Τρίτη, Νοεμβρίου 17, 2026

Τι δεν ψηφίσατε, ρε μα&%$ες – Στην Καλιφόρνια απέρριψαν την φορολόγηση των πλουσίων!

 

tax the rich Η απόφαση των κατοίκων της Καλιφόρνιας να απορρίψουν τη φορολόγηση των δισεκατομμυριούχων, επαναφέρει με τον πιο τρομακτικό τρόπο τη μαρξιστική έννοια της «ψευδούς συνείδησης» - του Α. Χατζηστεφάνου | Εφημερίδα των Συντακτών

Τι δεν ψηφίσατε, ρε μα&%$ες – Στην Καλιφόρνια απέρριψαν την φορολόγηση των πλουσίων!



Άρης Χατζηστεφάνου στο Reader: «Ο καπιταλισμός σκοτώνει τη δημιουργικότητα»του Άρη Χατζηστεφάνου | Εφημερίδα των Συντακτών

Η απόφαση των κατοίκων της Καλιφόρνιας να απορρίψουν τη φορολόγηση των δισεκατομμυριούχων, που θα προσέφερε τουλάχιστον 100 δισ. δολάρια για εκατομμύρια ανασφάλιστους και παιδιά, επαναφέρει με τον πιο τρομακτικό τρόπο τη μαρξιστική έννοια της «ψευδούς συνείδησης». Η περίπτωσή τους όμως, είναι ο κανόνας και όχι η εξαίρεση.

Η ερώτηση που τέθηκε μπροστά στις κάλπες δεν θα μπορούσε να είναι απλούστερη: Θέλετε να φορολογήσουμε για μία φορά το 5% της περιουσίας περίπου 250 δισεκατομμυριούχων -ο πλούτος των οποίων ανέρχεται στα 2,1 τρισ. δολάρια και αυξήθηκε κατά 144% τα τελευταία τρία χρόνια- προκειμένου να προσφέρουμε ιατροφαρμακευτική περίθαλψη σε τουλάχιστον 3,5 εκατομμύρια Καλιφορνέζους και κυρίως σε ανασφάλιστα παιδιά;

Και οι Καλιφορνέζοι απάντησαν… Όχι, ευχαριστούμε, δεν θα πάρουμε.

Προκειμένου να πείσουν τους πολίτες ότι η περίφημη Πρόταση 40 (Prop) δεν ήταν προς το συμφέρον τους, το άτυπο «λόμπι των δισεκατομμυριούχων» πιστεύεται ότι δαπάνησε τουλάχιστον 400 εκατομμύρια δολάρια σε επιχειρήσεις επηρεασμού της κοινή γνώμης, με βασικό επιχείρημα ότι οι μεγιστάνες του πλούτου θα εγκαταλείψουν μαζικά την Πολιτεία. Παρά το γεγονός όμως ότι σειρά ερευνών αποδεικνύει πως αυτό δεν συμβαίνει σχεδόν ποτέ (με χαρακτηριστικότερα παραδείγματα τη Νέα Υόρκη και το Νιου Τζέρσεϊ, όπου και μετά τη φορολόγηση οι μετακινήσεις των εκατομμυριούχων ήταν χαμηλότερες από τον μέσο όρο του πληθυσμού), οι ψηφοφόροι προτίμησαν να… πυροβολήσουν τα πόδια τους.

Είναι γεγονός ότι τόσο η φορολόγηση των δισεκατομμυριούχων της Καλιφόρνιας όσο και το Obamacare θα μπορούσαν να δεχθούν σκληρή κριτική από τα αριστερά.

Δεν ήταν βέβαια η πρώτη φορά που οι Αμερικανοί έθεσαν τα συμφέροντα των ελίτ πάνω από τα δικά τους. Όταν ο πρόεδρος Ομπάμα προώθησε τα προγράμματα δωρεάν καθολικής περίθαλψης (Obamacare), τα λόμπι των φαρμακευτικών εταιρειών κατάφεραν να πείσουν σημαντικά τμήματα του πληθυσμού ότι πρόκειται για μια «κομμουνιστική απειλή», που θα αύξανε τελικά το κόστος περίθαλψης. Η εκστρατεία παραπληροφόρησης πέρασε γρήγορα στον χώρο της άκρας Δεξιάς, όπου οι σχετικές θεωρίες συνωμοσίας θύμιζαν απελπιστικά τα επιχειρήματα των αντιεμβολιαστών την περίοδο της πανδημίας. Ανάμεσα στις πιο παρανοϊκές θεωρίες, που εντόπισε τότε το περιοδικό Mother Jones, αναφερόταν ότι το Obamacare θα τοποθετούσε τσιπάκια στους ασθενείς, θα συγκέντρωνε προσωπικά δεδομένα εκατομμυρίων πολιτών, θα οδηγούσε σε κλείσιμο χιλιάδες μικρομεσαίες επιχειρήσεις, θα άφηνε ηλικιωμένους καρκινοπαθείς να πεθάνουν αβοήθητοι και (το καλύτερο) θα οδηγούσε σε αύξηση της φορολογίας ηλεκτρικών εξωλέμβιων μηχανών και εργαλείων ψαρέματος!

Είναι γεγονός ότι τόσο η φορολόγηση των δισεκατομμυριούχων της Καλιφόρνιας όσο και το Obamacare θα μπορούσαν να δεχθούν σκληρή κριτική από τα αριστερά: Το πρώτο, γιατί αποτελεί ένα ημίμετρο, το οποίο σε τελική ανάλυση νομιμοποιεί το καθεστώς φοροασυλίας των γιγάντων της Σίλικον Βάλεϊ. Το δεύτερο, γιατί το πρόγραμμα του Ομπάμα δεν αμφισβήτησε τον ληστρικό ρόλο του ιδιωτικού τομέα στον χώρο της Υγείας, ενώ σταδιακά διαβρώθηκε και το ίδιο από τις απαιτήσεις των πολυεθνικών του φαρμάκου. Δυστυχώς όμως, η κριτική δεν ασκήθηκε υπό το πρίσμα περισσότερων διεκδικήσεων αλλά με τη δεξιά, φιλελεύθερη και συνωμοσιολογική προσέγγιση των ανθρώπων που τάσσονταν με τους ταξικούς εχθρούς τους. Και αυτό είναι ο ορισμός της μαρξιστικής έννοιας της ψευδούς συνείδησης.

Αν και ο Μαρξ δεν χρησιμοποίησε ποτέ τον συγκεκριμένο όρο, οι αναφορές του στον τρόπο με τον οποίο οι ελίτ προωθούν παραπλανητικές και βλαπτικές ιδέες στην εργατική τάξη επέτρεψαν σε μετέπειτα στοχαστές, όπως ο Λούκατς, ο Γκράμσι και η σχολή της Φρανκφούρτης, να προσδιορίσουν με ακρίβεια το φαινόμενο. Η ψευδής συνείδηση περιέγραφε πλέον όλους τους τρόπους με τους οποίους αποκρύπτονται οι σχέσεις εκμετάλλευσης και ανισότητας στο καπιταλιστικό σύστημα, ώστε να γίνεται αποδεκτή και να νομιμοποιείται η εξουσία της αστικής τάξης. Με αυτή τη διευρυμένη ερμηνεία όμως, καταλαβαίνουμε ότι η ψευδής συνείδηση δεν αφορά μόνο τους «αφελείς Αμερικανούς», όπως θέλουμε να πιστεύουμε.

Ψευδής συνείδηση είναι η πίστη στην αριστεία μέσα σε ένα ταξικά ναρκοθετημένο περιβάλλον. Είναι η αποδοχή της λεγόμενης οικονομίας της διάχυσης (trickle down economics), σύμφωνα με την οποία τα υπερκέρδη των δισεκατομμυριούχων θα διαχυθούν ως διά μαγείας στο σύνολο της κοινωνίας. Ψευδής συνείδηση είναι η αντίληψη ότι λιγότεροι φόροι σημαίνουν υψηλότερο εισόδημα και ελευθερία οικονομικών επιλογών ή ότι το εισόδημά σου απειλείται από έναν μετανάστη που φτάνει με μια βάρκα στις ακτές της χώρας σου κι όχι από τον μεγιστάνα που εισέρχεται με ένα αφορολόγητο γιοτ αξίας ενός, δύο ή τριών δισεκατομμυρίων ευρώ. Ψευδής συνείδηση είναι όσα θα ακούσεις σε ένα νυχτερινό δελτίο ειδήσεων, όσα θα μάθεις στην πολιτική οικονομία του Λυκείου και του Πανεπιστημίου ή όσα θα σε «διδάξουν» για τα προτερήματα της οικονομίας του διαμοιρασμού στα εργασιακά δικαιώματα.

Η απόφαση των κατοίκων της Καλιφόρνιας να αρνηθούν τα χρήματα των δισεκατομμυριούχων είναι απλώς, η απόδειξη ότι εμπέδωσαν το μήνυμα που λαμβάνουν από την πρώτη ημέρα της γέννησής τους.

Rameau - Suite en la Gavotte et six Doubles / Natacha Kudritskaya ‪@festival1001notes

https://scontent.fath5-1.fna.fbcdn.net/v/t1.6435-1/72682806_1400459890117742_8444201476858839040_n.jpg?stp=c0.0.1638.1638a_dst-jpg_tt6&cstp=mx1638x1638&ctp=s480x480&_nc_cat=109&_nc_map=urlgen_bucketless&ccb=1-7&_nc_sid=2d3e12&_nc_ohc=gq6eh_B3VKQQ7kNvwG2Pb3B&_nc_oc=AdqGslibWblldBzmzjM9d5R2xIJV16blvcRCH1L_g66xQQpn_Srj9M0SsRXF8Z4stp4&_nc_zt=24&_nc_ht=scontent.fath5-1.fna&_nc_gid=soQLXDAi7Ev6qw8Yl43jxQ&_nc_ss=7b2a8&oh=00_AQTM0AvcQ_VAxGiuOPkySjbOkn8C5zVsI07fBIAkf2t9JA&oe=6B237787Natacha Kudritskaya

Το Rameau CD είναι διαθέσιμο στη διεύθυνση: https://festival1001notes.com/collect... 
Βίντεο σε σκηνοθεσία Simon Bouisson
Ηχογράφηση από τον Thibaud Maillard

Η Ουκρανή πιανίστα Νατάσα Κουντρίτσκαγια ανέπτυξε ενδιαφέρον για τη γαλλική μουσική στο Ωδείο του Κιέβου και σταδιακά ενθουσιάστηκε με τον Ραμώ, του οποίου η 250ή επέτειος θανάτου γιορτάστηκε το 2014. 
Το 2011, το Αβαείο Ρουαγιομόν, το οποίο μόλις είχε αποκτήσει τη μεγαλύτερη συλλογή τεκμηρίωσης σχετικής με τον Ραμώ, καλωσόρισε τη Νατάσα ως resident artist. Διεξήγαγε εκτενή έρευνα για τον Ραμώ, ανακαλύπτοντας νέα έργα και τρόπους ερμηνείας της μουσικής του. Εστίασε ιδιαίτερα στον αξιοσημείωτο μοντερνισμό της γραφής του. Η ηχογράφηση σε CD επιβεβαιώθηκε και η Νατάσα αποφάσισε να παίξει σε ένα σύγχρονο πιάνο Yamaha. 
Εξηγεί την επιλογή της: «Τα έργα για τσέμπαλο του Ραμώ αποτελούν έναν θεμελιώδη θησαυρό στην εξέλιξη του οργάνου και στις τεχνικές εκτέλεσης. Αυτός ο πλούτος γίνεται εμφανής όταν τα έργα παίζονται σε ένα σύγχρονο πιάνο, ωστόσο πολύ λίγα από τα έργα του ηχογραφήθηκαν σε σύγχρονα πιάνα τον 20ό αιώνα».

 

Ζαν Φιλίπ Ραμώ, ο δεξιοτέχνης του μπαρόκ :ένα συναρπαστικά δραματοποιημένο ντοκιμαντέρ

Το ντοκιμαντέρ Jean Philippe Rameau, le maître du baroque (Γαλλία, 2014) παρουσιάζει τη ζωή, το έργο και τη μουσική ιδιοφυΐα του σπουδαίου Γάλλου συνθέτη και θεωρητικού της μουσικής Ζαν-Φιλίπ Ραμό (Jean-Philippe Rameau).


Κύρια θέματα του ντοκιμαντέρ:

• Τα πρώτα χρόνια: Η γέννησή του στη  Ντιζόν, η οικογενειακή του σχέση με τη μουσική και τα νεανικά του ταξίδια ως οργανίστα και βιολονίστα σε διάφορες πόλεις της Γαλλίας (όπως η Αβινιόν, η Λυών και το Παρίσι).
• Η θεωρία της μουσικής: Η τεράστια συνεισφορά του Ραμό στην αρμονία και τη θεμελιώδη βάση (base fondamentale), η οποία άλλαξε τον τρόπο που κατανοούμε τη δυτική τονική μουσική.
• Τα οπερατικά και οργανικά του έργα: Η αφοσίωσή του στη σύνθεση μεγάλων έργων και λυρικών τραγωδιών (όπως Hippolyte et Aricie, Les Indes galantes και Dardanus) σε μεγάλη ηλικία, που τον καθιέρωσαν ως κορυφαία μορφή του γαλλικού μπαρόκ.

ΜΕΓΑΛΟΙ ΕΡΜΗΝΕΥΤΕΣ ΤΟΥ ΠΙΑΝΟΥ ΣΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΜΑΣ : BRUCE LIU (Best of) /15 ερμηνείες σε Play List

 Ο Bruce Liu (κινεζικής καταγωγής Καναδός πιανίστας) είναι  ένας από τους πιο περιζήτητους νέους πιανίστες παγκοσμίως τα τελευταία χρόνια. Κέρδισε την πρώτη θέση στον 18ο Διεθνή Διαγωνισμό Πιάνου Σοπέν το 2021, γεγονός που τον έφερε στο διεθνές προσκήνιο.


Οι κριτικές για τις ερμηνείες του είναι ως επί το πλείστον θετικές, θεωρώντας ότι διαθέτει «εκπληκτική ομορφιά» και «τέλεια τεχνική». Σε συναυλία του στο Carnegie Hall το 2026, σχολιάστηκε η «δεξιοτεχνία και η  κομψότητα», σε μια ιδιαίτερα εξαιρετική ερμηνεία στα έργα του Σοπέν.

 
 Έχει υπογράψει συμβόλαιο με την Deutsche Grammophon (DG) και κυκλοφορεί άλμπουμ. Θαυμάστε τις ερμηνείες του σε διάφορα απαιτητικά συνθετικά έργα  από αυτόν τον κύκλο συνεργασίας με την εταιρεία.

Bruce Liu (1997)/Wikipedia

«Δεν βλέπω όνειρα συνήθως – Γράμματα του Χάρρυ στη Ρετζίνα» : Η αγριότητα μιας εποχής μέσα από τα ερωτικά γράμματα δύο ερωτευμένων ελληνοεβραίων νέων

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Ηλία Μαγκλίνη «Δεν βλέπω όνειρα συνήθως – Γράμματα του Χάρρυ στη Ρετζίνα», το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 10 Νοεμβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός  

bookpress.gr

Παιδικές σκηνές

Είχε κάπου διαβάσει ότι ο Μένγκελε λάτρευε την Ονειροπόληση από τις Παιδικές σκηνές του Σούμαν. Τον έπιασε ναυτία. Με την πρώτη ευκαιρία, πήρε το παλιό του βινύλιο με τη Μάρτα Άργκεριχ στο πιάνο κι έβαλε να ακούσει το έβδομο μέρος από τις Παιδικές σκηνές. Την Ονειροπόληση.

Περίμενε για λίγο μαγκωμένος, κρατώντας σχεδόν την ανάσα του. Μετά τα πρώτα μέτρα της μουσικής όμως κάτι ξεπλύθηκε μέσα του. Ησύχασε. Κάπως.

Η μουσική έκανε λοιπόν θαύματα. Ακόμα και η ίδια αυτή μουσική που κάποτε θαύμαζε ο Γιόζεφ Μένγκελε, ο επονομαζόμενος Άγγελος του Θανάτου μέσα στο στρατόπεδο.

Πολλά χρόνια μετά του είπαν: ήταν γιατρός, όπως κι εσείς.

Όχι, απάντησε εκείνος, δεν ήταν γιατρός όπως εγώ. Δεν είμαστε συνάδελφοι με αυτόν τον άνθρωπο. Καταλαβαίνετε; Έπειτα τον ρώτησαν: Εσείς εκεί μέσα υποβληθήκατε σε ιατρικά πειράματα;

Εγώ, είπε με τον ξερό, ιατρικό του τρόπο, δεν υποβλήθηκα ποτέ σε ιατρικά πειράματα. Τόσο απλά; Μάλιστα, τόσο απλά. Είμαι γιατρός· δεν είμαι κλόουν.

Είχε συνηθίσει να βλέπει στρατιώτες να χτυπούν μέχρι θανάτου ή να πυροβολούν άλλους τρόφιμους του στρατοπέδου. Αυτό το έβλεπες σχεδόν κάθε μέρα εκεί μέσα. Ή το άκουγες: τον πυροβολισμό, την κραυγή.

Δεν έπαυε όμως να τον ταράζει ότι γιατροί εκεί μέσα –όσο κι αν αρνιόταν να το παραδεχτεί, ήταν και αυτοί συνάδελφοί του– έκαναν ακριβώς το ίδιο, με το πρόσχημα της επιστημονικής έρευνας.

Τη μοναδική φορά που μίλησε για όσα έζησε εκεί μέσα, τα λόγια του ήταν αυτά:

Υπήρχε ένα μπλοκ όπου κάνανε πειράματα. Για τους διδύμους, για τις εγκύους, για γενετικά… ήταν εκεί κάτι γιατροί, εγκληματίες –καθηγηταί πανεπιστημίου, πρυτάνεις Γερμανοί–, καθάρματα. Κάνανε φοβερά πειράματα εκεί. Κάνανε πειράματα πόσο αντέχει στο κρύο νερό ένας άνθρωπος. Αφαιρούσαν τα γεννητικά όργανα, κάνανε γενετικά πειράματα – φοβερά πράγματα. Ο αδερφός του Ρενέ Μόλχο πέρασε από τέτοια πειράματα. Του κάνανε πειράματα και πέθανε. Εκεί.

Οι Παιδικές σκηνές επέζησαν και αυτές του στρατοπέδου. Αλλά είχαν αυτό το δικαίωμα; Να επιζήσουν των ιατρικών πειραμάτων; Του Μένγκελε και των άλλων γιατρών; Ή μήπως όχι; Μήπως τις είχαν νοθεύσει με τρόπο ανεπανόρθωτο; Σκότωναν τη μουσική έτσι;

Και τη μουσική;

Καθώς περνούσαν τα χρόνια, του φαινόταν όλο και πιο αλλόκοτο που το σώμα του είχε ταξιδέψει τόσο πολύ, είχε φτάσει τόσο μακριά. Αυτό το γέρικο κορμί που περιφερόταν σε ένα διαμέρισμα επί της Ασκληπιού, στο κέντρο της Αθήνας, είχε περάσει από έναν κόσμο όπου ένας δολοφόνος δάκρυζε ακούγοντας Ρόμπερτ Σούμαν.

Το μυαλό του σταματούσε κάτι τέτοιες στιγμές. Όπως όταν δοκίμαζε να σκεφτεί το άπειρο.

Ήταν σαν να είχε βρεθεί σε μια άλλη διάσταση, σε ένα παράλληλο σύμπαν και να είχε επιστρέψει.

Τι είχε φέρει όμως μαζί του από εκεί;

Ο χρόνος

Σίγουρα είχε φέρει μαζί του έναν αριθμό.

Τον αριθμό.

Α15532.

Ήταν μπροστά του, πάνω του, μέσα του – και την ίδια στιγμή δεν ήταν πουθενά.

Κρατούσε το μπράτσο του σαν να είχε πάθει κάποιο οδυνηρό διάστρεμμα και κοιτούσε τους πίνακες που είχε συγκεντρώσει όλα αυτά τα χρόνια.

Είχαν πάψει πια να τον παρηγορούν.

Ο νους του έτρεχε ωστόσο σε δύο μικρά έργα, όχι του Παπαλουκά ή του Οικονόμου, έργα όχι ζωγράφων που τόσο είχε αγαπήσει κάποτε αλλά σε ένα ταπεινό έργο δικό του κι ένα της κόρης του. Και τα δύο απεικόνιζαν την ίδια παραλία, από ελαφρώς διαφορετική οπτική γωνία όμως.

 

Ο χρόνος, λένε, εκδικείται τους πάντες. Δεν λυπάται κανέναν. Γιατί να μην εκδικηθεί κι εκείνον; Σε τι ξεχώριζε απ’ όλους τους άλλους;
Ο χρόνος ήταν ο τάφος όλων. Το ήξερε καλά αυτό. Με ή χωρίς στρατόπεδα, με ή χωρίς πολέμους, ο χρόνος δεν είναι παρά ένα απέραντο στρατόπεδο χωρίς συρματοπλέγματα.

Ήταν τέλη της δεκαετίας του ’50, κάπου στο Καβούρι. Ήταν ακόμη νέος και η κόρη του μόλις είχε μπει στην εφηβεία. Ήταν καλοκαίρι. Όλα τα άσχημα τα είχε αφήσει πίσω του και όλα τα ωραία ήταν ακόμη μπροστά του.

Ο χρόνος, λένε, εκδικείται τους πάντες. Δεν λυπάται κανέναν. Γιατί να μην εκδικηθεί κι εκείνον; Σε τι ξεχώριζε απ’ όλους τους άλλους;

Ο χρόνος ήταν ο τάφος όλων. Το ήξερε καλά αυτό. Με ή χωρίς στρατόπεδα, με ή χωρίς πολέμους, ο χρόνος δεν είναι παρά ένα απέραντο στρατόπεδο χωρίς συρματοπλέγματα.

Απασιονάτα

Παλαιότερα, ορισμένα κυριακάτικα πρωινά, έβαζε κι άκουγε τα δαιμονισμένα τραγούδια του Ζακ Μπρελ. Τα τραγουδούσε κι ο ίδιος, συχνά σκεπάζοντας τη μουσική από τα ηχεία. Ήταν κάτι σαν θυμός. Μα από πού ερχόταν αυτός ο θυμός; Δεν τον ενδιέφερε να δώσει καμία απάντηση.

Γιατί μόνο τις Κυριακές ο Μπρελ; Συνταξιούχος ήταν πια – όλες οι μέρες ήταν ίδιες για εκείνον.

Του είχε μείνει όμως από την εποχή που δούλευε ακόμη.

Κι όταν δεν τραγουδούσε ο ίδιος δυνατά, ψιθύριζε γεμάτος ηδονή τους γαλλικούς στίχους με την απαράμιλλη προφορά του, για τους ναύτες και τις πόρνες στο λιμάνι του Άμστερνταμ.

Είχε ωραία φωνή· φωνή τενόρου. Ecco ridente in ciello, τραγουδούσε μερικά κυριακάτικα πρωινά, πάνω από τη φωνή του Λουίτζι Άλβα, το μαντολίνο και την ορχήστρα της Σκάλας, κι έλεγε πως τα πόδια του δεν πατούν πια στη γη.

Τον τελευταίο αυτό χρόνο όμως είχε ξεχάσει και τον Ροσίνι και τον Μπρελ. Άκουγε μόνο Γερμανούς. Ένα παράξενο πράγμα πάλι αυτό. Σαν να ήθελε να εκδικηθεί – αλλά ποιον ακριβώς; Και πώς; Άκουγε τους Γερμανούς για να κάμψει τις κραυγές μέσα στη νύχτα; Τους Γερμανούς;

Καθισμένος στην αγαπημένη του πολυθρόνα, παρακολουθώντας μέσα από τις κουρτίνες του μεγάλου παραθύρου στο σαλόνι τον ήλιο να διαγράφει την τροχιά του από την Ανατολή στη Δύση, κάτω από τη μουσική μπορούσε ν’ ακούσει τα ψελλίσματα της γυναίκας του.

Σηκωνόταν τότε και δυνάμωνε την ένταση του ήχου, διακριτικά να μην τον δει, λες και θα καταλάβαινε τι έκανε ακόμα κι αν τον έβλεπε. Για εκείνον αυτό μετρούσε, είχε ακόμη σημασία.

Ακούγοντας τους δίσκους του, προσπαθούσε να καθυστερήσει τη στιγμή του ύπνου τη νύχτα. Αλλά δεν είχε πια αντοχές. Με το που έγερνε στο μαξιλάρι κοιμόταν σαν κούτσουρο.

Στην αρχή.

Έπειτα από λίγη ώρα, το υποσυνείδητο έπιανε δουλειά. Πολύ σύντομα, οι φωνές του έφταναν ως τον διάδρομο, έξω από την κρεβατοκάμαρα.

Στο βουβό τώρα πικάπ του σαλονιού, είχε απομείνει γυμνός ο δίσκος που άκουγε το απόγευμα: ο Βίλχελμ Κεμπφ στο τρίτο μέρος της Απασιονάτας – αυτό τον ίλιγγο, τον στρόβιλο, την καταιγίδα.

Ξαπλωμένος στο κρεβάτι του, με το μαξιλάρι ιδρωμένο κάτω απ’ τον αυχένα του, άκουγε τώρα κάποιον να τον φωνάζει. Επιτακτικά, με μια αγωνία στο κάλεσμά του. Αλλά δεν ήταν από το στρατόπεδο. Ήταν μια φωνή που τον καλούσε στα ελληνικά. Και του έρχονταν μυρωδιές. Μυρωδιές της άνοιξης στο βουνό: Πρίμουλα, το λεγόμενο Λουλούδι του Δαρβίνου· τσάι του βουνού, ρίγανη, θυμάρι και φασκόμηλο· άγρια μέντα και δυόσμος. Άγριοι νάρκισσοι. Ήταν όλα εκεί και πάλι και μοσχομύριζαν μέσα στ’ όνειρο.

Τα βουνά

Χάρη, έλα, σε ζητάνε.

Αλλά όχι, δεν ήταν μόνο το όνομά του. Μια φωνή, γνώριμη, οικεία, τον καλούσε και με την ιδιότητά του.

Γιατρέ, γιατρέ, έλα, τρέχα, τρέχα.

Μέσα στο αντίσκηνό του βρισκόταν και πάλι το ράντζο εκστρατείας και το άδειο, αναποδογυρισμένο κιβώτιο πυρομαχικών που χρησιμοποιούσε για τραπέζι.

Η περίπολος έπεσε σε ναρκοπέδιο, γιατρέ. Πρέπει να τρέξεις.

Α, τα ελληνικά βουνά την άνοιξη. Όλη η φύση να βρίσκεται σε οίστρο. Σε αυτό το ερωτικό μάδημα που μπορεί να σε εξοντώσει με τον πιο υπέροχο τρόπο.

Γιατρέ, έλα γρήγορα, η νάρκη του θέρισε το υπογάστριο.

Από κάπου μακριά έρχονταν τα ουρλιαχτά του παιδιού που είχε απομείνει χωρίς υπογάστριο. Πήρε μαζί του μπόλικες μορφίνες κι έτρεξε. Από μακριά είδε το τσούρμο από χακί στολές. Στο χώμα, ένα ματωμένο, νεανικό σώμα να συσπάται.

Πόσους ανθρώπους είχε δει στη ζωή του να πεθαίνουν μπροστά του; Δεν είχε κλείσει τα τριάντα και δεν μπορούσε να τους μετρήσει όλους αυτούς που σωριάστηκαν νεκροί μπροστά του. Πρώτα στο στρατόπεδο στην Πολωνία, έπειτα εδώ, σε αυτό το ψηλό βουνό της Ηπείρου.

Πλησίασε διστακτικά σφίγγοντας τα φιαλίδια με τις μορφίνες στις ιδρωμένες του παλάμες. Άκουσε μέσα στ’ όνειρο μια κραυγή. Μακρόσυρτη, παρατεταμένη, άναρθρη.

Ποιος φωνάζει; Αναρωτήθηκε.

Ήταν όμως μονάχα η δική του φωνή.

Οι μυρωδιές του ανοιξιάτικου Γράμμου πλανιούνται ακόμη μέσα στο σκοτεινό δωμάτιο.



Λίγα λόγια για το βιβλίο

Ο Χάρης Περέζ σπάνια ονειρεύεται τις νύχτες. Την τελευταία χρονιά της ζωής του όμως παραμιλάει από τους εφιάλτες και πετάγεται από το κρεβάτι. Στο πλάι του, η γυναίκα του, η Ρετζίνα, κοιμάται βαθιά. Όταν χρόνια μετά τον θάνατό τους, η κόρη τους Έττυ εντοπίζει, εντελώς τυχαία και αναπάντεχα, επιστολές των γονιών της από τότε που ήταν ερωτευμένοι, θα ανακαλύψει πλευρές και εμπειρίες του πατέρα της που αγνοούσε. Από τη ζωή του γνώριζε μονάχα επικεφαλίδες. Ο πατέρας της δεν μίλησε ποτέ για το πώς ένιωσε όταν με φρέσκο ακόμη τον αριθμό του Άουσβιτς στο αριστερό του μπράτσο, κι έχοντας δει τους γονείς του να χάνονται στους θαλάμους αερίων, αναγκάστηκε να βρεθεί στον εμπόλεμο Γράμμο ως γιατρός μάχιμου τάγματος. Και ενώ τα ελληνικά βουνά ποτίζονται με αίμα, ο Χάρης και η Ρετζίνα βομβαρδίζουν ο ένας τον άλλο με γράμματα, τρελαμένοι από τη μοναξιά και την αγωνία. Μήπως τον ξέχασε; Μήπως την ξέχασε; Μήπως σκοτώθηκε; Μαζί με τα όνειρα για μια νέα ζωή στην Αθήνα και τις αναμνήσεις από την κοσμοπολίτικη προπολεμική Θεσσαλονίκη, οι επιστολές αναβιώνουν την αγριότητα μιας ταραγμένης εποχής, μαζί όμως και την αθωότητα της νιότης. Όταν η Έττυ Περέζ εμπιστευτεί τα γράμματα αυτά στον Ηλία Μαγκλίνη θα του θέσει ένα ερώτημα: Μπορούν να γίνουν βιβλίο;https://www.kathimerini.com.cy/assets/modules/wnp/articles/202611/605054/images/b_aousvits.png

Λίγα λόγια για τον συγγραφέα

Ο Ηλίας Μαγκλίνης (1970, Κινσάσα-Λαϊκή Δημοκρατία Κονγκό, πρώην Ζαΐρ) έχει εκδώσει έξι βιβλία μυθοπλασίας και ένα αφήγημα εκλαϊκευμένης ιστορίας. Το πρώτο του βιβλίο, το μυθιστόρημα Σώµα µε σώµα κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Πόλις το 2015. Η νουβέλα του Η ανάκριση (Κέδρος 2008, Μεταίχμιο 2019) μεταφράστηκε στα αγγλικά και τα σερβικά, ενώ μεταφέρθηκε στον κινηματογράφο (2019) με τους Γιώργο Κέντρο και Πηνελόπη Τσιλίκα στους πρωταγωνιστικούς ρόλους, σε σκηνοθεσία του Παναγιώτη Πορτοκαλάκη. Το μυθιστόρημα Πρωινή γαλήνη (2015) τιμήθηκε με το Βραβείο Ουράνη της Ακαδημίας Αθηνών, το Βραβείο Μυθιστορήματος της βιβλιολογικής ιστοσελίδας «Ο Αναγνώστης» και το Βραβείο Μυθιστορήματος του λογοτεχνικού περιοδικού Η Κλεψύδρα. Το μη-μυθοπλαστικό του μυθιστόρημα Είµαι όσα έχω ξεχάσει, Μια αληθινή ιστορία (2019) τιμήθηκε με το Κρατικό Βραβείο Μυθιστορήματος και με το Βραβείο Βιβλιοπωλών Public, ενώ έχει μεταφραστεί στα αλβανικά. Από το 1999 γράφει στην εφηµερίδα Καθηµερινή. Ζει στο Μετς με τη γυναίκα του, τις δυο τους κόρες και τη γάτα τους.

*************************


Μπορεί να είναι εικόνα κείμενο https://www.kathimerini.gr/wp-content/uploads/2026/11/c5-4.jpg?v=1794161869

«Βρήκε τυχαία τις άγνωστες επιστολές του πατέρα της από το Άουσβιτς | Ηλίας Μαγκλίνης»

ΔΕΝ ΒΛΕΠΩ ΟΝΕΙΡΑ ΣΥΝΗΘΩΣ - ΓΡΑΜΜΑΤΑ ΤΟΥ ΧΑΡΡΥ ΣΤΗ ΡΕΤΖΙΝΑ - Βιβλιοπωλεία Εκδόσεις Μαλλιάρης Παιδεία, 978-618-03-5135-4, 9786180351354

Στο επεισόδιο αυτό φιλοξενούμε τον διακεκριμένο συγγραφέα και δημοσιογράφο Ηλία Μαγκλίνη, με αφορμή το νέο του μεταπολεμικό μυθιστόρημα


«Δεν βλέπω όνειρα συνήθως – Γράμματα του Χάρρυ στη Ρετζίνα» που κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Μεταίχμιο. Βασισμένο σε ένα αυθεντικό, ιδιωτικό αρχείο που ανακαλύφθηκε τυχαία, το βιβλίο ξετυλίγει την απίστευτη αληθινή ιστορία του Έλληνα Εβραίου γιατρού Χάρη Περέζ. Μέσα από την πυρετώδη αλληλογραφία με τη σύζυγό του, Ρετζίνα, από το μέτωπο του Γράμμου μεταξύ 1947 και 1951, αναδεικνύεται μια συγκλονιστική ιστορία αγάπης, απώλειας και άγριας επιβίωσης.


 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

 

Ο Ιατρος ΧΑΡΡΥ ΠΕΡΕΖ στο Αουσβιτς

(Συνέντευξη) 

 

Ο Δημήτρης Παπαχρήστος, η «φωνή του Πολυτεχνείου»,μιλάει στην τηλεόραση της «Ν»

https://www.ilamia.gr/wp-content/uploads/2023/11/PAPAXRHSTOS.jpgΔημήτρης Παπαχρήστος/Βικιπαίδεια

Ο Δημήτρης Παπαχρήστος ,  ο  "μυθικός" εκφωνητής του ραδιοφωνικού σταθμού του Πολυτεχνείου του ΄73, ο ραδιοφωνικός παρουσιαστής, ο  συγγραφέας και  αρθρογράφος, μιλά ντόμπρα και σταράτα στον Λάμπη Ταγματάρχη στην TV της Ναυτεμπορική;.

 

Ολύμπιος Δαφέρμος, ένας από τους πρωταγωνιστές στο Πολυτεχνείου , το 1973: «Η Ιστορία δεν σταματά στο γκρέμισμα της Πύλης από το τανκς - Συνεχίζεται. Η πορεία της Μεταπολίτευσης υπενθυμίζει πως η Δημοκρατία δεν είναι απλώς μια "επέτειος" αλλά ότι ο αγώνας για την υπεράσπιση της οφείλει να είναι συνεχής.»

 
Πολυτεχνείο: Μια κουβέντα που πάντα θα επανέρχεται 

 

| Documento HotDoc History


  / @documentotv  

Συζητάμε για την εξέγερση του ΄73 επίμονα και κάποιες στιγμές αντιπαραθετικά αλλά σε καμία περίπτωση «ουδέτερα».

 Η Βασιλική Λάζου και ο Αρτέμης Ψαρομήλιγκος έχουν καλεσμένο τον Ολύμπιο Δαφέρμο, μέλος της Συντονιστικής Επιτροπής Κατάληψης του Πολυτεχνείου το 1973 και συγγραφέα βιβλίων για το αντιδικτατορικό φοιτητικό κίνημα.
Αναπλάθουν μαζί το πολιτικό κλίμα της εποχής και αναζητούν στα γεγονότα τα βαθύτερα αίτια που έφεραν το μεγαλειώδες ξέσπασμα λαού και νεολαίας εναντίον της δικτατορίας το Νοέμβρη του 1973.
Ανιχνεύουν τα όρια ανάμεσα στο «οργανωμένο» και το «αυθόρμητο» και τον τρόπο με τον οποίο συνυπήρξαν οι διαφορετικές πολιτικές δυνάμεις μέσα στο τριήμερο της εξέγερσης.
■ Καταγράφουν το πέρασμα από τις πρώτες ηρωικές αντιχουντικές ενέργειες που λειτούργησαν τα μαύρα χρόνια 1967-1970 σαν κραυγές ελευθερίας και αφύπνισης. Και το πέρασμα σε μια νέα φάση. Θυμίζουν τη σταδιακή κλιμάκωση από τις πρώτες συγκρούσεις το 1972, μέχρι τις στρατεύσεις φοιτητών από τη χούντα που πυροδότησαν την κλιμάκωση της Νομικής τον Φεβρουάριο του 1973.


Το καλοκαίρι εκείνης της χρονιάς τα Πανεπιστήμια ήταν καζάνι που έβραζε. Το Κίνημα του Ναυτικού. Ο Μαρκεζίνης. Η κοινωνία φαινόταν για πρώτη φορά να ακούει με ενδιαφέρον και να διαισθάνεται πως «κάτι συμβαίνει επιτέλους». Πως «έξι χρόνια αρκετά – δεν θα γίνουνε εφτά». Οι φοιτητές έχουν αποκτήσει μαζική απεύθυνση. Και καταφέρνουν να συνεγείρουν τον λαό.
 

Αυτό εκτιμάται ως ειδοποιός διαφορά και γι΄ αυτό «το Πολυτεχνείο» κατατάσσεται στις σημαντικότερες στιγμές της Ιστορίας μας στο δεύτερο μισό του 20ου αιώνα. 


Η Ιστορία δεν σταματά στο γκρέμισμα της Πύλης από το τανκς - Συνεχίζεται. Η πορεία της Μεταπολίτευσης υπενθυμίζει πως η Δημοκρατία δεν είναι απλώς μια «επέτειος» αλλά ότι ο αγώνας για την υπεράσπιση της οφείλει να είναι συνεχής.
-Από την ομάδα του Hot.Doc History.




Δευτέρα, Νοεμβρίου 16, 2026

Ένα ντοκουμέντο από την πρώτη επέτειο της εξέγερσης του Πολυτεχνείου (1974)

ΣΧΟΛΗ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΩΝ ΕΘΝΙΚΟΥ ΜΕΤΣΟΒΕΙΟΥ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟΥ

 Στο υπόγειο του κτιρίου Τοσίτσα βρέθηκαν μπομπίνες με  κινηματογραφικά film. Τα είχε τραβήξει ο Γιάννης Σημηριώτης υπάλληλος τότε στο φωτογραφικό εργαστήριο της Σχολής Αρχιτεκτόνων Μηχανικών ΕΜΠ. 
Στη μία από αυτές υπήρχαν τα στοιχεία του ίδιου και όσων συνεργάστηκαν μαζί του και περιείχε σκηνές από την πρώτη επέτειο της εξέγερσης του Πολυτεχνείου το1974. 
Ευθύνη παραγωγής Γιάννης Σημηριώτης
Συνεργάστηκαν
Μοντάζ Νίκος Κανάκης
Φωτογραφία Γιάννης Σημηριώτης
Αφήγηση Δημήτρης Κόντος
Μακέτες Μαίη Νάσση
Εργαστήρια Δημήτρης Ντάλας
Τα film συντηρήθηκαν και ψηφιοποιήθηκαν με την βοήθεια των εργαζομένων στο Αρχείο της ΕΡΤ, και υπέστησαν επεξεργασία στο Εργαστήριο Τεκμηρίωσης της Σχολής Αρχιτεκτόνων Μηχανικών ΕΜΠ από τους Μπάμπη Λουϊζίδη και Δημήτρη Παπαϊωάννου. 

Την ταυτοποίηση των σκηνών και κάποιων από τα πρόσωπα που εμφανίζονται ανέλαβαν η Ελευθερία Βαρουχάκη και η Αφροδίτη Οικονόμου. 


Παρουσιάζονται αποσπάσματα 9 λεπτών από το πρωτότυπο υλικό, που περιέχουν σκηνές από τον προαύλιο χώρο του Πολυτεχνείου, την έκθεση που έγινε στο κτίριο Αβέρωφ, συνεντεύξεις με συγγενείς θυμάτων, την επίσκεψη του Σπύρου Μουστακλή*, μια συγκινητική στιγμή που τραγουδούν όλοι μαζί στο πρόπυλο και τις πορείες που διοργανώθηκαν.

Σπύρος Μουστακλής(1926-1986)

Τα συμφέροντα των κυρίαρχων τάξεων για τον έλεγχο και την εκμετάλλευση του πλούτου που παράγουν οι λαοί εμποδίζουν την επίλυση του Μεσανατολικού

 

https://www.avgi.gr/sites/default/files/styles/main/public/2026-11/ditiki-oxthi.jpg?h=790be497&itok=NqasW_DHΦανατικοί Εβραίοι  και στρατιώτες στην κατεχόμενη Δυτική όχθη.


Η επικαιροποιημένη μορφή της αποικιοκρατίας



Η ειρήνη, η ελευθερία και η αδελφοσύνη στη Μέση Ανατολή προϋποθέτουν τη συνεργασία των λαών και την υπέρβαση των εθνικών και θρησκευτικών διαιρέσεων

Η ίδρυση του κράτους του Ισραήλ το 1948 στα εδάφη της Παλαιστίνης, που βρίσκονταν υπό βρετανική εντολή, αποτέλεσε σημείο καμπής για τη Μέση Ανατολή. Η επέκταση του ισραηλινού κράτους σε παλαιστινιακά εδάφη και η εδραίωσή του δεν θα ήταν δυνατές χωρίς την υποστήριξη του δυτικού ιμπεριαλισμού. Από την ίδρυσή του, το Ισραήλ λειτουργεί ως προκεχωρημένο φυλάκιο και πολιορκητικός κριός των δυτικών συμφερόντων στην περιοχή, με καθοριστική στρατιωτική, επιστημονική και τεχνική υποστήριξη από τις ΗΠΑ. Η ασφάλειά του αντιμετωπίζεται ως βασικός όρος διατήρησης της δυτικής ηγεμονίας.

Η Παλαιστίνη και ο Λίβανος αποτελούν τις κυριότερες ζώνες παρέμβασης, με συνέπειες για τη Συρία, την Ιορδανία και την Αίγυπτο. Η Παλαιστίνη αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα αποικιοκρατίας και γενοκτονίας, ενώ ο Λίβανος παρουσιάζει στοιχεία ενός σύγχρονου καθεστώτος εξάρτησης, όπου η πολιτική και στρατιωτική αυτονομία περιορίζεται δραστικά.

Η Ιρανική Επανάσταση του 1979 και, αργότερα, η διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης ανέτρεψαν τις διεθνείς ισορροπίες. Μετά το τέλος του Ψυχρού Πολέμου, ο δυτικός ιμπεριαλισμός επιδίωξε να ενσωματώσει πλήρως τις χώρες που διατηρούσαν σχετική ανεξαρτησία. Οι ανατροπές των καθεστώτων του Σαντάμ Χουσεΐν στο Ιράκ και του Μουαμάρ Καντάφι στη Λιβύη, καθώς και η πτώση του Άσαντ στη Συρία, εντάσσονται, σύμφωνα με αυτή την ανάλυση, σε έναν ευρύτερο σχεδιασμό εδραίωσης της δυτικής κυριαρχίας.

Κεντρικό ρόλο σε αυτή τη στρατηγική διαδραματίζει ο έλεγχος των ενεργειακών πόρων. Η Δυτική Ασία διαθέτει τεράστια αποθέματα πετρελαίου και φυσικού αερίου, γεγονός που την καθιστά κρίσιμη για το παγκόσμιο καπιταλιστικό σύστημα. Οι πόλεμοι και οι πολιτικές παρεμβάσεις αποσκοπούν, επομένως, όχι μόνο στην ανατροπή ανεξάρτητων κυβερνήσεων, αλλά και στον έλεγχο του πλούτου και των πολιτικών επιλογών των λαών.

Η νέα αποικιοκρατία εκδηλώνεται χαρακτηριστικά στον Λίβανο και στο Ιράκ. Στον Λίβανο, οι εσωτερικές πολιτικές ισορροπίες και η εξωτερική εξάρτηση περιορίζουν την αυτονομία της χώρας, ενώ ο στρατός αδυνατεί να υπερασπιστεί αποτελεσματικά την επικράτειά της απέναντι στις ισραηλινές επιθέσεις. Παράλληλα, επιχειρείται να στραφεί εναντίον δυνάμεων όπως η Χεζμπολάχ, οι οποίες αντιστέκονται στο Ισραήλ.

Στο Ιράκ, η ανατροπή του Σαντάμ, παρά τον προηγούμενο ρόλο του στον πόλεμο εναντίον του Ιράν, οδήγησε σε ένα κράτος κατακερματισμένο και εξαρτημένο από τις ΗΠΑ. Η δικτατορία του είχε καταπιέσει Κούρδους και Σιίτες, όπως αποδεικνύουν οι σφαγές της Χαλάμπτζα και η επιχείρηση Ανφάλ. Ωστόσο, οι πραγματικές αντιφάσεις της ιρακινής κοινωνίας αξιοποιήθηκαν για τη δημιουργία ενός πολιτικού συστήματος που βασίζεται στην κατανομή των αξιωμάτων μεταξύ Κούρδων, Σιιτών και Σουνιτών, χωρίς ουσιαστική ανεξαρτησία από τις αμερικανικές επιδιώξεις.

Ο θρησκευτικός και εθνικός κατακερματισμός αποδυνάμωσε τη δυνατότητα συγκρότησης μιας ενιαίας πολιτικής δύναμης. Η ανάπτυξη οργανώσεων πολιτικού ισλαμισμού, μεταξύ των οποίων το Ισλαμικό Κράτος (ISIS), και οι εύθραυστες κυβερνητικές συμμαχίες ενίσχυσαν αυτή την κατάσταση. Επιπλέον, η οικονομία του Ιράκ εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις ΗΠΑ, ενώ τα έσοδα από τις εξαγωγές πετρελαίου υπόκεινται σε αμερικανικό έλεγχο. Η εκμετάλλευση των φυσικών πόρων από διεθνή μονοπώλια και οι σκληρές συνθήκες εργασίας επιβαρύνουν τον πληθυσμό.

Παρόμοιες εξαρτήσεις, συγκρούσεις και παρεμβάσεις χαρακτηρίζουν ευρύτερα την περιοχή. Οι ΗΠΑ εμφανίζονται ως ουδέτερος διαμεσολαβητής, ενώ, στην πραγματικότητα, συμβάλλουν στη διαμόρφωση των αντιπαραθέσεων που αποδυναμώνουν τους λαούς και τις χώρες τους.

Απέναντι σε αυτή την πολιτική αναπτύχθηκε ένα μέτωπο αντίστασης με επίκεντρο το Ιράν και τη συμμετοχή της Συρίας του Άσαντ, της Χεζμπολάχ στον Λίβανο, της Ανσάρ Αλλάχ στην Υεμένη και των δυνάμεων Χασντ Αλ Σαάμπι στο Ιράκ. Η πτώση του Άσαντ αποτέλεσε σημαντικό πλήγμα, ενώ οι οικονομικές, πολιτικές και στρατιωτικές πιέσεις κατά του Ιράν συνεχίζονται. Παράλληλα, οι δυνάμεις αντίστασης δεν κατάφεραν να επιλύσουν τις βαθιές κοινωνικές και πολιτικές αντιθέσεις μεταξύ των λαών της περιοχής.

Η Υεμένη έχει αποκτήσει ιδιαίτερη σημασία. Η εξουσία της Σαναά, υπό την ηγεσία της Ανσάρ Αλλάχ, αντιστέκεται στις επιθέσεις της Σαουδικής Αραβίας και στις πιέσεις των συμμάχων της, που συνδέονται με την ευρύτερη σύγκρουση γύρω από το Ιράν και την Παλαιστίνη. Η Τουρκία και το Πακιστάν υποστηρίζοντας τη Σαουδική Αραβία συμβάλλουν στην αποδυνάμωση των δυνάμεων που αντιτίθενται στα ισραηλινά και αμερικανικά σχέδια. Οι εξελίξεις στην Υεμένη ενδέχεται, συνεπώς, να επηρεάσουν καθοριστικά τους συσχετισμούς σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή.

Συνολικά, η αντιπαράθεση παρουσιάζεται ως σύγκρουση μεταξύ των ΗΠΑ και του Ισραήλ, από τη μία πλευρά, και των περιφερειακών δυνάμεων που αντιστέκονται στη δυτική κυριαρχία, από την άλλη. Ωστόσο, πίσω από τις γεωπολιτικές διαφορές βρίσκονται και τα συμφέροντα των κυρίαρχων τάξεων για τον έλεγχο και την εκμετάλλευση του πλούτου που παράγουν οι λαοί.

Η φαινομενικά πανίσχυρη δυτική ηγεμονία αντιμετωπίζει εμπόδια, ενώ η άνοδος της Κίνας και η αδυναμία υποταγής της Ρωσίας κλονίζουν τους διεθνείς συσχετισμούς. Η αντίσταση των λαών μπορεί να περιορίσει την επιθετικότητα του ιμπεριαλισμού και να δημιουργήσει περιθώρια για ευρύτερους κοινωνικούς αγώνες.

Η ειρήνη, η ελευθερία και η αδελφοσύνη στη Μέση Ανατολή προϋποθέτουν τη συνεργασία των λαών και την υπέρβαση των εθνικών και θρησκευτικών διαιρέσεων. Η συνολική απελευθέρωσή τους απαιτεί αντίσταση στον δυτικό ιμπεριαλισμό και στους τοπικούς συμμάχους του, αλλά και τη συγκρότηση μιας ισχυρής συμμαχίας πολιτικών δυνάμεων που θα στηρίζεται στην ισότητα των εθνικών και θρησκευτικών ταυτοτήτων, στην αλληλεγγύη των λαών και στον κεντρικό ρόλο της εργατικής τάξης.

*O Kamil Yildiz είναι συγγραφέας, αρθρογράφος στο  Komün Dergi 

Απόδοση στα ελληνικά: Αρετή Καλεσάκη

ΒΛΕΜΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ /Όταν το Παρίσι ήταν Γερμανικό .Ένα ντοκιμαντέρ βασισμένο στις αναλυτικές εκθέσεις του διαβόητου αρχικατάσκοπου Roland Nosek

 


Όταν το Παρίσι ήταν Γερμανικό  


 
Production :

CC&C

Diffuseur :

France 3 Paris Ile-de-France, Toute l'Histoire

Producteur :

Diane Imbault-Huart

Format :

52 minutes

Interpretes :

Agnès Jamonneau, Leonard Chouin

Réalisation :

Isabelle Gendre

Αυτό το Γαλλικό ντοκιμαντέρ με τον τίτλο "Paris occupé, l'infiltration nazie" (Κατεχόμενη Γαλλία: Η ναζιστική διείσδυση). Σκηνοθετήθηκε από την Isabelle Gendre και μεταδόθηκε για πρώτη φορά στις 9 Νοεμβρίου 2020 από το France 3 Paris Île-de-France, με διάρκεια 52 λεπτά.
Βασικό Περιεχόμενο και Οπτική Γωνία

Το ντοκιμαντέρ δεν επικεντρώνεται στα δεινά των Γάλλων υπό την κατοχή, αλλά αποκαλύπτει την ιστορία από την πλευρά των Γερμανών κατακτητών, συγκεκριμένα μέσα από την προσωπική εμπειρία του αξιωματικού των SS Roland Nosek
:
Ο Nosek ήταν στέλεχος των μυστικών υπηρεσιών των SS (SD) που έφτασε στο Παρίσι τον Ιούνιο του 1940 και παρέμεινε εκεί μέχρι το 1944. Η αποστολή του δεν ήταν ο πόλεμος στο μέτωπο, αλλά η διείσδυση στην υψηλή κοινωνία του Παρισιού, η ανάπτυξη πληροφοριοδοτών και η διείσδυση σε καλλιτεχνικούς, πολιτιστικούς, πολιτικούς και διπλωματικούς κύκλους.

   Το ντοκιμαντέρ αποκαλύπτει ότι οι Γερμανοί στρατιώτες που στάθμευαν στο Παρίσι απολάμβαναν προνόμια που δεν μπορούσαν να φανταστούν στην πατρίδα τους, όπως διαμονή σε πολυτελή ξενοδοχεία και συναναστροφές με την ελίτ. Αυτή η αίσθηση «ανήκειν στην ελίτ» χρησιμοποιήθηκε από τους ναζί ως μέσο ελέγχου, με στόχο τη διατήρηση της πειθαρχίας των στρατευμάτων και την οικοδόμηση της εικόνας ενός «πολιτισμένου κατακτητή».



Το ντοκιμαντέρ βασίζεται σε ιστορικά αρχεία υψηλής αξίας: μετά το τέλος του πολέμου, ο Roland Nosek συνεργάστηκε πλήρως με τις γαλλικές μυστικές υπηρεσίες και κατέγραψε λεπτομερώς τις μυστικές του δραστηριότητες στο Παρίσι κατά τη διάρκεια της κατοχής. Οι ιστορικοί ταξινόμησαν αυτές τις καταθέσεις και τις δημοσίευσαν ως βιβλίο το 2014, Un espion nazi à Paris : interrogatoire du SS-Hauptsturmführer Roland Nosek (ένας Ναζί κατάσκοπος στο Παρίσι: η ανάκριση του λοχαγού των SS Roland Nosek).
Un espion nazi à Paris: Interrogatoire du SS-Hauptsturmführer Roland Nosek : Pigoreau, Olivier: Amazon.es: Libros

Τα βασικά στοιχεία του βιβλίου είναι τα εξής:

    Επιμέλεια/Σχολιασμός: Olivier Pigoreau (ο οποίος επιμελήθηκε και σχολίασε την κατάθεση).

    Εκδότης: Histoire & Collections.

    Ημερομηνία Έκδοσης: Απρίλιος 2014.

    Σειρά: La Guerre inconnue (Ο Άγνωστος Πόλεμος).

    ISBN: 978-2-35250-357-6.

Το βιβλίο περιέχει την αναλυτική έκθεση που έγραψε ο ίδιος ο Nosek μεταξύ 1945 και 1946, καταγράφοντας λεπτομερώς τις μυστικές δραστηριότητες και τις σχέσεις του στο Παρίσι κατά τη διάρκεια της γερμανικής κατοχής.
 Η ταινία χρησιμοποιεί αυτό το υλικό για να παρουσιάσει μια ιστορική πτυχή που συχνά παραβλέπεται: πώς ο ναζισμός, πέρα από τη βία, εδραίωσε τον έλεγχο μέσω της «διαφθοράς» και της «κοινωνικής ενσωμάτωσης».


Αξίζει να σημειωθεί ότι η  CC&C, είναι γνωστή γαλλική εταιρεία παραγωγής ντοκιμαντέρ, και το έργο αυτό αποτελεί μέρος της σειράς ιστορικών ντοκιμαντέρ της.
 
 
 
ΔΕΙΤΕ ΤΟ ΝΤΟΚΙΜΑΝΤΕΡ (Μεταγλώττιση στα Ελληνικά): 
 ΚΑΤΕΧΟΜΕΝΟ ΠΑΡΙΣΙ: Η ΝΑΖΙΣΤΙΚΗ ΔΙΕΙΣΔΥΣΗ
Στις 14 Ιουνίου 1940, οι Γερμανοί εισέβαλαν στο Παρίσι. Η Μάχη της Γαλλίας τελείωσε. Ξεκίνησε η γερμανική κατοχή. Η σβάστικα πετούσε πάνω από τον Πύργο του Άιφελ. Η γαλλική πρωτεύουσα έγινε στόχος της ναζιστικής προπαγάνδας και του ναζιστικού καθεστώτος. Πώς προετοιμάστηκε αυτή η κατοχή; Πώς οργανώθηκε η διείσδυση όλων των παριζιάνικων κύκλων - καλλιτεχνικών, πολιτιστικών, πολιτικών, διπλωματικών, κληρικών και εργατικής τάξης; 
 
Κεφάλαια-Ενότητες  
 
 00:00 Ο κατάσκοπος των SS φτάνει στο Παρίσι
 01:49 Ο Nozek διεισδύει στο κατεχόμενο Παρίσι
 02:04 Η Βέρμαχτ ορμάει προς το Παρίσι
 03:08 Σε λίγες ώρες, οι Ναζί καταλαμβάνουν την πόλη
 04:39 Ένα εκατομμύριο Παριζιάνοι έχουν φύγει
 07:45 Το Παρίσι ήταν κατεχόμενο για 3 χρόνια... στα χαρτιά
 10:11 Ο Χίτλερ φτάνει στο Παρίσι για την «μεγαλύτερη μέρα» του
 20:58 5.000 φοιτητές αψηφούν τους κατακτητές  
25:37 Η παγίδα του διπλού πράκτορα  
46:16 Ο Χίτλερ διατάζει να μετατραπεί το Παρίσι σε ερείπια  
48:41 Γιατί το Παρίσι τελικά δεν καταστράφηκε  
50:44 Ο κατάσκοπος των SS που εξασφαλίζει την απελευθέρωση της Geneviève de Gaulle


Το κοινό δε θέλει να οργανώνονται οι Εκθέσεις των Μουσείων από την Τεχνητή Νοημοσύνη , αλλά από ανθρώπους

 


Νέα έρευνα: Η χρήση της AI στα μουσεία προκαλεί προβληματισμό στο κοινό



Η έρευνα δεν περιορίστηκε μόνο στη στάση του κοινού απέναντι στην τεχνητή νοημοσύνη αλλά εξέτασε και το ζήτημα της επισκεψιμότητας, το οποίο εξακολουθεί να απασχολεί έντονα τα μουσεία από την έναρξη της πανδημίας.

Φωτογραφία αρχείου: istock

NEWSROOM - HUFFPOST

NEWSROOM - HUFFPOST

10 Νοεμβρίου 2026 

Η περίληψη δημιουργήθηκε αυτόματα με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης, ώστε να σας δώσει μια γρήγορη εικόνα των βασικών σημείων του άρθρου.

Οι περιλήψεις AI ενδέχεται να περιέχουν ανακρίβειες ή παραλείψεις. Για την πλήρη ενημέρωση, διαβάστε ολόκληρο το άρθρο.

  • Πρόσφατη έρευνα της American Alliance of Museums καταγράφει σημαντική επιφυλακτικότητα του κοινού απέναντι στη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης για τη δημιουργία εκθέσεων και επικοινωνιακού υλικού.
  • Μόλις το εννέα τοις εκατό των ερωτηθέντων αποδέχεται τη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης στις εκθέσεις, ενώ το σαράντα τρία τοις εκατό επιθυμεί το περιεχόμενο να παράγεται αποκλειστικά από ανθρώπους.
  • Παράλληλα, τα μουσεία αντιμετωπίζουν μειωμένη συχνότητα επαναλαμβανόμενων επισκέψεων από το κοινό σε σχέση με την περίοδο πριν από την πανδημία.
  • Η έρευνα αναδεικνύει διαφοροποιήσεις στην επισκεψιμότητα βάσει της ηλικίας και της εθνοτικής καταγωγής των πολιτών, υπογραμμίζοντας την ανάγκη για έναν πιο συμπεριληπτικό χαρακτήρα των ιδρυμάτων.

Έντονο προβληματισμό προκαλεί στους επισκέπτες των μουσείων η αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης για τη δημιουργία εκθέσεων και την παραγωγή υλικού επικοινωνίας και προβολής, σύμφωνα με μία νέα έρευνα την οποία πραγματοποίησε η American Alliance of Museums (AAM).

Όπως αποκαλύπτει η μελέτη, η οποία καταγράφει την επιφυλακτικότητα του κοινού απέναντι στην ολοένα μεγαλύτερη διείσδυση της AI στον πολιτισμό, μόλις το 9% των ερωτηθέντων αποδέχεται τη χρήση τεχνητής νοημοσύνης στο πλαίσιο των μουσειακών εκθέσεων.

Οι στάσεις των επισκεπτών διαφοροποιούνται ανάλογα με τον τρόπο αξιοποίησης της τεχνολογίας. Συγκεκριμένα, το 19% δηλώνει ότι δεν ενοχλείται από τη χρήση της AI για την ανάπτυξη ιδεών και την ανταλλαγή προτάσεων (brainstorming), υπό την προϋπόθεση ότι τα κείμενα των εκθέσεων θα εξακολουθούν να συντάσσονται από ανθρώπους. Αντίστοιχα, το 29% δεν εκφράζει επιφυλάξεις για τη χρήση τεχνητής νοημοσύνης στη σύνταξη ηλεκτρονικών μηνυμάτων που αποστέλλονται από τους αρμόδιους των μουσείων.

Ακόμη πιο χαρακτηριστική είναι η στάση του 43% των συμμετεχόντων, οι οποίοι θεωρούν ότι το σύνολο του περιεχομένου των μουσείων πρέπει να δημιουργείται αποκλειστικά από ανθρώπους. Η απαίτησή τους αφορά τα πάντα: από τις εκθέσεις και τα ενημερωτικά κείμενα έως τα ηλεκτρονικά μηνύματα και κάθε άλλη μορφή επικοινωνίας.

Παρ’ όλο που η χρήση της AI για την παραγωγή μουσειακών εκθέσεων δεν έχει ακόμη διαδοθεί ευρέως, οι πρώτες σχετικές εφαρμογές αρχίζουν να κάνουν την εμφάνισή τους. Σύμφωνα με δημοσίευμα των New York Times, ορισμένες εκθέσεις που πρόκειται να παρουσιαστούν το προσεχές διάστημα θα ενσωματώνουν στοιχεία τεχνητής νοημοσύνης, χωρίς αυτό να σημαίνει απαραίτητα ότι η τεχνολογία θα χρησιμοποιείται για τη σύνταξη των επεξηγηματικών κειμένων που συνοδεύουν τα εκθέματα.

Η έρευνα της American Alliance of Museums δεν περιορίστηκε στη στάση του κοινού απέναντι στην τεχνητή νοημοσύνη αλλά εξέτασε και το ζήτημα της επισκεψιμότητας, το οποίο εξακολουθεί να απασχολεί έντονα τα μουσεία από το 2020 και την έναρξη της πανδημίας της COVID-19. Ωστόσο, η έρευνα δεν επικεντρώθηκε στον συνολικό ετήσιο αριθμό επισκεπτών που δέχεται κάθε μουσείο, καθώς ανέδειξε μια διαφορετική διάσταση του προβλήματος: τη μείωση των επαναλαμβανόμενων επισκέψεων από το ίδιο κοινό.

Όπως επισημαίνεται στην έκθεση, στα έξι χρόνια που έχουν περάσει από την έναρξη της πανδημίας, η συχνότητα των επαναλαμβανόμενων επισκέψεων έχει σταθεροποιηθεί σε χαμηλότερα επίπεδα, διαμορφώνοντας μια νέα κανονικότητα που φαίνεται να αντανακλά μόνιμες αλλαγές στη συμπεριφορά του κοινού. Με άλλα λόγια, σύμφωνα με την AAM, το πρόβλημα της μειωμένης επισκεψιμότητας δεν σχετίζεται απαραίτητα με το αν οι άνθρωποι εξακολουθούν να πηγαίνουν στα μουσεία, αλλά με το πόσο συχνά επιλέγουν να τα επισκέπτονται.

Παράλληλα, τα στοιχεία καταγράφουν σημαντική διαφοροποίηση μεταξύ των ηλικιακών και κοινωνικών ομάδων. Οι ενήλικες άνω των 60 ετών είναι λιγότερο πιθανό από οποιαδήποτε άλλη ηλικιακή ή βιοτική ομάδα να έχουν επισκεφθεί μουσείο κατά το τελευταίο έτος. Στον αντίποδα, οι γονείς και οι κηδεμόνες ανήλικων παιδιών εμφανίζουν τη μεγαλύτερη πιθανότητα να έχουν πραγματοποιήσει τουλάχιστον μία επίσκεψη.

Συνεπώς και όπως προκύπτει από την έρευνα, τα μουσεία δεν έρχονται μόνο αντιμέτωπα με την πρόκληση της ΑΙ αλλά και με τη συχνότητα με την οποία το κοινό αποφασίζει να πραγματοποιήσει μία επίσκεψη σε κάποια έκθεση. Μία κατάσταση βέβαια, που μπορεί πολύ έμεσα να επηρεάζεται από τη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης.

Με πληροφορίες από ARTnews

ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΑΓΡΙΟΤΗΤΑΣ: Τα κομμένα κεφάλια

Δεν υπάρχει διαθέσιμη περιγραφή για τη φωτογραφία. 

Ο ελληνικός εμφύλιος (1946-1949) ήταν εξαιρετικά βίαιος, με θηριωδίες και από τις δύο πλευρές (εθνικός στρατός/παρακρατικές οργανώσεις από τη μία, Δημοκρατικός Στρατός από την άλλη). 
 
Η δημόσια έκθεση κεφαλών δεν ήταν αποκλειστικό φαινόμενο της μιας πλευράς, αν και οι παρακρατικές οργανώσεις (όπως οι ΜΑΥ, ΕΑΣΑΔ κ.ά.) και ορισμένες μονάδες του εθνικού στρατού είχαν ιδιαίτερα σκληρές πρακτικές. 
 Η δημόσια έκθεση ενός κομμένου κεφαλιού ήταν ένα άμεσο, οπτικό μήνυμα προς την τοπική κοινωνία: «Αυτό θα πάθεις αν αντισταθείς ή αν συνεργαστείς με τον αντίπαλο». Σε έναν εμφύλιο, όπου ο έλεγχος του πληθυσμού είναι κρίσιμος, τέτοιες πράξεις λειτουργούσαν ως μέσο επιβολής τάξης και υποταγής.
 Η έκθεση της κεφαλής ενός «εχθρού» ή «προδότη» λειτουργούσε ως δημόσιο μήνυμα αποτροπής. Ήταν μια μορφή δημόσιας τιμωρίας που στόχευε να αποτρέψει άλλους από το να ακολουθήσουν το ίδιο μονοπάτι.

Σε πολλές περιπτώσεις, οι παρακρατικές οργανώσεις και ο εθνικός στρατός χρησιμοποιούσαν τέτοιες πρακτικές για να σπάσουν το ηθικό των αντιπάλων και των υποστηρικτών τους. Η βία δεν ήταν μόνο σωματική αλλά και ψυχολογική, στοχεύοντας στην αποδιάρθρωση της αντίστασης.

 Συχνά, πίσω από αυτές τις πράξεις υπήρχε και το στοιχείο της ατομικής εκδίκησης για προηγούμενες πράξεις βίας, καθώς και η ανάγκη επίδειξης ισχύος από τις ένοπλες ομάδες.

 Σε περιοχές όπου ο έλεγχος ήταν αμφισβητούμενος, τέτοιες πράξεις εξυπηρετούσαν και την επίδειξη κυριαρχίας.
 
Το έργο του Χριστόφορου Μηλιώνη «Αποκριά» (Αποκριά) είναι ένα εκτενές διήγημα (νουβέλα ) με φόντο τον Ελληνικό Εμφύλιο Πόλεμο (1946-1949). 
 
Η ιστορία είναι ενταγμένη ως ακροτελεύτια  στο βιβλίο «Ακροκεραύνια» , που αφηγείται την εμπειρία του αφηγητή και των συγχωριανών του ,που εκτοπίστηκαν λόγω του πολέμου, καταφεύγοντας στα Γιάννενα, όπου βίωσαν τις κακουχίες και τις αντιξοότητες του πολέμου σε έναν παγωμένο χειμώνα.
Το έργο διαιρείται σε τρία κεφάλαια, αλλά  περιέχει τέσσερα κείμενα, αφού το τρίτο «σπάει» σε δύο αυτόνομα εκτενή αφηγήματα  .
Μέσα από την περιγραφή των κακουχιών των κοινών ανθρώπων στον πόλεμο, αποτυπώνει τον αντίκτυπο του Εμφύλιου Πολέμου στην ανθρώπινη ψυχή και στις συνθήκες διαβίωσης των πολιτών. 
Η αφήγηση του Μηλιώνη είναι γνωστή για την ακρίβεια και την προσήλωσή της στις λεπτομέρειες, με το κείμενο να αποτυπώνει έντονα το ψυχρό κλίμα των Ιωαννίνων και την ατμόσφαιρα του πολέμου, ενώ το επίμετρο του βιβλίου, γραμμένο από το Δημήτρη Χριστόπουλο,  τιτλοφορείται ρητά «Το τραύμα του Εμφυλίου και η ποιητική της μνήμης».
 

Η ιστορία εκτυλίσσεται σε έναν ιδιαίτερα βαρύ χειμώνα. Στις επαρχίες μαίνεται ο εμφύλιος πόλεμος, και πλήθος προσφύγων από τα χωριά (όπως το Πωγώνι, η Κόνιτσα, τα Ζαγοροχώρια κ.λπ.) συνωστίζονται στα Γιάννενα.
 Ο αφηγητής φτάνει στην πόλη μαζί με άλλους χωρικούς και στρατιώτες με στρατιωτικό όχημα, περνώντας ένα ταξίδι γεμάτο δυσκολίες και κινδύνους (καθώς ο δρόμος είναι ναρκοθετημένος, χρειάζονται συνεχώς αποναρκοθέτηση). 
Κατά την άφιξή τους αργά τη νύχτα με βροχή, αντιμετωπίζουν έλλειψη καταλύματος, καθώς παντού υπάρχουν πρόσφυγες που αναζητούν καταφύγιο. Η οικογένεια του νεκροθάφτη  θα  φιλοξενήσει πρόσφυγες, συμπεριλαμβανομένης της οικογένειας του αφηγητή της ιστορίας ,Χαρίλαου.
 
Στην   «Αποκριά» , υπάρχει  μια σκηνή που αφορά το «κομμένο κεφάλι αντάρτη».Η  συγκεκριμένη πράξη διαπράττεται από στρατιώτες του εθνικού στρατού και το θύμα είναι ο γιος ενός νεκροθάφτη της πόλης και αντάρτης μαχητής.

Οι στρατιώτες του εθνικού στρατού έκοψαν το κεφάλι του αντάρτη  το μετέφεραν ως «τρόπαιο» (λάφυρο) στο χωριό . Στη συνέχεια, μέθυσαν σε μια ταβέρνα, με το αίμα να διαποτίζει τον ντορβά  που περιείχε το κεφάλι, αφήνοντας αιματηρά ίχνη στους δρόμους, και το παρέδωσαν μέσα σε συνθήκες κωμικοτραγικές  στο φρουραρχείο Ιωαννίνων.

Τελικά, το «ματωμένο κεφάλι με τα μακριά μαλλιά» στάλθηκε πίσω στην οικογένειά του. Επειδή ο πατέρας ήταν νεκροθάφτης, έλαβε εντολή να το θάψει μόνος του μέσα στη νύχτα.


Αυτή η σκηνή είναι από τις πιο συγκλονιστικές και σκληρές περιγραφές στο έργο, αποκαλύπτοντας με ψυχρό τρόπο την απανθρωποποίηση των μαχητών και τη βάναυση φύση του Ελληνικού Εμφυλίου Πολέμου. Μέσα από την περιγραφή της βεβήλωσης του πτώματος και του τρόπου με τον οποίο οι στρατιώτες αντιμετωπίζουν το «τρόπαιο» μεθυσμένοι, το έργο αναδεικνύει  την μετάλλαξη  που προκαλεί ο πόλεμος στην ανθρώπινη φύση.
Ο ίδιος ο συγγραφέας θα γράψει για την εφιαλτική εκείνη εποχή τα εξής: 
 
«Δεν αιστάνθηκα ποτέ ότι είναι δική μου δουλειά να βρω την αλήθεια για τα φοβερά εκείνα χρόνια, εννοώ να βρω την ιστορική αλήθεια μέσα στη λογοτεχνία ή πολύ περισσότερο να απονείμω δικαιοσύνη. 
Μου αρκούσε και μου αρκεί η προσωπική εκδοχή, φτάνει να είναι ουσιαστική και με ειλικρίνεια ειπωμένη – κι αυτό είναι ένα είδος δικαιοσύνης, λιγότερο απόλυτης, αλλά πιο πολύ ανθρώπινης (και φιλάνθρωπης)».
ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΣ ΜΗΛΙΩΝΗΣ, Απο-θέματα, 2017main product photo
 
 

 ΕΠΙΜΕΤΡΟ 

https://vathikokkino.gr/wp-content/uploads/2025/08/Screenshot_1-94-1.jpg1.ΔΙΑΒΑΣΤΕ: Το χρονικό των κομμένων κεφαλών

2.Τα κεφάλια των ανταρτών στον Πάρνωνα (προσωπική μαρτυρία)

 ΠΡΟΦΟΡΙΚΗ ΜΑΡΤΥΡΙΑ Μία από τις τελευταίες μέρες τους Εμφυλίου σ' ένα χωριό του Πάρνωνα, ομάδες Χιτών προστάζουν τους κατοίκους να μαζευτούν στην πλατεία. Το θέαμα που αντικρίζουν τους σημαδεύει για πάντα.

 

 
*********************** 

3. ΠΡΟΦΟΡΙΚΗ ΜΑΡΤΥΡΙΑ :Ένας Χίτης  στη Λακωνία  θυμάται 

Κατά τη διάρκεια του Εμφυλίου στη Λακωνία, ένας μαθητής Γυμνασίου εντάσσεται στην Οργάνωση Χ και παίρνει μέρος σε επιδρομές με ένοπλες συμμορίες.Στο ένατο λεπτό αναφέρεται στο κόψιμο του κεφαλιού ενός αντάρτη από κάποιον συντοπίτητ του.

ΜΙΑ ΑΝΘΟΛΟΓΙΑ : 250 ελληνικά διηγήματα από τη Μεταπολίτευση έως τις μέρες μας [2/4]

 

Ρήγματα: Πανόραμα 250 ελληνικών διηγημάτων της περιόδου 1974-2024 [2/4]

του Π. EΝΙΓΟΥΕΪ

Με την παρούσα μελέτη επιχειρούμε μια πανοραμική ανασκόπηση της ελληνικής πεζογραφίας, εστιάζοντας σε δύο συγγενείς αλλά διακριτές μορφές του αφηγηματικού λόγου: το διήγημα και το μικροδιήγημα (διηγήματα κάτω των 700 λέξεων), και συγκροτώντας έτσι μια διπλή χαρτογράφηση 250 κειμένων κατά την πεντηκονταετία που ακολούθησε τη Μεταπολίτευση. Για την Γενική εισαγωγή και το Α’ Μέρος παραπέμπουμε εδώ.

///

Β΄ ΜΕΡΟΣ

5. ΣΑΤΙΡΑ ΚΑΙ ΠΑΡΩΔΙΑ

Στην κατηγορία αυτή εντάσσονται διηγήματα με χιούμορ, ειρωνεία ή σάτιρα –έννοιες που κινούνται συχνά στα όρια μεταξύ παιγνιώδους και κριτικού λόγου–,  με σκοπό την ψυχαγωγία αλλά και την αμφισβήτηση της κοινωνικής και ηθικής τάξης. Η εξουσία, η γραφειοκρατία, η Εκκλησία, η δημόσια διοίκηση, ο καταναλωτισμός εμφανίζονται απογυμνωμένες και αποκαλύπτονται μέσα από την κωμική τους διάσταση. Το γέλιο δεν οδηγεί στην εκτόνωση αλλά στη συνειδητοποίηση μιας παράδοξης κατάστασης.

Αν και συγγενείς μεταξύ τους, το χιούμορ, η ειρωνεία και η σάτιρα διαφέρουν ως προς την πρόθεση, τη λειτουργία και το στόχο τους. Δυο λόγια για αυτές, μιας και πρόκειται για την πιο «εγκεφαλική» κατηγορία.

Ο Β. Γιανκελέβιτς (1997) διαπιστώνει πως ο χιουμορίστας «παίζει» αλλά με μια απόμακρη σοβαρότητα, και πως «η ειρωνεία είναι για το χιούμορ ό,τι η σταθερή θέση σε σχέση με την ασταθή κατάσταση». Ο Λ. Πιραντέλλο (2016) επισημαίνει πως η ειρωνεία φέρει δύο όψεις –τη ρητορική και τη φιλοσοφική– και συνδέεται με την υποκρισία, άρα αποτελεί σχήμα περισσότερο διανοητικό παρά συναισθηματικό. Ο Α. Μπερξόν (1998) προτείνει έναν ευφυή διαχωρισμό: «Όταν κανείς διατυπώνει πώς πρέπει να είναι τα πράγματα, προσποιούμενος ότι πιστεύει πως έτσι είναι στην πραγματικότητα, αυτό είναι ειρωνεία. Όταν, αντίθετα, περιγράφει καταλεπτώς το πώς είναι στην πραγματικότητα, προσποιούμενος ότι πιστεύει πως έτσι ακριβώς έπρεπε να είναι, αυτό είναι το χιούμορ».

Η σάτιρα, σύμφωνα με την Κ. Κωστίου (2005), λειτουργεί επιθετικά: απορρίπτει εκείνο που κατακρίνει, σε αντίθεση με το χιούμορ που έχει συμφιλιωτική διάθεση. Ο σατιρικός λόγος στοχεύει στην κάθαρση μέσω του γέλιου, χρησιμοποιώντας το ως όπλο, ενώ το καθαρό κωμικό έχει το γέλιο ως αυτοσκοπό. Η ειρωνεία απαιτεί ερμηνεία· το χιούμορ, σχολιασμό. Η σάτιρα, μιας και είναι σκληρή και συχνά εκφράζει αλήθειες που δύσκολα γίνονται παραδεκτές, μπορεί να αποδειχθεί κουραστική για εκτενείς συνθέσεις· δεν διαθέτει πλοκή με την παραδοσιακή έννοια, δεν ενδιαφέρεται για την έκβαση και εν τέλει αφήνει τον αναγνώστη σε μια αμφίθυμη κατάσταση: ευχαριστημένο μεν αλλά παράλληλα ενοχλημένο.

Η ειρωνεία, από την άλλη, περιγράφεται από τον Φρ. Σλέγκελ (2025) ως «σταθερή εναλλαγή κατάφασης και άρνησης», βασισμένη στο παράδοξο. Αντιτίθεται στη συμβατικότητα και στη σοβαρότητα της εξουσίας ή της θρησκευτικής αυθεντίας. Ο Σ. Κίρκεγκωρ, με τη χριστιανική του ηθική, την καταδικάζει ως λόγο δια-βολικό, αντιτιθέμενο στον συμ-βολικό και ομόφωνο χαρακτήρα του θρησκευτικού λόγου. Κατά τον Μ. Κούντερα, «η θρησκεία και το χιούμορ είναι ασύμβατα» (Κ. Κωστίου, 2005).

Από την αλληγορική κόλαση του Τατσόπουλου ως τον ξεπεσμό ενός golden boy στο «Γιάπινγκ» του Κουνενή, και την καυστική πολιτική σάτιρα του Γκόζη και την κοινωνική του Κουτρουμπούση, τα διηγήματα αυτής της κατηγορίας αποδομούν το δημόσιο και ιδιωτικό χώρο με δηκτικότητα, χιούμορ αλλά και μελαγχολία.

Η αποδόμηση αυτή πραγματοποιείται μέσω της υπερβολής, της αντιστροφής και της αλληγορίας. Οι συγγραφείς δημιουργούν κόσμους φαινομενικά παράλογους, οι οποίοι όμως αποδεικνύονται, τελικά, εξίσου αληθοφανείς όσο και η πραγματικότητα. Μια Κόλαση οργανωμένη ως σύγχρονο κράτος, μια παγκόσμια σύρραξη που ξεκινά από μια ασήμαντη παρεξήγηση, ένας εθνικός ευεργέτης που καταστρέφει αντί να οικοδομεί, δεν αποτελούν τίποτα άλλο παρά αλληγορικές μορφές της σύγχρονης καθημερινότητας.

Πολιτικές φάρσες

Εδώ το χιούμορ, ο παραλογισμός και η αλληγορία χρησιμοποιούνται για να αποδομήσουν εξουσίες, θεσμούς και κοινωνικές συμβάσεις, εστιάζοντας στον σύγχρονο άνθρωπο ως θύμα του πολιτικού συστήματος. Οι συγγραφείς εδώ χτίζουν κόσμους φανταστικούς ή παράδοξα ρεαλιστικούς, στους οποίους η γραφειοκρατία, η πολιτική καριέρα, η εκκλησία, το life-style, ακόμη και ο… εμφύλιος πόλεμος, μετατρέπονται σε σκηνικά φαρσοκωμωδίας.

 

Παντελής Καλιότσος, «Η μύγα»
[Η μύγα, Αθήνα, 1977. Τώρα από Πατάκη, 2016]

Μέσα από ένα ασήμαντο επεισόδιο –μια διαφωνία για έναν τενεκέ… τυρί– που κλιμακώνεται σε… παγκόσμιο πόλεμο, ο συγγραφέας σατιρίζει την εξουσία και τη σοβαροφάνεια της διπλωματίας.

Στις δυο φανταστικές χώρες – «Διχτατορική Δημοκρατία» και «Δημοκρατική Διχτατορία»– η ειρήνη κρέμεται κυριολεκτικά από μια κλωστή, καθώς μια κουτσουλιά μιας μύγας σε τυχαίο σημείο ενός δημόσιου εγγράφου ώθησε την υφήλιο σε παγκόσμια σύρραξη.

Ευφυής αλληγορία αλλά και καυστική πολιτική σάτιρα για τον παραλογισμό του πολέμου και την παράνοια της γραφειοκρατίας.

 

Πέτρος Τατσόπουλος, «Η δεύτερη ζωή του Επισκόπου»
[Κινούμενα σχέδια, Κέδρος, 1984. Τώρα στο: Πέτρος Τατσόπουλος, «Τα διηγήματα», Οξύ, 2018.]

Σατιρική, πολιτικοκοινωνική αλληγορία που τοποθετείται στην Κόλαση, η οποία παρουσιάζεται ως… πολιτεία με δομές, οικονομία, γραφειοκρατία και κομματικές φατρίες.

Ένας επίσκοπος, που εν ζωή υπηρέτησε με ζήλο την Εκκλησία, αιφνιδιάζεται όταν μετά τον θάνατό του βρίσκεται, όχι στον Παράδεισο, αλλά στα βάθη της Κόλασης, και αντί για φωτιές και καζάνια, συναντά μια κοινωνία βυθισμένη σε οικονομική κρίση, καταναλωτισμό και γραφειοκρατία.

Ο επίσκοπος συμμετέχει στα διοικητικά όργανα της Κόλασης και αναδεικνύεται σε έναν προικισμένο μεταρρυθμιστή φιλελεύθερων, πλουραλιστικών και ριζοσπαστικών προτάσεων.

Γλώσσα, πλούσια και ηθελημένα ακαδημαϊκή.

Ύφος, υψηλό με αρχαιοπρεπείς τύπους, γραφειοκρατική ορολογία και τεχνικούς όρους που τονίζουν την ειρωνεία.

 

Ηλίας Κουτσούκος, «Κατάθεση πρίγκιπος Ιωάννη Κατακουζηνού»
[Καλύτερα να νικούσαν οι κόκκινοι, Νεφέλη, 1991]

Πολιτική αλληγορία, παρωδία και κοινωνική σάτιρα για την επιβίωση μέσα σε ένα σύστημα όπου τίποτα δεν λειτουργεί.

Ο ήρωας, ένας αυτοαποκαλούμενος πρίγκιπας, με «πριγκιπική» συμπεριφορά ακραίου ατομικισμού, περιφρονεί την εξουσία και τους θεσμούς της, όμως παράλληλα επωφελείται από αυτούς στο έπακρο.

Η αφήγηση προχωρά με λεπτομέρειες για μια κρατική υπηρεσία χωρίς αντικείμενο και λόγο ύπαρξης –σύμβολο διαφθοράς και αναποτελεσματικότητας– στην οποία ο ήρωας εργάζεται επί δεκαετίες χωρίς καμία, επί της ουσίας, αρμοδιότητα.

 

Πάνος Κουτρουμπούσης, «Μενιδιάτες του Διαστήματος»
[Στο θάλαμο του μυθογράφφ, Απόπειρα, 1992, 2η έκδ. 2020]

Σατιρική αλληγορία που συνδυάζει κοινωνικό σχόλιο, επιστημονική φαντασία και φρενήρες χιούμορ.

Η ιστορία εκτυλίσσεται στο μακρινό μέλλον, όταν η Γη έχει υποδουλωθεί από «εξωγήινους χτηνοτρόφους», που εκτρέφουν τους εναπομείναντες ανθρώπους, όπως παλιά οι άνθρωποι «εκτρέφαν ζώα». Μέσα από μια γκροτέσκα αντιστροφή ρόλων, ο συγγραφέας σχολιάζει την εκμετάλλευση αλλά και την ικανότητα επιβίωσης σε έναν ανελεύθερο κόσμο.

Μετά από μια παράδοξη συμμαχία δύο διαφορετικών «κοπαδιών ανθρώπων», οι άνθρωποι καταφέρνουν να αποκτήσουν γνώσεις και τεχνολογία και τελικά να ανακτήσουν την ελευθερία τους, ανατρέποντας τους κατακτητές.

Ο Κουτρουμπούσης, με γλωσσικές ιδιομορφίες και υπερβολές, δημιουργεί έναν κόσμο κωμικό και ταυτόχρονα ζοφερό.

Η ριζοσπαστικότερη, σαφώς ανατρεπτική και γνήσια αναρχική φωνή της ελληνικής διηγηματογραφίας.

 

Κωνσταντίνος Βάσσης, «Ένας παράξενος εθνικός ευεργέτης»
[Μια παραπλανητική έννοια, Οι εκδόσεις των φίλων, 2008]

Καίρια, δηκτική σάτιρα της νεοελληνικής πραγματικότητας από έναν παραγνωρισμένο διηγηματογράφο με στέρεο, πλούσιο λόγο.

Ο αφηγητής ξεκινά με μια ιστορική αναδρομή στον θεσμό των εθνικών ευεργετών. Ωστόσο, αυτή η εξύμνηση του παρελθόντος αντιπαραβάλλεται με τη σύγχρονη πραγματικότητα: η μεταπολεμική Ελλάδα περιγράφεται ως ένας κόσμος ηθικά φθαρμένος, πολεοδομικά παραμορφωμένος, και διαβρωμένος από τη διαφθορά και το ρουσφέτι. Η αυθαίρετη δόμηση, η κυριαρχία του κιτς και η αλλοίωση των δημόσιων χώρων συνθέτουν το παζλ μιας μελαγχολικής εικόνας που όλοι αναγνωρίζουμε.

Σε αυτό το φόντο, επιστρέφει από το εξωτερικό ένας εκατομμυριούχος που δεν επιθυμεί ούτε εξουσία, ούτε προβολή. Αντί να επενδύσει τα πλούτη του στην κατανάλωση ή την επίδειξη, τα αξιοποιεί εξαγοράζοντας και κατεδαφίζοντας κακόγουστες ή αυθαίρετες κατασκευές, δημιουργεί πάρκα, αναδεικνύει μνημεία.

Ο ιδιόρρυθμος αυτός τύπος αντιμετωπίζεται με αμφιθυμία από την κοινωνία: ενθουσιασμός από τους πολίτες, δυσφορία από τους φορείς της διαπλοκής και των συμφερόντων.

 

Λεωνίδας Βασιλειάδης, «Το αλογάκι της γλυκιάς Παναγίτσας. Mια ψαλμωδία πολιτικού αίσχους»
[Το αλογάκι της γλυκιάς Παναγίτσας, Φαρφουλάς, 2010]

Σουρεαλιστική σάτιρα με στοιχεία κόμικ απέναντι στην θρησκευτική και πολιτική εξουσία σε ένα μπαρόκ σκηνικό.

Ο πρωθυπουργός, περιστοιχισμένος από υπουργούς, εκκλησιαστικούς παράγοντες, απολυμένους εργάτες και μέντιουμ, πρωταγωνιστεί σε έναν εμετικό κυκεώνα βίας, διαφθοράς και προδοσίας.

Η ειρωνεία σκόπιμα υπερφορτωμένη, το ύφος βαρύ από εικόνες, με φράσεις που σκάνε σαν μικρές εκρήξεις σαρκασμού: ένα ευφυές παιχνίδι ανάμεσα στην τελετουργία και την αποδόμησή της.

 

Γιώργος Γκόζης, «Θεράπων Υπουργός»
[Αφήστε με να ολοκληρώσω, Πόλις, 2014]

Σάτιρα προς τον επαγγελματία πολιτικό καριέρας, έναν άνθρωπο που εκπαιδεύτηκε εξ ολοκλήρου να υπηρετεί το Κόμμα και το Σύστημα.

Ο «κύριος Υπουργός», πιστός υπηρέτης του πελατειακού και κομματικού μηχανισμού, έχει ζήσει μια ζωή πλήρως προγραμματισμένη: οι σπουδές, η κομματική του ένταξη, η στρατιωτική του θητεία, ακόμη και ο γάμος του, υπάκουσαν σε μια προδιαγεγραμμένη πορεία.

Ο υπουργός εμφανίζεται τη μία στιγμή, λαμπερό σώμα στο πολιτικό στερέωμα, ενώ την επόμενη, προσγειώνεται σε μια σκηνή γήινη και αηδιαστική: την απόλαυση του να σκαλίζει τη μύτη του και να τρώει τα ευρήματά της στην τουαλέτα πριν τη συνέντευξη Τύπου.

 

Άγης Πετάλας, «Διδακτική επίσκεψη στο σαλόνι μιας κυρίας»
[Η δύναμη του κυρίου Δ., Αντίποδες, 2015. Πρώτη δημοσίευση levga.gr, 2011]

Ο αφηγητής επισκέπτεται μια ηλικιωμένη και πλούσια, την κυρία Κρα*, η οποία ζει μέσα σε έναν κόσμο χλιδής. Στο σαλόνι της, του μιλά για την οικογένειά της, τις κοινωνικές της απόψεις και την παρακμή στην οποία έχει φτάσει η χώρα. Με αφορμή μια φαινομενικά απλή ερώτηση για το πώς μιλούν σήμερα οι ζητιάνοι, αρχίζει να αναπτύσσει μια ολόκληρη θεωρία για την παρακμή της παιδείας και την ανάγκη επιστροφής στην «αριστεία». Υποστηρίζει ότι ακόμη και ο τρόπος που ζητά κανείς ελεημοσύνη είναι δείγμα πολιτισμού και θεωρεί πως στο παρελθόν υπήρχε μεγαλύτερη καλλιέργεια σε όλα τα κοινωνικά στρώματα.

Η κυρία Κρα* εμφανίζεται να εκφράζει απόψεις που φαίνονται λογικές, αλλά στην ουσία είναι υπεροπτικές και αποκομμένες από την πραγματικότητα.

 

Αστική ειρωνεία

Στην κατηγορία αυτή το χιούμορ και η ειρωνεία ξεσκεπάζουν τις καταπιεσμένες φαντασιώσεις και την κρυφή βία που υποβόσκουν στην «κανονική» ελληνική κοινωνία. Οι ήρωες των ιστοριών είναι αντιήρωες της ρουτίνας: μικροαστοί, γιάπηδες, δημόσιοι υπάλληλοι, εποχικοί εργάτες ή ατίθασοι νέοι που παλεύουν με το σώμα τους, τον φόβο του εξευτελισμού και τα στερεότυπα. Οι αφηγήσεις διαλύουν τον καθωσπρεπισμό, απομυθοποιούν τα success stories και σατιρίζουν την υποκρισία.

Η γλώσσα τολμηρή, γεμάτη λαϊκά στοιχεία, φτάνει στα όρια του γκροτέσκου.

Κοινός παρονομαστής, η γελοιοποίηση του σοβαροφανούς με τρόπο φαιδρό.

 

Νίκος Κουνενής, «Γιάπινγκ»
[Ζωντανή σύνδεση, Κοχλίας, 2003]

Σατιρική και καταιγιστική αφήγηση με στόχο τον νεοπλουτισμό, την έπαρση και την κουλτούρα του γιάπη. Ξεκινά με ημερολογιακή καταγραφή της πρωινής ρουτίνας του Νικηφόρου, ενός golden boy, για να καταλήξει στην απόλυτη καταστροφή μέσα σε μία μόνο μέρα.

Η ιστορία αρχίζει με υπερβολικές περιγραφές του επιδεικτικού lifestyle του ήρωα. Η καμπή έρχεται όταν, φτάνοντας στο γραφείο, ενημερώνεται ότι απολύεται λόγω της κατάρρευσης των αργεντίνικων ομολόγων που ο ίδιος είχε εισηγηθεί στην εταιρεία. Ακολουθεί απαξίωση και αποβολή από το κτίριο μέσω ξυλοδαρμού. Το τηλεοπτικό δελτίο ειδήσεων παίζει ξανά και ξανά τη μορφή του. Το αλκοόλ και η κοκαΐνη γίνονται «παρηγοριά». Τελικά επιχειρεί να αυτοκτονήσει πέφτοντας από το μπαλκόνι του αλλά καταλήγει πάνω στο αυτοκίνητο του γείτονα και δέχεται έτσι έναν ακόμη ξυλοδαρμό.

 

Άρης Σφακιανάκης, «Η νόσος των πυραμίδων»
[Η νόσος των κινέζικων εστιατορίων, Κέδρος, 1993]

Σπινθηροβόλος, κυνικός μονόλογος που ισορροπεί ανάμεσα στο χιούμορ και την απόγνωση ενός υπαρξιακά φοβισμένου αντιήρωα, πνευματικά καλλιεργημένου.

Ο αφηγητής, ένας αργόσχολος διανοούμενος της μεσοαστικής Αθήνας, βλέπει τη ζωή του να απειλείται από κάτι που θεωρεί ανάξιο για τη βαθυστόχαστη ύπαρξή του: την επικείμενη πατρότητα με τη Μερκοζάτα, την Πολωνή οικιακή βοηθό του. Οι μελλοντικές του υποχρεώσεις ως πατέρα τον προβληματίζουν, και δημιουργούν ένα λαμπρό κείμενο αυτοσαρκασμού και υποδόριας απελπισίας. Τη λύση στο αδιέξοδο τη βρίσκει στον «ιό της Χατσεψούτ», που είναι σε έξαρση εκείνες τις μέρες στο Κάιρο. Ο αφηγητής, γελοία θωρακισμένος με φυλαχτά, επιχειρεί να «μολύνει» τη γυναίκα και το έμβρυο με την ασθένεια, επιχειρώντας έτσι το τέλειο έγκλημα. Όμως το σχέδιο ματαιώνεται καθώς η Μερκοζάτα του εκμυστηρεύεται πως παιδί δεν υπάρχει και πως απλώς ήθελε να τον φέρει ξανά κοντά της.[...................................................]