«Το να συμμαχείς με τον διάβολο στις διεθνείς σχέσεις δεν
είναι καινοφανές. Το να γίνεσαι όμως διάβολος ο ίδιος και να προκαλείς
την τύχη σου με τη συμμαχία αυτή μου φαίνεται απερίσκεπτο» λέει ο
Καθηγητής στο Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης & Ιστορίας του Παντείου Δημήτρης Χριστόπουλος στο tvxs με αφορμή την στενή σχέση Ελλάδας και Ισραήλ.
Ο καθηγητής μιλάει για τις συνέπειες αυτής της συμμαχίας στη χώρα μας
και τις ελληνοτουρκικές σχέσεις και απαντά στα ερωτήματα που τίθενται
με αφορμή την ταραγμένη γεωπολιτική σκακιέρα από τις επιθέσεις Ισραήλ
και ΗΠΑ στη μέση Ανατολή.
Αυτές τις μέρες μέρος του διεθνούς τύπου βλέπει ήττα στο στρατόπεδο ΗΠΑ – Ισραήλ. Η ανάλυση του CNN για
παράδειγμα λέει πως το δόγμα ισχύος του Τραμπ λυγίζει. Παρά το γεγονός
πως με τον Τραμπ στο τιμόνι δεν υπάρχει καμιά βεβαιότητα, ποια είναι η
άποψή σας;
Μακάρι να είναι όπως λέτε. Δεν έχω επαρκή γνώση να το βεβαιώσω. Την
ώρα που μιλάμε όλα είναι ρευστά. Το μόνο δεδομένο είναι ότι, σε αντίθεση
με το Ισραήλ που είχε σαφή στόχευση από την αρχή του πολέμου, οι ΗΠΑ
σύρθηκαν σε αυτόν χωρίς στρατηγική εξόδου.
Αν είναι ήττα ότι δεν επετεύχθη η αλλαγή καθεστώτος στο Ιράν, τότε,
ναι, οι Αμερικάνοι ηττήθηκαν. Ούτε όμως το Ιράν κέρδισε με τέτοια
πρωτοφανή καταστροφή των υποδομών του από το σφυροκόπημα. Αυτή τη
στιγμή, που τα πράγματα είναι ακόμη οριακά και εύθραυστα, αντιλαμβάνομαι
το αποτέλεσμα ως μια διπλή ήττα. Και των ΗΠΑ και του Ιράν.
Το μακροπρόθεσμα κρίσιμο ερώτημα που πλανάται είναι το μέλλον των
Στενών του Ορμούζ. Αν μετά τον πόλεμο αλλάξει το καθεστώς των στενών
προς την κατεύθυνση που περιορίζει το καθεστώς της ελεύθερης διέλευσης
(transit passage) και τα παράκτια κράτη θα μπορούν πλέον να ασκούν
περιορισμούς ή να ελέγχουν κυριαρχικά το διεθνές πέρασμα, τότε προφανώς ο
πόλεμος αυτός θα βγάλει ενισχυμένο το Ιράν, παρά τις καταστροφές που
υπέστη.
Αν τα Στενά παραμείνουν ως είχαν, τότε σε μακρά διάρκεια δεν θα έχουν αλλάξει πολλά.
Θεωρείτε ότι το τέλος του πολέμου θα βρει αποσταθεροποιημένο
το Ιράν; Υπάρχουν διεθνολόγοι που απαντούν θετικά και άλλοι που θεωρούν
ότι ενδεχομένως να απαντήσει πιο επιθετικά στο μέλλον. Αν γίνει έτσι,
ποιες θα είναι οι συνέπειες στον γεωπολιτικό χάρτη;
Το Ιράν διεξάγει πολέμους δια αντιπροσώπων, αυτό που ονομάζουμε proxy
wars (Χεσμπολά, Χούθι και Χαμάς). Όμως, οι πόλεμοι αυτοί έχουν αιτίες
ενδογενείς. Το Ιράν απλώς υποστηρίζει πάντα το αντι-ισραηλινό στρατόπεδο
και το καθιστά ισχυρότερο. Σε μέση διάρκεια, νομίζω ότι το θεοκρατικό
καθεστώς του Ιράν θα βγει λαβωμένο από αυτόν τον πόλεμο.
Όμως άμεσα, το χειρότερο κακό που έκαναν οι Αμερικάνοι με το
σφυροκόπημα αυτό είναι ότι βγάλανε ενισχυμένους τους Φρουρούς της
Επανάστασης. Σε πολεμικές συνθήκες δεν νοείται αντιπολίτευση. Σε
συνθήκες αμυντικού πολέμου, οι Ιρανοί αντιφρονούντες δεν διανοούνται ότι
είναι δυνατόν να είναι εναντίον της πατρίδας τους, επειδή είναι
εναντίον του καθεστώτος της. Μιλάω με τέτοιους ανθρώπους και δεν έχω
ακούσει από κανέναν κάτι διαφορετικό.
Το ίδιο θα γινόταν και στην Ελλάδα. Η στιγμή της ιταλικής εισβολής
της 28ης Οκτώβρη 1940 δεν είναι η ώρα αντιπολίτευσης στο Μεταξά. Όλοι
στρατεύτηκαν στον πόλεμο. Το βασικό πρόβλημα εδώ όμως δεν είναι το Ιράν.
Είναι το σχέδιο ενός «Μεγάλου Ισραήλ». Όσο μεγάλο και να γίνει, πάντα
θα είναι περιστοιχισμένο από εχθρούς. Γι’ αυτό ειλικρινά απορώ με τους
Ισραηλινούς: από τη μία έχουν φτάσει σε ένα απίστευτο επίπεδο
επιχειρησιακής δυνατότητας, διαλύοντας τους πάντες, όμως όλο αυτό δεν
έχει ένα «δια ταύτα». Είναι πόλεμος για τον πόλεμο. Non stop…
Σε πρόσφατο άρθρο σας αναρωτηθήκατε: «Μετά το Ιράν λοιπόν;
Μπορεί πλέον το Ισραήλ χωρίς εχθρούς; Ή μήπως έχει ήδη βρει το νέο
διάβολο στη γειτονιά;» δίνοντας την απάντηση πως επόμενος στόχος είναι η
Τουρκία. Γιατί το πιστεύετε και αν επαληθευτείτε τι θα σημαίνει αυτό
για τη χώρα μας;
Πριν λίγο καιρό, ο πρώην πρωθυπουργός του Ισραήλ, Νάφταλι Μπένετ,
δήλωσε κατά λέξη: «η Τουρκία είναι το νέο Ιράν». Προφανώς, η Τουρκία
είναι διαφορετική από το Ιράν υπό την έννοια ότι είναι μέλος του ΝΑΤΟ,
είναι χώρα που διατηρεί προσεκτικά σχέσεις με όλον τον δυτικό κόσμο και
κυρίως με τις ΗΠΑ. Είναι όμως ταυτόχρονα μια εύτακτη χώρα που βρίσκεται
σε στρατηγική αντίθεση με τα ισραηλινά σχέδια για τη Μέση Ανατολή.
Δεν πιστεύω ότι το Ισραήλ έχει αυτή τη στιγμή κάποιο σχέδιο πολέμου
με την Τουρκία. Ωστόσο, το σίγουρο είναι ότι ένα τμήμα του ακραίου
βαθέως εβραϊκού κράτους νιώθει πολύ άβολα με μια Τουρκία που δεν
ευθυγραμμίζεται με τα σχέδιά του. Και ο Ερντογάν δεν παύει να το θυμίζει
αυτό βάζοντας λάδι στη φωτιά.
Πριν λίγο καιρό δηλώσατε ανήσυχος σχετικά με τη στρατηγική
συμμαχία που έχει συνομολογήσει η χώρα μας εδώ και περίπου δεκαέξι
χρόνια με το Ισραήλ και την οποία, όπως τονίσατε, διατηρούν όλες οι
κυβερνήσεις, συμπεριλαμβανομένης και της Αριστεράς. Υπογραμμίσατε βέβαια
ότι η κυβέρνηση Μητσοτάκη το παράκανε και αυτό δημιουργεί νέες
γεωπολιτικές ισορροπίες και κινδύνους στην περιοχή. Πότε αρχίσαμε να
προσδενόμαστε στο άρμα αυτό και ποιες είναι οι νέες ισορροπίες σήμερα
που σας ανησυχούν;
Όλα τα προηγούμενα θα ήταν γεωπολιτικές αναλύσεις γενικότερου
ενδιαφέροντος αν η Ελλάδα δεν βρισκόταν δεμένη σε μια στρατηγική
συμμαχία, σε έναν στρατηγικό άξονα με το Ισραήλ. Ο άξονας αυτός μας
φέρνει εγγύτερα στη διένεξη Τουρκίας–Ισραήλ. Κι ενώ με την Τουρκία
έχουμε τα δικά μας θέματα, φορτωνόμαστε διά του άξονα και τα του Ισραήλ.
Αυτό είναι πολύ επισφαλές.
Την πολιτική του άξονα ξεκίνησε ο Γιώργος Παπανδρέου το 2010, την
εδραίωσε ο Αλέξης Τσίπρας επισημοποιώντας την με την τριμερή συνάντηση
κορυφής με Νετανιάχου και Αναστασιάδη και ο Κυριάκος Μητσοτάκης την έχει
βαθύνει σε βαθμό αλόγιστο. Το να βρίσκεσαι όμως σε στρατηγική συμμαχία
με ένα κράτος όπως το Ισραήλ, μόνο επειδή είναι σε αντίθεση με την
Τουρκία, είναι ασύγγνωστο.
Είναι απαράδεκτο επί της αρχής: το να συμμαχείς με τον διάβολο στις
διεθνείς σχέσεις δεν είναι καινοφανές. Το να γίνεσαι όμως διάβολος ο
ίδιος και να προκαλείς την τύχη σου με τη συμμαχία αυτή μου φαίνεται
απερίσκεπτο. Και αυτό δεν το χρεώνω μόνο στον Μητσοτάκη και τον Δένδια.
Ευθύνη φέρουν και οι Τσίπρας–Κοτζιάς.
Ορθά μιλάει σήμερα η Αριστερά για τα εγκλήματα του Ισραήλ, όπως
πρέπει να θυμόμαστε ότι και η ίδια δεν είναι διόλου άμοιρη ευθυνών για
την πρόσδεση της Ελλάδας στο σκληρό φιλοϊσραηλινό λόμπι της ΕΕ.
Παρά
την πολεμική παράδοση των ΗΠΑ, αρκετοί ειδικοί επισημαίνουν ότι με τον
Τραμπ υπάρχει μια τομή, με την έννοια ότι παράλληλα οργανώνει και
αποτελεί πρότυπο για τη διεθνή νέα Ακροδεξιά. Ποια είναι η εκτίμησή σας;
Υπάρχουν και τομές, υπάρχουν όμως και συνέχειες. Η συνέχεια είναι ότι
ο αμερικανικός ιμπεριαλισμός ήταν πάντα εκεί. Δεν τον ξεκίνησε ο
αμερικανός πρόεδρος χθες. Φυσικά λοιπόν υπάρχει μια γραμμή συνέχειας της
επιθετικότητας του δυτικού κόσμου, και κυρίως των ΗΠΑ.
Η Ευρώπη πάντα στοιχιζόταν σε αυτό με κάποιες εξαιρέσεις. Τιμητικές
μεν, εξαιρέσεις δε. Για παράδειγμα, το 2003, Γαλλία και Γερμανία – και η
χώρα μας – δεν στοιχήθηκαν με τις ΗΠΑ στον άδικο πόλεμο εναντίον του
Ιράκ. Τώρα κανείς δεν θεωρεί τον πόλεμο αυτό δικό του. Αυτό έχει
εκνευρίσει αφόρητα τον Τραμπ, γι’ αυτό εξετάζει το ενδεχόμενο να φύγουν
οι ΗΠΑ από το ΝΑΤΟ. Αν γίνει κάτι τέτοιο, θα είναι και η σημαντικότερη
συνέπεια αυτού του πολέμου.
Η διεθνής Αριστερά πάλευε για τρεις γενιές να διαλύσει το ΝΑΤΟ και ο
Τραμπ θα το καταφέρει με συνοπτικές διαδικασίες. Πανουργία της ιστορίας…
Δημήτρης Χριστόπουλος στο tvxs / Γιατί η στρατηγική συμμαχία με το Ισραήλ είναι επικίνδυνη για την Ελλάδα
