Δευτέρα, Νοεμβρίου 16, 2026

ΜΙΑ ΑΝΘΟΛΟΓΙΑ : 250 ελληνικά διηγήματα από τη Μεταπολίτευση έως τις μέρες μας [2/4]

 

Ρήγματα: Πανόραμα 250 ελληνικών διηγημάτων της περιόδου 1974-2024 [2/4]

του Π. EΝΙΓΟΥΕΪ

Με την παρούσα μελέτη επιχειρούμε μια πανοραμική ανασκόπηση της ελληνικής πεζογραφίας, εστιάζοντας σε δύο συγγενείς αλλά διακριτές μορφές του αφηγηματικού λόγου: το διήγημα και το μικροδιήγημα (διηγήματα κάτω των 700 λέξεων), και συγκροτώντας έτσι μια διπλή χαρτογράφηση 250 κειμένων κατά την πεντηκονταετία που ακολούθησε τη Μεταπολίτευση. Για την Γενική εισαγωγή και το Α’ Μέρος παραπέμπουμε εδώ.

///

Β΄ ΜΕΡΟΣ

5. ΣΑΤΙΡΑ ΚΑΙ ΠΑΡΩΔΙΑ

Στην κατηγορία αυτή εντάσσονται διηγήματα με χιούμορ, ειρωνεία ή σάτιρα –έννοιες που κινούνται συχνά στα όρια μεταξύ παιγνιώδους και κριτικού λόγου–,  με σκοπό την ψυχαγωγία αλλά και την αμφισβήτηση της κοινωνικής και ηθικής τάξης. Η εξουσία, η γραφειοκρατία, η Εκκλησία, η δημόσια διοίκηση, ο καταναλωτισμός εμφανίζονται απογυμνωμένες και αποκαλύπτονται μέσα από την κωμική τους διάσταση. Το γέλιο δεν οδηγεί στην εκτόνωση αλλά στη συνειδητοποίηση μιας παράδοξης κατάστασης.

Αν και συγγενείς μεταξύ τους, το χιούμορ, η ειρωνεία και η σάτιρα διαφέρουν ως προς την πρόθεση, τη λειτουργία και το στόχο τους. Δυο λόγια για αυτές, μιας και πρόκειται για την πιο «εγκεφαλική» κατηγορία.

Ο Β. Γιανκελέβιτς (1997) διαπιστώνει πως ο χιουμορίστας «παίζει» αλλά με μια απόμακρη σοβαρότητα, και πως «η ειρωνεία είναι για το χιούμορ ό,τι η σταθερή θέση σε σχέση με την ασταθή κατάσταση». Ο Λ. Πιραντέλλο (2016) επισημαίνει πως η ειρωνεία φέρει δύο όψεις –τη ρητορική και τη φιλοσοφική– και συνδέεται με την υποκρισία, άρα αποτελεί σχήμα περισσότερο διανοητικό παρά συναισθηματικό. Ο Α. Μπερξόν (1998) προτείνει έναν ευφυή διαχωρισμό: «Όταν κανείς διατυπώνει πώς πρέπει να είναι τα πράγματα, προσποιούμενος ότι πιστεύει πως έτσι είναι στην πραγματικότητα, αυτό είναι ειρωνεία. Όταν, αντίθετα, περιγράφει καταλεπτώς το πώς είναι στην πραγματικότητα, προσποιούμενος ότι πιστεύει πως έτσι ακριβώς έπρεπε να είναι, αυτό είναι το χιούμορ».

Η σάτιρα, σύμφωνα με την Κ. Κωστίου (2005), λειτουργεί επιθετικά: απορρίπτει εκείνο που κατακρίνει, σε αντίθεση με το χιούμορ που έχει συμφιλιωτική διάθεση. Ο σατιρικός λόγος στοχεύει στην κάθαρση μέσω του γέλιου, χρησιμοποιώντας το ως όπλο, ενώ το καθαρό κωμικό έχει το γέλιο ως αυτοσκοπό. Η ειρωνεία απαιτεί ερμηνεία· το χιούμορ, σχολιασμό. Η σάτιρα, μιας και είναι σκληρή και συχνά εκφράζει αλήθειες που δύσκολα γίνονται παραδεκτές, μπορεί να αποδειχθεί κουραστική για εκτενείς συνθέσεις· δεν διαθέτει πλοκή με την παραδοσιακή έννοια, δεν ενδιαφέρεται για την έκβαση και εν τέλει αφήνει τον αναγνώστη σε μια αμφίθυμη κατάσταση: ευχαριστημένο μεν αλλά παράλληλα ενοχλημένο.

Η ειρωνεία, από την άλλη, περιγράφεται από τον Φρ. Σλέγκελ (2025) ως «σταθερή εναλλαγή κατάφασης και άρνησης», βασισμένη στο παράδοξο. Αντιτίθεται στη συμβατικότητα και στη σοβαρότητα της εξουσίας ή της θρησκευτικής αυθεντίας. Ο Σ. Κίρκεγκωρ, με τη χριστιανική του ηθική, την καταδικάζει ως λόγο δια-βολικό, αντιτιθέμενο στον συμ-βολικό και ομόφωνο χαρακτήρα του θρησκευτικού λόγου. Κατά τον Μ. Κούντερα, «η θρησκεία και το χιούμορ είναι ασύμβατα» (Κ. Κωστίου, 2005).

Από την αλληγορική κόλαση του Τατσόπουλου ως τον ξεπεσμό ενός golden boy στο «Γιάπινγκ» του Κουνενή, και την καυστική πολιτική σάτιρα του Γκόζη και την κοινωνική του Κουτρουμπούση, τα διηγήματα αυτής της κατηγορίας αποδομούν το δημόσιο και ιδιωτικό χώρο με δηκτικότητα, χιούμορ αλλά και μελαγχολία.

Η αποδόμηση αυτή πραγματοποιείται μέσω της υπερβολής, της αντιστροφής και της αλληγορίας. Οι συγγραφείς δημιουργούν κόσμους φαινομενικά παράλογους, οι οποίοι όμως αποδεικνύονται, τελικά, εξίσου αληθοφανείς όσο και η πραγματικότητα. Μια Κόλαση οργανωμένη ως σύγχρονο κράτος, μια παγκόσμια σύρραξη που ξεκινά από μια ασήμαντη παρεξήγηση, ένας εθνικός ευεργέτης που καταστρέφει αντί να οικοδομεί, δεν αποτελούν τίποτα άλλο παρά αλληγορικές μορφές της σύγχρονης καθημερινότητας.

Πολιτικές φάρσες

Εδώ το χιούμορ, ο παραλογισμός και η αλληγορία χρησιμοποιούνται για να αποδομήσουν εξουσίες, θεσμούς και κοινωνικές συμβάσεις, εστιάζοντας στον σύγχρονο άνθρωπο ως θύμα του πολιτικού συστήματος. Οι συγγραφείς εδώ χτίζουν κόσμους φανταστικούς ή παράδοξα ρεαλιστικούς, στους οποίους η γραφειοκρατία, η πολιτική καριέρα, η εκκλησία, το life-style, ακόμη και ο… εμφύλιος πόλεμος, μετατρέπονται σε σκηνικά φαρσοκωμωδίας.

 

Παντελής Καλιότσος, «Η μύγα»
[Η μύγα, Αθήνα, 1977. Τώρα από Πατάκη, 2016]

Μέσα από ένα ασήμαντο επεισόδιο –μια διαφωνία για έναν τενεκέ… τυρί– που κλιμακώνεται σε… παγκόσμιο πόλεμο, ο συγγραφέας σατιρίζει την εξουσία και τη σοβαροφάνεια της διπλωματίας.

Στις δυο φανταστικές χώρες – «Διχτατορική Δημοκρατία» και «Δημοκρατική Διχτατορία»– η ειρήνη κρέμεται κυριολεκτικά από μια κλωστή, καθώς μια κουτσουλιά μιας μύγας σε τυχαίο σημείο ενός δημόσιου εγγράφου ώθησε την υφήλιο σε παγκόσμια σύρραξη.

Ευφυής αλληγορία αλλά και καυστική πολιτική σάτιρα για τον παραλογισμό του πολέμου και την παράνοια της γραφειοκρατίας.

 

Πέτρος Τατσόπουλος, «Η δεύτερη ζωή του Επισκόπου»
[Κινούμενα σχέδια, Κέδρος, 1984. Τώρα στο: Πέτρος Τατσόπουλος, «Τα διηγήματα», Οξύ, 2018.]

Σατιρική, πολιτικοκοινωνική αλληγορία που τοποθετείται στην Κόλαση, η οποία παρουσιάζεται ως… πολιτεία με δομές, οικονομία, γραφειοκρατία και κομματικές φατρίες.

Ένας επίσκοπος, που εν ζωή υπηρέτησε με ζήλο την Εκκλησία, αιφνιδιάζεται όταν μετά τον θάνατό του βρίσκεται, όχι στον Παράδεισο, αλλά στα βάθη της Κόλασης, και αντί για φωτιές και καζάνια, συναντά μια κοινωνία βυθισμένη σε οικονομική κρίση, καταναλωτισμό και γραφειοκρατία.

Ο επίσκοπος συμμετέχει στα διοικητικά όργανα της Κόλασης και αναδεικνύεται σε έναν προικισμένο μεταρρυθμιστή φιλελεύθερων, πλουραλιστικών και ριζοσπαστικών προτάσεων.

Γλώσσα, πλούσια και ηθελημένα ακαδημαϊκή.

Ύφος, υψηλό με αρχαιοπρεπείς τύπους, γραφειοκρατική ορολογία και τεχνικούς όρους που τονίζουν την ειρωνεία.

 

Ηλίας Κουτσούκος, «Κατάθεση πρίγκιπος Ιωάννη Κατακουζηνού»
[Καλύτερα να νικούσαν οι κόκκινοι, Νεφέλη, 1991]

Πολιτική αλληγορία, παρωδία και κοινωνική σάτιρα για την επιβίωση μέσα σε ένα σύστημα όπου τίποτα δεν λειτουργεί.

Ο ήρωας, ένας αυτοαποκαλούμενος πρίγκιπας, με «πριγκιπική» συμπεριφορά ακραίου ατομικισμού, περιφρονεί την εξουσία και τους θεσμούς της, όμως παράλληλα επωφελείται από αυτούς στο έπακρο.

Η αφήγηση προχωρά με λεπτομέρειες για μια κρατική υπηρεσία χωρίς αντικείμενο και λόγο ύπαρξης –σύμβολο διαφθοράς και αναποτελεσματικότητας– στην οποία ο ήρωας εργάζεται επί δεκαετίες χωρίς καμία, επί της ουσίας, αρμοδιότητα.

 

Πάνος Κουτρουμπούσης, «Μενιδιάτες του Διαστήματος»
[Στο θάλαμο του μυθογράφφ, Απόπειρα, 1992, 2η έκδ. 2020]

Σατιρική αλληγορία που συνδυάζει κοινωνικό σχόλιο, επιστημονική φαντασία και φρενήρες χιούμορ.

Η ιστορία εκτυλίσσεται στο μακρινό μέλλον, όταν η Γη έχει υποδουλωθεί από «εξωγήινους χτηνοτρόφους», που εκτρέφουν τους εναπομείναντες ανθρώπους, όπως παλιά οι άνθρωποι «εκτρέφαν ζώα». Μέσα από μια γκροτέσκα αντιστροφή ρόλων, ο συγγραφέας σχολιάζει την εκμετάλλευση αλλά και την ικανότητα επιβίωσης σε έναν ανελεύθερο κόσμο.

Μετά από μια παράδοξη συμμαχία δύο διαφορετικών «κοπαδιών ανθρώπων», οι άνθρωποι καταφέρνουν να αποκτήσουν γνώσεις και τεχνολογία και τελικά να ανακτήσουν την ελευθερία τους, ανατρέποντας τους κατακτητές.

Ο Κουτρουμπούσης, με γλωσσικές ιδιομορφίες και υπερβολές, δημιουργεί έναν κόσμο κωμικό και ταυτόχρονα ζοφερό.

Η ριζοσπαστικότερη, σαφώς ανατρεπτική και γνήσια αναρχική φωνή της ελληνικής διηγηματογραφίας.

 

Κωνσταντίνος Βάσσης, «Ένας παράξενος εθνικός ευεργέτης»
[Μια παραπλανητική έννοια, Οι εκδόσεις των φίλων, 2008]

Καίρια, δηκτική σάτιρα της νεοελληνικής πραγματικότητας από έναν παραγνωρισμένο διηγηματογράφο με στέρεο, πλούσιο λόγο.

Ο αφηγητής ξεκινά με μια ιστορική αναδρομή στον θεσμό των εθνικών ευεργετών. Ωστόσο, αυτή η εξύμνηση του παρελθόντος αντιπαραβάλλεται με τη σύγχρονη πραγματικότητα: η μεταπολεμική Ελλάδα περιγράφεται ως ένας κόσμος ηθικά φθαρμένος, πολεοδομικά παραμορφωμένος, και διαβρωμένος από τη διαφθορά και το ρουσφέτι. Η αυθαίρετη δόμηση, η κυριαρχία του κιτς και η αλλοίωση των δημόσιων χώρων συνθέτουν το παζλ μιας μελαγχολικής εικόνας που όλοι αναγνωρίζουμε.

Σε αυτό το φόντο, επιστρέφει από το εξωτερικό ένας εκατομμυριούχος που δεν επιθυμεί ούτε εξουσία, ούτε προβολή. Αντί να επενδύσει τα πλούτη του στην κατανάλωση ή την επίδειξη, τα αξιοποιεί εξαγοράζοντας και κατεδαφίζοντας κακόγουστες ή αυθαίρετες κατασκευές, δημιουργεί πάρκα, αναδεικνύει μνημεία.

Ο ιδιόρρυθμος αυτός τύπος αντιμετωπίζεται με αμφιθυμία από την κοινωνία: ενθουσιασμός από τους πολίτες, δυσφορία από τους φορείς της διαπλοκής και των συμφερόντων.

 

Λεωνίδας Βασιλειάδης, «Το αλογάκι της γλυκιάς Παναγίτσας. Mια ψαλμωδία πολιτικού αίσχους»
[Το αλογάκι της γλυκιάς Παναγίτσας, Φαρφουλάς, 2010]

Σουρεαλιστική σάτιρα με στοιχεία κόμικ απέναντι στην θρησκευτική και πολιτική εξουσία σε ένα μπαρόκ σκηνικό.

Ο πρωθυπουργός, περιστοιχισμένος από υπουργούς, εκκλησιαστικούς παράγοντες, απολυμένους εργάτες και μέντιουμ, πρωταγωνιστεί σε έναν εμετικό κυκεώνα βίας, διαφθοράς και προδοσίας.

Η ειρωνεία σκόπιμα υπερφορτωμένη, το ύφος βαρύ από εικόνες, με φράσεις που σκάνε σαν μικρές εκρήξεις σαρκασμού: ένα ευφυές παιχνίδι ανάμεσα στην τελετουργία και την αποδόμησή της.

 

Γιώργος Γκόζης, «Θεράπων Υπουργός»
[Αφήστε με να ολοκληρώσω, Πόλις, 2014]

Σάτιρα προς τον επαγγελματία πολιτικό καριέρας, έναν άνθρωπο που εκπαιδεύτηκε εξ ολοκλήρου να υπηρετεί το Κόμμα και το Σύστημα.

Ο «κύριος Υπουργός», πιστός υπηρέτης του πελατειακού και κομματικού μηχανισμού, έχει ζήσει μια ζωή πλήρως προγραμματισμένη: οι σπουδές, η κομματική του ένταξη, η στρατιωτική του θητεία, ακόμη και ο γάμος του, υπάκουσαν σε μια προδιαγεγραμμένη πορεία.

Ο υπουργός εμφανίζεται τη μία στιγμή, λαμπερό σώμα στο πολιτικό στερέωμα, ενώ την επόμενη, προσγειώνεται σε μια σκηνή γήινη και αηδιαστική: την απόλαυση του να σκαλίζει τη μύτη του και να τρώει τα ευρήματά της στην τουαλέτα πριν τη συνέντευξη Τύπου.

 

Άγης Πετάλας, «Διδακτική επίσκεψη στο σαλόνι μιας κυρίας»
[Η δύναμη του κυρίου Δ., Αντίποδες, 2015. Πρώτη δημοσίευση levga.gr, 2011]

Ο αφηγητής επισκέπτεται μια ηλικιωμένη και πλούσια, την κυρία Κρα*, η οποία ζει μέσα σε έναν κόσμο χλιδής. Στο σαλόνι της, του μιλά για την οικογένειά της, τις κοινωνικές της απόψεις και την παρακμή στην οποία έχει φτάσει η χώρα. Με αφορμή μια φαινομενικά απλή ερώτηση για το πώς μιλούν σήμερα οι ζητιάνοι, αρχίζει να αναπτύσσει μια ολόκληρη θεωρία για την παρακμή της παιδείας και την ανάγκη επιστροφής στην «αριστεία». Υποστηρίζει ότι ακόμη και ο τρόπος που ζητά κανείς ελεημοσύνη είναι δείγμα πολιτισμού και θεωρεί πως στο παρελθόν υπήρχε μεγαλύτερη καλλιέργεια σε όλα τα κοινωνικά στρώματα.

Η κυρία Κρα* εμφανίζεται να εκφράζει απόψεις που φαίνονται λογικές, αλλά στην ουσία είναι υπεροπτικές και αποκομμένες από την πραγματικότητα.

 

Αστική ειρωνεία

Στην κατηγορία αυτή το χιούμορ και η ειρωνεία ξεσκεπάζουν τις καταπιεσμένες φαντασιώσεις και την κρυφή βία που υποβόσκουν στην «κανονική» ελληνική κοινωνία. Οι ήρωες των ιστοριών είναι αντιήρωες της ρουτίνας: μικροαστοί, γιάπηδες, δημόσιοι υπάλληλοι, εποχικοί εργάτες ή ατίθασοι νέοι που παλεύουν με το σώμα τους, τον φόβο του εξευτελισμού και τα στερεότυπα. Οι αφηγήσεις διαλύουν τον καθωσπρεπισμό, απομυθοποιούν τα success stories και σατιρίζουν την υποκρισία.

Η γλώσσα τολμηρή, γεμάτη λαϊκά στοιχεία, φτάνει στα όρια του γκροτέσκου.

Κοινός παρονομαστής, η γελοιοποίηση του σοβαροφανούς με τρόπο φαιδρό.

 

Νίκος Κουνενής, «Γιάπινγκ»
[Ζωντανή σύνδεση, Κοχλίας, 2003]

Σατιρική και καταιγιστική αφήγηση με στόχο τον νεοπλουτισμό, την έπαρση και την κουλτούρα του γιάπη. Ξεκινά με ημερολογιακή καταγραφή της πρωινής ρουτίνας του Νικηφόρου, ενός golden boy, για να καταλήξει στην απόλυτη καταστροφή μέσα σε μία μόνο μέρα.

Η ιστορία αρχίζει με υπερβολικές περιγραφές του επιδεικτικού lifestyle του ήρωα. Η καμπή έρχεται όταν, φτάνοντας στο γραφείο, ενημερώνεται ότι απολύεται λόγω της κατάρρευσης των αργεντίνικων ομολόγων που ο ίδιος είχε εισηγηθεί στην εταιρεία. Ακολουθεί απαξίωση και αποβολή από το κτίριο μέσω ξυλοδαρμού. Το τηλεοπτικό δελτίο ειδήσεων παίζει ξανά και ξανά τη μορφή του. Το αλκοόλ και η κοκαΐνη γίνονται «παρηγοριά». Τελικά επιχειρεί να αυτοκτονήσει πέφτοντας από το μπαλκόνι του αλλά καταλήγει πάνω στο αυτοκίνητο του γείτονα και δέχεται έτσι έναν ακόμη ξυλοδαρμό.

 

Άρης Σφακιανάκης, «Η νόσος των πυραμίδων»
[Η νόσος των κινέζικων εστιατορίων, Κέδρος, 1993]

Σπινθηροβόλος, κυνικός μονόλογος που ισορροπεί ανάμεσα στο χιούμορ και την απόγνωση ενός υπαρξιακά φοβισμένου αντιήρωα, πνευματικά καλλιεργημένου.

Ο αφηγητής, ένας αργόσχολος διανοούμενος της μεσοαστικής Αθήνας, βλέπει τη ζωή του να απειλείται από κάτι που θεωρεί ανάξιο για τη βαθυστόχαστη ύπαρξή του: την επικείμενη πατρότητα με τη Μερκοζάτα, την Πολωνή οικιακή βοηθό του. Οι μελλοντικές του υποχρεώσεις ως πατέρα τον προβληματίζουν, και δημιουργούν ένα λαμπρό κείμενο αυτοσαρκασμού και υποδόριας απελπισίας. Τη λύση στο αδιέξοδο τη βρίσκει στον «ιό της Χατσεψούτ», που είναι σε έξαρση εκείνες τις μέρες στο Κάιρο. Ο αφηγητής, γελοία θωρακισμένος με φυλαχτά, επιχειρεί να «μολύνει» τη γυναίκα και το έμβρυο με την ασθένεια, επιχειρώντας έτσι το τέλειο έγκλημα. Όμως το σχέδιο ματαιώνεται καθώς η Μερκοζάτα του εκμυστηρεύεται πως παιδί δεν υπάρχει και πως απλώς ήθελε να τον φέρει ξανά κοντά της.[...................................................]

The Street with No Name/Δρόμος χωρίς όνομα (1948)

 

 

Ο ΔΡΟΜΟΣ ΧΩΡΙΣ ΟΝΟΜΑ . 1948, 20th Century Fox. Μαρκ Στίβενς, Ρίτσαρντ Γουίντμαρκ, Λόιντ Νόλαν, Μπάρμπαρα Λόρενς, Τζον ΜακΙντάιρ, Ντόναλντ Μπούκα, Τζόζεφ Πέβνεϊ. Σκηνοθεσία: Γουίλιαμ Κίγλι.


   Ως συνέχεια του The House on 92nd Street (Fox, 1945), αυτή η ταινία επαναλαμβάνει τόσο το ημι-ντοκιμαντέρ στυλ όσο και τον Λόιντ Νόλαν ως πράκτορα του FBI Τζορτζ Μπριγκς. Αμέσως μετά την αναφορά στους τίτλους τέλους της ταινίας, εμφανίζεται στην οθόνη η ακόλουθη ειδοποίηση:

    «Ο δρόμος στον οποίο ακμάζει το έγκλημα είναι ο δρόμος που εκτείνεται σε όλη την Αμερική. Είναι ο δρόμος χωρίς όνομα. Ο οργανωμένος γκαντέρισμός επιστρέφει για άλλη μια φορά. Αν αφεθεί να περάσει ανεξέλεγκτος, τρεις στους τέσσερις Αμερικανούς τελικά θα γίνουν θύματά του. Όπου και αν καταρρεύσει ο νόμος και η τάξη, εκεί θα βρείτε δημόσια αδιαφορία. Μια Αμερική σε εγρήγορση και επαγρύπνηση θα συμβάλει στην ασφάλεια της Αμερικής.»     J. EDGAR HOOVER

   Για να εξασφαλίσει κανείς την έγκριση του κ. Χούβερ για την ταινία, υποθέτει κανείς ότι τα πρώτα δεκαπέντε λεπτά είναι τρομερά και θλιβερά αργά. Με δυνατή, βαρετή μουσική στο παρασκήνιο, το κοινό μαθαίνει με δραματικό τρόπο τις τεχνικές εξελίξεις και το εκπαιδευτικό υπόβαθρο που είχαν στη διάθεσή τους οι πράκτορες του FBI στη νέα μεταπολεμική μάχη τους κατά του εγκλήματος.

The Street with No Name on Make a GIF   Ο Μαρκ Στίβενς, ίσως υπερβολικά όμορφος για τον ρόλο, υποδύεται τον μυστικό πράκτορα Τζιν Κόρντελ καθώς προσπαθεί να κερδίσει την αποδοχή του από την παρέα του Άλεκ Στάιλς. Μόνο όταν εμφανίζεται ο Άλεκ Στάιλς η ταινία αρχίζει να αποκτά κάποια βάση - και ξέρετε ποιος υποδύεται τον Στάιλς, έτσι δεν είναι; Έχετε δει τους τίτλους τέλους, αν όχι την ίδια την ταινία. Κατευθείαν από το σημαντικό ντεμπούτο του στον πρωταγωνιστικό ρόλο του ως Τόμι Ούντο στο Kiss of Death , ο Ρίτσαρντ Γουίντμαρκ.

The Street with No Name Ως ο αρχηγός συμμορίας Άλεκ Στάιλς, που μισεί τις γυναίκες, είναι ναρκισσιστής και μικροβιοφοβικός , ο Γουίντμαρκ τονίζει την ερμηνεία του με τέτοιο τρόπο ώστε να απέχει μόλις ελάχιστα  από την τρέλα, αλλά είναι πολύ κοντά. Ο Λόιντ Νόλαν, τον οποίο πιστεύαμε εξαρχής ότι θα είναι ο πρωταγωνιστής, δεν έχει σχεδόν κανένα ρόλο.

   Η δράση διαδραματίζεται στους δρόμους της «Κεντρικής Πόλης», με τον Τζον ΜακΙντάιρ ως μέντορα του Κόρντελ και εφεδρικό ατζέντη του, τον Σάι Γκόρντον, στο απέναντι πανδοχείο, να γίνεται όλο και πιο άθλιος κάθε λεπτό στη ροή του έργου , αλλά να παρέχει στον Κόρντελ τη μόνη του προστασία.

   Σχεδόν εξίσου σημαντικό ρόλο με τον Γουίντμαρκ παίζει ο προαναφερθείς «δρόμος», στην πραγματικότητα το κέντρο του Λος Άντζελες την εποχή που γυριζόταν η ταινία, γεμάτος με αποτυχημένες λέσχες, αίθουσες μπιλιάρδου, αίθουσες με χαμηλές τιμές, φθηνά εστιατόρια, καταστήματα πυγμαχίας και κάθε είδους καταδύσεις. 

Γυρισμένο κυρίως τη νύχτα, ξεκινώντας από τη στιγμή που το λεωφορείο μπαίνει με τον Κόρντελ πάνω του και κατεβαίνει, το φιλμ προκαλεί μια αίσθηση χλιδής της μεγαλούπολης της δεκαετίας του 1940, τόσο ακαταμάχητης και αυθεντικής όσο μπορείτε να φανταστείτε. Βαθιά μέσα σας, ξέρετε ότι αυτό είναι (ήταν) όσο πιο αληθινό γίνεται.The Street with No Name[..........................................................]

See more => Movie Review – THE STREET WITH NO NAME (1948).

The Street with No Name (1948) - IMDb

The Street with No Name/Wikipedia


Πώς οι σχέσεις ΗΠΑ -Ισραήλ έφτασαν σε οριακό σημείο (Ανάλυση)

 

Άρθρο αναδημοσιευμένο από τους

Πώς το Ισραήλ έχασε την Αμερική


Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Νετανιάχου
Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Νετανιάχου AP Julia Demaree

Μια συμμαχία που συνέβαλε καθοριστικά στη διαμόρφωση της σύγχρονης Μέσης Ανατολής βρίσκεται πλέον σε οριακό σημείο.

news247.gr


Η ανακοίνωση έπεσε σαν κεραυνός εν αιθρία στο Ισραήλ. Ήταν ημέρα εκλογών στις ΗΠΑ και ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ έκανε ένα σχόλιο με εντελώς “χαλαρό” τρόπο: ότι θα περικόψει την ετήσια επιδότηση των 3,8 δισ. δολαρίων που παρέχει η Ουάσινγκτον στον ισραηλινό στρατό.

Σε καιρό ειρήνης, η βοήθεια αυτή καλύπτει περίπου το ένα έκτο του αμυντικού προϋπολογισμού του Ισραήλ· αποτελεί, ωστόσο, και τη ραχοκοκαλιά της αμερικανοϊσραηλινής συμμαχίας, συνδέοντας άρρηκτα τις ένοπλες δυνάμεις των δύο χωρών.

Μέχρι εκείνο το πρωί, οι Ισραηλινοί αξιωματούχοι πίστευαν ότι βρίσκονταν σε τροχιά διαπραγματεύσεων για την ανανέωση του δεκαετούς μνημονίου στρατιωτικής βοήθειας των ΗΠΑ, το οποίο είχε αρχικά υπογραφεί επί προεδρίας Μπαράκ Ομπάμα. Και μετά, ήρθαν οι δηλώσεις του Τραμπ στο Fox News.

“Το «τελείωσε» έτσι απλά;” διερωτάται έκπληκτος Ισραηλινός στρατιωτικός αξιωματούχος, ο οποίος είχε μόλις ταξιδέψει στην Ουάσινγκτον για να συζητήσει την επέκταση της συμφωνίας πέραν του 2028.

Ήταν μια θεαματική – και δημόσια – ήττα για το Ισραήλ, και ιδίως για τον επί μακρόν πρωθυπουργό του, Μπενιαμίν Νετανιάχου, ο οποίος έχτισε ολόκληρο το πολιτικό του προφίλ πάνω στη σχέση του με τον απρόβλεπτο Αμερικανό πρόεδρο – αλλά ίσως τελικά να έπαιξε λάθος τα χαρτιά του.

Τόσο ο Ντένις Ρος, πρώην διαπραγματευτής των ΗΠΑ για το Μεσανατολικό, όσο και ο Πίτερ Γουέλτς, Δημοκρατικός γερουσιαστής του Βερμόντ, δηλώνουν στους FT ότι έχει συντελεστεί μια “τεκτονική αλλαγή” στους δεσμούς των δύο χωρών – μιας συμμαχίας που καθόρισε τη σύγχρονη Μέση Ανατολή και όχι μόνο. Πολλοί ακόμη αξιωματούχοι, νυν και πρώην, συμμερίζονται αυτή την εκτίμηση.

Η Αμερική, η οποία έσπευσε να σταθεί στο πλευρό του Ισραήλ μετά τις φονικές επιθέσεις της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου 2023, έχει πλέον κάνει πίσω, αντιδρώντας στον τρόπο με τον οποίο διεξήχθη ο πόλεμος στη Γάζα, αλλά και στις συνέπειες της σύγκρουσης με το Ιράν, την οποία πολλοί στις ΗΠΑ πιστεύουν ότι ενορχήστρωσε το ίδιο το Ισραήλ.

Ο ειδικός απεσταλμένος των ΗΠΑ, Στιβ Γουίτκοφ, ο Ντόναλντ Τραμπ, ο Μπέντζαμιν Νετανιάχου και ο Τζ. Ντ. Βανς σε μπάνερ στην Τεχεράνη.

Ο ειδικός απεσταλμένος των ΗΠΑ, Στιβ Γουίτκοφ, ο Ντόναλντ Τραμπ, ο Μπέντζαμιν Νετανιάχου και ο Τζ. Ντ. Βανς σε μπάνερ στην Τεχεράνη. AP Photo Vahid Salemi

Από τα κέντρα λήψης αποφάσεων της κυβέρνησης μέχρι την αμερικανική ενδοχώρα των Μεσοδυτικών πολιτειών, εδραιώνεται η πεποίθηση ότι η κορυφαία υπερδύναμη του πλανήτη χειραγωγήθηκε από τον μικρότερο σύμμαχό της και παρασύρθηκε σε έναν πανάκριβο πόλεμο, από τον οποίο πασχίζει τώρα να απεμπλακεί.

Η οργή των Αμερικανών για τον κοινό πόλεμο ΗΠΑ – Ισραήλ κατά του Ιράν αποτέλεσε έναν από τους βασικούς λόγους πίσω από την εκλογική συντριβή του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος στις ενδιάμεσες εκλογές της περασμένης εβδομάδας – ένα αποτέλεσμα πολύ χειρότερο από κάθε δυσοίωνη για τους Ρεπουμπλικανούς, πρόβλεψη.

“Η αμερικανική κοινή γνώμη στήριζε ανέκαθεν το Ισραήλ”, επισημαίνει ο Ρος. “Τώρα, για πρώτη φορά, το 60% των Αμερικανών αποδοκιμάζει το Ισραήλ και την πολιτική του”.

Το ρήγμα ξεπερνά κατά πολύ την εξαγγελία του Τραμπ για τη στρατιωτική βοήθεια – οι πρακτικές επιπτώσεις της οποίας παραμένουν ασαφείς – καθώς και τη δημοσκοπική κατάρρευση του Ισραήλ στις ΗΠΑ. Μεγάλα τμήματα τόσο των Δημοκρατικών όσο και των Ρεπουμπλικανών ασκούν πλέον ανοιχτά κριτική στη σχέση ΗΠΑ – Ισραήλ. Το πανίσχυρο φιλοϊσραηλινό λόμπι, η Aipac, κατέληξε να αποτελεί πολιτικό βαρίδι για αρκετούς υποψηφίους στις ενδιάμεσες εκλογές.

Παράλληλα, πληθαίνουν οι φωνές στις ΗΠΑ – ακόμη και μέσα στον σκληρό πυρήνα της κυβέρνησης Τραμπ – που ζητούν οριστική ρήξη με μια παραδοσιακή σχέση που μετρά πάνω από μισό αιώνα ζωής.

Ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς, φαβορί για το προεδρικό χρίσμα των Ρεπουμπλικανών το 2028, έχει ήδη χρεώσει στον πόλεμο με το Ιράν τις ιστορικές απώλειες του κόμματός του. Σε ανάρτησή του στο X, σημείωσε ότι ένα από τα κυρίαρχα αιτήματα των ψηφοφόρων ήταν να “επαναπροσδιορίσουν οι ΗΠΑ τη σχέση τους με το Ισραήλ”. Ο γιος του προέδρου, Ντόναλντ Τραμπ Τζούνιορ, έσπευσε να δηλώσει ότι συμφωνεί “100, 100, 100”.

Από την πλευρά του, ο Έρικ Λεβίν, φιλοϊσραηλινός Ρεπουμπλικανός χρηματοδότης, εκφράζει την απόγνωσή του: “Δεν υπάρχει απολύτως τίποτα που να μπορεί να κάνει το Ισραήλ, γιατί ο Τύπος και τα ΜΜΕ στην Αμερική το μισούν. Δεν μπορούν να κερδίσουν τον επικοινωνιακό πόλεμο”.

Ο ίδιος δεν επιρρίπτει ευθύνες στην ισραηλινή κυβέρνηση για τις επιχειρήσεις στη Γάζα, όπου περισσότεροι από 74.500 Παλαιστίνιοι έχουν χάσει τη ζωή τους αφότου η Χαμάς πυροδότησε τον πόλεμο με τη δική της επίθεση όταν και σκότωσε περίπου 1.200 ανθρώπους στο Ισραήλ και παίρνοντας 251 ομήρους.

Αντίθετα, υποστηρίζει ότι το Ισραήλ απέτυχε παταγωδώς να εξηγήσει τη λογική πίσω από την ισοπέδωση πολιτικών υποδομών και τις παράπλευρες απώλειες. “Ο κόσμος είναι σοκαρισμένος”, παραδέχεται ο Λεβίν. “Οι εικόνες μιλούν από μόνες τους. Αλλά χρειάζεται να εξηγήσεις ότι «βομβαρδίσαμε εκείνη την πολυκατοικία επειδή η Χαμάς έκρυβε σήραγγες από κάτω»”.

Καταστροφή στη Γάζα

Καταστροφή στη Γάζα AP Photo Jehad Alshrafi

Η φθορά στη συμμαχία γιγαντωνόταν σταδιακά καθ’ όλη τη διάρκεια της πολιτικής κυριαρχίας του Νετανιάχου στο Ισραήλ, σύμφωνα με πολιτικούς και διπλωμάτες που εργάστηκαν επί χρόνια για τη διατήρηση των διμερών σχέσεων.

Πολλοί αξιωματούχοι και αναλυτές εκτιμούν ότι το ρήγμα οφείλεται εν μέρει στην επιλογή του Ισραηλινού πρωθυπουργού να εγκαταλείψει την πάγια τακτική της δικομματικής ισορροπίας, ταυτιζόμενος με Ρεπουμπλικανούς όπως ο Τραμπ εις βάρος των σχέσεων με Δημοκρατικούς προέδρους, όπως ο Ομπάμα και ο Τζο Μπάιντεν.

Άλλοι, ωστόσο, ρίχνουν το βάρος στον πόλεμο με το Ιράν.

Λίγες ημέρες μετά τις ενδιάμεσες εκλογές, στις οποίες οι Ρεπουμπλικανοί του Τραμπ έχασαν τόσο τη Βουλή των Αντιπροσώπων όσο και τη Γερουσία από τους Δημοκρατικούς, ένας δημοσιογράφος ρώτησε τον πρόεδρο πού αποδίδει την ήττα. Ο Τραμπ υπήρξε ωμός.

Οι Αμερικανοί ήταν δυσαρεστημένοι με τον πόλεμο στο Ιράν και με τις υψηλές τιμές των καυσίμων, δήλωσε στο CBS. Και έπειτα πρόσθεσε έναν ακόμη παράγοντα: “Υπάρχει, όσο απίστευτο κι αν φαίνεται, μια τεράστια αντιπάθεια για το Ισραήλ”.

Μια “παραπάνω από ειδική” σχέση

Για το μεγαλύτερο μέρος της σχεδόν 80χρονης ιστορίας του, το Ισραήλ απολάμβανε την ακλόνητη δικομματική στήριξη των ΗΠΑ. Η σχέση αυτή εδραζόταν στη βαθιά ριζωμένη πεποίθηση της Ουάσινγκτον ότι το Ισραήλ δεν άξιζε απλώς μια προνομιακή μεταχείριση – με πακτωλό αμερικανικών κονδυλίων και πολιτικής κάλυψης – αλλά ότι η ύπαρξή του ήταν ζωτικής σημασίας και για τις δύο χώρες.

Οι ΗΠΑ λειτούργησαν ως ασπίδα για το Ισραήλ απέναντι στις καταδίκες του ΟΗΕ, το υπερασπίστηκαν έναντι εχθρών και επικριτών του, χρηματοδότησαν και εξόπλισαν τις Ισραηλινές Αμυντικές Δυνάμεις (IDF), ανέχτηκαν το βαρύ τίμημα σε ζωές αμάχων στις γειτονικές χώρες του και αναγνώρισαν ορισμένες από τις εδαφικές του προσαρτήσεις, με κορυφαία εκείνη στα συριακά Υψίπεδα του Γκολάν.

H δημόσια συμφωνία εγγυάται ότι το Ισραήλ θα διατηρεί πάντα “ποιοτικό στρατιωτικό πλεονέκτημα” έναντι των περιφερειακών του αντ


ιπάλων, ενώ h μυστική συμφωνία – που σφυρηλατήθηκε μεταξύ της Ισραηλινής πρωθυπουργού Γκόλντα Μέιρ και του Αμερικανού προέδρου Ρίτσαρντ Νίξον – επιτρέπει στο Ισραήλ να διατηρεί ένα κρυφό πυρηνικό οπλοστάσιο.

Συνολικά, το Ισραήλ έχει λάβει περισσότερη αμερικανική βοήθεια από οποιοδήποτε άλλο κράτος μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο: πάνω από 300 δισ. δολάρια σε διμερή ενίσχυση και αντιπυραυλική άμυνα (σε τιμές προσαρμοσμένες στον πληθωρισμό), σύμφωνα με την ανεξάρτητη Υπηρεσία Ερευνών του Κογκρέσου (CRS).[...............]

Πώς το Ισραήλ έχασε την Αμερική

Κυριακή, Νοεμβρίου 15, 2026

F. Schubert - Sonata D 821 "Arpeggione" - Martha Argerich - Mischa Maisky

 Franz Schubert - Sonata per violoncello e pianoforteD 821 "Arpeggione" 

- Martha Argerich - Mischa Maisky - 

Milano 2016

 0:29 

I. Allegro moderato 

- 12:58 

 II. Adagio 

- 17:22 

 III. Allegretto 

Το έργο γράφτηκε αρχικά για το εξαφανισμένο πλέον όργανο "αρπετζόνε" και σήμερα ερμηνεύεται συνήθως με τσέλο.

 Εκείνη την εποχή, οι δύο καλλιτέχνες ερμήνευσαν αυτό το κομμάτι με εξαιρετική ποιότητα, με τον Maisky να προσδίδει στο τσέλο έναν ζεστό και διαυγή ήχο, ενώ η Argerich, με τον ρόλο του πιάνου, παρείχε εξαιρετικά λεπτομερή υποστήριξη.

Σχετικά με τις ηχογραφήσεις: Πρέπει να σημειωθεί ότι η επίσημη ηχογράφηση του άλμπουμ Carte blanche (Deutsche Grammophon) με την Argerich και τον Maisky να ερμηνεύουν τη Σονάτα για Αρπετζόνε D 821, στην πραγματικότητα ηχογραφήθηκε το 2007 στο Φεστιβάλ του Verbier, και όχι στη συναυλία του Μιλάνου το 2016.


ΜΙΑ ΑΝΘΟΛΟΓΙΑ : 250 ελληνικά διηγήματα από τη Μεταπολίτευση έως τις μέρες μας [1/4]

 

Ρήγματα: Πανόραμα 250 ελληνικών διηγημάτων της περιόδου 1974-2024 [1/4]

του Π. EΝΙΓΟΥΕΪ

neoplanodion.gr

Στον Αχιλλέα Κυριακίδη,
για την έμμεση παρότρυνσή του

Με την παρούσα μελέτη επιχειρούμε μια πανοραμική ανασκόπηση της ελληνικής πεζογραφίας, εστιάζοντας σε δύο συγγενείς αλλά διακριτές μορφές του αφηγηματικού λόγου: το διήγημα και το μικροδιήγημα (διηγήματα κάτω των 700 λέξεων), και συγκροτώντας έτσι μια διπλή χαρτογράφηση 250 κειμένων κατά την πεντηκονταετία που ακολούθησε τη Μεταπολίτευση.

Η μελέτη βασίζεται σε μια τυπολογική ταξινόμηση εννέα κατηγοριών. Η κατάταξη αυτή δεν διεκδικεί οριστικότητα, καθώς οι υποκατηγορίες είναι άπειρες και τα κείμενα συχνά υβριδικά. Συνιστά περισσότερο ένα εργαλείο προσανατολισμού, αλλά και μια πρόσκληση για περαιτέρω αναγνώσεις στον ποικιλόμορφο κόσμο της σύγχρονης ελληνικής πεζογραφίας.

Η παρούσα εργασία, που θα αναρτηθεί σε τέσσερις συνέχειες, αποτελεί εμπλουτισμό, επεξεργασία και την τελική σύνθεση μιας παρουσίασης ελληνικών διηγημάτων της περιόδου 1974-2024, όπως αυτή δημοσιεύτηκε στην bookpress: Μικρός οδηγός στο ελληνικό διήγημα 1974-2024: 50 αντιπροσωπευτικά διηγήματα όλων των κατηγοριών (16/5/2025) και Η ντοπιολαλιά στο ελληνικό διήγημα 1974 – 2020: Από τον Βαλτινό στον Κανελλόπουλο (5/9/2026), στον Αναγνώστη: Ελληνίδες διηγηματογράφοι 1975-2025 (13/1/2026) και στο Νέο Πλανόδιον: Το ελληνικό διήγημα 1974-2024: 50 επιλογες (11/9/2025).

///

Το ελληνικό διήγημα μετά τη Μεταπολίτευση γνωρίζει έναν εντυπωσιακό μετασχηματισμό, τόσο σε επίπεδο μορφής όσο και περιεχομένου. Η λογοτεχνική παραγωγή της περιόδου δεν περιορίζεται σε δύο τρεις αφηγηματικούς τύπους, αλλά εκτείνεται σε πλήθος μορφών και τεχνοτροπιών. Αν κάτι χαρακτηρίζει αυτή την εποχή είναι η ποικιλομορφία και η πολυγλωσσία.

Η γλώσσα των διηγημάτων παρεκκλίνει συχνά από τον «λογοτεχνικό κανόνα» καθώς εκτός από την καθημερινή συναντούμε ένα ευρύ φάσμα: λυρική, στομφώδης, ρεαλιστική, σκωπτική, αρχαιοπρεπής, ακατέργαστη, λαϊκή μέχρι βωμολοχική. Το ύφος κινείται μεταξύ τρυφερότητας και σαρκασμού, ρεαλισμού και αφαίρεσης, συναισθήματος και ειρωνείας. Ορισμένοι συγγραφείς υιοθετούν ένα δημοσιογραφικό, αποστασιοποιημένο ύφος, άλλοι πειραματίζονται με την ποιητικότητα και μερικοί με τον «ζωντανό» θεατρικό λόγο.

Θεματικά συναντάμε πολιτικά και ιστορικά τραύματα (Εμφύλιος, Μικρασιατική καταστροφή, Κατοχή, χούντα), αστικές-καθημερινές ιστορίες, υπαρξιακή αποξένωση, τύπους στο περιθώριο, τοπικές ιστορίες, φανταστικές αφηγήσεις, ακόμη και την ίδια την αφήγηση ως θέμα: μεταμυθοπλαστικές ιστορίες.

Η μελέτη επιχειρεί μια διαδρομή στον πυρήνα του ελληνικού διηγήματος της περιόδου 1974-2024, εστιάζοντας όχι μόνο σε ονόματα αναγνωρισμένα και καταξιωμένα, αλλά και σε φωνές λιγότερο προβεβλημένες, παρουσιάζοντας συνοπτικά, αλλά μεθοδικά, τις βασικές κατηγορίες και υποκατηγορίες και τα αντιπροσωπευτικά διηγήματα ανά κατηγορία.

 

Α΄ ΜΕΡΟΣ

1. ΜΝΗΜΗ ΚΑΙ ΧΡΟΝΟΣ

Η μνήμη υπήρξε ένας από τους πλέον αγαπημένους άξονες του ελληνικού μεταπολιτευτικού διηγήματος.  Οι συγγραφείς δεν ανακαλούν το παρελθόν για να αφηγηθούν απλώς μια ιστορία, ή να αναπολήσουν περασμένες εποχές, αλλά για να κατανοήσουν το παρόν. Δεν αφηγούνται όσα συνέβησαν κάποτε, αλλά το λόγο που τα γεγονότα εξακολουθούν να τους επηρεάζουν σήμερα με τον έναν ή τον άλλο τρόπο. Αντιμετωπίζουν το παρελθόν με νηφαλιότητα, με ειρωνεία, με λιτό ύφος αλλά και κριτική διάθεση.

Το «μικρό» και το «ασήμαντο» αποκτούν κεντρική θέση [1]. Το «διήγημα της μνήμης» δεν είναι απλώς αναδρομικό αλλά παροντικό και κριτικό. Αναμετριέται με το παρελθόν όχι για να το αναπαραστήσει, αλλά για να το ξανασκεφτεί και να αναδείξει τις αντιφάσεις της σύγχρονης ελληνικής πραγματικότητας.

Από το εξομολογητικό ύφος του Ιωάννου και τη νοσταλγία του Παπαδημητρακόπουλου έως τη δραματική ένταση του Μηλιώνη, τα διηγήματα αυτής της ενότητας συνθέτουν ένα παλίμψηστο μνήμης. Ένα αρχείο συναισθημάτων, αφανών ηρώων και «ασήμαντων» στιγμών που διεκδικούν τη δική τους θέση στη μικρή, τοπική ιστορία [2].

Ιστορία και μνήμη

Υποκατηγορία που συγκροτεί έναν από τους πιο δραματικά φορτισμένους πυρήνες του διηγήματος της περιόδου. Κοινό χαρακτηριστικό των διηγημάτων είναι η αποφυγή της ρητορικής και του μελοδραματισμού καθώς ακόμη και στις πιο ακραίες σκηνές βίας, η ένταση προκύπτει από την οικονομία και τη λιτότητα.

 

Γιώργος Ιωάννου, «Ψηλά στο Εσκί Ντελίκ»
[Η μόνη κληρονομιά, Ερμής, 1974, τώρα Κέδρος, 2024]

Διήγημα-χρονικό που μέσα από την ιστορία δύο οικογενειών προσφύγων αφηγείται την πορεία μιας ολόκληρης γενιάς: άφιξη στη Θεσσαλονίκη μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή, μεσοπόλεμος, Κατοχή-Εμφύλιος, μετανάστευση στις δεκαετίες ’50 και ’60.

Ο Ιωάννου, με τον χαρακτηριστικό εξομολογητικό και παρατηρητικό τόνο, δεν εξιδανικεύει τους πρόσφυγες· δείχνει τα ελαττώματα, τη μικροπρέπεια, την κουτοπονηριά, αλλά και την αλληλεγγύη τους.

Γλώσσα λαϊκή, δίνει την αίσθηση ότι ακούμε μια γιαγιά ή έναν θείο.

 

Χριστόφορος Μηλιώνης, «Η αποκριά»
[Ακροκεραύνια, Κέδρος, 1976, τώρα Κίχλη, 2024]

Σκληρό αφήγημα εστιασμένο στον βαρύ χειμώνα του Εμφυλίου στην περιοχή των Ιωαννίνων.

Ένα παιδί  –πρόσφυγας ανάμεσα σε άλλους «συμμοριοπλήκτους»–, αφηγείται τις περιπέτειες της οικογένειάς του για ανεύρεση στέγης μετά την εκδίωξή τους από τα χωριά τους με απόφαση της κυβέρνησης. Έτσι γνωρίζει τον κυρ-Γιάννη, νεκροθάφτη με αριστερές ιδέες. Η κορύφωση έρχεται το τριήμερο της Αποκριάς όπου το γλέντι στην πλατεία της κωμόπολης διακόπτεται όταν δύο μεθυσμένοι στρατιώτες παρουσιάζουν ως λάφυρο το κομμένο κεφάλι ενός αντάρτη. Η σκηνή της αναγνώρισης του νεκρού αντάρτη –που είναι ο γιος του κυρ Γιάννη– από τον ίδιο τον πατέρα, είναι από τις πλέον τραγικές της ελληνικής διηγηματογραφίας.

Ο τόνος της αφήγησης αποφεύγει κάθε μελοδραματισμό. Ωστόσο ο συγγραφέας συμπάσχει άδηλα με τον ήρωα και με τους υπόλοιπους χωρικούς.

 

Τόλης Καζαντζής, «Ο διεθνής»
[Ενηλικίωση, Ερμής, 1980. Τώρα στο: Τόλης Καζαντζής, Η παρέλαση / Ενηλικίωση, Νεφέλη, 1995.]

Συγκινητικό και πολιτικά φορτισμένο σύντομο αφήγημα που συνδυάζει μια ποδοσφαιρόφιλη ιστορία με το κλίμα των πρώτων χρόνων της μετεμφυλιακής Ελλάδας.

Στο επίκεντρο βρίσκεται ο Τσέλιος, ένα «φιντάνι» του ποδοσφαίρου, που από τα «τσαΐρια» της Δράμας φτάνει γρήγορα να γίνει βασικό στέλεχος της Εθνικής και να αποθεωθεί ως «Μακεδονική λαίλαψ».

Όμως ο Τσέλιος συλλαμβάνεται για πολιτική δράση, κατηγορείται ότι συμμετείχε σε παράνομη συγκέντρωση και βρίσκεται αντιμέτωπος με το στρατοδικείο και την εκτέλεση. Αρνούμενος να αποκηρύξει τις κομμουνιστικές του πεποιθήσεις οδηγείται, τελικά, σε ισόβια φυλάκιση, την ίδια στιγμή που παράγοντες και συνήγοροι προσπαθούν μάταια να τον σώσουν .

Όταν τελικά αποφυλακίζεται μετά από χρόνια κανείς δε θυμάται ούτε τον ίδιο ούτε την ιστορία του.

Η μνήμη του ποδοσφαίρου βραχεία, η αφήγηση του Τόλη Καζαντζή μακρά.

 

Πρόδρομος  Χ. Μάρκογλου, «Ταξίδι στο Νέστο»
[Διέφυγε το μοιραίον, Νεφέλη, 2003.]

Αφήγημα όπου μια προσωπική ιστορία διασταυρώνεται με την Ελλάδα στα χρόνια του Εμφυλίου.

Η αφήγηση ακολουθεί τον αφηγητή και την οικογένειά του σ’ ένα ταξίδι μετά τον ποταμό Νέστο, κοντά στους Τοξότες, όπου ντόπιοι ιερείς κερδοσκοπούν σ’ ένα καλοστημένο παιχνίδι με την, υποτιθέμενη, εμφάνιση της ίδιας της Παναγίας πάνω από ένα καραγάτσι.

Αίσθηση προκαλεί η αντίθεση ανάμεσα στον ορθολογισμό του αφηγητή και στη συλλογική πίστη των προσκυνητών. Η σκηνή δε της «θαυματουργής» τελετής οδηγεί το πλήθος σε κατάσταση υστερίας για λύτρωση και θεραπεία.

Η καταστροφική πυρκαγιά από κεραυνό στο τέλος του κειμένου διαλύει την τελετουργία και τις ψευδαισθήσεις, και οι άνθρωποι επιστρέφουν στην καθημερινότητά τους.

 

Αλμπέρτος Ναρ, «Σαλονικάϊ, δηλαδή Σαλονικιός»
[Σαλονικάϊ, δηλαδή Σαλονικιός, Νεφέλη, 1999]

Νοσταλγικό διήγημα όπου παρακολουθούμε τον Τζάκο Σουλέμα, έναν ηλικιωμένο Εβραίο της Θεσσαλονίκης, να επιστρέφει στην πόλη έπειτα από χρόνια, ως τουρίστας πλέον, από τη Χιλή.

Περιδιαβαίνοντας τους δρόμους της αγνώριστης Θεσσαλονίκης, ανακαλεί το παρελθόν του: τη φτώχεια της παιδικής ηλικίας, τη σκληρή εργασία, τον πόλεμο, τις διώξεις και την εξόντωση της εβραϊκής κοινότητας.

Αφήγηση αποσπασματική με εναλλαγές στο παρόν και στο παρελθόν καθώς ο ήρωας νιώθει διπλά αποξενωμένος: ξένος στη νέα του πατρίδα αλλά και σε αυτή των παιδικών του χρόνων, που δεν υπάρχει βέβαια. Έτσι, η επαναλαμβανόμενη φράση «Σαλονικάι, δηλαδή Σαλονικιός» αποκτά ειρωνικό χαρακτήρα.

 

Νίκος Μπακόλας, «Αυτό το αίμα είναι…»
[Το ταξίδι που πληγώνει και άλλα διηγήματα, Κέδρος, 2000. Πρώτη δημοσίευση: περ. Παραφυάδα, τχ. 5. 1989.]

Ο ήρωας της ιστορίας, μετά τη χρεοκοπία του εργοστασίου του, ανακαλεί το παρελθόν του ίδιου αλλά και της οικογένειάς του, κι έτσι ξεδιπλώνεται η ιστορία μιας ζωής σημαδεμένης από αγώνες, φτώχεια και πολιτικές διώξεις.

Μιλά για τα δύσκολα χρόνια μετά τον Εμφύλιο, και την προσπάθεια με τον αδελφό του να προκόψουν, αρχικά ως τεχνίτες, αργότερα ως μικροεπιχειρηματίες και κατόπιν φτιάχνοντας ένα εργοστάσιο. Η σύγκρουση όμως με τα συνδικάτα και τα δυσβάστακτα χρέη οδηγούν τελικά στην πτώση και στο κλείσιμο του εργοστασίου.

Πικρός, ειρωνικός, απολογισμός μιας γενιάς που ξεκίνησε με ιδανικά και συλλογικούς αγώνες, αλλά κατέληξε παγιδευμένη σε αντιφάσεις: οι ίδιοι άνθρωποι που κάποτε αγωνίζονταν για κοινωνική δικαιοσύνη βρίσκονται, σε δεύτερο χρόνο, αντιμέτωποι με όσα πρέσβευαν.

 

Τάσος Χατζητάτσης, «Απολυμένη Πέτρα»
[Ακροτελεύτιοι εσπερινοί, Πόλις, 2009]

Ο αφηγητής μάς ταξιδεύει σε διαφορετικές χρονικές περιόδους: μιλά για την παιδική του φιλία με τον Μίλτο και τη γοητευτική Μπέμπα στις μέρες της Κατοχής. Κατόπιν διαπερνά  τον Εμφύλιο, συνεχίζει με τη Δικτατορία και φτάνει ως τα τέλη του εικοστού αιώνα. Η αφήγηση παραθέτει στιγμιότυπα της καθημερινής ζωής, ερωτικές σκηνές, οικογενειακές ιστορίες αλλά και πολιτικά γεγονότα δημιουργώντας ένα εντυπωσιακό μωσαϊκό.

Η «Απολυμένη Πέτρα» –τόπος άλλοτε συνάντησης ανταρτών και τώρα τουριστικός ξενώνας– γίνεται σύμβολο του πώς ο τόπος και η μνήμη μεταμορφώνονται με το πέρασμα του χρόνου, χάνοντας την ιστορική τους αξία.

Η «μεγάλη εικόνα», η Ιστορία, και η «μικρή», η ερωτική επιθυμία των πρωταγωνιστών, συνταξιδεύουν, αφήνοντας εν τέλει μια γλυκόπικρη νοσταλγία και μια ειρωνική αποδοχή.

 

Γιώργος Ιωάννου, «Ο θείος Βαγγέλης»
[Η μόνη κληρονομιά, Ερμής, 1974, τώρα Κέδρος, 2024]

Ο θείος Βαγγέλης, έφεδρος αξιωματικός, πολεμά γενναία στον πόλεμο του ’40, αλλά στον εμφύλιο «πολύ αχαμνός, πολύ μαδημένος πια, για πολεμιστής», καταλήγει να εκφωνεί συνεχώς (τους ίδιους) επικήδειους λόγους για τους νεκρούς στρατιώτες.

Το επεισόδιο της Πρωτοχρονιάς στο σπίτι του αφηγητή, δίνει μια κωμικοτραγική διάσταση στην αφήγηση.

Η ιστορία κλείνει με την αρρώστια και τον πρόωρο θάνατο της γυναίκας του, που φέρνει τον θείο Βαγγέλη αντιμέτωπο με τον προσωπικό πόνο: «Αυτός που είχε θάψει και θάψει ξένους, ένιωθε στο πετσί του τον θάνατο. Λέξη δεν ήταν σε θέση να προφέρει.»

Ειρωνεία και πικρό, μαύρο χιούμορ που συνδυάζει το προσωπικό με το ιστορικό και δείχνει πόσο βαθιά και επώδυνα επηρεάζει ο πόλεμος την ανθρώπινη ψυχή.

 

Μαρία Κουγιουμτζή, «Ο βάλτος»
[Όλα μπορούν να συμβούν μ’ ένα άγγιγμα, Καστανιώτη, 2016]

Ένας νεαρός βοηθός γιατρού φτάνει στο χωριό Βαριά, έναν τόπο χτισμένο πάνω σε αποξηραμένο βάλτο, που κουβαλά τη μνήμη του Εμφυλίου. Ο γιατρός του χωριού τον στέλνει να επισκεφθεί τον γερο-Γαβρήλο, έναν παλιό «άρχοντα» του τόπου, ο οποίος του αφηγείται ιστορίες από του εμφύλιου σπαραγμού, αποκαλύπτοντας ότι είχε σκοτώσει ανθρώπους και τα σώματά τους τα είχε ρίξει στον βάλτο. Οι νεκροί επιστρέφουν ως φαντάσματα: η κόρη του, η γυναίκα του και οι σκοτωμένοι μοιάζουν να κατοικούν μέσα στο σπίτι.

Ρεαλισμός με γοτθική ατμόσφαιρα και στοιχεία μεταφυσικού τρόμου.

Γλώσσα πυρετική, γεμάτη εικόνες λάσπης, υγρασίας, και σήψης, δημιουργεί κλίμα ασφυξίας, σαν να βυθίζεται κάποιος σιγά-σιγά σε βάλτο.

 

Μικρές ζωές

Υποκατηγορία που το βλέμμα της στρέφεται από τα μεγάλα ιστορικά γεγονότα στις αφανείς ζωές. Η μνήμη εδώ αναφέρεται σε ένα κόσμο που σβήνει ή που έχει χαθεί: επαγγέλματα που εξαφανίζονται, γειτονιές που μεταμορφώνονται, έθιμα που έχουν ξεχαστεί.

Κοινό χαρακτηριστικό η προφορικότητα, η λαϊκή γλώσσα και η λιτότητα, όπου διακρίνεται μια υπαρξιακή αγωνία. Παράλληλα, κυριαρχεί μια τρυφερότητα, ενίοτε αναμεμειγμένη με χιούμορ ή ειρωνεία, που παρουσιάζει τους ήρωες των ιστοριών χωρίς εξιδανίκευση.

*

Ηλίας Χ. Παπαδημητρακόπουλος, «Ο Αμερικάνος»
[Ο οβολός και άλλα διηγήματα, Νεφέλη, 2004. Τώρα από Κίχλη, 2023.]

Διήγημα που συνδυάζει παιδική μνήμη, λαϊκή αφήγηση και νοσταλγία.

Ο αφηγητής θυμάται τον γείτονα-μετανάστη, που απουσίαζε χρόνια στην Αμερική, να επιστρέφει στο χωριό φορτωμένος με ιστορίες και παράξενα αντικείμενα, όπως ένα ραδιόφωνο: η σκηνή της παρουσίασής του, το βραχυκύκλωμα και η ανατίναξή του περιγράφονται με κωμικότητα αλλά και αρκετή δόση ματαιότητας.

Ο «Αμερικάνος» κουβαλάει έναν αέρα άλλου κόσμου, μια φιγούρα ανάμεσα στο εξωτικό και το τραγικό, που όμως τελικά καταλήγει μόνος, φτωχός, ξένος στην ίδια του τη γειτονιά.

Η ακροτελεύτια σκηνή του διηγήματος, όπου ο «Αμερικάνος» πεθαίνει στην Κατοχή από δηλητηρίαση, είναι από τις πιο συγκλονιστικές της ελληνικής διηγηματογραφίας.

 

Ηλίας Χ. Παπαδημητρακόπουλος, «Τα γαϊδούρια»
[Ο θησαυρός των αηδονιών, Γαβριηλίδης, 2009. Τώρα από Κίχλη 2024.]

Εμβληματικό μικροδιήγημα της «μνήμης» που συνδυάζει αριστοτεχνικά αφηγηματική οικονομία και ηθικό φορτίο.

Σε μόλις 180 λέξεις, το κείμενο μιλά για την παιδική εμπειρία, τη συλλογική μνήμη, την ενοχή και τη βία. Το θέμα –η θανάτωση των ζώων όταν αυτά παύουν να είναι «χρήσιμα»– χρησιμοποιείται ως μεταφορά για τη σκληρότητα απέναντι στην ανημποριά της τρίτης ηλικίας.

Η αδράνεια των κατοίκων μπροστά στη βία, καυστικό κοινωνικό σχόλιο για έναν χώρο που συνυπάρχει με τη φρίκη.

 

Ηλίας Χ. Παπαδημητρακόπουλος, «Θερμά θαλάσσια λουτρά»
[Θερμά θαλάσσια λουτρά, Εγνατία, 1980, τώρα από Κίχλη, 2021]

Ακόμη μία παιδική ανάμνηση του συγγραφέα, αυτή τη φορά για τα καλοκαίρια πριν από τον πόλεμο.

Κάθε καλοκαίρι η θεία του προετοιμάζεται τελετουργικά για τις διακοπές της στα θαλάσσια λουτρά σε παρακείμενη περιοχή. Η αφήγηση περιγράφει με λεπτομέρεια τον κόσμο  της εποχής: τον σιδηροδρομικό σταθμό, τον σταθμάρχη, το βαγόνι με τους λουόμενους, τις ξύλινες εγκαταστάσεις των λουτρών που προχωρούν μέσα στη θάλασσα.

Στο τελευταίο μέρος έρχεται η δραματική τροπή. Ένας Ρώσος πρόσφυγας, εξαιρετικός κολυμβητής, ανεβαίνει στη στέγη των λουτρών για μια θεαματική βουτιά από ψηλά, πλην όμως πέφτει σε έναν σπασμένο πάσσαλο και πεθαίνει, διακόπτοντας την ειδυλλιακή ατμόσφαιρα.

Και εδώ ο Παπαδημητρακόπουλος δεν ενδιαφέρεται για την πλοκή, όσο για την αναβίωση μιας ολόκληρης εποχής που έχει πια εξαφανιστεί.

 

Μάρκος Μέσκος, «Οι καφέδες του μπαρμπα-Γιάννη»
[Μουχαρέμ, Νεφέλη, 1999]

Ο αφηγητής ανακαλεί τη μορφή ενός Μικρασιάτη μερακλή καφετζή, του μπαρμπα-Γιάννη. Μέσα στη φτωχή αλλά ζωντανή γειτονιά, ο μπαρμπα-Γιάννης κερδίζει την εκτίμηση όλων, καθώς φτιάχνει τον καφέ «στα μέτρα» του καθενός. Η φήμη του μεγαλώνει και αποκτά «τσιράκι» για να ανταποκρίνεται στις παραγγελίες. Ωστόσο, ένα αρνητικό σχόλιο ενός τραπεζικού υπάλληλου για την ποιότητα του καφέ του, τον συντρίβει, το παίρνει κατάκαρδα και αποπειράται να αυτοκτονήσει. Δεν τα καταφέρνει, σώζεται αλλά απομονώνεται από τους γύρω και πεθαίνει ξεχασμένος.

Ο μπαρμπα-Γιάννης δεν είναι απλώς ένας καφετζής, αλλά κάτι παραπάνω: ένας παθιασμένος με την –όποια– εργασία του, στην οποία βρίσκει νόημα αλλά και αναγνώριση. Η προσβολή που δέχεται δηλητηριάζει το ίδιο του το είναι.

Εν τέλει η αξιοπρέπεια –αρκετά εύθραυστη– εξαρτάται από την κοινωνική αναγνώριση.

 [...................................]Συνεχίστε την Ανάγνωση

Άγνωστα ντοκουμέντα αποκαλύπτουν το φακέλωμα του φοιτητικού κινήματος από τη χουντική ΚΥΠ λίγο πριν από την Εξέγερση του Πολυτεχνείου

 

Αγνωστα ντοκουμέντα : Το φακέλωμα του φοιτητικού κινήματος από τη χουντική ΚΥΠ

Άγνωστα ντοκουμέντα : Το φακέλωμα του φοιτητικού κινήματος από τη χουντική ΚΥΠ

Λάμπρος Σταυρόπουλος


«Από των αρχών της Επαναστάσεως και μέχρι σήμερον οι παλαιοκομματικοί παράγοντες δεν έπαυσαν να εισδύουν εις τον φοιτητικόν χώρον, οτέ μεν δημιουργούντες εν αυτώ ανατρεπτικάς οργανώσεις, οτέ δε διοχετεύοντες αντιεπαναστατικά και ανατρεπτικά συνθήματα με σκοπόν την προσέλκυσιν εις τους κόλπους των της Φοιτητιώσας νεολαίας και την δημιουργίαν αντιεπαναστατικού κλίματος εν τω φοιτητικώ κόσμω».

Ήταν 4 Μαΐου 1972 και η χουντική ΚΥΠ (Κρατική Υπηρεσία Πληροφοριών) ενημέρωνε με πολυσέλιδη έκθεσή της «επί των Φοιτητικών εκδηλώσεων της παρούσης περιόδου» τον αρχιπραξικοπηματία Γεώργιο Παπαδόπουλο. Ο περιβόητος διευθυντής της ΚΥΠ Αλέξανδρος Χατζηπέτρος με επείγον απόρρητο-προσωπικό αναλυτικό έγγραφό του εξέθετε όλα τα δεδομένα της  φάσης εκείνης κατά την οποία οι κινητοποιήσεις και αντιδράσεις από τον φοιτητικό χώρο κλιμακώνονταν, για να πάρουν έναν χρόνο μετά την ορμή που οδήγησε στην κατάληψη της Νομικής (Φεβρουάριος 1973) και στην εξέγερση του Πολυτεχνείου (Νοέμβριος 1973), 47 χρόνια πριν.

Όλο το παρασκήνιο της πολιτικής στο inbox σου



Τα απόρρητα έγγραφα για την παρακολούθηση του φοιτητικού κινήματος από την ΚΥΠ (τα οποία έσωσε από την αφάνεια το αρμόδιο Τμήμα Κοινοβουλευτικών Αρχείων της Βιβλιοθήκης της Βουλής των Ελλήνων) περιλαμβάνουν από αναφορές του διευθυντή της Υπηρεσίας έως και χειρόγραφο κείμενο του τότε υπουργού Παιδείας

«Μικρά αλλά φωνασκός μερίς»

Το 1972 ήταν μια σημαδιακή χρονιά στην πορεία εξέλιξης του φοιτητικού κινήματος καθώς οι αντιδράσεις άρχιζαν να αποκτούν μαζικότερο και οργανωμένο χαρακτήρα ενάντια στις διορισμένες διοικήσεις των φοιτητικών συλλόγων που είχε επιβάλει η χούντα, διεκδικώντας ελεύθερες εκλογές για την ανάδειξη των εκπροσώπων τους. «Υπάρχει μια αριθμητικώς μικρά αλλά φωνασκός μερίς των φοιτητών, οι οποίοι κατευθυνόμενοι υπό έξω και εσωπανεπιστημιακών παραγόντων προσπαθούν να δημιουργήσουν εντυπώσεις. Αι ενέργειαί των συντονίζονται και υποκινούνται υπό πολιτικών δυνάμεων αντιτιθέμενων εις το έργον και τας επιδιώξεις της Κυβερνήσεως» αναγνώριζε ο χουντικός υπουργός Παιδείας Γεράσιμος Φραγκάτος στο ιδιόχειρο σημείωμα με το οποίο συνόδευε τις εκθέσεις των Κυβερνητικών Επιτρόπων των ΑΕΙ «περί των προσφάτων κινήσεων των φοιτητών» που έστελνε στον διευθυντή του «Γραφείου Συνδέσμου Προσωπικών Επαφών κ. Πρωθυπουργού», συνταγματάρχη Π. Ιωαννίδη στις 28 Απριλίου του ίδιου έτους. Η κατάσταση προβλημάτιζε έντονα το καθεστώς, το οποίο ωστόσο δεν ανέμενε την έκταση που έμελλε να λάβει.

Βεβαίως ανησυχούσε, όπως προκύπτει από τις σχετικές εκθέσεις και σημειώματα που συνέτασσαν οι αρμόδιες «υπηρεσίες» και οι οποίες περιλαμβάνονται στο αρχειακό υλικό που έχει ανασύρει από τα «αζήτητα» το αρμόδιο Τμήμα Κοινοβουλευτικών Αρχείων της Βιβλιοθήκης της Βουλής των Ελλήνων. Οπως σημειώνει σχετικά ο ιστορικός Στάθης Κουτρουβίδης, υπάλληλος του Τμήματος Κοινοβουλευτικών Αρχείων, το υλικό αυτό, το οποίο βρέθηκε στη Βουλή σε ντοσιέ και κούτες, «είναι ιδιαίτερα πλούσιο και πολύτιμο διότι μέσα από τις χιλιάδες σελίδες του μας παρουσιάζεται μια αρκετά πλήρης εικόνα για το πώς λειτουργούσε η διοίκηση του καθεστώτος στο ανώτερο επίπεδο, αυτό του πρωθυπουργικού γραφείου του ίδιου του γραφείου του Γεωργίου Παπαδόπουλου».

Το υλικό θα δοθεί προς έρευνα

Αυτή τη στιγμή το υλικό αυτό βρίσκεται σε φάση διάσωσης και φροντίδας στα χέρια των ειδικών και ταξινομείται σε ειδικά κουτιά, προκειμένου σε επόμενη φάση να καταγραφεί πλήρως και να δοθεί στην έρευνα σύμφωνα με τους αρχειακούς κανόνες. Οσον αφορά τη χρονική περίοδο που καλύπτει, αυτή εκτείνεται από το 1970 και μετά, όταν το δικτατορικό καθεστώς πλήρως αποκλεισμένο από τις υπόλοιπες χώρες της Ευρώπης, κυρίως λόγω των συζητήσεων που διεξάγονταν στο Συμβούλιο της Ευρώπης σχετικά με την αποπομπή της Ελλάδας από αυτό, προχωρούσε σε ορισμένα δειλά βήματα προς τη «φιλελευθεροποίηση». Την ίδια στιγμή βεβαίως, προχωρούσε σε αθρόες συλλήψεις αριστερών, κεντρώων και δημοκρατών πολιτών της χώρας, ενώ οι εστίες αντίστασης πλήθαιναν. «Αυτή η εξέλιξη εντάσσεται σε ένα ευρύτερο ρεύμα ιδεών και κινήσεων που αρχίζει πιο δειλά στην αρχή και στην πορεία συστηματοποιείται και αντιδρά στο καθεστώς, το οποίο περιλαμβάνει την ίδρυση εκδοτικών οίκων, την αντιστασιακή δραστηριοποίηση τοπικών συλλόγων, την εμφάνιση όλο και περισσότερο ποικίλων αντιστάσεων απέναντι σε όσους έβαλαν τη χώρα στο γύψο» σημειώνει ο κ. Κουτρουβίδης.

Αναβρασμός στα πανεπιστήμια

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το τμήμα εκείνο του αρχειακού υλικού που αφορά τις πρώτες οργανωμένες αντιδράσεις της νεολαίας έναντι της ασφυκτικής και αυταρχικής πολιτικής του καθεστώτος στην πανεπιστημιακή εκπαίδευση, η οποία συναντούσε ακόμα και τις αντιδράσεις των συγκλήτων. Η δικτατορία είχε διορίσει κυβερνητικούς επιτρόπους σε όλα τα ΑΕΙ που είχαν στενές επαφές με το καθεστώς και το ίδιο το γραφείο του Πρωθυπουργού, είχε ακυρώσει την λειτουργία των δημοκρατικά εκλεγμένων οργάνων των φοιτητικών συλλόγων, είχε τοποθετήσει σε αυτά εγκάθετους και της αρεσκείας της και είχε αλλάξει τα προγράμματα σπουδών από τα τέλη του 1971. «Υπάρχει επομένως ένας αναβρασμός στο σύνολο των πανεπιστημίων της χώρας, όπως προκύπτει και από το υλικό που προοιωνίζεται τα δραματικά γεγονότα της Νομικής και του Πολυτεχνείου τον επόμενο χρόνο» υπογραμμίζει ο κ. Κουτρουβίδης.

Από την κατάληψη της Νομικής το 1973

Στην πορεία αυτή το 1972 ήταν χρονιά-ορόσημο για τους εντεινόμενους αγώνες των φοιτητών μέσα στις σχολές με αίτημα τις γνήσιες εκλογές και τη συγκρότηση φοιτητικών συλλόγων, με την προσφυγή στα Πρωτοδικεία κατά των διορισμένων εκπροσώπων της χούντας στις σχολές κ.λπ. Ομως τα αιτήματά τους είχαν ευρύτερο πολιτικό πλαίσιο και όχι συντεχνιακό, καθώς έθεταν στο στόχαστρο το ίδιο το καθεστώς και την παραβίαση των συνταγματικών και δημοκρατικών ελευθεριών. Οι αντιδράσεις εκδηλώνονταν «εις άπαντα σχεδόν τα Ανώτερα και Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα», όπως κατέγραφαν οι αναφορές της ΚΥΠ, διαπιστώνοντας ότι «εδημιουργήθη θόρυβος εις βάρος της Κυβερνήσεως».

Οι πρώτες αντιδράσεις και η καταγραφή τους

Από τους πρώτους που είχαν αντιδράσει ήταν οι σπουδαστές της Ανωτέρας Δημοσίας Σχολής Υπομηχανικών Αθηνών, απέχοντας από τα μαθήματά τους σε ένδειξη διαμαρτυρίας για την κατάργηση κεκτημένων δικαιωμάτων τους, ενώ τον Μάρτιο φοιτητές της Νομικής Σχολής Αθηνών κατέθεσαν προσφυγή στο Πρωτοδικείο Αθηνών «διά της οποίας εζήτουν να καταδειχθή υπό του Δικαστηρίου η έλλειψις νομιμότητος του (σ.σ.: διορισμένου) Συλλόγου Φοιτητών της Νομικής Σχολής “Η ΘΕΜΙΣ”».

Τον Απρίλιο 200 περίπου φοιτητές του ΕΜΠ συγκεντρώθηκαν έξω από τα γραφεία της «Διοικούσης Επιτροπής Συλλόγων ΕΜΠ» και «διά οχλοκρατικών εκδηλώσεων και ρυθμικών κραυγών ως “Κάτω η Χούντα”, “Παραιτηθήτε”, “Συνέλευσις” κ.λπ. ηξίουν την πραγματοποίησιν της συνεδριάσεως εις ευρύ χώρον προκειμένου να συμμετάσχουν και ούτοι». Τον ίδιο μήνα οι φοιτητές της Νομικής επανακαταθέτουν προσφυγή στο Πρωτοδικείο «αιτούμενοι την αντικατάστασιν του υφισταμένου Διοικητικού Συμβουλίου της εν λόγω Σχολής και τον διορισμόν νέου τοιούτου προς τον σκοπόν διενεργείας αρχαιρεσιών διά την ανάδειξιν αιρετών Διοικητικών Συμβουλίων». Αλλά και φοιτητές άλλων σχολών (ΕΜΠ, Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, Πάντειος) «εκοινοποίησαν προς τα Διοικητικά Συμβούλια των οικείων Συλλόγων εξωδίκους προσκλήσεις δι’ ων αιτούν την σύγκλησιν Γενικής Συνελεύσεως προς διενέργειαν αρχαιρεσιών», ενώ στις 21 Απριλίου 1972, επέτειο από την επιβολή της στρατιωτικο-φασιστικής δικτατορίας της 21ης Απριλίου 1967, περίπου πενήντα φοιτητές «συνεκεντρώθησαν έξωθι των προπυλαίων του Πανεπιστημίου Αθηνών, άδοντες διάφορα απηγορευμένα άσματα και μεταδίδοντες αντιεπαναστατικά συνθήματα ως “Κάτω η Χούντα” κ.λπ., αξιούντες την παραίτησιν των Διοικητικών Συμβουλίων και την διενέργειαν αρχαιρεσιών».

Επιθέσεις κατά φοιτητών από αστυνομικούς

Τα συνθήματα και η προειδοποίηση

Αλλά και την επομένη ημέρα «ομάς φοιτητών διαφόρων Σχολών διερχομένη έξωθεν του ΕΜΠ προέβη εις εκδηλώσεις μεταδίδουσα διάφορα αντιεπαναστατικά συνθήματα, προφανώς διά να προκαλέση τους Σπουδαστάς του ΕΜΠ», όπως συμπέραινε η ΚΥΠ, η οποία προειδοποιούσε τον Παπαδόπουλο ότι «κατά διασταυρωμένας πληροφορίας παρόμοιαι φοιτητικαί εκδηλώσεις θα συνεχισθούν».

Μια σημαντική σε όγκο αντιδικτατορική διαδήλωση ήταν και αυτή της 16ης Μαΐου 1972 με αφορμή τη συναυλία της Φοιτητικής Ενωσης Κρητών στο Σπόρτιγκ, όπου συμμετείχαν περί τους 3.500 φοιτητές, ενώ τον Νοέμβριο της ίδιας χρονιάς διενεργούνται φοιτητικές εκλογές-παρωδία και μέσω της συγκρότησης των Φοιτητικών Επιτροπών Αγώνα ευνοείται η διεύρυνση του φοιτητικού κινήματος και των δράσεών του, η οποία και ώθησε το καθεστώς στις αρχές του ’73 στη διακοπή των αναβολών στράτευσης και στην επιστράτευση των «ταραχοποιών» φοιτητών.

Ο χουντικός υπουργός και οι αντιδράσεις των καθηγητών

Για την κατάσταση στα πανεπιστήμια, ευθύνες επιρρίπτονταν από την ΚΥΠ και στους καθηγητές, «η πλειονότης των οποίων τηρεί στάσιν παθητικήν έναντι της Επαναστάσεως, δεν εφαρμόζει μετά προθυμίας την πολιτικήν της Κυβερνήσεως διά την παιδείαν και αντιστρατεύεται ουσιώδη και αποτελεσματικά μέτρα της Επαναστάσεως», όπως παρατηρούσαν οι ΚΥΠατζήδες αναλυτές.

Προβληματική ωστόσο θεωρούσαν και την ασκούμενη διοίκηση εκ μέρους των πρυτανικών αρχών που «δεν επιδεικνύουν το απαιτούμενον ενδιαφέρον διά την εύρυθμον και κανονικήν λειτουργίαν» των ΑΕΙ.
Είναι ενδεικτική η ανοιχτή «κόντρα» που είχε ξεσπάσει μεταξύ των διοικήσεων των μεγαλύτερων Σχολών και του υπουργού Παιδείας Φραγκάτου (ο οποίος παραιτήθηκε τελικά τον Ιούλιο του ’72), εξαιτίας των δηλώσεών του σε καναδική εφημερίδα όπου έκανε λόγο για φαινόμενα νεποτισμού και ιδιωτικών συναλλαγών μεταξύ καθηγητών. Στο αρχειακό υλικό περιλαμβάνονται πολλές επιστολές των πρυτανικών αρχών που διαμαρτύρονταν απευθείας στον Παπαδόπουλο.

Αντιχουντικές διαδηλώσεις φοιτητών

«Αργόσχολοι και μοντερνίζοντες» οι φοιτητές

Ο φόβος για την ανατροπή και ο ρόλος των… μπουάτ

Το καθεστώς εστίαζε στο πολιτικό πλαίσιο των φοιτητικών αναταραχών, καθώς διέβλεπε υλοποίηση γενικότερου «σχεδίου εμφανίσεως της χώρας ως αναρχουμένης και στερουμένης των συνταγματικών της ελευθεριών και δημιουργίας θορύβου με τελικόν σκοπόν την ανατροπήν της Επαναστατικής Κυβερνήσεως και την κατάληψιν της εξουσίας» από τους «παλαιοκομματικούς παράγοντες».

«Εις τούτο συμβάλλουν ενεργώς και κατά τρόπον μεθοδικόν αι διάφοροι κομμουνιστικαί και ανατρεπτικαί οργανώσεις Εσωτερικού και Εξωτερικού, ως και το επικρατούν διεθνώς σπουδαστικόν κλίμα αναταραχής, συνεπεία του οποίου έχει δημιουργηθή μια μάζα, μικρά εις αριθμόν, αποτελούμενη εξ αργόσχολων και “μοντερνιζόντων” φοιτητών, ήτις στερουμένη ηθικών και εθνικών ερεισμάτων και ενδιαφέροντος διά την Παιδείαν, προσπαθεί να παρασύρη το σύνολον των σπουδαστών εις ανατρεπτικάς ενεργείας» υπογράμμιζε σε έκθεσή του προς τον Παπαδόπουλο ο διευθυντής της ΚΥΠ.

Οσον αφορά τους παράγοντες που οδήγησαν στις φοιτητικές «αναταραχές», ο Χατζηπέτρος σημείωνε: «Αι ηνωμέναι παλαιοκομματικαί δυνάμεις (Δεξιά-Κέντρον-Αριστερά) ενισχυόμενοι από την εκουσίαν (ενεργητικήν) ή ακουσίαν (παθητικήν) στάσιν ωρισμένων εκ των Πανεπιστημιακών Λειτουργών και των Κρατικών Φορέων και εκμεταλλευόμεναι την επιείκειαν της Επαναστάσεως, τας προαναφερθείσας αδυναμίας και ροπάς ως και την συνεχή αναβολήν διεξαγωγής αρχαιρεσιών προς ανάδειξιν αιρετών Διοικητικών Συμβουλίων εις τους Φοιτητικούς Συλλόγους προεκάλεσαν τας προαναφερομένας φοιτητικάς εκδηλώσεις». Σύμφωνα με τις «πληροφορίες» της ΚΥΠ, η δράση των φοιτητών θα κλιμακωνόταν περαιτέρω σε δύο στάδια: α. «Θα υποβληθούν κυρίως αιτήματα εκπαιδευτικής φύσεως», β. «Θα προβληθούν αιτήματα πολιτικής φύσεως και θα κινητοποιηθούν παραλλήλως προς τον αυτόν σκοπόν πνευματικαί οργανώσεις αντιτιθέμεναι προς την Επανάστασιν».

Εφταιγαν οι μπουάτ και τα πάρτι…

Οι διεργασίες στον φοιτητικό χώρο και οι όλο και πιο ανοιχτές αντιχουντικές εκδηλώσεις, παρακολουθούνταν και καταγράφονταν συστηματικά και οι ιθύνοντες ενημερώνονταν αδιαλείπτως. Σε έγγραφο της 6ης Μαΐου 1972 αποτυπώνεται η διαμορφωθείσα κατάσταση η οποία, όπως αναφέρεται, λαμβάνει χώρα «κατ’ αρχήν εις όλας τας σχολάς».

«Εμφανέστεραι εις Φυσικομαθηματικήν, Πολυτεχνείον, Ιατρικήν, Φιλοσοφικήν», ενώ η Νομική ξεχωρίζει: «Η πλέον επικίνδυνος, αφ’ ενός μεν λόγω του μεγάλου αριθμού των φοιτητών, αφ’ ετέρου λόγω της προϊστορίας εις παρομοίας εκδηλώσεις. Ιδίως όμως λόγω των διδασκομένων μαθημάτων (καθεστώτα, συνταγματικαί ελευθερίαι, δικαιώματα ανθρώπου, σοσιαλισμός, μαρξισμός)».

Για το καθεστώς ευθύνη είχε και ο Τύπος και η προβολή «διά εφημερίδων φοιτητικών απεργιών και άλλων βιαίων εκδηλώσεων εις τα ξένας χώρας με αποτέλεσμα αντίδρασις και των εδώ φοιτητών». Αλλά και οι… μπουάτ της Πλάκας «με τραγούδια αντιεπαναστατικά, θαμώνες ιδίως φοιτηταί και φοιτήτριες, με αποτέλεσμα την διατήρησιν επαναστατικού και αναρχικού πνεύματος». Οπως και οι «χορευτικές συγκεντρώσεις» (κοινώς… πάρτι) στα σπίτια όπου «ασκείται προπαγάνδα εναντίον της Επαναστάσεως». Πίσω απ’ όλα διαπιστωνόταν φυσικά η «εκμετάλλευσις υπό παλαιών πολιτικών κομμάτων και ιδίως υπό Κομμουνιστών, οι οποίοι κινούνται ουχί εμφανώς».

Πρόταση για αφαίρεση «άχρηστων μαθημάτων»

Η ΚΥΠ πρότεινε και λύσεις για την υπέρβαση της κατάστασης, όπως η υιοθέτηση αιτημάτων των φοιτητών που μπορούσαν να έχουν γίνει αποδεκτά αλλά δεν έγιναν, αφαίρεση «άχρηστων μαθημάτων» από τη διδασκόμενη ύλη, αύξηση του αριθμού των καθηγητών «ως και πάση θυσία υποταγή των καθηγητών εις το Κράτος, εν ανάγκη απομάκρυνσις αντιδρώντων καθηγητών εκ των Σχολών», επιλογή πρυτάνεων «μόνον από φίλους της Επαναστάσεως και δη αποφασισμένους να έλθουν εν ανάγκη εις σύγκρουσιν με ωρισμένους καθηγητάς προκειμένου να λυθή το φοιτητικό θέμα και ουχί από πρόσωπα διευθυνόμενα απολύτως από τας Συγκλήτους», λογοκρισία στις εφημερίδες και απαγόρευση προβολής «διαφόρων εκδηλώσεων φοιτητών ξένων χωρών», πιο αποφασιστική παρέμβαση των Κυβερνητικών Επιτρόπων στις σχολές κ.λπ.

Σε κάθε περίπτωση, ωστόσο, συστηνόταν ότι αρχαιρεσίες δεν πρέπει να γίνουν: «Δεν είναι δυνατόν να γίνουν αρχαιρεσίαι αφ’ ενός μεν διότι θα δημιουργηθούν επεισόδια, αφ’ ετέρου δε αι περισσότεραι σχολαί θα πέσουν εις τα χέρια των εχθρών της Επαναστάσεως λόγω εκμεταλλεύσεως των γεγονότων και της μη εισέτι επιλύσεως των αιτημάτων». Ενώ σημειωνόταν ότι η χρήση βίαιων μέτρων εναντίον των φοιτητών σε εκείνη την φάση θα είχε ως αποτέλεσμα «μεγαλυτέραν αντίδρασιν». Η διαπίστωση πάντως ήταν σαφής: «Το όλον φοιτητικόν θέμα δέον να τύχη το δυνατόν ταχυτέρας επιλύσεως διότι προβλέπονται εκδηλώσεις εις μεγαλυτέραν έκτασιν», όπως και έγινε.

Ο ανιστόρητος πρύτανης του ΕΜΠ και οι συν αυτώ κυβερνώντες, που τον καθοδηγούν, ξεχνούν ότι η αλήθεια δεν χειραγωγείται ούτε φιμώνεται

 


Ο «εξευγενισμός» της εξέγερσης του Πολυτεχνείου

Εικόνα Τάσης Παπαϊωάννου: Η καταστροφή τόπων και τοπίων | X-Efimerida
Τάσης Παπαϊωάννου*


Ποτέ η Δεξιά δεν μπόρεσε να χωνέψει τον τρόπο με τον οποίο η ελληνική κοινωνία αγκάλιασε την εξέγερση του Νοέμβρη του ’73, αλλά και τη διαχρονική σημασία εκείνου του αγώνα για τους φοιτητές και τις φοιτήτριες εδώ και 53 χρόνια τώρα

Ο «εξευγενισμός» της εξέγερσης του Πολυτεχνείου
(Menelaos Myrillas / SOOC)

Χρόνο με τον χρόνο ξεδιπλώνεται μεθοδευμένα και συστηματικά το σχέδιο της κυβέρνησης για τον ιστορικό χώρο του Πολυτεχνείου και όσα αυτός συμβολίζει με πρόθυμο εκφραστή τον πρύτανη του ΕΜΠ. Ποτέ η Δεξιά δεν μπόρεσε να χωνέψει τον τρόπο με τον οποίο η ελληνική κοινωνία αγκάλιασε την εξέγερση του Νοέμβρη του ’73, αλλά και τη διαχρονική σημασία εκείνου του αγώνα για τους φοιτητές και τις φοιτήτριες εδώ και 53 χρόνια τώρα.

Η απέχθειά της παραμένει αμείωτη, από εκείνο το μακρινό 1974 και τον πρώτο εορτασμό μέχρι τις μέρες μας, αφού κάθε Νοέμβρη έρχονται ξανά στην επιφάνεια οι ευθύνες της, τις οποίες μάταια επιχειρεί να αποκρύψει και να θάψει για πάντα στη λήθη. Πόσο μάλλον όταν εκείνα τα συνθήματα «ΕΞΩ αι ΗΠΑ» και «ΕΞΩ το ΝΑΤΟ», γραμμένα στην Πύλη με την κόκκινη μπογιά του αγωνιστή φοιτητή Γιάννη Καΐλη, ξυπνούν εφιάλτες και ραγίζουν τη βιτρίνα της κανονικότητας που οι κυβερνώντες επιδιώκουν να διατηρήσουν ανέπαφη.

Ο επιχειρούμενος εξευγενισμός της ευρύτερης γειτονιάς των Εξαρχείων, μέσω της κατασκευής του σταθμού μετρό ακριβώς πάνω στην πλατεία, της μετατροπής του κτιρίου Γκίνη σε συνεδριακό κέντρο, της «ισόγειας» επέκτασης του Αρχαιολογικού Μουσείου και των μελλοντικών σχεδίων ανάπλασης της Πατησίων, προϋποθέτει ένα Πολυτεχνείο απονευρωμένο, ήσυχο και «ακίνδυνο». Στην ίδια λογική εντάσσεται και η απαράδεκτη πρόταση μεταφοράς της Σχολής Αρχιτεκτόνων από το κτίριο Αβέρωφ στα πίσω κτίρια του συγκροτήματος, η οποία είδε πρόσφατα το φως της δημοσιότητας και έχει προκαλέσει εύλογα ερωτήματα.

Η πρωτοφανής απόφαση του πρύτανη να κλειδώσει τα κτίρια και να επιβάλει ωράριο λειτουργίας, σαν άλλος δικτάτορας -θαρρείς και είναι ιδιοκτήτης του «μαγαζιού» του-, ισοδυναμεί με ευθεία και απροκάλυπτη επίθεση στο ίδιο το νόημα της εξέγερσης. Πρόκειται για μια ενέργεια που στρέφεται εναντίον όλων όσοι εξακολουθούν να αγωνίζονται, εμπνεόμενοι από τα ίδια οράματα. Μια προκλητική ενέργεια που ανασύρει από τις πιο σκοτεινές σελίδες της πρόσφατης Ιστορίας τη φράση «…διότι δεν συνεμορφώθησαν προς τας υποδείξεις», προσβάλλοντας κατάφωρα τη μακρόχρονη δημοκρατική παράδοση του Ιδρύματος στο οποίο εξελέγη πρύτανης.

Ξεχνά, όμως, ο ανιστόρητος πρύτανης και οι συν αυτώ κυβερνώντες, που τον καθοδηγούν, πως, ό,τι κι αν κάνουν και όσα κατασταλτικά μέτρα κι αν επιστρατεύσουν, η Ιστορία γράφεται πάντοτε μέσα από τους καθημερινούς αγώνες των λαών ενάντια στην αδικία, την παραχάραξη των γεγονότων και την καταπάτηση της ελευθερίας. Γιατί η αλήθεια δεν χειραγωγείται ούτε φιμώνεται.

*Αρχιτέκτoνας, ομότιμος καθηγητής Σχολής Αρχιτεκτόνων ΕΜΠ

Τάσης Παπαϊωάννου/Βικιπαίδεια

ΤΑΣΗΣ ΠΑΠΑΙΩΑΝΝΟΥ: Βιβλία

264 πρωταγωνιστές της εξέργεσης του Πολυτεχνείου καταγγέλλουν τον αυταρχικό πρύτανη του Πολυτεχείου για απαγόρευση εκδηλώσεων στον ιστορικό χώρο

 Καταγγελία πρωταγωνιστών της εξέγερσης του Πολυτεχνείου: «”34 φωνές” που δεν τις άφησαν να ακουστούν»


Καταγγελία πρωταγωνιστών της εξέγερσης του Πολυτεχνείου: «”34 φωνές” που δεν τις άφησαν να ακουστούν»…


efsyn.gr

Την απόφαση του πρύτανη του ΕΜΠ Ι. ΧατζηγεωργίουIoannis Chatjigeorgiou να επιβάλει μια σειρά από αυταρχικούς περιορισμούς το τριήμερο της φετινής επετείου του Πολυτεχνείου με πρόσχημα τη διατήρηση της «τάξης», αλλά και το γεγονός ότι ο ίδιος αρνήθηκε την παραχώρηση για λίγες ώρες της Αίθουσας Τελετών «Λύσανδρος Καυταντζόγλου» μέσα στον ιστορικό χώρο του Μετσοβίου για την πραγματοποίηση εκδήλωσης παρουσίασης του συλλογικού τόμου «Τότε και τώρα: Από τη λάμψη του Πολυτεχνείου στο ημίφως του σήμερα – 34 φωνές» (εκδ. Τόπος), κατήγγειλαν οι «34 φωνές που δεν τις άφησαν ν’ ακουστούν».

Ο τόμος που μόλις εκδόθηκε (αφιερωμένος «στους συναγωνιστές και τις συναγωνίστριές μας που έχουν φύγει απ’ τη ζωή και που θα ζουν για πάντα στη μνήμη και στις καρδιές μας») περιλαμβάνει μαρτυρίες και κείμενα 34 μελών μιας ομάδας φοιτητών που βίωσε την εξέγερση του Πολυτεχνείου και επανασυνδέθηκε από το ’23 και μετά ως «παρέα της Παρασκευής» αναλαμβάνοντας μία σειρά πρωτοβουλιών για τη διατήρηση της μνήμης και των προσδοκιών του Αντιδικτατορικού Αγώνα. Κοινή απόφαση τα συγγραφικά δικαιώματα απ΄τις πωλήσεις του βιβλίου να διατεθούν στον Σύνδεσμο Φυλακισθέντων κι Εξορισθέντων Αντιστασιακών(ΣΦΕΑ) 1967-1974.

Οι ίδιοι, από τους πρωταγωνιστές άλλωστε της εξέγερσης, είχαν ζητήσει εγκαίρως, επισήμως και γραπτώς από τον πρύτανη του ΕΜΠ την άδεια για τη διενέργεια της εκδήλωσής τους εκεί που συνέβησαν όλα, ο κ.Χατζηγεωργίου τους αντιπρότεινε, όμως, προφορικά ημερομηνίες «ΜΕΤΑ τον τριήμερο εορτασμό». Η παρουσίαση του συλλογικού τους τόμου έγινε τελικά την περασμένη Πέμπτη στο επίσης ιστορικό κτίριο του παλαιού Χημείου στη Σόλωνος, όπου διαβάστηκε η καταγγελία των «34» και συγκεντρώθηκαν υπογραφές απ΄τους παρισταμένους. Δημοσιεύουμε το κείμενό τους καθώς και τις πρώτες υπογραφές, ανάμεσα στις οποίες θα διακρίνετε πολλές ανθρώπων που πρωταγωνίστησαν στη φοιτητική εξέγερση, συνελήφθησαν, βασανίστηκαν και δεινοπάθησαν εκείνα τα άγρια χρόνια.

-Όσοι θέλουν να συνυπογράψουν μπορούν να στέλνουν επώνυμο, όνομα και ιδιότητα στο email του Στέφανου Πάντου s.pantos@studio75.gr

“34 φωνές” που δεν τις άφησαν να ακουστούν

Όταν τον Οκτώβριο του 2026 τυπώθηκε το βιβλίο Τότε και τώρα. Από τη λάμψη του Πολυτεχνείου στο ημίφως του σήμερα. 34 φωνές, όλοι όσοι στήριξαν αυτό το εγχείρημα θεωρούσαμε αυτονόητο ότι ο φυσικός χώρος για την πρώτη δημόσια παρουσίασή του θα ήταν το Πολυτεχνείο. Έτσι, ζητήσαμε γραπτώς την παραχώρηση της αίθουσας «Λύσανδρος Καυταντζόγλου» του κτιρίου Αβέρωφ για τη σημερινή εκδήλωση. Η αίτησή μας δεν κρίθηκε άξια γραπτής απάντησης. Μόνο προφορικά πληροφορηθήκαμε, μετά από 15 μέρες, ότι καμία αίθουσα του ιστορικού συγκροτήματος δεν μας παραχωρείται και, εναλλακτικά, μας προτάθηκε να γίνει η παρουσίαση ΜΕΤΑ τον τριήμερο εορτασμό. Η αιτιολογία-πρόσχημα ήταν οι λόγοι ασφάλειας, δεδομένου ότι στις 13-14/11 το συγκρότημα θα παρέμενε «κλειστό για τις προετοιμασίες της επετείου».

Διόλου άσχετη με αυτή την απόρριψη είναι η πρυτανική απόφαση με την οποία επιβάλλονται πρωτοφανείς χρονικοί, χωρικοί και τεχνικοί περιορισμοί στις εκδηλώσεις του τριημέρου. Παράλληλα, με προκλητική περιφρόνηση και αγένεια, παρακάμπτονται φορείς όπως ο ΣΦΕΑ και οι φοιτητικοί σύλλογοι που ήταν οι παραδοσιακοί συνδιοργανωτές του εορτασμού.

Εδώ και δεκαετίες, με πολλές μορφές και μέσα, επιχειρείται η διαγραφή της εξέγερσης του Νοέμβρη του ’73 από τη συλλογική ιστορική μνήμη: με τη διαστρέβλωση του νοήματός της, με τη χυδαία συκοφάντηση, με την αποσιώπηση, με την καταφυγή στον ιστορικό αναθεωρητισμό, με την ωμή καταστολή. Φέτος δοκιμάζεται ένας νέος τρόπος: η χρονική και χωρική συρρίκνωσή του τριήμερου εορτασμού, ο ασφυκτικός έλεγχοςτης παρουσίας των νέων και του λαού, η υποχρεωτική αλαλία, η επαναφορά του γύψου της επταετίας. Μια μαύρη σελίδα που φέρει πρυτανική υπογραφή και της μέλλεται να παραδοθεί στην καταισχύνη της ιστορίας.

Η άρνηση παραχώρησης αίθουσας του ΕΜΠ για την παρουσίαση ενός βιβλίου δεν αποτελεί μόνο προσβολή για τους 34 συγγραφείς του που έζησαν από πρώτο χέρι την τυραννία της χούντας, αλλά και για όλες και όλους που επιλέγουν να μην ξεχνούν, να αντλούν από τους αγώνες του χθες έμπνευση, δύναμη και γνώση για τους αγώνες του σήμερα.

ΥΠΟΓΡΑΦΕΣ

1. Αϊδινιάν – Βασιλείου Αρούς

2. Αλεξανδρής Σαράντος, Αναπληρωτής Γραμματέας του Δ.Σ. του Συνδέσμου Συνταξιούχων ΔΕΗ Μεγαλόπολης – Μέλος του Δ.Σ. της ΠΟΣ/ΔΕΗ

3. Αλεξόπουλος Απόστολος, Ομότιμος καθηγητής ΕΚΠΑ, πρ. βουλευτής

4. Αλιμπράντης Μανώλης, Μαθηματικός

5. Αλκμήνη Νεφέλη, υπ. Διδάκτορας Ιστορίας

6. Αναγνωστοπούλου Άννα, Αρχιτέκτων

7. Αναγνωστοπούλου Σία, Βουλεύτρια

8. Ανδρεάδης Γρηγόρης, Φοιτητής

9. Ανδρούσου Αλεξάνδρα, ΤΕΑΠΗ-ΕΚΠΑ

10. Αντωνιάδης Άλκης, Πολιτικός επιστήμονας, Υπ. Διδάκτωρ ιστορίας

11. Αντωνίου Περικλής, Συνταξιούχος ΟΑ

12. Αραμπατζή Ιωάννα, Συνταξιούχος εκπαιδευτικός

13. Αρβανίτης Φοίβος

14. Αργαλιώτης Κωνσταντίνος, Δικηγόρος

15. Αργυροκαστρίτης Γιάννης, Συνταξιούχος

16. Ασκούνη Νέλλη, Καθηγήτρια ΤΕΑΠΗ- ΕΚΠΑ

17. Βαίου Ντίνα, Ομότιμη καθηγήτρια ΕΜΠ

18. Βαλαβάνη Νάντια, Οικονομολόγος & συγγραφέας

19. Βεριώνης Δημήτρης, Συγγραφέας-ερευνητής

20. Βιδάλη Ελένη, Εργ. Σχεδιάστρια

21. Βιδάλης Γιώργης, Ηλεκτρολόγος-Μηχανολόγος ΕΜΠ

22. Βισδάκη Τόυλα, Τοπογράφος Μηχανικός-Υπάλληλος ΜΟΔΑΕ

23. Γαβριήλ Γιώργος, Φαρμακοποιός

24. Γαζέπης Νίκος, Αρχιτέκτων

25. Γανιάρη Ιφιγένεια, Μέλος του ΔΣ της ΠΕΣΕΚ (Πανελλήνιας Ένωσης Συνταξιούχων Εκπαιδευτικών)

26. Γαργαήδης Παναγιώτης, Μηχανικός

27. Γεωργακάκη Ρόδη, Μηχανικός

28. Γεωργίου Δημήτρης, Αρχιτέκτων

29. Γιαννόπουλος Γιάννος, πρ. Μέλος Αντιπροσωπείας ΤΕΕ

30. Γιωτάκης Κωνσταντίνος, Πολιτικός μηχανικός ΕΜΠ

31. Γκέκα Ελένη, Νομικός

32. Γκέκας Αχιλλέας, Χημικός Μηχανικός

33. Γκέκας Γιώργος, Μεταλλειολόγος Μηχανικός

34. Γκολισμύτη Αναστασία, ΤΕΙ Θεσσαλονίκης

35. Γκολισμύτη Βασιλική, Φιλοσοφική Θεσσαλονίκης

36. Γκολισμύτης Μιχάλης, Καθηγητής Γεωπονικού Πανεπιστημίου

37. Γλέζου Κατερίνα, Εκπαιδευτικός

38. Γλέζου Μυρσίνη, Αρχιτέκτων

39. Γρηγορόπουλος Γιάννης, Πολιτικός μηχανικός ΕΜΠ

40. Γροσομανίδου Ντόρα, Πληρεξούσιος Υπουργός Α’ Ε.Τ

41. Δάρρας Γιάννης, Δημοσιογράφος, Εκπρόσωπος εργαζομένων ΕΡΤ

42. Δαφέρμος Ολύμπιος, Ηλεκτρολόγος-Μηχανολόγος

43. Δέδε-Δεσύλλα Πόπη, Αρθρογράφος, συγγραφέας

44. Δημητράτος Νίκος, Γυμναστική Ακαδημία

45. Δημητράτος Οδυσσέας-Άγγελος, Γεωπόνος

46. Δημητρίου Αναστασία, Εκπαιδευτικός

47. Δημητρίου Βαγγέλης, Βιολόγος

48. Δημητρίου Παναγιώτης, Δημοσιογράφος

49. Δημητρίου Σταύρος, Ηλεκτρολόγος-Μηχανολόγος

50. Δημητρόπουλος Κώστας, Μαθηματικός

51. Δημόπουλος Γιώργος, Τοπογράφος

52. Δικαιάκος Γιώργος, Ηλεκτρολόγος-Μηχανολόγος

53. Δοξιάδης Κύρκος, Ομότιμος καθηγητής ΕΚΠΑ

54. Δόσου Αλεξάνδρα, Ζωγράφος

55. Ζάμπας Κώστας, Πολιτικός μηχανικός

56. Ζαφειρόπουλος Στέφανος, Αρχιτέκτων

57. Ζαχαριάς Κώστας, Ιατρός πρ. Βουλευτής

58. Ζιώγα Κωνσταντίνα, Οικονομολόγος

59. Ζουμή Δανάη, Νομικός

60. Ζώρας Κώστα, Ομότιμος καθηγητής Πανεπιστημίου Αιγαίου

61. Ήσυχος Κώστας, πρ. Υπουργός και βουλευτής

62. Θεολογής Παναγιώτης, Ιατρός

63. Ιωαννίδης Αριστομένης, Φοιτητής Νομικής

64. Καλαϊδοπουλου Μαρία, Αρχιτέκτων ΑΠΘ

65. Καλιαμπάκος Δημήτρης, Καθηγητής ΕΜΠ

66. Καλομοίρης Γρηγόρης, Πρόεδρος Πανελλήνιας Ένωσης Συνταξιούχων Εκπαιδευτικών [ΠΕΣΕΚ]

67. Καμπουράκης Βαγγέλης, Αρχιτέκτων

68. Καραγιαννάκη Μαρία, Νομικός

69. Καραγιαννοπούλου-Κογιού Σοφία, Παιδίατρος-Διδάκτωρ Ιατρικής ΑΠΘ, Πρόεδρος Κοινωνικής Παιδιατρικής Β. Ελλάδας

70. Καρακώστα Δημήτρης, Γεωπόνος

71. Καραμπέρης Γιάννης, Συνταξιούχος εκπαιδευτικός, μέλος του ΔΣ της Ε.Μ.Ε. (Ελληνική Μαθηματική Εταιρεία)

72. Καραπάνου Νάντα, Ζωγράφος

73. Καραχοντζίκης-Μωραϊτης, Φοιτητής Νομικής

74. Κατούφα Καλλιόπη, συνταξιούχος

75. Κατσαρέλη Άσπα, Αρχιτέκτων

76. Κατσιφάκης Θέμης, πρ. Πρόεδρος ΟΛΜΕ

77. Κερασιώτης Χρήστος, Συνταξιούχος

78. Κομιτόπουλος Αναστάσιος, Λογιστής

79. Κορτέση Μαρία, Δημοσιογράφος

80. Κορτέση-Δαφέρμου Χαρά, Εκπαιδευτικός ΕΚΠΑ

81. Κουβαράς Γιάννης, Ιατρός

82. Κουβόπουλος Γιάννης, Πολιτικός Μηχανικός

83. Κουζής Γιάννης, Ομότιμος καθηγητής Παντείου

84. Κουλουφάκος Πέτρος, Συνταξιούχος

85. Κούμπιας Δημήτρης, Δημοσιογράφος, Γ.Γ. ΕΔΟΕΑΠ

86. Κουραπάς – Γλέζος Ορφέας, Ιδιωτικός υπάλληλος

87. Κουρεμένος Σταύρος, Φιλόλογος

88. Κούρτοβικ Ιωάννα, Δικηγόρος

89. Κουτσαφτής Γιάννης, Εκδότης

90. Κουφογιάννης Δημήτρης, Μαθηματικός

91. Κωστελέτου Αφροδίτη, Συνταξιούχος εκπαιδευτικός

92. Κωστούδη Φωτεινή, Εκπαιδευτικός

93. Κωτσίδου Πέτρα, Αρχιτέκτων

94. Λαγοπάτης Επαμεινώνδας, Πολιτικός μηχανικός

95. Λαγοπούλου Βικτωρία, Εκπαιδευτικός

96. Λαμπροπούλου Θεοδώρα, Δημοσιογράφος

97. Λαμπροπύλου Δήμητρα, Τμήμα Ιστορίας & Αρχαιολογίας ΕΚΠΑ

98. Λάσκου Μαρία, Συνταξιούχος Ιδιωτικού τομέα

99. Λεβογιάννης Νίκος, πρ. Βουλευτής

100. Λεοντίδου Ευτυχία, Μαιευτήρ γυναικολόγος

101. Λεοντίδου Λίλα, Αρχιτέκτων, Ομότιμη καθηγήτρια ΕΑΠ

102. Λιάγκος Γιώργος, Μηχανικός (ΓΕΝΟΠ)

103. Λιονής Σπύρος

104. Λογοθέτης Στέλιος, Χημικός μηχανικός ΕΜΠ

105. Λυγερός Σταύρος, Δημοσιογράφος

106. Λυτού Ρίτα, Ηθοποιός

107. Μάγκλαρης Βασίλης, Ομότιμος καθηγητής ΕΜΠ

108. Μακρή Βικτώρια, Συγγραφέας

109. Μακρή Ιωάννα, Συνταξιούχος εκπαιδευτικός

110. Μακρής Γιώργος, Αρχιτέκτων, Ομότιμος καθηγητής ΕΜΠ

111. Μακρυγιάννη Οφηλία, Συνταξιούχος

112. Μακρυνού Δέσποινα, Δημοσιογράφος

113. Μαμώλη Κατερίνα, Πολιτική επιστήμονας

114. Μάνης Χρήστος, Φιλόλογος

115. Μανταίος Πέτρος, Δημοσιογράφος

116. Μάντζαρη Αλεξάνδρα, Εκπαιδευτικός

117. Μάντζαρη Ματίνα, Εργαζόμενη

118. Μανώλη Μαντώ, Μέλος Δ.Σ. Φοιτητικού Συλλόγου Νομικής ΕΚΠΑ

119. Μαούνη-Κατή Λίλη-Πλυτώ, Καθηγήτρια

120. Μαούνης Αντώνης, Αρχιτέκτων

121. Μαράτος Νίκος, Ομότιμος καθηγητής ΕΜΠ

122. Μαργαρίτη Κάτια, Συνταξιούχος Ιδιωτικός υπάλληλος

123. Μαρίνη Βάσω, Δικηγόρος

124. Μαρίνης Γιάννης, Μαθηματικός

125. Μαρίνου Ελένη, Συνταξιούχος οδοντίατρος

126. Μαυρογένης Διονύσης, Φαρμακοποιός

127. Μεγαλιός Γιώργος, Ηλεκτρολόγος-Μηχανολόγος

128. Μεγγρέλης Νίκος, Δημοσιογράφος, σκηνοθέτης, παραγωγός ντοκιμαντέρ

129. Μήτσης Ντίνος, Συνταξιούχος δημοσιογράφος

130. Μητσόπουλος Ανδρέας, Μηχανικός

131. Μίχα Ευδοκία, Εκπαιδευτικός

132. Μιχαλίτσης Νίκος, Συνταξιούχος

133. Μιχαλοπούλου Ευγενία

134. Μπαλαούρας Μάκης, Οικονομολόγος

135. Μπαλατσός Αθανάσιος, Συνταξιούχος ιατρός

136. Μπαρακάρη Εύη, μαθηματικός

137. Μπάρτζη Θεανώ, Συνταξιούχος Δημοσίου

138. Μπασιούκας Μάρκος, Καθηγητής Οικονομολόγος

139. Μπεθάνη Μαρία, Εκπαιδευτικός

140. Μπεθάνης Ιωάννης, Ηλεκτρολόγος-Μηχανολόγος

141. Μπεξάνη Αγγελική, Υπάλληλος

142. Μπήτρου Δήμητρα, Ιατρός

143. Μπιτσάνης Ηλίας, Δημοσιογράφος

144. Νεφελούδης Ανδρέας, μέλος ΣΦΕΑ

145. Νικολάρα Μάχη, Δημοσιογράφος Ειδ. Γραμματέας ΕΣΗΕΑ

146. Ξαναλάτου Νάση, Αρχιτέκτων

147. Ξενάκη Ζωή, Συνταξιούχος, μέλος ΣΦΕΑ

148. Ξένος Δημήτρης, Συνταξιούχος

149. Οικονομίδης Νίκος, Ζωγράφος

150. Οικονομόπουλος Γιώργης, Ιατρός

151. Οικονόμου Γιώργος, Δρ. Φιλοσοφικής

152. Οικονόμου Ουρανία, Αρχιτέκτων

153. Ορφανού Βασιλική, Συνταξιούχος

154. Ουζουνίδου Ευγενία, Μηχανικός πρ. Βουλευτής

155. Παλούκα Ζωή, Οικονομολόγος

156. Παλούκας Θόδωρος, Πολιτικός Μηχανικός

157. Παναγάκη Ευαγγελία, Συνταξιούχος εκπαιδευτικός

158. Πανδή Θάλεια, Ιατρός

159. Πανταζής Ηλίας

160. Παντάκας Δημήτρης, Πολιτικός Μηχανικός

161. Πάντος Στέφανος, Αρχιτέκτων

162. Πάντου Κίκκου Ελίνα, Γλωσσολόγος

163. Πάντου Νατάσσα, Γραφίστρια

164. Παπαγεωργίου Δέσποινα, Δημοσιογράφος

165. Παπαγεωργίου Ειρήνη, Δικηγόρος

166. Παπαγεωργίου Χρήστος, Μηχανικός Μεταλλείων-Μεταλλουργός, τ. Δ/ντης Λιγνιτικού Κέντρου Δυτ. Μακεδονίας-ΔΕΗ ΑΕ

167. Παπαγκίκα Κατερίνα, Συνταξιούχος ιατρός ΕΣΥ

168. Παπαδέας Χρήστος, Συνταξιούχος Ολυμπιακής

169. Παπαδήμας Αλκιβιάδης, Μαθηματικός

170. Παπαδημητρίου Ματούλα, Συνήγορος του Παιδιού

171. Παπαδιονυσίου Νίκος, Λογιστής

172. Παπαδόπουλος Πάνος, Μαθηματικός, συνταξιούχος δημοσιογράφος

173. Παπαευστρατίου Σόνια, Αρχιτέκτων

174. Παπαϊωάννου Ιωάννα, Φοιτήτρια Αρχιτεκτονικής

175. Παπαϊωάννου Πολυχρόνης, Πολιτικός Μηχανικός

176. Παπαϊωάννου Τάσης, Αρχιτέκτων, Ομότιμος καθηγητής ΕΜΠ

177. Παπακωνσταντίνου Γιώργος, Αρχιτέκτων, Ομότιμος καθηγητής Πανεπιστημίου Θεσσαλίας

178. Παπακώστας Γιώργος, Αρχιτέκτων

179. Παπακώστας Κώστας, Πολιτικός Μηχανικός

180. Παπαστράτη Ασπασία, Συνταξιούχος ΕΡΤ

181. Παπαστράτης Προκόπης, Ομότιμος καθηγητής Παντείου

182. Παπαχρήστος Δημήτρης, Συγγραφέας

183. Παπουτσάκης Δημήτρης, Ψυχοθεραπευτής

184. Παπουτσάκης Μιχάλης, Υπάλληλος Εμπορικής Τράπεζας

185. Παππάς Βασίλης, Συνταξιούχος φυσικός

186. Παππάς Στέλιος

187. Πάρου Κυριακή, Υπάλληλος Εμπορικής Τράπεζας

188. Πατέλης Δημήτρης, Καθηγητής Φιλοσοφίας Πολυτεχνείου Κρήτης

189. Παυλοπούλου Άντα, Τοπογράφος

190. Πετράκος Θανάσης, Μαθηματικός, πρ. Βουλευτής

191. Πετράκος Κωνσταντίνος, Πολιτικός Μηχανικός, Διδάκτωρ ΕΜΠ

192. Πετρόπουλος Άρης, Ιδιωτικός υπάλληλος

193. Πρωτονοταρίου Στέλλα, Συνταξιούχος εκπαιδευτικός

194. Πύλουρης Γιάννης, Αρχιτέκτων

195. Ράμμος Χρήστος, Συνταξιούχος Δικαστικός

196. Ράπτης Δημήτρης, Μηχανικός

197. Ρήγας Φώτης, Μαθηματικός

198. Ρήγος Ιωάννης, Μηχανολόγος μηχανικός ΔΕΗ

199. Ροδοπούλου Ευτυχία, Εικαστικός

200. Ρωμανού Νεκταρία, Λογίστρια

201. Σαββινίδου Σελήνη, μέλος ΣΦΕΑ

202. Σακονίδης Χαράλαμπος, Καθηγητής ΠΤΔΕ – ΔΠΘ

203. Σαράτση Τιτίκα -Μαρία, Φιλόλογος, Δημοσιογράφος

204. Σαράφη Ευαγγελία, Ιστορικός

205. Σερεμέτης Δημήτρης, πρ. Αναπληρωτής καθηγητής Πανεπιστημίου Αιγαίου

206. Σηφιανός Νίκος, Αρχιτέκτων

207. Σιαφάκα Βασιλική, Συγγραφέας εικαστικός

208. Σιούλας Γιάννης, Μαθηματικός

209. Σορολοπίδης Γιώργος, Οικονομολόγος

210. Σοφιανού Πελαγία, Μαθηματικός

211. Σπάνια Έλλη, Αρχιτέκτων

212. Σπανολιός Αντώνης, Φωτογράφος

213. Σταθόπουλος Γιάννης, Συνταξιούχος ΔΕΗ-εκπρόσωπος Α. ΓΣΕΕ

214. Σταμέλος Κυριάκος, Χημικός Μηχανικός

215. Σταυρίδης Σταύρος, Αρχιτέκτων, Ομότιμος καθηγητής ΕΜΠ

216. Σταύρου Λάμπρος, Καθηγητής Ψυχολογίας

217. Σταύρου Μάκης, Ιστορικός, Μέλος Εναλλακτικής Δράσης

218. Στραβελάκης Νίκος, PhD Διδάσκων τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων και Οργανισμών ΕΚΠΑ

219. Στρακαντούνα Βασιλική, Αντιδήμαρχος Πολιτισμού Δήμου Ζωγράφου

220. Στυλιας Νίκος, Συνταξιούχος

221. Σφακάλη Ασπασία, Ιατρός

222. Σφυρόερα Μαρία, Καθηγήτρια ΤΕΑΠΗ – ΕΚΠΑ

223. Σωφρονά Κωνσταντίνα, Ψυχοθεραπεύτρια

224. Ταμιωλάκη Μαρία, Συνταξιούχος παιδίατρος

225. Τζανάκος Θεοδόσης, Συνταξιούχος εκπαιδευτικός

226. Τζανεττή Εύη, Αρχιτέκτων

227. Τζανεττής Νίκος, Μηχανικός

228. Τζιαντζή Μαριάννα, Αρχιτέκτων

229. Τζουμάκας Στέφανος, Δικηγόρος, πρ. Υπουργός

230. Τόκας Λάμπρος, Δημοσιογράφος

231. Τόλιος Γιάννης, Διδάκτωρ Οικονομικών-Ερευνητής

232. Τριανταφυλλόπουλος Ηλίας, Συνταξιούχος καθηγητής

233. Τσάμη Στέλλη, Αρχιτέκτων

234. Τσαπόγας Τάκης, Χημικός μηχανικός

235. Τσαρτσιανίδου Μαρία, Υπ. Διδάκτωρ Πολιτικών Επιστημών ΑΠΘ

236. Τσιαπράζη Ιουλία, Δικηγόρος

237. Τσιροπούλα Γεωργία, Ομότιμη Ερευνήτρια ΕΑΑ

238. Τσόκανος Βασίλης, Υπάλληλος Εμπορικής Τράπεζας

239. Φιλιππάκης Γιώργος, Δημοσιογράφος

240. Φιωτάκη Αθηνά, Συνταξιούχος

241. Φλώρος Γιάννης, Δημοσιογράφος

242. Φράγκου Επαμεινώνδας, Συνταξιούχος

243. Φράγκου Θάλεια, Οικονομολόγος

244. Φρουδάκης Αντώνης, Συνταξιούχος Μηχανολόγος μηχανικός

245. Φυκούρα Ζέλα, Συνταξιούχος

246. Χαραβιτσίδης Πέτρος, Επίκουρος καθηγητής ΤΕΑΠΗ- ΕΚΠΑ

247. Χαραλαμπάκη Κάτια, Ιατρός

248. Χαρίσης Γιώργος, Συνταξιούχος τ. Αντιπρόεδρος ΠΟΕ-ΟΤΑ

249. Χατζή-Ροδοπούλου Θεοδώρα, Αρχιτέκτων

250. Χατζηαντωνίου Ναταλί, Δημοσιογράφος

251. Χατζηγιαννούλη Κατερίνα, Εκπαιδευτικός- ζωγράφος

252. Χατζηιωάννου Μαρία Χριστίνα, Ιστορικός

253. Χατζημιχάλης Κωστής, Ομότιμος καθηγητής Χαροκόπειου Πανεπιστημίου

254. Χατζησωκράτης Δημήτρης, Πολιτικός Μηχανικός

255. Χατζόπουλος Στάθης, Δικηγόρος

256. Χιώνη Νέτα, Συνταξιούχος δασκάλα

257. Χονδρογιάννης Τάκης, Φαρμακοποιός

258. Χουντής Νίκος, Μηχανικός, πρ. Ευρωβουλευτής

259. Χριστακάκη Αλεξάνδρα, Δημοσιογράφος

260. Χριστόπουλος Βασίλειος, Συγγραφέας

261. Ψαρομήλιγκος Αρτέμης, Δημοσιογράφος

262. Ψαρρά Άντα, Δημοσιογράφος

263. Ψαρράς Δημήτρης, Αρχιτέκτων, Δημοσιογράφος

264. Ψιλοπούλου Αλκμήνη, Δημοσιογράφος Φιλοσοφική Αθηνών