Στη μνήμη του Βασίλη Μοσχονά.

 

Την 27η Φεβρουαρίου εμείς που πιστεύουμε στην ποίηση μνημονεύουμε με ένα σπαραχτικό βαλς την κοίμηση του οσίου Κωστή Παλαμά.

 

 

ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ

Μου σφίγγει ο καημός σα θηλειά το λαιμό

και μες στην καρδιά με δαγκώνει σα φίδι.

παράξενο θέλω ν’ αρχίσω ταξίδι,

χωρίς, μα χωρίς τελειωμό.

 

Το δρόμο μου αργά να τραβώ, να τραβώ,

αλλά πουθενά και ποτέ να μη στέκω,

ψυχή να μη βρίσκω, ή πάντα να μπλέκω

με κόσμο τυφλό και βουβό.

 

Να νιώθω τριγύρω πλατιά ερημιά,

κλεισμένα τα σπίτια, τα τζάκια σβησμένα,

ψηλά να μη φέγγει αστέρι κανένα,

και κάτου γυναίκα καμιά.

 

Ε, ίσως σε τέτοιο ταξίδι αν βρεθώ,

ατέλειωτο, έρμο, σ’ αγνώριστη χώρα,

δε θα’χω λαχτάρα περίσσια  σαν τώρα,

αγάπη, από σε να χαθώ

 

 

ΒΙΟΣ

Ο όσιος Παλαμάς αποδείχθηκε στην πορεία στομφώδης, βερμπαλιστής, κούφιος και ακατάσχετα πολυλογάς.

Όσο ζούσε ηγεμόνευε καθισμένος στο θρόνο του στην οδό Ασκληπιού κι έριχνε την βαριά σκιά του στον Παρνασσό.

Τα φρύδια του ήταν πελώρια.

Η κηδεία του το 1943 μετατράπηκε σε διαδήλωση κατά των αρχών Κατοχής.

Σήμερα, ακόμα και στις καλύτερες στιγμές του ακούγεται ανιαρός .

 

ΣΧΟΛΙΟ 1

Το έτος 2005 o ασκητής X.K. πέρασε 25 μέρες κλεισμένος σε ένα αναχωρητήριο με μοναδικό ανάγνωσμα τον Δωδεκάλογο του Γύφτου του Κωστή Παλαμά.

Τον ξεκοκάλισε όπως ξεκοκαλίζουν οι καλοφαγάδες το κεφάλι από το ψάρι και τον συνόψισε για λογαριασμό του τραγουδιστή  Βασίλη Μοσχονά.

 

 

Μια βραδιά έριχνε βροχή

Άστραφτε και βρόνταγε, φύσαγε πολύ

Κάπου εκεί ήμουνα κι εγώ

έμαθα την τέχνη απ’ τον κεραυνό.

 

Χτυπώ στ’ αμόνι το σφυρί

Το επάγγελμά μου σιδεράς

Γη και πατρίδα μου γλυκιά η Θράκη.

Φυσώ αέρα στο καμίνι

Δουλεύω μέσα στη φωτιά

Τα φλογερά της μυστικά της κλέβω.

Είμαι ο μάγος της αγάπης·

κι εσύ μιά μάγισσα στο φως των αστεριών.

 

Πεδιάδα, πλατιά, ανοιχτή

την καρδιά εγώ έχω σύνορο·

πεδιάδα, πλατιά, ανοιχτή

και πετώ σαν φτερό ελαφρύς.

Πεδιάδα, πλατιά, ανοιχτή·

στη φωτιά μου πυρώνω το σίδερο·

πεδιάδα, πλατιά, ανοιχτή,

τους ανέμους έχω γονείς.

 

Ecoute lui bien:

 

Δεν είμαι του σπιτιού ραγιάς. Όχι.

Και για σκεπή τον ουρανό έχω.

Άμα πονώ παίζω βιολί.

Τον έρωτα τον τραγουδώ  – με σεβντά!

Είμαι εκείνο το φιλί

που ονειρεύτηκες πολλές φορές.

Όταν γλεντώ πίνω κρασί.

Η ντάμα πάντα στο χορό μου είσ’ εσύ.

 

Φωτιά να κάψω τον παράδεισο·

νερό την κόλαση να σβήσω.

Φτιάχνω δρεπάνια και καρφιά στο σιδεράδικο,

θέλω ελεύθερος να ζήσω.

Και πότε εδώ πότε εκεί

σ’ αυτόν τον κόσμο που δαγκώνει,

εγώ σηκώνω το σφυρί

και το χτυπώ πάνω στ’ αμόνι.

 

Πεδιάδα, πλατιά, ανοιχτή

την καρδιά εγώ έχω σύνορο ·

πεδιάδα, πλατιά, ανοιχτή

και πετώ σαν φτερό ελαφρύς.

Πεδιάδα, πλατιά, ανοιχτή ·

στη φωτιά μου πυρώνω το σίδερο ·

πεδιάδα, πλατιά, ανοιχτή,

αχανής.

 

 

ΣΧΟΛΙΟ 2

Ο όσιος Κωστής Παλαμάς είχε δεκάδες νεαρές μούσες που τις συναντούσε στο γραφείο του και έκαναν έρωτα.

Η Μελισσάνθη του χάιδευε το κεφάλι, η Στέλλα έπινε από τα χείλη του μέλι, η Λιλή  τρύπωνε το ζεστό της χέρι μέσα στην πουκαμίσα του, κι η άλλη Λιλή στεκόταν μισόγυμνη για να την θαυμάσει.

 

 

Τα γιασεμιά

κι άλλη καμιά

δεν είναι ανθάδα,

όνειρο ασπράδα

μάγια ευωδιά.

 

Ξωθιές χαϊδεύουν.

Ξωθιές λαγγεύουν.

Ξωθιές παιδεύουν.

Ξωθιές μαγεύουν.

Βάστα καρδιά.

 

Η Ελένη ήταν ο μεγαλύτερος από τους  παράνομους έρωτές του.

Όταν τα ’μπλεξαν εκείνος περπάταγε στα 61 κι αυτή ήταν 20.

Την αποκαλούσε Ραχήλ.

 

Πάθος και λιώνει

καημός και ζει.

Κάτι μαζί

φιλί και χιόνι.

 

Τα γιασεμιά

κι άλλη καμιά

δεν είναι ανθάδα.

 

Για την Μαρία, την αφοσιωμένη του σύζυγό που του παραστάθηκε μια ζωή, δήλωσε:

 

«Την αγάπησα, δεν την ερωτεύτηκα».

Σα δεν ντράπηκε.

Ο γελοίος.

Ως αποτέλεσμα της χοντροκοπιάς που ξεστόμισε

δικάστηκε και καταδικάστηκε

στην καρδιά μας.

.

Τα γιασεμιά

λιποθυμιά

κι άλλη καμιά

πλάση δεν είναι

–μήτ’ εσύ κρίνε

λιγόζωη τόσο

μεθύστρα ω πόσο.

 

ΣΧΟΛΙΟ 3

Υπάρχουν άτομα που θεωρούν τον όσιο Παλαμά σπουδαίο  κι εξαίσιο. Φωστήρα τον ονομάζουν· τον χαρακτηρίζουν θαυματουργό.

Ο Ξενόπουλος του έστρωσε το χαλί. Ο Τσάτσος υποκλίθηκε κι ο Καραντώνης χαμήλωσε το κεφάλι.

Ο Άγγελος Σικελιάνος θρήνησε πάνω απ΄το κουφάρι του. Ο Γαραντούδης βάλθηκε να τον ζωντανέψει.

Ο Ζαχαριάδης του έβγαλε το καπέλο μες απ’ το κάτεργο κι ο Κουφοντίνας τον επικαλέστηκε στην απολογία του.

 

ΑΝΑΤΟΛΗ

Γιαννιώτικα, σμυρνιώτικα, πολίτικα,

μακρόσυρτα τραγούδια ανατολίτικα,

λυπητερά,

πώς η ψυχή μου σέρνεται μαζί σας!

Είναι χυμένη από τη μουσική σας

και πάει με τα δικά σας τα φτερά.

 

Σας γέννησε και μέσα σας μιλάει

και βογκάει και βαριά μοσκοβολάει

μια μάνα· καίει το λάγνο της φιλί,

κι είναι της Μοίρας λάτρισσα και τρέμει,

ψυχή όλη σάρκα, σκλάβα σε χαρέμι,

η λαγγεμένη Ανατολή.

 

Μέσα σας κλαίει το μαύρο φτωχολόι,

κι όλα σας, κι η χαρά σας, μοιρολόι

πικρό κι αργό·

μαύρος, φτωχός και σκλάβος και ακαμάτης,

στενόκαρδος, αδούλευτος,— διαβάτης

μ’ εσάς κι εγώ.

 

Η Καρυστιανού τον κοουτάρισε, ο Δημαράς – ο Κάπα Θήτα – τον αποθέωσε.

Μία τυφλή γυναίκα άγγιξε τα ρούχα του και βρήκε το φως της.

 

 

Στο γιαλό που του φύγαν τα καΐκια,

και του μείναν τα κρίνα και τα φύκια,

στ’ όνειρο του πελάγου και τ’ ουρανού,

άνεργη τη ζωή να ζούσα κι έρμη,

βουβός, χωρίς καμιάς φροντίδας θέρμη,

με τόσο νου,

 

όσος φτάνει σα δέντρο για να στέκω

και καπνιστής με τον καπνό να πλέκω

δαχτυλιδάκια γαλανά·

και κάποτε το στόμα να σαλεύω

κι απάνω του να ξαναζωντανεύω

τον καημό που βαριά σάς τυραννά

 

κι όλο αρχίζει, γυρίζει, δεν τελειώνει.

Και μια φυλή ζει μέσα σας και λιώνει

και μια ζωή δεμένη σπαρταρά,

γιαννιώτικα, σμυρνιώτικα, πολίτικα,

μακρόσυρτα τραγούδια ανατολίτικα,

λυπητερά.

 

Ο Σεφέρης τον ανέχτηκε.

 

 

ΣΗΜΕΙΩΣΗ ΣΤΟ ΠΕΡΙΘΩΡΙΟ

 

Η Ανατολή είναι το μοναδικό από τα έργα του οσίου πατρός Κωστή Παλαμά που με συγκίνησε πηγαία χωρίς την διαμεσολάβηση της μουσικής.

Από τα υπόλοιπα μόνο στροφές και στίχους μπορώ να τσιμπήσω.

Την μαγεία στα γιασεμιά τη ένιωσα χάρη στον Χρίστο Θεοδώρου, και το ταξίδι με ταξίδεψε χάρη στον Κραουνάκη.

Το καλύτερο του ποίημα ωστόσο κατά την κρίση μου, δεν το έγραψε ο ίδιος.

Του το απέδωσαν:

«Στ΄αρχίδια μας και μας»

Κωστής Παλαμάς.

Έτσι αντιμετωπίζουμε εμείς που πιστεύουμε στην ποίηση τα άτομα που μας πολεμούν.

 

 

***************************************

ΟΠΤΙΚΟΑΚΟΥΣΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ

Το ταξίδι του Κραουνάκη

https://www.youtube.com/watch?v=AY5IsXa22CA

Το τραγούδι του Χ.Κ. με τον Βασίλη Μοσχονά (Μουσική Zen Zila)

https://www.youtube.com/watch?v=G38u3DLM9Q0

Τα γιασεμιά του Χρίστου Θεοδώρου με την Βικτωρία Ταγκούλη.

 

_______________________ 

2 Σχόλια

  • Απάντηση
    Μαρία Ευθυμίου

    Μονομερής και άδικη η τοποθέτησή σας για το έργο του Κ. Παλαμά, χωρίς τεκμηρίωση ή λεπτές αποχρώσεις.

  • Απάντηση
    Χρήστος Κανελλόπουλος

    Aγαπητή κυρία Ευθυμίου, η τοποθέτηση μου δεν είναι επιστημονική, είναι απλά μία υποκειμενική αισθητική προσέγγιση. Από την άλλη πλευρά επισημαίνω (και μάλιστα με παραδείγματα) το ομολογουμένως ευρύτατο και διαχρονικό κύμα των υποστηρικτών του Παλαμά (ώστε να είναι ο αναγνώστης ενήμερος για το γεγονός ότι η κρίση μου είναι κόντρα στο γενικό ρεύμα), ενώ η συντριπτική πλειοψηφία των αρνητικών χαρακτηρισμών που του αποδίδω δεν είναι καν δικοί μου, αλλά προέρχονται από την βιβλιογραφία. Μακάρι να μου υποδείξετε κάποιο ποίημα του Παλαμά που σας συγκινεί βαθιά, και εύχομαι να με συγκινήσει κι εμένα, ώστε να αλλάξω (εν μέρει) γνώμη. Με εκτίμηση Χ.Κ.

 

 

https://www.youtube.com/watch?v=Dr39Y0FQyDI