Με μία ανάρτηση στα κοινωνικά δίκτυα, ο συγγραφέας Θανάσης Τριαρίδης, εξηγεί τους λόγους για τους οποίους δεν παίρνει χρήματα για τα έργα του και τα βιβλία του, τα οποία ανεβαίνουν κάθε χρόνο με μεγάλη επιτυχία στο θέατρο και οι αναγνώστες μπορούν να βρουν ελεύθερα στο διαδίκτυο.
«Φυσικά δεν λέω πως αυτό που κάνω είναι το σωστό – και πως στις σκέψεις μου δεν υπάρχει αντίλογος. Σέβομαι απεριόριστα όσους πιστεύουν πως ο συγγραφέας πρέπει να αμείβεται από την δουλειά του ή να ζει από αυτήν. Εξάλλου σε αυτούς ανήκουν όλοι οι (δεκάδες) φίλοι μου συγγραφείς – κάποιους από αυτούς τους λογαριάζω πνευματικούς αδελφούς μου και αγαπημένους συνοδοιπόρους μιας ζωής», αναφέρει μεταξύ άλλων.
Η ανάρτηση του Θανάση Τριαρίδη
«Με αφορμή τις τελευταίες δημοσιεύσεις μου, έχει ανοίξει μια συζήτηση είτε με φίλους, είτε με καλοπροαίρετους αγνώστους, για τους λόγους για τους οποίους δεν παίρνω χρήματα για τα γραπτά μου. (Και προφανώς, με τους φίλους μου η συζήτηση δεν γίνεται για πρώτη φορά.) Έτσι νιώθω την ανάγκη να εξηγήσω την σκέψη μου και να ξεκαθαρίσω κάποια πράγματα.
Πράγματι δεν παίρνω ΚΑΘΟΛΟΥ χρήματα (είτε ως κατ’ αποκοπή αμοιβή, είτε ως ποσοστά) από τα γραπτά μου: από τα βιβλία μου, από τα θεατρικά έργα μου, από τα κείμενα που δημοσιοποιώ. Αυτή είναι μια προσωπική ιδεολογική θέση που την έβαλα στον εαυτό μου όταν ξεκίνησα να δημοσιεύω κείμενα πριν από 30 χρόνια και την έχω κρατήσει μέχρι σήμερα.
Ας προσπαθήσω να εξηγήσω ετούτη τη θέση.
Δεν γράφω για να βγάλω λεφτά – ούτε για να κάνω τον «σπουδαίο», ούτε να εντυπωσιάσω κανέναν και να αισθανθώ ξεχωριστός. Έχω διαβάσει καλά τον Καβάφη για να ξέρω “τι κούφια λόγια ήσανε αυτές οι βασιλείες”. Γράφω για να οχυρώσω τον εαυτό μου απέναντι στην κτηνωδία που ελλοχεύει στην σκοτεινή ρίζα της ανθρώπινης φύσης και σε κάθε της έκφανση. Και ενδεχομένως -και ζητώ συγγνώμη για την ίσως βαρύγδουπη έκφραση- γράφω για να διερευνήσω την πιθανότητα της αγάπης.
Από την πρώτη ώρα που επιχείρησα να ασχοληθώ με το γράψιμο (κάπου στα μέσα της εφηβείας μου) όλα τα παραπάνω ήταν ξεκάθαρα. Και στα σαράντα χρόνια που ξενυχτάω γράφοντας δεν έχουν αλλάξει αυτές οι σκέψεις μου.
Δεν θεωρώ πως τα γραπτά μου είναι “έργα τέχνης” που έχουν αυτόνομη πνευματική, ηθική και αισθητική αξία. Τα γραπτά μου (άρα και τα έργα μου που είναι υποσύνολο των γραπτών μου) τα αντιμετωπίζω ως συνθηματικά για να ανταμώσω με άλλους ανθρώπους μέσα στην ζοφερή νύχτα του πολιτισμού μας. Και να βαδίσουμε μαζί σε έναν κοινό δρόμο. Και να σχηματίσουμε μαζί ένα ηθικό και πολιτικό οδόφραγμα. Για να υπερασπιστούμε τους μετανάστες που δολοφονούνται από την κυβέρνηση, για να υπερασπιστούμε τους πεινασμένους που δολοφονούνται από τον απαίσιο δυτικό εγωισμό, για να υπερασπιστούμε τους ανθρώπους που θα ρουφηχτούν από την παντοδυναμία των μηχανών που κατασκευάζουμε.
Έτσι, από τα πρώτα χρόνια του 21ου αιώνα, αποφάσισα τα έργα μου και τα βιβλία μου να κυκλοφορούν ελεύθερα στο Διαδίκτυο: Πιστεύω πως οι λέξεις μου δεν μου ανήκουν, πως τα λόγια μας είναι παιδιά πολλών ανθρώπων, για να θυμηθώ τον Σεφέρη. Κι έτσι αποφάσισα να μην παίρνω δικαιώματα για τα γραπτά μου διότι θεωρώ πως είναι ένα κοινό γέννημα. Και όποτε, κάποιες ελάχιστες φορές, επιμένουν να μου δίνουν για να διασφαλίσουν με συμβόλαιο την χρήση του έργου, τα μεταφέρω κατευθείαν και εν συνόλω σε υποθέσεις κοινωνικής αλληλεγγύης. Όσο δε αφορά στα πολιτικά έργα μου, είναι προφανές πως τα έγραψα για να συμβάλλω όσο μπορώ στην πολιτική όσμωση και ευαισθητοποίηση ενάντια στις κρατικές δολοφονίες σε βάρος των μεταναστών. Με άλλα λόγια: Τα έγραψα για να ανέβουν σε όσο πιο πολλές σκηνές και να διαχύσουν το μήνυμα της εναντίωσης στους κρατικούς φόνους σε όσο το δυνατόν περισσότερους ανθρώπους. Προφανώς έτσι κι αλλιώς θα τα έδινα σε όποιον μου τα ζητάει απολύτως ελεύθερα.
Αυτές οι προσωπικές ιδεολογικές αρχές είναι ο λόγος που εδώ και 30 χρόνια δωρίζω όλα τα πνευματικά δικαιωμάτων ΟΛΩΝ των βιβλίων μου, ΟΛΩΝ των κειμένων μου και ΟΛΩΝ των θεατρικών έργων μου.
Στα πρώτα χρόνια, τα γραπτά μου ήσαν λίγα και είχαν μικρή απήχηση, οπότε αυτό που χάριζα δεν ήταν κάποιο σημαντικό ποσό. Τώρα που τα δημοσιευμένα βιβλία μου ξεπερνούν τα 70, τα δημοσιευμένα θεατρικά μου είναι 41 και τα δημοσιευμένα κείμενά μου είναι περισσότερα από 2000 (με άλλα λόγια, στο Διαδίκτυο υπάρχουν σε ελεύθερη διάθεση περισσότερες δύο εκατομμύρια λέξεις), προφανώς τα δεδομένα αλλάζουν. Ας πούμε: τα τελευταία δέκα χρόνια έχουν ανεβεί περισσότερες από 160 παραστάσεις έργων μου (και από το 2023 και μετά κάθε χρόνο ανεβαίνουν πενήντα). Αν έπαιρνα ένα συμβολικό συμβολικό μίνιμουμ 500 ευρώ ανά παράσταση, καταλαβαίνει κανείς για τι ποσά μιλάμε.
Πάρα πολλοί (όχι και τόσο καλοπροαίρετοι) λένε πως … “αυτός έχει λεφτά από την οικογένειά του και για αυτό μπορεί να περιφρονεί έτσι τα λεφτά…” Αυτό είναι ψέμα: Περιφρόνησα και περιφρονώ απόλυτα τα χρήματα, διότι είμαι ο φτωχότερος των ανθρώπων που γνωρίζω. Πιθανώς αυτό να ακούγεται παράδοξο, αλλά είναι η αλήθεια: Εδώ και δεκαπέντε χρόνια (τότε ήμουν στα σαράντα μου) μια σειρά από συγκυρίες, αυτοκαταστοφικές επιλογές, ανίατες αρρώστιες των γονιών μου και οικονομικές καταστροφές με έκαναν αφάνταστα φτωχό: ούτε εγώ, ούτε η πενταμελής μου οικογένεια έχει οποιαδήποτε περιουσία, οποιοδήποτε ακίνητο στο Ε9 – και όλες-όλες οι καταθέσεις μας είναι κάτι ανάμεσα στα 100 και στα 200 Ευρώ. Επειδή έχω μικρά παιδιά είμαι υποχρεωμένος να δουλεύω σαν τρελός στην ελεύθερη αγορά, μακριά από κρατικά χρήματα, επιχορηγήσεις ή ό,τι παρόμοιο: Κάνω μαθήματα γραφής και σεμινάρια για τον δυτικό πολιτισμό και πολιτιστικές περιηγήσεις. Μα ετούτη η συνθήκη δεν με εμπόδισε να αδιαφορώ απόλυτα για τα χρήματα – να δωρίζω τα έργα μου σε όποιον μου το ζητήσει, να σκορπίζω όλα τα κείμενά μου ελεύθερα στο διαδίκτυο, να καίω με χαρακτηριστική ευκολία όσα χρήματα βγάζω με σκληρότατη δουλειά μέχρι τελευταίας ρανίδας. Αυτή η στάση ζωής με έχει κάνει απόλυτα ανεξάρτητο: κάνω ακριβώς αυτό που επιτάσσουν οι ιδέες μου και η συνείδησή μου.
Ξέρω πως αυτά ίσως να φαίνονται απίστευτα σε πολλούς. Αλλά όσοι έχουν συνεργαστεί μαζί μου με οποιονδήποτε τρόπο σε αυτά τα τριάντα χρόνια (και είναι πια εκατοντάδες τόσο από τον χώρο του βιβλίου όσο και από τον χώρο του θεάτρου) μπορούν να επιβεβαιώσουν πως όλα ετούτα ισχύουν πέρα για πέρα.
Φυσικά δεν λέω πως αυτό που κάνω είναι το σωστό – και πως στις σκέψεις μου δεν υπάρχει αντίλογος. Σέβομαι απεριόριστα όσους πιστεύουν πως ο συγγραφέας πρέπει να αμείβεται από την δουλειά του ή να ζει από αυτήν. Εξάλλου σε αυτούς ανήκουν όλοι οι (δεκάδες) φίλοι μου συγγραφείς – κάποιους από αυτούς τους λογαριάζω πνευματικούς αδελφούς μου και αγαπημένους συνοδοιπόρους μιας ζωής.
Και επιμένω για να μην υπάρχει η παραμικρή παρερμηνεία: Η θέση μου για την ελεύθερη και χωρίς αμοιβή διάθεσή των γραπτών μου εκφράζει ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΑ εμένα, τις ιδέες μου και την όποια ηθική μου τάξη. Και προφανώς θεωρώ πως όποιος επιδιώκει να αμείβεται για τον πνευματικό μόχθο του έχει και αυτός μια ηθική τάξη εξίσου στέρεα και σεβαστή με την δική μου.
(Ο μόνος λόγος που θα απαξίωνα ηθικά έναν συγγραφέα είναι όταν παίρνει άμεσα ή έμμεσα χρήματα ή ανταλλάγματα από την εξουσία για να υποστηρίξει με τα κείμενά του τις εγκληματικές πράξεις της – μια εξουσία που δολοφονεί ανθρώπους και απαξιώνει κάθε έννοια ηθικής. Δυστυχώς υπάρχουν τέτοιοι συγγραφείς-λαδικά των δολοφόνων. Αυτούς, φυσικά, τους περιφρονώ βαθύτατα)».
Ελπίζω να εξήγησα αναλυτικά την σκέψη μου.
Θανάσης Τριαρίδης, 08-11-2026
Gerontakos
Geoff Dyer/Wikipedia
Και τώρα ανθρωπάκο; (μυθιστόρημα)
