δολοφόνος.

Για μένα όμως, ως μικρό παιδί, ήταν απλώς ο στοργικός μου θείος. Με αγαπούσε ειλικρινά. Και αυτό ήταν το μόνο που ήξερα, το μόνο που καταλάβαινα για εκείνον. Όταν μπήκε στη φυλακή ήμουν ακόμα μικρός και εκείνος παρέμενε ο μεγάλος, επιβλητικός, σεβαστός, σοφός και αγαπημένος μου θείος.

Δεν καταλάβαινα πραγματικά γιατί τον είχαν πάρει μακριά μου. Μου έλειπε και μου άρεσε να τον επισκέπτομαι όσο πιο συχνά μπορούσε να με πηγαίνει η θεία μου. Κι εκείνος συνέχιζε να μου γράφει – ατελείωτα γράμματα γεμάτα ζεστά λόγια, φροντίδα και ενθάρρυνση.

Και μετά μεγάλωσα, και κατάλαβα πολλά περισσότερα για εκείνον.

Πέθανε στη φυλακή πριν από περίπου δώδεκα χρόνια. Όποτε βρίσκομαι στην Αθήνα, εξακολουθώ να πηγαίνω να βλέπω εκείνη τη γκρεμισμένη πύλη του Πανεπιστημίου, που έχει γίνει μνημείο προς τιμήν όλων εκείνων των φοιτητών που πέθαναν εκείνη τη νύχτα. Κοιτάζω επίμονα αυτό το σκουριασμένο, παραμορφωμένο μέταλλο και προσπαθώ να ξεδιαλύνω την πιο παράλογη, την πιο εξωπραγματική σύγκρουση μέσα στην καρδιά και το μυαλό μου.

Ήταν ο θείος μου. Με αγαπούσε πραγματικά. Και ήταν δολοφόνος”.

Θυμίζουμε πως στις 18 Νοεμβρίου του 1973 ο Νικόλαος Ντερτιλής δολοφόνησε εν ψυχρώ πυροβολώντας στο κεφάλι τον 20χρονο ηλεκτρολόγο Μιχάλη Μυρογιάννη. Στη Δίκη των Πραξικοπηματιών το 1975, καταδικάστηκε σε εικοσαετή κάθειρξη για τη συμμετοχή του στο πραξικόπημα και σε ισόβια κάθειρξη για την ανθρωποκτονία από πρόθεση του Μυρογιάννη.

Λοχίας που βρέθηκε στο σημείο της δολοφονίας κατέθεσε στη δίκη ότι είδε κάποιον που κατόπιν έμαθε ότι ήταν ο Ντερτιλής, “εξαγριωμένο να δίνει εντολές “Βαράτε στο ψαχνό”. Σύμφωνα με τις καταθέσεις, πυροβόλησε στο κεφάλι τον 20χρονο με ευθεία βολή του περίστροφου του στη διασταύρωση των οδών Πατησίων και Στουρνάρη, την ώρα που εκείνος προσπαθούσε να ξεφύγει από τους αστυνομικούς, μετά τα γεγονότα του Πολυτεχνείου.

Βασικός μάρτυρας στη δίκη υπήρξε ο οδηγός του Ν. Ντερτιλή, Α. Αγριτέλης. Στη μαρτυρία του, η οποία ουσιαστικά αυτή καταδίκασε τον δολοφόνο του 20χρονου Μιχάλη, αναφέρεται:

“To μεσημέρι της 18 Νοέμβρη 1973, ο ταγματάρχης Ντερτιλής βρίσκεται με το υπηρεσιακό τζιπ έξω από την κατεστραμμένη πύλη του Πολυτεχνείου. Απέναντι, Πατησίων και Στουρνάρα, οι αστυφύλακες χτυπούν ένα νεαρό, που προς στιγμήν τους ξεφεύγει. Ο Ντερτιλής βγάζει από το μπουφάν το περίστροφο και πυροβολεί. «Ο νεαρός έπεσε σαν κοτόπουλο», περιγράφει στην κατάθεσή του ένα χρόνο αργότερα ο οδηγός του Ντερτιλή – ο 21 ετών τότε Αντώνης Αγριτέλης – και συνεχίζει: «Μετά το φόνο ο Ντερτιλής σαν να μη συνέβαινε τίποτα μπήκε στο τζιπ και χτυπώντας με στην πλάτη μου είπε: “Με παραδέχεσαι ρε; Σαράντα πέντε χρονών άνθρωπος και με τη μία στο κεφάλι!”.

Παρέμεινε έγκλειστος στις Φυλακές Κορυδαλλού μέχρι τον θάνατό του στις 28 Ιανουαρίου 2013 στο Νοσοκομείο “Ερυθρός Σταυρός” σε ηλικία 92 ετών. Σε αντίθεση με άλλους χουντικούς, αρνήθηκε πεισματικά να υποβάλει αίτηση χάρης ή αποφυλάκισης, υποστηρίζοντας ότι δεν αναγνωρίζει τη νομιμότητα του δημοκρατικού πολιτεύματος της Μεταπολίτευσης.

Όπως σχολίασε ο ιστορικός Σταύρος Παναγιωτίδης σε δική του ανάρτηση:

“Απίθανο… Ο ανιψιός του φασίστα Ντερτιλή που ψυχρά σκότωσε με πιστόλι τον φοιτητή Μυρογιάννη, καμαρώνοντας για το σημάδι του, μιλάει για το πως έβλεπε τον θείο του ως παιδί και όταν μεγάλωσε. Μας χαρίζει μια αποτύπωση των στρωμάτων της μνήμης και του συναισθήματος. Πώς τα πιο αντιφατικά υλικά μπορούν να συνυπάρχουν. Χωρίς η αλήθεια να ακυρώνεται”.

Να σημειωθεί πως στο έργο του “Misfit: autistic. gay. immigrant. changemaker”, ο κοινωνικός επιχειρηματίας Ανδρέας Σουβαλιώτης περιγράφει πώς μεγάλωσε στον Καναδά όντας “διαφορετικός”. Όπως γράφει:

“Είμαι διαφορετικός. Ήμουν πάντα διαφορετικός. Μεγάλωσα φοβούμενος μήπως με ανακαλύψουν, φοβούμενος τη φυσική μου αδυναμία να ταιριάξω, να συμμορφωθώ, να δείχνω, να ακούγομαι, να ντύνομαι και να συμπεριφέρομαι “φυσιολογικά”. Πάντα με έλκυαν οι διαφορετικοί άνθρωποι και τους παρατηρούσα με γοητεία, αλλά και μόνο η σκέψη ότι έμοιαζα έστω και λίγο μαζί τους με κατατρόμαζε. Ήμουν απεγνωσμένος να ταιριάξω…”.

Η περιγραφή του βιβλίου σημειώνει άλλωστε: “Ο Ανδρέας Σουβαλιώτης μεγάλωσε σε μια εποχή που το να βρίσκεται κανείς στο φάσμα του αυτισμού δεν διαγιγνωσκόταν εύκολα, ούτε καν συζητιόταν. Τα μυαλά σαν το δικό του θεωρούνταν απλώς παράξενα. Γνώριζε επίσης από νεαρή ηλικία ότι ήταν ομοφυλόφιλος, κάτι που τον τρομοκρατούσε καθώς μεγάλωνε με ανοιχτά ομοφοβικούς γονείς σε μία από τις λιγότερο ανεκτικές κοινωνίες της Ευρώπης. Οι ιδιαιτερότητες του Ανδρέα τον έκαναν να νιώθει παρείσακτος μέχρι τα σαράντα πέντε του χρόνια. Και τότε, ξαφνικά, όλα άλλαξαν”.

Ο συγγραφέας διαθέτει όλα τα προσωπικά του δικαιώματα/έσοδα από το βιβλίο σε οργανισμούς και πρωτοβουλίες που στηρίζουν παιδιά και νέους στο φάσμα του αυτισμού, καθώς και τη ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητα (όπως το Ίδρυμα Rainbow Railroad, το οποίο βοηθά ΛΟΑΤΚΙ+ άτομα να ξεφύγουν από χώρες όπου διώκονται).

Έχοντας αποκτήσει οικονομική άνεση από την επιτυχημένη επιχειρηματική του πορεία στον Καναδά (με πιο γνωστό εγχείρημα το πρόγραμμα επιβράβευσης οικολογικών συμπεριφορών Green Rewards / Carrot Rewards), έγραψε το βιβλίο με σκοπό την ευαισθητοποίηση του κοινού και την έμπρακτη οικονομική ενίσχυση αυτών των κοινοτήτων, χωρίς κανένα προσωπικό οικονομικό όφελος.

ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ 73: ΜΑΡΤΥΡΙΑ(1)

 Μπορεί να είναι εικόνα ένα ή περισσότερα άτομα και άτομα που χαμογελούν

Nikoleta Markouli/facebook.com

Διάβασα ότι φέτος δεν θα διατεθεί αίθουσα στο ΣΦΕΑ για τις επετειακές εκδηλώσεις του Πολυτεχνείου. Και χωρίς να το καταλάβω, γύρισα πολλά χρόνια πίσω, στην πρώτη φορά που πήγα στην πορεία για το Πολυτεχνείο.
Πρέπει να ήμουν εννέα ή δέκα χρονών. Η μητέρα μου με είχε πάρει μαζί της στις εκδηλώσεις. Θυμάμαι ότι πριν βγούμε στην πορεία είχαμε πάει σε μια αίθουσα στο κεντρικό κτήριο του Πολυτεχνείου. Στους τοίχους υπήρχαν φωτογραφίες των νεκρών και των γεγονότων της εξέγερσης. Σε προθήκες υπήρχαν προσωπικά αντικείμενα, ανάμεσά τους και ματωμένα ρούχα ανθρώπων που σκοτώθηκαν εκείνες τις μέρες.
Εκείνη η αίθουσα ήταν γεμάτη από μαυροφορεμένες γυναίκες. Μητέρες, αδελφές, σύζυγοι ανθρώπων που χάθηκαν από τη βία της χούντας. Μέχρι τότε, η δική μου εικόνα της απώλειας ήταν η γιαγιά μου. Η μαυροφορεμένη γιαγιά μου που έκλαιγε ασταμάτητα τον γιο της, τον πατέρα μου.
Ύστερα κατεβήκαμε στην Πατησίων, όπου θα ξεκινούσε η πορεία. Λίγο πριν αρχίσει, κάποιος διάβαζε έναν-έναν τους νεκρούς.
Και ξαφνικά άκουσα:
«Νικόλαος Μαρκούλης».
Και αμέσως μετά, από το πλήθος, ένα δυνατό:
«ΠΑΡΩΝ».
Δεν θα ξεχάσω ποτέ εκείνο το «ΠΑΡΩΝ». Τη δύναμή του. Τη συγκίνηση που ένιωσα χωρίς ακόμη να μπορώ να την εξηγήσω. Ήταν σαν να μου έλεγαν χιλιάδες άνθρωποι ότι ο πατέρας μου δεν είχε χαθεί στη λήθη. Ότι ήταν ακόμη εκεί.
Μεγαλώνοντας άρχισα να μαθαίνω περισσότερα γι' αυτόν. Να συνθέτω σιγά σιγά την εικόνα του ανθρώπου που δεν πρόλαβα να γνωρίσω. Κάθε διήγηση, κάθε μαρτυρία, κάθε μικρή πληροφορία συμπλήρωνε ένα κομμάτι του παζλ.
Πριν από δύο χρόνια, όμως, έμαθα κάτι που με συγκλόνισε βαθιά. Χάρη στην έρευνα του Dimitris Verionis Δημήτρη Βεριώνη για το βιβλίο του «Θάνατοι στη Χούντα», έμαθα περισσότερα για τις συνθήκες κάτω από τις οποίες τραυματίστηκε θανάσιμα ο πατέρας μου.
Ανάμεσα στις μαρτυρίες βρισκόταν και η κατάθεση του δημοσιογράφου Γρηγόρη Παπαδάτου στον εισαγγελέα Τσεβά. Ο Παπαδάτος κατέθεσε ότι συνάντησε τον πατέρα μου στον Σταθμό Πρώτων Βοηθειών, τραυματισμένο αλλά ακόμα ζωντανό. Τον ρώτησε πώς τον λένε και πώς τραυματίστηκε.
Ο πατέρας μου του είπε ότι ένας λοχίας τον πυροβόλησε κατόπιν εντολής αξιωματικού, ο οποίος φώναξε: «Σκοτώστε τα σκυλιά». Και ότι, όταν έπεσε τραυματισμένος στην οδό Μάρνη, δεν σταμάτησαν εκεί. Τον κλοτσούσαν ενώ ήταν πεσμένος στο οδόστρωμα.
Αυτό που με συγκλονίζει δεν είναι μόνο η βία. Είναι η απανθρωπιά. Το μίσος που χρειάζεται να κουβαλά κανείς μέσα του για να αντιμετωπίζει έτσι έναν συνάνθρωπο.
Και όμως, οι περισσότεροι από όσους συμμετείχαν σε αυτά τα εγκλήματα δεν τιμωρήθηκαν ποτέ. Δεν λογοδότησαν. Συνέχισαν κανονικά τη ζωή τους. Κάποιοι μάλιστα βρέθηκαν αργότερα σε σημαντικές θέσεις και αξιώματα.
Ίσως γι' αυτό εξακολουθούν μέχρι σήμερα να αναπαράγονται τα ψέματα ότι «δεν υπήρχαν νεκροί στο Πολυτεχνείο», ότι «για όλα φταίει η γενιά του Πολυτεχνείου» και άλλα παρόμοια. Γιατί η αναγνώριση της αλήθειας σημαίνει και αναγνώριση ευθυνών. Σημαίνει ότι πρέπει να θυμόμαστε όχι μόνο αυτούς που αγωνίστηκαν και σκοτώθηκαν, αλλά και αυτούς που διέταξαν, πυροβόλησαν, βασάνισαν και συγκάλυψαν.
Γι' αυτό κάθε φορά που ακούω να λένε πως «δεν υπήρχαν νεκροί στο Πολυτεχνείο», δεν ακούω απλώς μια ιστορική ανακρίβεια. Ακούω μια προσβολή στη μνήμη των νεκρών, στις οικογένειές τους και σε όλους εκείνους που στάθηκαν απέναντι στη δικτατορία με θάρρος, πληρώνοντας συχνά βαρύ τίμημα για το υπέρτατο αγαθό της ελευθερίας.
Εγώ, πάντως, όταν έρχεται κάθε Νοέμβρης, θυμάμαι ακόμη εκείνο το απόγευμα στην Πατησίων. Θυμάμαι τη γεμάτη φωτογραφίες και τεκμήρια αίθουσα, τις μαυροφορεμένες μανάδες, τη μητέρα μου δίπλα μου, και εκείνη τη στιγμή που ακούστηκε το όνομα:
«Νικόλαος Μαρκούλης».
Και αμέσως μετά, το πλήθος να φωνάζει :
«ΠΑΡΩΝ».
Πενήντα και πλέον χρόνια μετά, αυτό το «ΠΑΡΩΝ» συνεχίζει να νικά τη λήθη. Και όσο ακούγεται, η αλήθεια δεν θα σβήσει ποτέ.

«Αν ψάχνεις μια ταβέρνα αυθεντική/ με ατμόσφαιρα ζεστή να φας/ έλα στον «ΠΕΙΝΑΛΕΟΝΤΑ» / θα βρείς ό,τι αγαπάς»

 

Το podcast «Ζώσα μνήμη» είναι μια δημιουργία της Ειρήνης Κοντογεωργίου (σε παραγωγή του Studio Ηχοβρύχιο) που πήρε μέρος  στο διαγωνιστικό τμήμα podcast του 67ου Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης.
Βασικά στοιχεία:
  • Δημιουργός / Σενάριο: Ειρήνη Κοντογεωργίου
  • Ηχοληψία - Μοντάζ: Γιάννης Οικονόμου
  • Αφήγηση: Ειρήνη Κοντογεωργίου, Γιάννης Οικονόμου
  • Διάρκεια: 25 λεπτά
Περιεχόμενο:
Με αφορμή την ιστορική αθηναϊκή ταβέρνα «Πειναλέων», το podcast διερευνά τον πολιτισμικό και κοινωνικό ρόλο που παίζουν τα παλιά, ιστορικά στέκια στις γειτονιές. Εξετάζει πώς αυτοί οι χώροι λειτουργούν ως σημεία συνάντησης, ζύμωσης, συλλογικής μνήμης και αντίστασης στην αλλοτρίωση των κοινοτήτων.https://encrypted-tbn0.gstatic.com/images?q=tbn:ANd9GcTx0MpRvj7Dtrx26F4PPivqY_-LnA4SP9QuhMyxLVciTw&s=10
Στο επεισόδιο ακούγονται ήχοι, μαρτυρίες και συνέντευξη με τον Δημήτρη Παπαχρήστο (την ιστορική φωνή/εκφωνητή του ραδιοφωνικού σταθμού του Πολυτεχνείου το 1973). 
  • Θυμίζουμε τις δύο φάσεις "ζωής" της ταβέρνας:
  • Έτος Ίδρυσης: 1975–1978 από τον Αντώνη Φιτσιάδη και την Κλειώ, δημοσιογράφο της Αυγής
  • 1978 -1981 έως σήμερα  με με το  σημερινό ιδιοκτήτη της ,  Μακάριο Αβδελιώδη, αδελφό του σκηνοθέτη Δήμου Αβδελιώδη.Ταβέρνα ο Πειναλέων: Οι ιστορίες της ιστορίας // Μια εορταστική έκδοση για τα 50 χρόνια του Πειναλέοντα: 1975-2025
  • Χαρακτήρας: Λειτουργεί εδώ και δεκαετίες ως σημείο συνάντησης καλλιτεχνών, διανοούμενων και ανθρώπων της προοδευτικής διανόησης και της Αριστεράς, έχοντας συνδέσει το όνομά του με ιστορικές παρέες , όπως η Οπισθοδρομική Κομπανία.
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

Η ιστορία μιας ταβέρνας: Ο Πειναλέων στα Εξάρχεια

ΕΛΛΑΣ Η ΧΩΡΑ ΤΩΝ ΑΧΟΡΤΑΓΩΝ ΕΡΓΟΛΑΒΩΝ: Η Αθήνα είναι η πιο μολυσμένη πόλη της Ευρώπης και ο Μητσοτάκης ψηφίζει μεταφορά συντελεστή δόμησης σε Δήμους που ...δεν έχουν πολυώροφες οικοδομές

 https://www.dnews.gr/media/k2/items/cache/f1707921b7764c55dac9fe6ff646a224_XL.jpg


Ηχηρό «καμπανάκι» για την Αθήνα: Η χειρότερη πόλη της Ευρώπης σε ποιότητα αέρα - 

dnews.gr

Πρώτη από το... τέλος αξιολογείται η Αθήνα ως προς την καθαρότητα του αέρα της, σύμφωνα με έρευνα «Free To Breathe» της εκστρατείας Clean Cities.

Τη χειρότερη επίδοση μεταξύ 40 μεγάλων ευρωπαϊκών πόλεων καταγράφει η Αθήνα όσον αφορά την ατμοσφαιρική ρύπανση, σύμφωνα με τη νέα έρευνα «Free To Breathe» της εκστρατείας Clean Cities. Η ελληνική πρωτεύουσα εμφανίζει τις υψηλότερες μέσες συγκεντρώσεις διοξειδίου του αζώτου (NO₂), ενώ η πρόοδος που έχει σημειώσει την τελευταία δεκαετία για τον περιορισμό της ρύπανσης παραμένει περιορισμένη.

Η έρευνα αναδεικνύει τις μεγάλες ανισότητες στην ποιότητα του αέρα μεταξύ των ευρωπαϊκών πόλεων, με τη Βόρεια Ευρώπη να εμφανίζει σαφώς καλύτερες επιδόσεις σε σχέση με τη Νότια, την Κεντρική και την Ανατολική Ευρώπη.

Ειδικότερα, μόλις τρεις από τις 40 πόλεις που αξιολογήθηκαν πληρούν σήμερα τα αναθεωρημένα όρια της Ευρωπαϊκής Ένωσης τόσο για το διοξείδιο του αζώτου όσο και για τα αιωρούμενα σωματίδια. Πρόκειται για την Κοπεγχάγη, την ευρύτερη περιοχή της Στοκχόλμης και την ευρύτερη περιοχή του Ελσίνκι, οι οποίες βρίσκονται στην κορυφή της κατάταξης με βαθμολογία Α.

Αντίθετα, το 93% των πόλεων που εξετάστηκαν κινδυνεύει να μην ανταποκρίνεται στα νέα ευρωπαϊκά πρότυπα για την ποιότητα του αέρα.

Πρωταθλήτρια στην ατμοσφαιρική ρύπανση η Αθήνα

Η Αθήνα καταλαμβάνει την τελευταία θέση της κατάταξης, με μέση συγκέντρωση διοξειδίου του αζώτου 37,6 μg/m³, την υψηλότερη μεταξύ των 40 πόλεων. Παράλληλα, εμφανίζει μικρή πρόοδο στη μείωση των επιπέδων ρύπανσης κατά την τελευταία δεκαετία.

Στις τελευταίες θέσεις βρίσκονται επίσης το Βουκουρέστι, το Ζάγκρεμπ, το Τορίνο, η ευρύτερη περιοχή του Μιλάνου, η Κρακοβία, το Βρότσλαβ, η Βαρσοβία, η Ρώμη, η Πράγα και η Βουδαπέστη.

Σύμφωνα με τα ευρήματα, οι 37 από τις 40 πόλεις υπερβαίνουν σήμερα τουλάχιστον ένα από τα τέσσερα αναθεωρημένα όρια της ΕΕ, ενώ οι 18 δεν συμμορφώνονται με κανένα από αυτά.

Η μελέτη αξιολογεί τις πόλεις με βάση τέσσερις δείκτες: τα σημερινά επίπεδα ατμοσφαιρικής ρύπανσης, τη συμμόρφωση με τα νέα ευρωπαϊκά όρια, την πρόοδο της τελευταίας δεκαετίας και τα μέτρα που εφαρμόζονται στον τομέα των μεταφορών για τον περιορισμό των ρύπων.

Ποιες πόλεις έχουν καταφέρει να μειώσουν τη ρύπανση

Η έρευνα καταγράφει σημαντική πρόοδο σε πόλεις όπως η Κοπεγχάγη, το Λονδίνο, το Παρίσι και η Στουτγάρδη, οι οποίες έχουν προχωρήσει στην εφαρμογή πολιτικών για καθαρότερες μεταφορές.

Μεταξύ των μέτρων που έχουν συμβάλει στη βελτίωση της ποιότητας του αέρα είναι οι ζώνες χαμηλών και μηδενικών εκπομπών, η ηλεκτροκίνηση των λεωφορείων, ο περιορισμός της κυκλοφορίας γύρω από τα σχολεία και η ανάπτυξη υποδομών για ποδήλατα.

Κατά την τελευταία δεκαετία, αρκετές ευρωπαϊκές πόλεις κατάφεραν να μειώσουν τις συγκεντρώσεις διοξειδίου του αζώτου περισσότερο από 30%, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις η μείωση έφτασε σχεδόν το 50%.

Σημαντική υποχώρηση των επιπέδων διοξειδίου του αζώτου καταγράφεται στην Κοπεγχάγη, την ευρύτερη περιοχή της Στοκχόλμης, τη Στουτγάρδη, το Όσλο και την ευρύτερη περιοχή του Λονδίνου. Αντίστοιχα, σημαντικές μειώσεις των αιωρούμενων σωματιδίων σημειώθηκαν στη Σόφια, την Κρακοβία, την ευρύτερη περιοχή της Λισαβόνας και την Κοπεγχάγη.

Χαρακτηριστικές είναι και οι διαφορές μεταξύ πόλεων της ίδιας χώρας. Η Γάνδη βρίσκεται στην τέταρτη θέση, ενώ η Αμβέρσα στην 21η. Το Μπιλμπάο καταλαμβάνει την έκτη θέση, έναντι της Μαδρίτης που βρίσκεται στην 26η, ενώ η Φλωρεντία προηγείται του Τορίνο, καταλαμβάνοντας την 22η θέση έναντι της 37ης.

Τι λέει η Clean Cities για την Αθήνα

Η διευθύντρια της εκστρατείας Clean Cities, Barbara Stoll, υπογραμμίζει ότι οι κάτοικοι των πόλεων της Νότιας, Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης δεν θα πρέπει να εκτίθενται σε χειρότερη ποιότητα αέρα εξαιτίας της απουσίας αποτελεσματικών πολιτικών.

Όπως σημειώνει, η Αθήνα έχει παρουσιάσει ελάχιστη βελτίωση την τελευταία δεκαετία και καταγράφει χαμηλές επιδόσεις στις πολιτικές αντιμετώπισης της ρύπανσης από τις μεταφορές.

Αντίθετα, η Κοπεγχάγη έχει αναπτύξει πλήρως ηλεκτροκίνητο στόλο λεωφορείων, ζώνη χαμηλών εκπομπών, εκτεταμένες υποδομές ποδηλασίας και δρόμους με περιορισμένη κυκλοφορία γύρω από τα σχολεία.

Η ίδια επισημαίνει ότι η βελτίωση της ποιότητας του αέρα δεν προϋποθέτει απαραίτητα μεγάλες οικονομικές επενδύσεις, καθώς ακόμη και μέτρα όπως η επέκταση των ποδηλατοδρόμων και ο περιορισμός της κυκλοφορίας κοντά σε σχολεία μπορούν να έχουν ουσιαστικά αποτελέσματα.

Πότε τίθενται σε ισχύ τα νέα όρια της ΕΕ

Τα ευρήματα της έρευνας έρχονται σε μια κρίσιμη περίοδο για την ευρωπαϊκή περιβαλλοντική πολιτική. Τα κράτη μέλη καλούνται να ενσωματώσουν την αναθεωρημένη Οδηγία για την Ποιότητα του Ατμοσφαιρικού Αέρα στην εθνική τους νομοθεσία έως τις 11 Δεκεμβρίου 2026.

Τα νέα, αυστηρότερα όρια για τους ατμοσφαιρικούς ρύπους θα πρέπει να τηρούνται από το 2030, ενώ προβλέπεται υπό προϋποθέσεις η δυνατότητα παράτασης της προθεσμίας συμμόρφωσης έως το 2035.

Από την πλευρά της, η Δρ Μαρία Νέιρα, πρώην διευθύντρια του Τμήματος Περιβάλλοντος, Κλιματικής Αλλαγής και Υγείας του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, τονίζει ότι ο καθαρός αέρας αποτελεί βασική προϋπόθεση για την προστασία της δημόσιας υγείας και την πρόληψη ασθενειών.

Το ECOCITY, σχολιάζοντας τα ευρήματα, επισημαίνει ότι η τελευταία θέση της Αθήνας αποτελεί ένδειξη της ανάγκης αλλαγής του μοντέλου αστικών μετακινήσεων, με λιγότερη εξάρτηση από το ιδιωτικό αυτοκίνητο και μεγαλύτερη ενίσχυση των δημόσιων συγκοινωνιών, του περπατήματος και της ποδηλασίας.

Παράλληλα, μέσω της εκστρατείας «Free to Breathe», η Clean Cities καλεί τις κυβερνήσεις και τις δημοτικές αρχές να προχωρήσουν σε συγκεκριμένα σχέδια περιορισμού της ατμοσφαιρικής ρύπανσης, αξιοποιώντας την αναθεώρηση της ευρωπαϊκής νομοθεσίας ως ευκαιρία για άμεση δράση.

Δείτε περισσότερα ΕΔΩ

aeras-neo238_7b2256ceff90fa3d.jpg

aeras28_e0c4cc3d5e993a05.jpg

aeras40_477ae70909746878.jpg


Τι δεν ψηφίσατε, ρε μα&%$ες – Στην Καλιφόρνια απέρριψαν την φορολόγηση των πλουσίων!

 

tax the rich Η απόφαση των κατοίκων της Καλιφόρνιας να απορρίψουν τη φορολόγηση των δισεκατομμυριούχων, επαναφέρει με τον πιο τρομακτικό τρόπο τη μαρξιστική έννοια της «ψευδούς συνείδησης» - του Α. Χατζηστεφάνου | Εφημερίδα των Συντακτών

Τι δεν ψηφίσατε, ρε μα&%$ες – Στην Καλιφόρνια απέρριψαν την φορολόγηση των πλουσίων!



Άρης Χατζηστεφάνου στο Reader: «Ο καπιταλισμός σκοτώνει τη δημιουργικότητα»του Άρη Χατζηστεφάνου | Εφημερίδα των Συντακτών

Η απόφαση των κατοίκων της Καλιφόρνιας να απορρίψουν τη φορολόγηση των δισεκατομμυριούχων, που θα προσέφερε τουλάχιστον 100 δισ. δολάρια για εκατομμύρια ανασφάλιστους και παιδιά, επαναφέρει με τον πιο τρομακτικό τρόπο τη μαρξιστική έννοια της «ψευδούς συνείδησης». Η περίπτωσή τους όμως, είναι ο κανόνας και όχι η εξαίρεση.

Η ερώτηση που τέθηκε μπροστά στις κάλπες δεν θα μπορούσε να είναι απλούστερη: Θέλετε να φορολογήσουμε για μία φορά το 5% της περιουσίας περίπου 250 δισεκατομμυριούχων -ο πλούτος των οποίων ανέρχεται στα 2,1 τρισ. δολάρια και αυξήθηκε κατά 144% τα τελευταία τρία χρόνια- προκειμένου να προσφέρουμε ιατροφαρμακευτική περίθαλψη σε τουλάχιστον 3,5 εκατομμύρια Καλιφορνέζους και κυρίως σε ανασφάλιστα παιδιά;

Και οι Καλιφορνέζοι απάντησαν… Όχι, ευχαριστούμε, δεν θα πάρουμε.

Προκειμένου να πείσουν τους πολίτες ότι η περίφημη Πρόταση 40 (Prop) δεν ήταν προς το συμφέρον τους, το άτυπο «λόμπι των δισεκατομμυριούχων» πιστεύεται ότι δαπάνησε τουλάχιστον 400 εκατομμύρια δολάρια σε επιχειρήσεις επηρεασμού της κοινή γνώμης, με βασικό επιχείρημα ότι οι μεγιστάνες του πλούτου θα εγκαταλείψουν μαζικά την Πολιτεία. Παρά το γεγονός όμως ότι σειρά ερευνών αποδεικνύει πως αυτό δεν συμβαίνει σχεδόν ποτέ (με χαρακτηριστικότερα παραδείγματα τη Νέα Υόρκη και το Νιου Τζέρσεϊ, όπου και μετά τη φορολόγηση οι μετακινήσεις των εκατομμυριούχων ήταν χαμηλότερες από τον μέσο όρο του πληθυσμού), οι ψηφοφόροι προτίμησαν να… πυροβολήσουν τα πόδια τους.

Είναι γεγονός ότι τόσο η φορολόγηση των δισεκατομμυριούχων της Καλιφόρνιας όσο και το Obamacare θα μπορούσαν να δεχθούν σκληρή κριτική από τα αριστερά.

Δεν ήταν βέβαια η πρώτη φορά που οι Αμερικανοί έθεσαν τα συμφέροντα των ελίτ πάνω από τα δικά τους. Όταν ο πρόεδρος Ομπάμα προώθησε τα προγράμματα δωρεάν καθολικής περίθαλψης (Obamacare), τα λόμπι των φαρμακευτικών εταιρειών κατάφεραν να πείσουν σημαντικά τμήματα του πληθυσμού ότι πρόκειται για μια «κομμουνιστική απειλή», που θα αύξανε τελικά το κόστος περίθαλψης. Η εκστρατεία παραπληροφόρησης πέρασε γρήγορα στον χώρο της άκρας Δεξιάς, όπου οι σχετικές θεωρίες συνωμοσίας θύμιζαν απελπιστικά τα επιχειρήματα των αντιεμβολιαστών την περίοδο της πανδημίας. Ανάμεσα στις πιο παρανοϊκές θεωρίες, που εντόπισε τότε το περιοδικό Mother Jones, αναφερόταν ότι το Obamacare θα τοποθετούσε τσιπάκια στους ασθενείς, θα συγκέντρωνε προσωπικά δεδομένα εκατομμυρίων πολιτών, θα οδηγούσε σε κλείσιμο χιλιάδες μικρομεσαίες επιχειρήσεις, θα άφηνε ηλικιωμένους καρκινοπαθείς να πεθάνουν αβοήθητοι και (το καλύτερο) θα οδηγούσε σε αύξηση της φορολογίας ηλεκτρικών εξωλέμβιων μηχανών και εργαλείων ψαρέματος!

Είναι γεγονός ότι τόσο η φορολόγηση των δισεκατομμυριούχων της Καλιφόρνιας όσο και το Obamacare θα μπορούσαν να δεχθούν σκληρή κριτική από τα αριστερά: Το πρώτο, γιατί αποτελεί ένα ημίμετρο, το οποίο σε τελική ανάλυση νομιμοποιεί το καθεστώς φοροασυλίας των γιγάντων της Σίλικον Βάλεϊ. Το δεύτερο, γιατί το πρόγραμμα του Ομπάμα δεν αμφισβήτησε τον ληστρικό ρόλο του ιδιωτικού τομέα στον χώρο της Υγείας, ενώ σταδιακά διαβρώθηκε και το ίδιο από τις απαιτήσεις των πολυεθνικών του φαρμάκου. Δυστυχώς όμως, η κριτική δεν ασκήθηκε υπό το πρίσμα περισσότερων διεκδικήσεων αλλά με τη δεξιά, φιλελεύθερη και συνωμοσιολογική προσέγγιση των ανθρώπων που τάσσονταν με τους ταξικούς εχθρούς τους. Και αυτό είναι ο ορισμός της μαρξιστικής έννοιας της ψευδούς συνείδησης.

Αν και ο Μαρξ δεν χρησιμοποίησε ποτέ τον συγκεκριμένο όρο, οι αναφορές του στον τρόπο με τον οποίο οι ελίτ προωθούν παραπλανητικές και βλαπτικές ιδέες στην εργατική τάξη επέτρεψαν σε μετέπειτα στοχαστές, όπως ο Λούκατς, ο Γκράμσι και η σχολή της Φρανκφούρτης, να προσδιορίσουν με ακρίβεια το φαινόμενο. Η ψευδής συνείδηση περιέγραφε πλέον όλους τους τρόπους με τους οποίους αποκρύπτονται οι σχέσεις εκμετάλλευσης και ανισότητας στο καπιταλιστικό σύστημα, ώστε να γίνεται αποδεκτή και να νομιμοποιείται η εξουσία της αστικής τάξης. Με αυτή τη διευρυμένη ερμηνεία όμως, καταλαβαίνουμε ότι η ψευδής συνείδηση δεν αφορά μόνο τους «αφελείς Αμερικανούς», όπως θέλουμε να πιστεύουμε.

Ψευδής συνείδηση είναι η πίστη στην αριστεία μέσα σε ένα ταξικά ναρκοθετημένο περιβάλλον. Είναι η αποδοχή της λεγόμενης οικονομίας της διάχυσης (trickle down economics), σύμφωνα με την οποία τα υπερκέρδη των δισεκατομμυριούχων θα διαχυθούν ως διά μαγείας στο σύνολο της κοινωνίας. Ψευδής συνείδηση είναι η αντίληψη ότι λιγότεροι φόροι σημαίνουν υψηλότερο εισόδημα και ελευθερία οικονομικών επιλογών ή ότι το εισόδημά σου απειλείται από έναν μετανάστη που φτάνει με μια βάρκα στις ακτές της χώρας σου κι όχι από τον μεγιστάνα που εισέρχεται με ένα αφορολόγητο γιοτ αξίας ενός, δύο ή τριών δισεκατομμυρίων ευρώ. Ψευδής συνείδηση είναι όσα θα ακούσεις σε ένα νυχτερινό δελτίο ειδήσεων, όσα θα μάθεις στην πολιτική οικονομία του Λυκείου και του Πανεπιστημίου ή όσα θα σε «διδάξουν» για τα προτερήματα της οικονομίας του διαμοιρασμού στα εργασιακά δικαιώματα.

Η απόφαση των κατοίκων της Καλιφόρνιας να αρνηθούν τα χρήματα των δισεκατομμυριούχων είναι απλώς, η απόδειξη ότι εμπέδωσαν το μήνυμα που λαμβάνουν από την πρώτη ημέρα της γέννησής τους.

ΜΑΓΕΙΑ/ Rameau - Suite en la Gavotte et six Doubles / Natacha Kudritskaya ‪@festival1001notes

https://scontent.fath5-1.fna.fbcdn.net/v/t1.6435-1/72682806_1400459890117742_8444201476858839040_n.jpg?stp=c0.0.1638.1638a_dst-jpg_tt6&cstp=mx1638x1638&ctp=s480x480&_nc_cat=109&_nc_map=urlgen_bucketless&ccb=1-7&_nc_sid=2d3e12&_nc_ohc=gq6eh_B3VKQQ7kNvwG2Pb3B&_nc_oc=AdqGslibWblldBzmzjM9d5R2xIJV16blvcRCH1L_g66xQQpn_Srj9M0SsRXF8Z4stp4&_nc_zt=24&_nc_ht=scontent.fath5-1.fna&_nc_gid=soQLXDAi7Ev6qw8Yl43jxQ&_nc_ss=7b2a8&oh=00_AQTM0AvcQ_VAxGiuOPkySjbOkn8C5zVsI07fBIAkf2t9JA&oe=6B237787Natacha Kudritskaya

Το Rameau CD είναι διαθέσιμο στη διεύθυνση: https://festival1001notes.com/collect... 
Βίντεο σε σκηνοθεσία Simon Bouisson
Ηχογράφηση από τον Thibaud Maillard

Η Ουκρανή πιανίστα Νατάσα Κουντρίτσκαγια ανέπτυξε ενδιαφέρον για τη γαλλική μουσική στο Ωδείο του Κιέβου και σταδιακά ενθουσιάστηκε με τον Ραμώ, του οποίου η 250ή επέτειος θανάτου γιορτάστηκε το 2014. 
Το 2011, το Αβαείο Ρουαγιομόν, το οποίο μόλις είχε αποκτήσει τη μεγαλύτερη συλλογή τεκμηρίωσης σχετικής με τον Ραμώ, καλωσόρισε τη Νατάσα ως resident artist. Διεξήγαγε εκτενή έρευνα για τον Ραμώ, ανακαλύπτοντας νέα έργα και τρόπους ερμηνείας της μουσικής του. Εστίασε ιδιαίτερα στον αξιοσημείωτο μοντερνισμό της γραφής του. Η ηχογράφηση σε CD επιβεβαιώθηκε και η Νατάσα αποφάσισε να παίξει σε ένα σύγχρονο πιάνο Yamaha. 
Εξηγεί την επιλογή της: «Τα έργα για τσέμπαλο του Ραμώ αποτελούν έναν θεμελιώδη θησαυρό στην εξέλιξη του οργάνου και στις τεχνικές εκτέλεσης. Αυτός ο πλούτος γίνεται εμφανής όταν τα έργα παίζονται σε ένα σύγχρονο πιάνο, ωστόσο πολύ λίγα από τα έργα του ηχογραφήθηκαν σε σύγχρονα πιάνα τον 20ό αιώνα».

 

Ζαν Φιλίπ Ραμώ, ο δεξιοτέχνης του μπαρόκ :ένα συναρπαστικά δραματοποιημένο ντοκιμαντέρ

Το ντοκιμαντέρ Jean Philippe Rameau, le maître du baroque (Γαλλία, 2014) παρουσιάζει τη ζωή, το έργο και τη μουσική ιδιοφυΐα του σπουδαίου Γάλλου συνθέτη και θεωρητικού της μουσικής Ζαν-Φιλίπ Ραμό (Jean-Philippe Rameau).


Κύρια θέματα του ντοκιμαντέρ:

• Τα πρώτα χρόνια: Η γέννησή του στη  Ντιζόν, η οικογενειακή του σχέση με τη μουσική και τα νεανικά του ταξίδια ως οργανίστα και βιολονίστα σε διάφορες πόλεις της Γαλλίας (όπως η Αβινιόν, η Λυών και το Παρίσι).
• Η θεωρία της μουσικής: Η τεράστια συνεισφορά του Ραμό στην αρμονία και τη θεμελιώδη βάση (base fondamentale), η οποία άλλαξε τον τρόπο που κατανοούμε τη δυτική τονική μουσική.
• Τα οπερατικά και οργανικά του έργα: Η αφοσίωσή του στη σύνθεση μεγάλων έργων και λυρικών τραγωδιών (όπως Hippolyte et Aricie, Les Indes galantes και Dardanus) σε μεγάλη ηλικία, που τον καθιέρωσαν ως κορυφαία μορφή του γαλλικού μπαρόκ.

ΜΕΓΑΛΟΙ ΕΡΜΗΝΕΥΤΕΣ ΤΟΥ ΠΙΑΝΟΥ ΣΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΜΑΣ : BRUCE LIU (Best of) /15 ερμηνείες σε Play List

 Ο Bruce Liu (κινεζικής καταγωγής Καναδός πιανίστας) είναι  ένας από τους πιο περιζήτητους νέους πιανίστες παγκοσμίως τα τελευταία χρόνια. Κέρδισε την πρώτη θέση στον 18ο Διεθνή Διαγωνισμό Πιάνου Σοπέν το 2021, γεγονός που τον έφερε στο διεθνές προσκήνιο.


Οι κριτικές για τις ερμηνείες του είναι ως επί το πλείστον θετικές, θεωρώντας ότι διαθέτει «εκπληκτική ομορφιά» και «τέλεια τεχνική». Σε συναυλία του στο Carnegie Hall το 2026, σχολιάστηκε η «δεξιοτεχνία και η  κομψότητα», σε μια ιδιαίτερα εξαιρετική ερμηνεία στα έργα του Σοπέν.

 
 Έχει υπογράψει συμβόλαιο με την Deutsche Grammophon (DG) και κυκλοφορεί άλμπουμ. Θαυμάστε τις ερμηνείες του σε διάφορα απαιτητικά συνθετικά έργα  από αυτόν τον κύκλο συνεργασίας με την εταιρεία.

Bruce Liu (1997)/Wikipedia

«Δεν βλέπω όνειρα συνήθως – Γράμματα του Χάρρυ στη Ρετζίνα» : Η αγριότητα μιας εποχής μέσα από τα ερωτικά γράμματα δύο ερωτευμένων ελληνοεβραίων νέων

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Ηλία Μαγκλίνη «Δεν βλέπω όνειρα συνήθως – Γράμματα του Χάρρυ στη Ρετζίνα», το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 10 Νοεμβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός  

bookpress.gr

Παιδικές σκηνές

Είχε κάπου διαβάσει ότι ο Μένγκελε λάτρευε την Ονειροπόληση από τις Παιδικές σκηνές του Σούμαν. Τον έπιασε ναυτία. Με την πρώτη ευκαιρία, πήρε το παλιό του βινύλιο με τη Μάρτα Άργκεριχ στο πιάνο κι έβαλε να ακούσει το έβδομο μέρος από τις Παιδικές σκηνές. Την Ονειροπόληση.

Περίμενε για λίγο μαγκωμένος, κρατώντας σχεδόν την ανάσα του. Μετά τα πρώτα μέτρα της μουσικής όμως κάτι ξεπλύθηκε μέσα του. Ησύχασε. Κάπως.

Η μουσική έκανε λοιπόν θαύματα. Ακόμα και η ίδια αυτή μουσική που κάποτε θαύμαζε ο Γιόζεφ Μένγκελε, ο επονομαζόμενος Άγγελος του Θανάτου μέσα στο στρατόπεδο.

Πολλά χρόνια μετά του είπαν: ήταν γιατρός, όπως κι εσείς.

Όχι, απάντησε εκείνος, δεν ήταν γιατρός όπως εγώ. Δεν είμαστε συνάδελφοι με αυτόν τον άνθρωπο. Καταλαβαίνετε; Έπειτα τον ρώτησαν: Εσείς εκεί μέσα υποβληθήκατε σε ιατρικά πειράματα;

Εγώ, είπε με τον ξερό, ιατρικό του τρόπο, δεν υποβλήθηκα ποτέ σε ιατρικά πειράματα. Τόσο απλά; Μάλιστα, τόσο απλά. Είμαι γιατρός· δεν είμαι κλόουν.

Είχε συνηθίσει να βλέπει στρατιώτες να χτυπούν μέχρι θανάτου ή να πυροβολούν άλλους τρόφιμους του στρατοπέδου. Αυτό το έβλεπες σχεδόν κάθε μέρα εκεί μέσα. Ή το άκουγες: τον πυροβολισμό, την κραυγή.

Δεν έπαυε όμως να τον ταράζει ότι γιατροί εκεί μέσα –όσο κι αν αρνιόταν να το παραδεχτεί, ήταν και αυτοί συνάδελφοί του– έκαναν ακριβώς το ίδιο, με το πρόσχημα της επιστημονικής έρευνας.

Τη μοναδική φορά που μίλησε για όσα έζησε εκεί μέσα, τα λόγια του ήταν αυτά:

Υπήρχε ένα μπλοκ όπου κάνανε πειράματα. Για τους διδύμους, για τις εγκύους, για γενετικά… ήταν εκεί κάτι γιατροί, εγκληματίες –καθηγηταί πανεπιστημίου, πρυτάνεις Γερμανοί–, καθάρματα. Κάνανε φοβερά πειράματα εκεί. Κάνανε πειράματα πόσο αντέχει στο κρύο νερό ένας άνθρωπος. Αφαιρούσαν τα γεννητικά όργανα, κάνανε γενετικά πειράματα – φοβερά πράγματα. Ο αδερφός του Ρενέ Μόλχο πέρασε από τέτοια πειράματα. Του κάνανε πειράματα και πέθανε. Εκεί.

Οι Παιδικές σκηνές επέζησαν και αυτές του στρατοπέδου. Αλλά είχαν αυτό το δικαίωμα; Να επιζήσουν των ιατρικών πειραμάτων; Του Μένγκελε και των άλλων γιατρών; Ή μήπως όχι; Μήπως τις είχαν νοθεύσει με τρόπο ανεπανόρθωτο; Σκότωναν τη μουσική έτσι;

Και τη μουσική;

Καθώς περνούσαν τα χρόνια, του φαινόταν όλο και πιο αλλόκοτο που το σώμα του είχε ταξιδέψει τόσο πολύ, είχε φτάσει τόσο μακριά. Αυτό το γέρικο κορμί που περιφερόταν σε ένα διαμέρισμα επί της Ασκληπιού, στο κέντρο της Αθήνας, είχε περάσει από έναν κόσμο όπου ένας δολοφόνος δάκρυζε ακούγοντας Ρόμπερτ Σούμαν.

Το μυαλό του σταματούσε κάτι τέτοιες στιγμές. Όπως όταν δοκίμαζε να σκεφτεί το άπειρο.

Ήταν σαν να είχε βρεθεί σε μια άλλη διάσταση, σε ένα παράλληλο σύμπαν και να είχε επιστρέψει.

Τι είχε φέρει όμως μαζί του από εκεί;

Ο χρόνος

Σίγουρα είχε φέρει μαζί του έναν αριθμό.

Τον αριθμό.

Α15532.

Ήταν μπροστά του, πάνω του, μέσα του – και την ίδια στιγμή δεν ήταν πουθενά.

Κρατούσε το μπράτσο του σαν να είχε πάθει κάποιο οδυνηρό διάστρεμμα και κοιτούσε τους πίνακες που είχε συγκεντρώσει όλα αυτά τα χρόνια.

Είχαν πάψει πια να τον παρηγορούν.

Ο νους του έτρεχε ωστόσο σε δύο μικρά έργα, όχι του Παπαλουκά ή του Οικονόμου, έργα όχι ζωγράφων που τόσο είχε αγαπήσει κάποτε αλλά σε ένα ταπεινό έργο δικό του κι ένα της κόρης του. Και τα δύο απεικόνιζαν την ίδια παραλία, από ελαφρώς διαφορετική οπτική γωνία όμως.

 

Ο χρόνος, λένε, εκδικείται τους πάντες. Δεν λυπάται κανέναν. Γιατί να μην εκδικηθεί κι εκείνον; Σε τι ξεχώριζε απ’ όλους τους άλλους;
Ο χρόνος ήταν ο τάφος όλων. Το ήξερε καλά αυτό. Με ή χωρίς στρατόπεδα, με ή χωρίς πολέμους, ο χρόνος δεν είναι παρά ένα απέραντο στρατόπεδο χωρίς συρματοπλέγματα.

Ήταν τέλη της δεκαετίας του ’50, κάπου στο Καβούρι. Ήταν ακόμη νέος και η κόρη του μόλις είχε μπει στην εφηβεία. Ήταν καλοκαίρι. Όλα τα άσχημα τα είχε αφήσει πίσω του και όλα τα ωραία ήταν ακόμη μπροστά του.

Ο χρόνος, λένε, εκδικείται τους πάντες. Δεν λυπάται κανέναν. Γιατί να μην εκδικηθεί κι εκείνον; Σε τι ξεχώριζε απ’ όλους τους άλλους;

Ο χρόνος ήταν ο τάφος όλων. Το ήξερε καλά αυτό. Με ή χωρίς στρατόπεδα, με ή χωρίς πολέμους, ο χρόνος δεν είναι παρά ένα απέραντο στρατόπεδο χωρίς συρματοπλέγματα.

Απασιονάτα

Παλαιότερα, ορισμένα κυριακάτικα πρωινά, έβαζε κι άκουγε τα δαιμονισμένα τραγούδια του Ζακ Μπρελ. Τα τραγουδούσε κι ο ίδιος, συχνά σκεπάζοντας τη μουσική από τα ηχεία. Ήταν κάτι σαν θυμός. Μα από πού ερχόταν αυτός ο θυμός; Δεν τον ενδιέφερε να δώσει καμία απάντηση.

Γιατί μόνο τις Κυριακές ο Μπρελ; Συνταξιούχος ήταν πια – όλες οι μέρες ήταν ίδιες για εκείνον.

Του είχε μείνει όμως από την εποχή που δούλευε ακόμη.

Κι όταν δεν τραγουδούσε ο ίδιος δυνατά, ψιθύριζε γεμάτος ηδονή τους γαλλικούς στίχους με την απαράμιλλη προφορά του, για τους ναύτες και τις πόρνες στο λιμάνι του Άμστερνταμ.

Είχε ωραία φωνή· φωνή τενόρου. Ecco ridente in ciello, τραγουδούσε μερικά κυριακάτικα πρωινά, πάνω από τη φωνή του Λουίτζι Άλβα, το μαντολίνο και την ορχήστρα της Σκάλας, κι έλεγε πως τα πόδια του δεν πατούν πια στη γη.

Τον τελευταίο αυτό χρόνο όμως είχε ξεχάσει και τον Ροσίνι και τον Μπρελ. Άκουγε μόνο Γερμανούς. Ένα παράξενο πράγμα πάλι αυτό. Σαν να ήθελε να εκδικηθεί – αλλά ποιον ακριβώς; Και πώς; Άκουγε τους Γερμανούς για να κάμψει τις κραυγές μέσα στη νύχτα; Τους Γερμανούς;

Καθισμένος στην αγαπημένη του πολυθρόνα, παρακολουθώντας μέσα από τις κουρτίνες του μεγάλου παραθύρου στο σαλόνι τον ήλιο να διαγράφει την τροχιά του από την Ανατολή στη Δύση, κάτω από τη μουσική μπορούσε ν’ ακούσει τα ψελλίσματα της γυναίκας του.

Σηκωνόταν τότε και δυνάμωνε την ένταση του ήχου, διακριτικά να μην τον δει, λες και θα καταλάβαινε τι έκανε ακόμα κι αν τον έβλεπε. Για εκείνον αυτό μετρούσε, είχε ακόμη σημασία.

Ακούγοντας τους δίσκους του, προσπαθούσε να καθυστερήσει τη στιγμή του ύπνου τη νύχτα. Αλλά δεν είχε πια αντοχές. Με το που έγερνε στο μαξιλάρι κοιμόταν σαν κούτσουρο.

Στην αρχή.

Έπειτα από λίγη ώρα, το υποσυνείδητο έπιανε δουλειά. Πολύ σύντομα, οι φωνές του έφταναν ως τον διάδρομο, έξω από την κρεβατοκάμαρα.

Στο βουβό τώρα πικάπ του σαλονιού, είχε απομείνει γυμνός ο δίσκος που άκουγε το απόγευμα: ο Βίλχελμ Κεμπφ στο τρίτο μέρος της Απασιονάτας – αυτό τον ίλιγγο, τον στρόβιλο, την καταιγίδα.

Ξαπλωμένος στο κρεβάτι του, με το μαξιλάρι ιδρωμένο κάτω απ’ τον αυχένα του, άκουγε τώρα κάποιον να τον φωνάζει. Επιτακτικά, με μια αγωνία στο κάλεσμά του. Αλλά δεν ήταν από το στρατόπεδο. Ήταν μια φωνή που τον καλούσε στα ελληνικά. Και του έρχονταν μυρωδιές. Μυρωδιές της άνοιξης στο βουνό: Πρίμουλα, το λεγόμενο Λουλούδι του Δαρβίνου· τσάι του βουνού, ρίγανη, θυμάρι και φασκόμηλο· άγρια μέντα και δυόσμος. Άγριοι νάρκισσοι. Ήταν όλα εκεί και πάλι και μοσχομύριζαν μέσα στ’ όνειρο.

Τα βουνά

Χάρη, έλα, σε ζητάνε.

Αλλά όχι, δεν ήταν μόνο το όνομά του. Μια φωνή, γνώριμη, οικεία, τον καλούσε και με την ιδιότητά του.

Γιατρέ, γιατρέ, έλα, τρέχα, τρέχα.

Μέσα στο αντίσκηνό του βρισκόταν και πάλι το ράντζο εκστρατείας και το άδειο, αναποδογυρισμένο κιβώτιο πυρομαχικών που χρησιμοποιούσε για τραπέζι.

Η περίπολος έπεσε σε ναρκοπέδιο, γιατρέ. Πρέπει να τρέξεις.

Α, τα ελληνικά βουνά την άνοιξη. Όλη η φύση να βρίσκεται σε οίστρο. Σε αυτό το ερωτικό μάδημα που μπορεί να σε εξοντώσει με τον πιο υπέροχο τρόπο.

Γιατρέ, έλα γρήγορα, η νάρκη του θέρισε το υπογάστριο.

Από κάπου μακριά έρχονταν τα ουρλιαχτά του παιδιού που είχε απομείνει χωρίς υπογάστριο. Πήρε μαζί του μπόλικες μορφίνες κι έτρεξε. Από μακριά είδε το τσούρμο από χακί στολές. Στο χώμα, ένα ματωμένο, νεανικό σώμα να συσπάται.

Πόσους ανθρώπους είχε δει στη ζωή του να πεθαίνουν μπροστά του; Δεν είχε κλείσει τα τριάντα και δεν μπορούσε να τους μετρήσει όλους αυτούς που σωριάστηκαν νεκροί μπροστά του. Πρώτα στο στρατόπεδο στην Πολωνία, έπειτα εδώ, σε αυτό το ψηλό βουνό της Ηπείρου.

Πλησίασε διστακτικά σφίγγοντας τα φιαλίδια με τις μορφίνες στις ιδρωμένες του παλάμες. Άκουσε μέσα στ’ όνειρο μια κραυγή. Μακρόσυρτη, παρατεταμένη, άναρθρη.

Ποιος φωνάζει; Αναρωτήθηκε.

Ήταν όμως μονάχα η δική του φωνή.

Οι μυρωδιές του ανοιξιάτικου Γράμμου πλανιούνται ακόμη μέσα στο σκοτεινό δωμάτιο.



Λίγα λόγια για το βιβλίο

Ο Χάρης Περέζ σπάνια ονειρεύεται τις νύχτες. Την τελευταία χρονιά της ζωής του όμως παραμιλάει από τους εφιάλτες και πετάγεται από το κρεβάτι. Στο πλάι του, η γυναίκα του, η Ρετζίνα, κοιμάται βαθιά. Όταν χρόνια μετά τον θάνατό τους, η κόρη τους Έττυ εντοπίζει, εντελώς τυχαία και αναπάντεχα, επιστολές των γονιών της από τότε που ήταν ερωτευμένοι, θα ανακαλύψει πλευρές και εμπειρίες του πατέρα της που αγνοούσε. Από τη ζωή του γνώριζε μονάχα επικεφαλίδες. Ο πατέρας της δεν μίλησε ποτέ για το πώς ένιωσε όταν με φρέσκο ακόμη τον αριθμό του Άουσβιτς στο αριστερό του μπράτσο, κι έχοντας δει τους γονείς του να χάνονται στους θαλάμους αερίων, αναγκάστηκε να βρεθεί στον εμπόλεμο Γράμμο ως γιατρός μάχιμου τάγματος. Και ενώ τα ελληνικά βουνά ποτίζονται με αίμα, ο Χάρης και η Ρετζίνα βομβαρδίζουν ο ένας τον άλλο με γράμματα, τρελαμένοι από τη μοναξιά και την αγωνία. Μήπως τον ξέχασε; Μήπως την ξέχασε; Μήπως σκοτώθηκε; Μαζί με τα όνειρα για μια νέα ζωή στην Αθήνα και τις αναμνήσεις από την κοσμοπολίτικη προπολεμική Θεσσαλονίκη, οι επιστολές αναβιώνουν την αγριότητα μιας ταραγμένης εποχής, μαζί όμως και την αθωότητα της νιότης. Όταν η Έττυ Περέζ εμπιστευτεί τα γράμματα αυτά στον Ηλία Μαγκλίνη θα του θέσει ένα ερώτημα: Μπορούν να γίνουν βιβλίο;https://www.kathimerini.com.cy/assets/modules/wnp/articles/202611/605054/images/b_aousvits.png

Λίγα λόγια για τον συγγραφέα

Ο Ηλίας Μαγκλίνης (1970, Κινσάσα-Λαϊκή Δημοκρατία Κονγκό, πρώην Ζαΐρ) έχει εκδώσει έξι βιβλία μυθοπλασίας και ένα αφήγημα εκλαϊκευμένης ιστορίας. Το πρώτο του βιβλίο, το μυθιστόρημα Σώµα µε σώµα κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Πόλις το 2015. Η νουβέλα του Η ανάκριση (Κέδρος 2008, Μεταίχμιο 2019) μεταφράστηκε στα αγγλικά και τα σερβικά, ενώ μεταφέρθηκε στον κινηματογράφο (2019) με τους Γιώργο Κέντρο και Πηνελόπη Τσιλίκα στους πρωταγωνιστικούς ρόλους, σε σκηνοθεσία του Παναγιώτη Πορτοκαλάκη. Το μυθιστόρημα Πρωινή γαλήνη (2015) τιμήθηκε με το Βραβείο Ουράνη της Ακαδημίας Αθηνών, το Βραβείο Μυθιστορήματος της βιβλιολογικής ιστοσελίδας «Ο Αναγνώστης» και το Βραβείο Μυθιστορήματος του λογοτεχνικού περιοδικού Η Κλεψύδρα. Το μη-μυθοπλαστικό του μυθιστόρημα Είµαι όσα έχω ξεχάσει, Μια αληθινή ιστορία (2019) τιμήθηκε με το Κρατικό Βραβείο Μυθιστορήματος και με το Βραβείο Βιβλιοπωλών Public, ενώ έχει μεταφραστεί στα αλβανικά. Από το 1999 γράφει στην εφηµερίδα Καθηµερινή. Ζει στο Μετς με τη γυναίκα του, τις δυο τους κόρες και τη γάτα τους.

*************************


Μπορεί να είναι εικόνα κείμενο https://www.kathimerini.gr/wp-content/uploads/2026/11/c5-4.jpg?v=1794161869

«Βρήκε τυχαία τις άγνωστες επιστολές του πατέρα της από το Άουσβιτς | Ηλίας Μαγκλίνης»

ΔΕΝ ΒΛΕΠΩ ΟΝΕΙΡΑ ΣΥΝΗΘΩΣ - ΓΡΑΜΜΑΤΑ ΤΟΥ ΧΑΡΡΥ ΣΤΗ ΡΕΤΖΙΝΑ - Βιβλιοπωλεία Εκδόσεις Μαλλιάρης Παιδεία, 978-618-03-5135-4, 9786180351354

Στο επεισόδιο αυτό φιλοξενούμε τον διακεκριμένο συγγραφέα και δημοσιογράφο Ηλία Μαγκλίνη, με αφορμή το νέο του μεταπολεμικό μυθιστόρημα


«Δεν βλέπω όνειρα συνήθως – Γράμματα του Χάρρυ στη Ρετζίνα» που κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Μεταίχμιο. Βασισμένο σε ένα αυθεντικό, ιδιωτικό αρχείο που ανακαλύφθηκε τυχαία, το βιβλίο ξετυλίγει την απίστευτη αληθινή ιστορία του Έλληνα Εβραίου γιατρού Χάρη Περέζ. Μέσα από την πυρετώδη αλληλογραφία με τη σύζυγό του, Ρετζίνα, από το μέτωπο του Γράμμου μεταξύ 1947 και 1951, αναδεικνύεται μια συγκλονιστική ιστορία αγάπης, απώλειας και άγριας επιβίωσης.


 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

 

Ο Ιατρος ΧΑΡΡΥ ΠΕΡΕΖ στο Αουσβιτς

(Συνέντευξη) 

 

Ο Δημήτρης Παπαχρήστος, η «φωνή του Πολυτεχνείου»,μιλάει στην τηλεόραση της «Ν»

https://www.ilamia.gr/wp-content/uploads/2023/11/PAPAXRHSTOS.jpgΔημήτρης Παπαχρήστος/Βικιπαίδεια

Ο Δημήτρης Παπαχρήστος ,  ο  "μυθικός" εκφωνητής του ραδιοφωνικού σταθμού του Πολυτεχνείου του ΄73, ο ραδιοφωνικός παρουσιαστής, ο  συγγραφέας και  αρθρογράφος, μιλά ντόμπρα και σταράτα στον Λάμπη Ταγματάρχη στην TV της Ναυτεμπορική;.

 

Ολύμπιος Δαφέρμος, ένας από τους πρωταγωνιστές στο Πολυτεχνείου , το 1973: «Η Ιστορία δεν σταματά στο γκρέμισμα της Πύλης από το τανκς - Συνεχίζεται. Η πορεία της Μεταπολίτευσης υπενθυμίζει πως η Δημοκρατία δεν είναι απλώς μια "επέτειος" αλλά ότι ο αγώνας για την υπεράσπιση της οφείλει να είναι συνεχής.»

 
Πολυτεχνείο: Μια κουβέντα που πάντα θα επανέρχεται 

 

| Documento HotDoc History


  / @documentotv  

Συζητάμε για την εξέγερση του ΄73 επίμονα και κάποιες στιγμές αντιπαραθετικά αλλά σε καμία περίπτωση «ουδέτερα».

 Η Βασιλική Λάζου και ο Αρτέμης Ψαρομήλιγκος έχουν καλεσμένο τον Ολύμπιο Δαφέρμο, μέλος της Συντονιστικής Επιτροπής Κατάληψης του Πολυτεχνείου το 1973 και συγγραφέα βιβλίων για το αντιδικτατορικό φοιτητικό κίνημα.
Αναπλάθουν μαζί το πολιτικό κλίμα της εποχής και αναζητούν στα γεγονότα τα βαθύτερα αίτια που έφεραν το μεγαλειώδες ξέσπασμα λαού και νεολαίας εναντίον της δικτατορίας το Νοέμβρη του 1973.
Ανιχνεύουν τα όρια ανάμεσα στο «οργανωμένο» και το «αυθόρμητο» και τον τρόπο με τον οποίο συνυπήρξαν οι διαφορετικές πολιτικές δυνάμεις μέσα στο τριήμερο της εξέγερσης.
■ Καταγράφουν το πέρασμα από τις πρώτες ηρωικές αντιχουντικές ενέργειες που λειτούργησαν τα μαύρα χρόνια 1967-1970 σαν κραυγές ελευθερίας και αφύπνισης. Και το πέρασμα σε μια νέα φάση. Θυμίζουν τη σταδιακή κλιμάκωση από τις πρώτες συγκρούσεις το 1972, μέχρι τις στρατεύσεις φοιτητών από τη χούντα που πυροδότησαν την κλιμάκωση της Νομικής τον Φεβρουάριο του 1973.


Το καλοκαίρι εκείνης της χρονιάς τα Πανεπιστήμια ήταν καζάνι που έβραζε. Το Κίνημα του Ναυτικού. Ο Μαρκεζίνης. Η κοινωνία φαινόταν για πρώτη φορά να ακούει με ενδιαφέρον και να διαισθάνεται πως «κάτι συμβαίνει επιτέλους». Πως «έξι χρόνια αρκετά – δεν θα γίνουνε εφτά». Οι φοιτητές έχουν αποκτήσει μαζική απεύθυνση. Και καταφέρνουν να συνεγείρουν τον λαό.
 

Αυτό εκτιμάται ως ειδοποιός διαφορά και γι΄ αυτό «το Πολυτεχνείο» κατατάσσεται στις σημαντικότερες στιγμές της Ιστορίας μας στο δεύτερο μισό του 20ου αιώνα. 


Η Ιστορία δεν σταματά στο γκρέμισμα της Πύλης από το τανκς - Συνεχίζεται. Η πορεία της Μεταπολίτευσης υπενθυμίζει πως η Δημοκρατία δεν είναι απλώς μια «επέτειος» αλλά ότι ο αγώνας για την υπεράσπιση της οφείλει να είναι συνεχής.
-Από την ομάδα του Hot.Doc History.




Δευτέρα, Νοεμβρίου 16, 2026

Ένα ντοκουμέντο από την πρώτη επέτειο της εξέγερσης του Πολυτεχνείου (1974)

ΣΧΟΛΗ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΩΝ ΕΘΝΙΚΟΥ ΜΕΤΣΟΒΕΙΟΥ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟΥ

 Στο υπόγειο του κτιρίου Τοσίτσα βρέθηκαν μπομπίνες με  κινηματογραφικά film. Τα είχε τραβήξει ο Γιάννης Σημηριώτης υπάλληλος τότε στο φωτογραφικό εργαστήριο της Σχολής Αρχιτεκτόνων Μηχανικών ΕΜΠ. 
Στη μία από αυτές υπήρχαν τα στοιχεία του ίδιου και όσων συνεργάστηκαν μαζί του και περιείχε σκηνές από την πρώτη επέτειο της εξέγερσης του Πολυτεχνείου το1974. 
Ευθύνη παραγωγής Γιάννης Σημηριώτης
Συνεργάστηκαν
Μοντάζ Νίκος Κανάκης
Φωτογραφία Γιάννης Σημηριώτης
Αφήγηση Δημήτρης Κόντος
Μακέτες Μαίη Νάσση
Εργαστήρια Δημήτρης Ντάλας
Τα film συντηρήθηκαν και ψηφιοποιήθηκαν με την βοήθεια των εργαζομένων στο Αρχείο της ΕΡΤ, και υπέστησαν επεξεργασία στο Εργαστήριο Τεκμηρίωσης της Σχολής Αρχιτεκτόνων Μηχανικών ΕΜΠ από τους Μπάμπη Λουϊζίδη και Δημήτρη Παπαϊωάννου. 

Την ταυτοποίηση των σκηνών και κάποιων από τα πρόσωπα που εμφανίζονται ανέλαβαν η Ελευθερία Βαρουχάκη και η Αφροδίτη Οικονόμου. 


Παρουσιάζονται αποσπάσματα 9 λεπτών από το πρωτότυπο υλικό, που περιέχουν σκηνές από τον προαύλιο χώρο του Πολυτεχνείου, την έκθεση που έγινε στο κτίριο Αβέρωφ, συνεντεύξεις με συγγενείς θυμάτων, την επίσκεψη του Σπύρου Μουστακλή*, μια συγκινητική στιγμή που τραγουδούν όλοι μαζί στο πρόπυλο και τις πορείες που διοργανώθηκαν.

Σπύρος Μουστακλής(1926-1986)

Τα συμφέροντα των κυρίαρχων τάξεων για τον έλεγχο και την εκμετάλλευση του πλούτου που παράγουν οι λαοί εμποδίζουν την επίλυση του Μεσανατολικού

 

https://www.avgi.gr/sites/default/files/styles/main/public/2026-11/ditiki-oxthi.jpg?h=790be497&itok=NqasW_DHΦανατικοί Εβραίοι  και στρατιώτες στην κατεχόμενη Δυτική όχθη.


Η επικαιροποιημένη μορφή της αποικιοκρατίας



Η ειρήνη, η ελευθερία και η αδελφοσύνη στη Μέση Ανατολή προϋποθέτουν τη συνεργασία των λαών και την υπέρβαση των εθνικών και θρησκευτικών διαιρέσεων

Η ίδρυση του κράτους του Ισραήλ το 1948 στα εδάφη της Παλαιστίνης, που βρίσκονταν υπό βρετανική εντολή, αποτέλεσε σημείο καμπής για τη Μέση Ανατολή. Η επέκταση του ισραηλινού κράτους σε παλαιστινιακά εδάφη και η εδραίωσή του δεν θα ήταν δυνατές χωρίς την υποστήριξη του δυτικού ιμπεριαλισμού. Από την ίδρυσή του, το Ισραήλ λειτουργεί ως προκεχωρημένο φυλάκιο και πολιορκητικός κριός των δυτικών συμφερόντων στην περιοχή, με καθοριστική στρατιωτική, επιστημονική και τεχνική υποστήριξη από τις ΗΠΑ. Η ασφάλειά του αντιμετωπίζεται ως βασικός όρος διατήρησης της δυτικής ηγεμονίας.

Η Παλαιστίνη και ο Λίβανος αποτελούν τις κυριότερες ζώνες παρέμβασης, με συνέπειες για τη Συρία, την Ιορδανία και την Αίγυπτο. Η Παλαιστίνη αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα αποικιοκρατίας και γενοκτονίας, ενώ ο Λίβανος παρουσιάζει στοιχεία ενός σύγχρονου καθεστώτος εξάρτησης, όπου η πολιτική και στρατιωτική αυτονομία περιορίζεται δραστικά.

Η Ιρανική Επανάσταση του 1979 και, αργότερα, η διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης ανέτρεψαν τις διεθνείς ισορροπίες. Μετά το τέλος του Ψυχρού Πολέμου, ο δυτικός ιμπεριαλισμός επιδίωξε να ενσωματώσει πλήρως τις χώρες που διατηρούσαν σχετική ανεξαρτησία. Οι ανατροπές των καθεστώτων του Σαντάμ Χουσεΐν στο Ιράκ και του Μουαμάρ Καντάφι στη Λιβύη, καθώς και η πτώση του Άσαντ στη Συρία, εντάσσονται, σύμφωνα με αυτή την ανάλυση, σε έναν ευρύτερο σχεδιασμό εδραίωσης της δυτικής κυριαρχίας.

Κεντρικό ρόλο σε αυτή τη στρατηγική διαδραματίζει ο έλεγχος των ενεργειακών πόρων. Η Δυτική Ασία διαθέτει τεράστια αποθέματα πετρελαίου και φυσικού αερίου, γεγονός που την καθιστά κρίσιμη για το παγκόσμιο καπιταλιστικό σύστημα. Οι πόλεμοι και οι πολιτικές παρεμβάσεις αποσκοπούν, επομένως, όχι μόνο στην ανατροπή ανεξάρτητων κυβερνήσεων, αλλά και στον έλεγχο του πλούτου και των πολιτικών επιλογών των λαών.

Η νέα αποικιοκρατία εκδηλώνεται χαρακτηριστικά στον Λίβανο και στο Ιράκ. Στον Λίβανο, οι εσωτερικές πολιτικές ισορροπίες και η εξωτερική εξάρτηση περιορίζουν την αυτονομία της χώρας, ενώ ο στρατός αδυνατεί να υπερασπιστεί αποτελεσματικά την επικράτειά της απέναντι στις ισραηλινές επιθέσεις. Παράλληλα, επιχειρείται να στραφεί εναντίον δυνάμεων όπως η Χεζμπολάχ, οι οποίες αντιστέκονται στο Ισραήλ.

Στο Ιράκ, η ανατροπή του Σαντάμ, παρά τον προηγούμενο ρόλο του στον πόλεμο εναντίον του Ιράν, οδήγησε σε ένα κράτος κατακερματισμένο και εξαρτημένο από τις ΗΠΑ. Η δικτατορία του είχε καταπιέσει Κούρδους και Σιίτες, όπως αποδεικνύουν οι σφαγές της Χαλάμπτζα και η επιχείρηση Ανφάλ. Ωστόσο, οι πραγματικές αντιφάσεις της ιρακινής κοινωνίας αξιοποιήθηκαν για τη δημιουργία ενός πολιτικού συστήματος που βασίζεται στην κατανομή των αξιωμάτων μεταξύ Κούρδων, Σιιτών και Σουνιτών, χωρίς ουσιαστική ανεξαρτησία από τις αμερικανικές επιδιώξεις.

Ο θρησκευτικός και εθνικός κατακερματισμός αποδυνάμωσε τη δυνατότητα συγκρότησης μιας ενιαίας πολιτικής δύναμης. Η ανάπτυξη οργανώσεων πολιτικού ισλαμισμού, μεταξύ των οποίων το Ισλαμικό Κράτος (ISIS), και οι εύθραυστες κυβερνητικές συμμαχίες ενίσχυσαν αυτή την κατάσταση. Επιπλέον, η οικονομία του Ιράκ εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις ΗΠΑ, ενώ τα έσοδα από τις εξαγωγές πετρελαίου υπόκεινται σε αμερικανικό έλεγχο. Η εκμετάλλευση των φυσικών πόρων από διεθνή μονοπώλια και οι σκληρές συνθήκες εργασίας επιβαρύνουν τον πληθυσμό.

Παρόμοιες εξαρτήσεις, συγκρούσεις και παρεμβάσεις χαρακτηρίζουν ευρύτερα την περιοχή. Οι ΗΠΑ εμφανίζονται ως ουδέτερος διαμεσολαβητής, ενώ, στην πραγματικότητα, συμβάλλουν στη διαμόρφωση των αντιπαραθέσεων που αποδυναμώνουν τους λαούς και τις χώρες τους.

Απέναντι σε αυτή την πολιτική αναπτύχθηκε ένα μέτωπο αντίστασης με επίκεντρο το Ιράν και τη συμμετοχή της Συρίας του Άσαντ, της Χεζμπολάχ στον Λίβανο, της Ανσάρ Αλλάχ στην Υεμένη και των δυνάμεων Χασντ Αλ Σαάμπι στο Ιράκ. Η πτώση του Άσαντ αποτέλεσε σημαντικό πλήγμα, ενώ οι οικονομικές, πολιτικές και στρατιωτικές πιέσεις κατά του Ιράν συνεχίζονται. Παράλληλα, οι δυνάμεις αντίστασης δεν κατάφεραν να επιλύσουν τις βαθιές κοινωνικές και πολιτικές αντιθέσεις μεταξύ των λαών της περιοχής.

Η Υεμένη έχει αποκτήσει ιδιαίτερη σημασία. Η εξουσία της Σαναά, υπό την ηγεσία της Ανσάρ Αλλάχ, αντιστέκεται στις επιθέσεις της Σαουδικής Αραβίας και στις πιέσεις των συμμάχων της, που συνδέονται με την ευρύτερη σύγκρουση γύρω από το Ιράν και την Παλαιστίνη. Η Τουρκία και το Πακιστάν υποστηρίζοντας τη Σαουδική Αραβία συμβάλλουν στην αποδυνάμωση των δυνάμεων που αντιτίθενται στα ισραηλινά και αμερικανικά σχέδια. Οι εξελίξεις στην Υεμένη ενδέχεται, συνεπώς, να επηρεάσουν καθοριστικά τους συσχετισμούς σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή.

Συνολικά, η αντιπαράθεση παρουσιάζεται ως σύγκρουση μεταξύ των ΗΠΑ και του Ισραήλ, από τη μία πλευρά, και των περιφερειακών δυνάμεων που αντιστέκονται στη δυτική κυριαρχία, από την άλλη. Ωστόσο, πίσω από τις γεωπολιτικές διαφορές βρίσκονται και τα συμφέροντα των κυρίαρχων τάξεων για τον έλεγχο και την εκμετάλλευση του πλούτου που παράγουν οι λαοί.

Η φαινομενικά πανίσχυρη δυτική ηγεμονία αντιμετωπίζει εμπόδια, ενώ η άνοδος της Κίνας και η αδυναμία υποταγής της Ρωσίας κλονίζουν τους διεθνείς συσχετισμούς. Η αντίσταση των λαών μπορεί να περιορίσει την επιθετικότητα του ιμπεριαλισμού και να δημιουργήσει περιθώρια για ευρύτερους κοινωνικούς αγώνες.

Η ειρήνη, η ελευθερία και η αδελφοσύνη στη Μέση Ανατολή προϋποθέτουν τη συνεργασία των λαών και την υπέρβαση των εθνικών και θρησκευτικών διαιρέσεων. Η συνολική απελευθέρωσή τους απαιτεί αντίσταση στον δυτικό ιμπεριαλισμό και στους τοπικούς συμμάχους του, αλλά και τη συγκρότηση μιας ισχυρής συμμαχίας πολιτικών δυνάμεων που θα στηρίζεται στην ισότητα των εθνικών και θρησκευτικών ταυτοτήτων, στην αλληλεγγύη των λαών και στον κεντρικό ρόλο της εργατικής τάξης.

*O Kamil Yildiz είναι συγγραφέας, αρθρογράφος στο  Komün Dergi 

Απόδοση στα ελληνικά: Αρετή Καλεσάκη