Από την παρουσία διαφόρων στελεχών της Νέας Δημοκρατίας στα μέσα ενημέρωσης προκύπτει ότι μάλλον δεν έχουν ακριβώς επαφή με την πραγματικότητα

Γράφει ο Λευτέρης Θ. Χαραλαμπόπουλος
in.gr
Ζοχράν Μαμντάνι-Έλιφ Εράλπ:«First We Take Manhattan, then we take Βerlin»

Γράφει ο Λευτέρης Θ. Χαραλαμπόπουλος
in.gr
Υπάρχει ένας τρόπος να κοιτάζεις τον νυχτερινό ουρανό που σε κάνει να αισθάνεσαι λίγο πιο μικρός και περισσότερο ελεύθερος. Ο δρ. Μάνος Κιτσώνας, διευθυντής του Νέου Ψηφιακού Πλανηταρίου του Ευγενίδειου Ιδρύματος, επί σχεδόν τρεις δεκαετίες κοιτάζει τον ουρανό μέσα από έναν τεράστιο θόλο, αλλά αυτό που περιγράφει δεν είναι τόσο η κατάκτηση του Διαστήματος όσο η συνειδητοποίηση της θέσης μας μέσα σε αυτό. «Είμαστε ένα τίποτα» λέει, για να τονίσει τον τρόπο που πρέπει να αντιλαμβανόμαστε την κλίμακα του χρόνου και του χώρου. Η Γη είναι 4,6 δισεκατομμυρίων ετών, ο γαλαξίας μας 13,7 δισεκατομμυρίων ετών και το σύμπαν 13,8 δισεκατομμυρίων ετών. «Είναι περισσότερα αυτά που δεν ξέρουμε από αυτά που ξέρουμε», σημειώνει.
Κι αν υπάρχει κάτι που τον ενοχλεί περισσότερο από την άγνοια, είναι η βεβαιότητα χωρίς αποδείξεις. Στην εποχή του TikTok, του YouTube και της ψευδοεπιστήμης, επιμένει στην αμφιβολία ως εργαλείο σκέψης: «Η βεβαιότητα ότι τα ξέρουμε όλα» είναι εκείνη που θα διέγραφε, αν μπορούσε, από έναν άνθρωπο· στη θέση της θα έβαζε την αμφιβολία.
Κάπου εκεί φτάνουμε και στα ζώδια. Όταν τον ρωτούν τι ζώδιο είναι, απαντά φυσικά, αλλά αμέσως μετά απορεί: «Είναι αστείο το 2026 να μιλάμε γι’ αυτά». Τα άστρα, που υποτίθεται ότι καθορίζουν τον χαρακτήρα μας, βρίσκονται χιλιάδες ή και εκατοντάδες χιλιάδες έτη φωτός μακριά. «Είναι αδιανόητο, πραγματικά», λέει.
____________________
*Ο Μάνος Κιτσώνας είναι Διευθυντής του Ευγενιδείου Πλανηταρίου από το 2014. Πήρε μέρος σε όλα τα στάδια της δημιουργίας του Νέου Ψηφιακού Πλανηταρίου του Ιδρύματος Ευγενίδου από τον σχεδιασμό που ξεκίνησε το 1998, την επιλογή του εξοπλισμού ως την υλοποίηση και την έναρξη της λειτουργίας του το 2003 καθώς και σε όλες τις τεχνικές αναβαθμίσεις του. Συμμετείχε και έχει επιβλέψει την παραγωγή περισσότερων από 30 παραστάσεων του Πλανηταρίου από το 2003 μέχρι σήμερα, ενώ συχνά παρουσιάζει τεχνικά και επιστημονικά θέματα σχετικά με τα Πλανητάρια και τη Διαστημική τεχνολογία. Είναι μέλος του Συμβουλίου του Διεθνούς Συλλόγου Πλανηταρίων (IPS) και Πρόεδρος της Επιτροπής Βραβείων του. Είναι διπλωματούχος Ηλεκτρολόγος Μηχανικός και Μηχανικός Υπολογιστών του ΕΜΠ και έχει διδακτορικό δίπλωμα από την ίδια σχολή.
Το 1987, το "What the Body Does Not Remember" — η πρώτη παράσταση του Wim Vandekeybus με την ομάδα του Ultima Vez — άφησε άναυδο τον κόσμο του χορού: μια διαδοχή αντιπαραθέσεων μεταξύ άλλοτε δύο χορευτών, άλλοτε δύο ομάδων, άλλοτε χορευτών και μουσικής, άλλοτε χορευτών και ένα ψυχαναγκαστικό παιχνίδι γραμμών.
Γεννημένο από τον στενό διάλογο μεταξύ του χορογράφου Wim Vandekeybus και του συνθέτη Thierry De Mey, το έργο εφηύρε από την αρχή μια γλώσσα όπου η κίνηση και η μουσική ανταποκρίνονται, προκαλούν και μεταμορφώνουν η μία την άλλη.
Αυτή η άγρια, ξέφρενη, μαγευτική εμπειρία παρουσιάστηκε ξανά τον Ιούνιο του 2026 στη Φιλαρμονική του Παρισιού σε μια νέα ζωντανή μουσική έκδοση. Μια εκπληκτική συνεργασία μεταξύ των 10 χορευτών της Compagnie Ultima Vez και των 11 μουσικών του Ensemble Intercontemporain, που συγκεντρώθηκαν στη σκηνή στον ίδιο χώρο παραστάσεων.
Με μουσική των Thierry De Mey και Peter Vermeersch, χορευτές και μουσικοί συμμετέχουν σε διάλογο, ανταποκρίνονται ο ένας στον άλλον και μαζί δημιουργούν μια σωματική, ενστικτώδη και απρόβλεπτη εμπειρία. Αυτή η αναβίωση επεκτείνει το αρχικό έργο, κυρίως με 17 λεπτά νέας μουσικής του Thierry De Mey και μια νέα χορογραφημένη σκηνή.
Γυρίστηκε στις 16 Ιουνίου 2026 στη Φιλαρμονική του Παρισιού.
Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία ΝΙΚΟΣ ΣΑΡΑΝΤΑΚΟΣ sarantakos.wordpress.com |
Που τα λέω έτσι επειδή ο Πορτοκαλής Οίκος ανακοίνωσε τις προάλλες πως ο όρος Τεχνητή Νοημοσύνη δεν είναι πια αρκετός, διότι As these capabilities continue to improve, they increasingly represent not merely artificial intelligence, but a new era of Super Intelligence.
Οπότε Υπερνοημοσύνη, και αντί του Έι Άι θα γίνει Ες Άι και αντί του ΤΝ θα γίνει ΥΝ; Μπα, μάλλον είναι πυροτέχνημα που θα ξεχαστεί -όμως βρήκα τίτλο για τα μεζεδάκια μας τα οποία εκτάκτως σήμερα δημοσιεύονται κυριακάτικα διότι χτες έδωσαν τη θέση τους στον Άγιο Φραγκίσκο, που είναι πρεσβύτερος.
Θα μπορούσα να τα πω και Φραγκισκανά μεζεδάκια. Στο Λουξεμβούργο, ο Θέμης ο αξέχαστος φίλος μου έμενε σε έναν δρόμο όπου υπήρχε ένα φραγκισκανό μοναστήρι, και λεγόταν rue des Franciscains.
Και ξεκινάω με κάτι που αλίευσαν φίλοι του ιστολογίου και με τάγκαραν στα σόσιαλ.
O τίτλος του ποδόκαστου είναι «πώς λειτουργούσε το ιατρείο που έπαθε ανακοπή;» και ο φίλος ρωτάει αθώα: Παθαίνουν ανακοπή και τα ιατρεία;
Εντάξει, δίκιο έχει, αλλά τίτλος είναι, και προφορικός κατά κάποιο τρόπο. Δυστυχώς το «όπου» υποχωρεί (και χρησιμοποιείται και λάθος πολλές φορές).
* Κι ένας φίλος από τα παλιά. Στο Ερτφλιξ διαφημίζεται η σειρά Downton Abbey, που είχε πρωτοπαιχτεί πριν από πεντέξι χρόνια και από χτες παίζεται ο δεύτερος κύκλος της.
Και εκεί υπάρχει ένας ρόλος (που τον παίζει η πολύ καλή Μάγκι Σμιθ, που έγινε γνωστή παγκοσμίως από τις ταινίες του Χάρι Πότερ) της Dowager Countess.
Αυτός ο όρος αφορά χήρες εστεμμένων.
Η Dowager Countess είναι Χήρα κόμισσα, η Dowager Queen είναι Χήρα βασίλισσα. Ο τίτλος «βασιλομήτωρ», που τον πλάσαμε στα ελληνικά για τη Φρειδερίκη δεν αντιστοιχεί αναγκαστικά στο Dowager Queen, θα μπορούσε η χήρα του προηγούμενου βασιλιά να μην είναι μητέρα του νέου βασιλιά -και σε κάθε περίπτωση, δεν είναι «βασιλομήτωρ» η χήρα του κόμη, το πολύ να είναι… «κομιτομήτωρ»!
Αφήνω ότι το «κοντέσσα» παραπέμπει σε Επτάνησα.
* Γράφει φίλος στο Φέισμπουκ:
Ο τίτλος είναι:
Ο Γιώργος Βαγιαννίδης δεν θα είναι οριστικά παρών στα ματς με Ολλανδία, Γερμανία.
Τι συμπέρασμα βγαίνει άραγε; Θα είναι ενδεχομένως παρών; Ή θα είναι οριστικά απών; Ξέρουμε ότι ισχύει το δεύτερο. Θα αρκούσε η αλλαγή σειράς των λέξεων: Οριστικά δεν θα είναι παρών ο Βαγιαννίδης.
* Φίλος μαθηματικός εντόπισε λαθάκι στο τεύχος 111 του Ευκλείδη, στη βιογραφία του χαρισματικού αλλά λιγόζωου μαθηματικού Νιλς Άμπελ (πέθανε στα 27 του χρόνια).
Το κλήμα του Παρισιού έβλαψε την υγεία του. Ιδίως αν ήταν στραβό…
* Φίλος στέλνει το εξής απόσπασμα από άρθρο του info-war για το ντοκιμαντέρ ΝΑΖΑ:
Οι λαοί αντέδρασαν άμεσα και ένοπλα στους ναζί, όταν τους είδαν μπρος τους, όταν τους απώλεσαν την ελευθερία, όταν κατέκτησαν, όταν εκτόπισαν, όταν δολοφόνησαν, όταν βίασαν, όταν πλιατσικολόγησαν, όταν έκαψαν.
Είναι δόκιμη η φράση «τους απώλεσαν την ελευθερία»; ρωτάει ο φίλος.
Όχι, δεν είναι. Εδώ ταιριάζει το ρήμα «στερώ»: Οι Ναζί τούς στέρησαν την ελευθερία. Οι μεταξωτές περισκελίδες του «απώλεσαν» δεν είναι απλώς περιττές, είναι λάθος.
* Κι ένα ποδοσφαιρικό.
Αριστομένης είναι το όνομα του παίκτη, αλλά αφού παίζει αριστερό μπακ, λόγω έλξης, έγινε «Αριστερομένης»! Ωραίο λογοπαίγνιο για κάποιον Αριστομένη που είναι αριστερός.
* Και καπάκι άλλο αθλητικό, σε ρεπορτάζ για τα εθνικά μεγαλεία, τη νίκη επί της Γερμανίας.
Ο λόγος για την απόδοση του τερματοφύλακα, του Τζολάκη:
Με το εξωπραγματικό 1.45 σε αποτρεπτέντα γκολ, πέντε επεμβάσεις και 1/1 πετυχημένη έξοδο, ο 23χρονος ύψωσε τοίχος σε κάθε προσπάθεια των Γερμανών διεθνών και αναμφίβολλα προσέφερε σε ακόμη ένα ματς της Εθνικής, ασφάλεια και σταθερότητα στα μετόπισθεν.
Αυτό το αποτρόπαιο «αποτρεπτέντα» το έχω ξαναδεί -αποτραπέντα βέβαια. Οι ανορθογραφίες είναι το μπόνους.
Ευτυχώς όμως ο συντάκτης είναι προσεκτικός ομιλητής κι έτσι χρησιμοποίησε τον τύπο «προσέφερε» αντί του «πρόσφερε».
* Και δυο που τα άκουσε φίλος στη μετάδοση του ματς: «…στο σαραντακοστό λεπτό…» και «τον άρτι αφιχθεί».
Ο αφιχθής, του αφιχθή, τον αφιχθή, έτσι γράφεται! (πλάκα κάνω).
* Φίλος στέλνει βίντεο από εκπομπή του Σκάι, στο οποίο η συγγραφέας και ιστορικός Λένα Διβάνη απαντά στην ερώτηση: Ποιο είναι το εθνικό μας αυτογκόλ; Το βίντεο συζητήθηκε πολύ στα σόσιαλ εδώ και δυο μέρες και θα μπορούσα να του αφιερώσω ειδικό άρθρο, αλλά τελικά το βάζω εδώ κι ας πιάσει τη μισή πιατέλα.
[...........................]
|

Ο Χαβιέρ Θέρκας (Κάθερες, 1962) έγινε παγκοσμίως γνωστός με το ιστορικό-πολιτικό μυθιστόρημα Στρατιώτες της Σαλαμίνας, το οποίο μεταφέρθηκε στον κινηματογράφο το 2003. Θέμα του ήταν ο εμφύλιος της Ισπανίας και σε αυτό τα ιστορικά γεγονότα διαπλέκονταν αρμονικά με τη μυθοπλασία.
Επειτα έγραψε αστυνομικά μυθιστορήματα με ποικίλα θέματα. Ενα από αυτά, το Τέρρα Αλτα, έχει ως ήρωα τον Μελτσόρ Μαρίν, έναν νέο, αλλά σκληρό αστυνομικό, ο οποίος συμμετέχει στις έρευνες για κάποιο αποτρόπαιο έγκλημα, μια σφαγή, που συγκλόνισε τη μικρή κοινωνία της πόλης Γκαντέζα κοντά στην Τέρρα Αλτα της Καταλωνίας.
Στο μυθιστόρημα Η ανεξαρτησία (εκδ. Πατάκη) ο Μελτσόρ βρίσκεται στη Βαρκελώνη και αναλαμβάνει να εξιχνιάσει μια περίεργη και ταυτόχρονα επικίνδυνη υπόθεση που συνδέεται με την πολιτική και τους πολιτικούς της πόλης. Η δήμαρχος της πόλης πέφτει θύμα εκβιασμού: οι εκβιαστές απαιτούν 300.000 ευρώ για να μη δημοσιοποιήσουν ένα σεξουαλικό βίντεο. Ζώντας μαζί με την κόρη του, την Τιτίκα – το όνομα της μικρής παραπέμπει στους Αθλίους του Βίκτορα Ουγκό, ο ήρωας που λατρεύει τα μυθιστορήματα είναι λάτρης του συγκεκριμένου βιβλίου – κι ενώ βασανίζεται ακόμα από τη δολοφονία της μητέρας του, συνεργάζεται με τους συναδέλφους του Μπλάι και Βάθκεθ. Οι τρεις τους συναντούν κάποιους ανθρώπους και παίρνουν πληροφορίες για τον εκβιασμό της δημάρχου. Η ίδια η δήμαρχος, καθώς βρίσκεται σε κατάσταση απελπισίας, τους δίνει τα χρήματα για να πληρώσουν τους εκβιαστές ώστε να την αφήσουν ήσυχη.

Χαβιέρ Θέρκας «Η ανεξαρτησία» Μετάφραση Γεωργία Ζακοπούλου Εκδόσεις Πατάκη, 2026, σελ. 446, τιμή 19,90 ευρώ
Όλα ξεκίνησαν στο παρελθόν, όταν τρεις νεαροί φίλοι, γόνοι καλών οικογενειών της Καταλωνίας, που σπουδάζουν σε μια ιδιωτική σχολή διοίκησης, ο Κάζας, ο Βιδάλ και ο Ροσέιλ, γνωρίζουν μια κοπέλα σε μια ντισκοτέκ. Την οδηγούν κάπου, τη βιάζουν και τη βασανίζουν, ενώ άλλος βιντεοσκοπεί. Το ίδιο έκαναν και σε άλλες κοπέλες, αυτή η κακοήθεια κράτησε πάνω από δύο χρόνια. Σ’ ένα από τα βίντεο, λοιπόν, υπάρχει η σκηνή του βιασμού της δημάρχου.
Η ανεξαρτησία είναι μυθιστόρημα για τη διαφθορά των δημοσίων υπαλλήλων και τη σύγχρονη μέθοδο εκβιασμών μέσω βιντεοσκοπήσεων σεξουαλικών σκηνών – οι εκβιαστές λατρεύουν το χρήμα –, αλλά και πολιτικό. Ο τίτλος παραπέμπει στην Καταλωνία και στο αίτημα της ανεξαρτησίας της από την Ισπανία, καθώς και στην ύπαρξη ανθρώπων οι οποίοι μέσω των διεκδικήσεων επιχειρούν να επωφεληθούν, κυρίως χάρη στην εξουσία που κατέχουν. Είναι αδίστακτοι και έχουν την ικανότητα να κινητοποιούν αθώους πολίτες υπέρ κάποιων αιτημάτων.[..............................]ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ
The accident /Το ατύχημα (1967)

Ο Στίβεν, ένας παντρεμένος καθηγητής της Οξφόρδης, περνάει κρίση μέσης ηλικίας. Αισθάνεται παγιδευμένος από τη ζωή του τόσο στο Πανεπιστήμιο όσο και στο γάμο. Τα πράγματα αλλάζουν για αυτό, όταν γνωρίζει την Άννα, μια όμορφη φοιτήτρια αρραβωνιασμένη με το Γουίλιαμ, ένα άλλο μαθητή του. Aντίπαλός του σ’ αυτή τη σχέση ένας συνάδελφός του, ιδιαίτερα κυνικός και επικίνδυνος.
Μετά από ένα φρικτό δυστύχημα, όπου ο Γουίλιαμ σκοτώνεται και η Άννα χάνει τις αισθήσεις της, ο Στίβεν αναλαμβάνει να την κρατήσει σπίτι του κι ενώ η σύζυγός του είναι εκτός πόλης. Τα γεγονότα που προηγήθηκαν του δυστυχήματος τώρα εμφανίζονται σε φλας-μπακ.
Director
Joseph Losey
Writers
Harold Pinter
Stars
Dirk Bogarde
Stanley Baker
Jacqueline Sassard
Συναντήσαμε τον Jo Nesbo στο Οσλο. Ο «βασιλιάς» των 60 εκατομμυρίων bestseller μιλά αποκλειστικά στην «Εφ.Συν.»: σοκάρει, αποδομεί την ελεύθερη βούληση και αποκαλύπτει τα μυστικά του νέου του Harry Hole στο Netflix

Σε μια ασυνήθιστα ηλιόλουστη μέρα για τα δεδομένα της νορβηγικής πρωτεύουσας, το Οσλο βρισκόταν σε μια βαθιά φορτισμένη στιγμή, αποτίοντας φόρο τιμής στον εκλιπόντα βασιλιά Χάραλντ.
Μακριά από τα πλήθη, σε ένα μικρό, ήσυχο καφέ δίπλα στο σπίτι του, πολύ κοντά στο πάρκο Βίγκελαντ, μας υποδέχτηκε ο Jo Nesbo.
Με περισσότερα από 60 εκατομμύρια αντίτυπα σε πωλήσεις παγκοσμίως και μεταφράσεις σε 51 γλώσσες, ο Nesbo είναι ο πιο εμπορικός συγγραφέας στην ιστορία της Νορβηγίας και ο αδιαμφισβήτητος «βασιλιάς» του Nordic Noir.
Φορώντας καπέλο και γυαλιά, έδινε την εντύπωση ενός ανθρώπου που προσπαθεί να προστατεύσει την ιδιωτικότητά του, κάτι καθόλου εύκολο σε μια πόλη που πλέον διοργανώνει επίσημα τουριστικά τουρ στα βήματα του ήρωά του, Χάρι Χόλε. Γνωστός για τη λατρεία του προς την Ελλάδα και ειδικότερα για την Κάλυμνο, την οποία επισκέπτεται ανελλιπώς κάθε χρόνο για να επιδοθεί στο μεγάλο του πάθος, την ελεύθερη αναρρίχηση, ο Νέσμπο εμφανίστηκε αρκετά επιφυλακτικός στην αρχή. Δεκάδες δημοσιογράφοι από όλο τον κόσμο «κονταροχτυπιούνται» για λίγα λεπτά μαζί του. Ο πάγος έσπασε όμως γρήγορα και η αρχική του επιφυλακτικότητα έδωσε τη θέση της σε μια έκδηλη χαρά για τη συζήτησή μας.

Η συνάντησή μας έγινε με αφορμή το νέο του βιβλίο «Kill Shot» (Nådeskudd), το οποίο σκαρφάλωσε αμέσως στο Νο 1 της χώρας του και αναμένεται να κυκλοφορήσει στις 8 Δεκεμβρίου στα ελληνικά από τις Εκδόσεις Μεταίχμιο (οι Νησίδες δημοσιεύουν πρώτες το εξώφυλλο κατ’ αποκλειστικότητα), οι οποίες φυσικά συνέβαλαν στην πραγματοποίηση αυτής της συνέντευξης. Με φόντο αυτή την κυκλοφορία αλλά και τον ρόλο του ως showrunner στη νέα μεγάλη παραγωγή του Netflix, ο κορυφαίος συγγραφέας ξεδιπλώνει σε μια αποκλειστική συζήτηση τις σκέψεις του για το έγκλημα, τη μουσική, τις δικές του φοβίες και το σκοτάδι της ανθρώπινης ψυχής.
Σήμερα που μιλάμε, το Οσλο είναι μια πόλη σε πένθος, με τον κόσμο να αποτίνει φόρο τιμής στον εκλιπόντα βασιλιά Χάραλντ. Πώς πιστεύετε ότι αυτό το γεγονός αποτυπώνει τον χαρακτήρα, αλλά και την ενότητα του νορβηγικού λαού;
Ναι, είναι αλήθεια ότι τους ενώνει. Πιστεύω όμως ότι ένας τελικός του Κυπέλλου ποδοσφαίρου ή κάποιο άλλο μεγάλο αθλητικό γεγονός θα τους ένωνε περισσότερο από τη μοναρχία! (γελάει) Αν το 60% των Νορβηγών ήταν φανατικά υπέρ του θεσμού, τότε ναι, θα το πίστευα. Ο βασιλιάς Χάραλντ, όμως, ήταν πραγματικά ένας από εμάς, και νομίζω ότι αυτή είναι η παράδοση των βασιλέων στη Νορβηγία: ήταν πάντα σαν κι εμάς. Δείτε τον προηγούμενο βασιλιά, τον Ολαφ. Οταν είχαμε την πετρελαϊκή κρίση, χρησιμοποιούσε τα μέσα μαζικής μεταφοράς για να πάει για σκι· καθόταν εκεί μαζί με τον υπόλοιπο κόσμο και τον έβγαζαν φωτογραφίες. Νομίζω ότι αυτή ήταν η πιο δημοφιλής στιγμή της μοναρχίας στη Νορβηγία.[........]ΣΥΝΕΧΙΣΤΕ
του Γιάννη Μουγγολιά
Στο πρόσφατο κείμενό μου με τίτλο «Οι μελοποιήσεις που ζωντάνεψαν τα ποιήματα του e.e. cummings» που αναρτήθηκε στον «Αναγνώστη» την Τρίτη 22 Σεπτεμβρίου 2026 αναφέρθηκα στην απουσία προσπαθειών μελοποιημένης ποίησης του κορυφαίου Αμερικανού ποιητή που να βασίζεται σε μεταφράσεις ποιημάτων του στα ελληνικά.
Υπάρχουν όμως απόπειρες Ελλήνων μουσικών που μελοποίησαν ποιήματα του e.e. cummings στον αγγλικό πρωτότυπο στίχο των ποιημάτων και πιστεύω ότι πρέπει να αναφερθούν προκειμένου η συνολική αναφορά στις μελοποιήσεις των ποιημάτων του να είναι ολοκληρωμένη.
Μετά από μια ευγενική επικοινωνία του φίλου και εκλεκτού ραδιοφωνικού παραγωγού Γιώργου Φλωράκη από το Τρίτο Πρόγραμμα της ΕΡΑ μαζί μου, εντόπισα την ύπαρξη του άλμπουμ «In the Last Light» που του είχε προμηθεύσει στους ραδιοθαλάμους του μεγάρου της ΕΡΑ ο επίσης εργαζόμενος εκεί και δημιουργός του δίσκου Γιώργος Κυριαζής. Πρόκειται για τον δίσκο του ειδικά για την περίπτωση του ποιητή σχήματος The Estlin Project (το «Estlin» προέρχεται από το μεσαίο όνομα του ποιητή, Edward Estlin Cummings). Το άλμπουμ που εκδόθηκε το 2023 σε ανεξάρτητη, αυτοχρηματοδοτούμενη παραγωγή, δεν κυκλοφόρησε ευρέως στο εμπόριο αλλά μπορεί κάποιος να το ακούσει στην πλατφόρμα του spotify ή να το παραγγείλει μέσω της σελίδας στο bandchamp, διαρκεί 41 λεπτά και εμπεριέχει μελοποιήσεις 14 ποιημάτων του e.e. cummings στα αγγλικά. Ψυχή του The Estlin Project και συνθέτης των μουσικών που ακούγονται εδώ και ο οποίος παίζει μπάσο και τραγουδά είναι ο Γιώργος Κυριαζής.

Τον Γιώργο Κυριαζή προσωπικά τον έχω παρακολουθήσει με ιδιαίτερη προσοχή μέσω των εξαιρετικών μεταφράσεών του (κάποιες από αυτές αποτελούν άθλο στο είδος) κορυφαίων μυθιστορημάτων όπως το μνημειώδες «Τούνελ» του Γουίλιαμ Γκας (εκδ. Καστανιώτη, 2021), τα μυθιστορήματα του Κόρμακ Μακάρθι «Ο Επιβάτης» (2022), «Stella Maris» (2022), «Ο Δρόμος» (2024), «Αιματοβαμμένος μεσημβρινός ή το δειλινό κοκκίνισμα στη Δύση» (2024), «Σάτρι» (2026) από τις εκδόσεις Gutenberg και το μυθιστόρημα του Τόμας Πίντσον «Ενάντια στη μέρα» (εκδ. Καστανιώτη, 2009). Ωστόσο έχει στο βιογραφικό τους μεταφράσεις πολλών ακόμα πολύ σημαντικών τίτλων εξεχόντων συγγραφέων της παγκόσμιας λογοτεχνίας, συνεργαζόμενος με τους προαναφερθέντες εκδοτικούς οίκους αλλά και με τις εκδόσεις Χατζηνικολή, Κέδρος και με διάφορα λογοτεχνικά περιοδικά.
Παράλληλα από το 1993 κατά καιρούς έχει μια ενδιαφέρουσα πορεία στον χώρο της μουσικής μέσα από τις σπουδές του στην κλασική και βυζαντινή μουσική και τη θητεία του σε ροκ και ποπ μπάντες, χορωδιακά σχήματα και συγκροτήματα ψαλτικής μουσικής. Σήμερα τραγουδά στη Χορωδία της ΕΡΤ. Επίσης είναι ραδιοφωνικός παραγωγός στο Τρίτο Πρόγραμμα της ΕΡΑ.

Επανερχόμενοι στην περίπτωση των μελοποιήσεων ποιημάτων του e.e. cummings, ο Γιώργος Κυριαζής, με τη διπλή ιδιότητα του ανθρώπου της λογοτεχνίας και της μουσικής, αναμφίβολα προκαλεί το ενδιαφέρον μας. έστησε το Estlin Project με μοναδικό προορισμό τη μελοποίηση ποιημάτων του Αμερικανού ποιητή και το «In the Last Light» ήταν ο καρπός αυτής της δουλειάς. Παρά τις εξαιρετικές δυσκολίες που παρουσιάζει η μελοποίηση ποιημάτων ενός πρωτοποριακού και άκρως ιδιοσυγκρασιακού ποιητή, ο Γιώργος Κυριαζής κατάφερε να προσεγγίσει την οπτική διάσταση της ποίησης αλλά και την εκ φύσεως μουσικότητά της με ένα τρόπο που καθιστά την ακρόαση εμπειρία. Με ύφος συγγενές του ambient και πινελιές ροκ, ποπ, φολκ, μεσογειακής, μουσικής δωματίου και αυτού που ονομάζουμε modern classic, με μια λυρική, ατμοσφαιρική, ονειρική,συχνά κινηματογραφική διάθεση που αγκαλιάζει τους στίχους και με αιθέριες φωνητικές ερμηνείες, μας προσφέρει ένα εκλεπτυσμένο έργο που αναδεικνύει τον αντισυμβατικό και ιδιαίτερο ποιητικό λόγο.
Πλαισιωμένος από μια ομάδα μουσικών (Θάνος Μαργέτης- πιάνο, keyboards, Χριστίνα Κολοβού-τσέλο, Πασχάλης Πλησής-όμποε, Βάσω Καρυώτη-κλαρινέτο, Μαργαρίτα Παπαδημητρίου-φωνή, Αντωνία Τζίτζικα-φωνή και Σέργιος Βούντρης-φωνή), ο Γιώργος Κυριαζής μελοποιεί τα ποιήματα του e.e. cummings “The moon is hiding in her hair», «Oh sweet spontaneous earth», «Cruelly, love», «A wind has blown the rain away», «The hours rise up putting off stars», «It is at moments after I have dreamed», «Riverly is a flower», «I will wade out», «After five», «Thy fingers make early flowers of all things», «When thou hast taken thy last applause», «The rose» και «Beyond the brittle towns asleep» κινητοποιώντας το συναίσθημα και προσφέροντας μας όμορφη μουσική υπογραμμίζοντας την σπουδαία ποίηση.
**********************

Όμως υπάρχει και ένα τραγούδι που βασίζεται στο ποίημα του e.e. cummings «maggie and milly and molly and may», ένα από τα πιο γνωστά και αγαπημένα ποιήματα του ποιητή που δημοσιεύθηκε το 1956. Τη μουσική προσέγγιση ανέλαβε το θρυλικό συγκρότημα της εναλλακτικής ροκ σκηνής Sigmatropic με επικεφαλής τον συνθέτη, κιθαρίστα και παραγωγό Άκη Μπογιατζή ο οποίος ανέλαβε και τη φωνητική ερμηνεία. Το τραγούδι που δανείστηκε τον τίτλο του από το ποίημα, συμπεριλαμβάνεται στο τρίτο στούντιο άλμπουμ των Sigmatropic με τίτλο «Dark Outside» που κυκλοφόρησε το 2007 από τη βρετανική δισκογραφική εταιρεία Tongue Master Records και στην Ελλάδα από τη Hitch-Hyke του Αιμίλιου Κατσούρη.
Η ιστορία που μας διηγούνται οι στίχοι του ποιήματος είναι η ιστορία τεσσάρων κοριτσιών σε μια επίσκεψή τους στην παραλία, όπου το καθένα ζει τη δική του εμπειρία. Η Μάγκι βρίσκει ένα κοχύλι που απομακρύνει έγνοιες και αγωνίες, η Μίλι γίνεται φίλη με έναν αστερία, η Μόλι τρομάζει από ένα πλάσμα που κινείται πλάγια και η Μέι μαζεύει μια λεία πέτρα. Τέσσερις διαφορετικές κοριτσίστικες συναντήσεις κατά μόνας με τη φύση που μας κάνουν απολύτως κατανοητό ότι ακόμη κι αν χάνουμε διάφορα στη ζωή, τελικά βρίσκουμε τον ίδιο μας τον εαυτό στη θάλασσα.
Οι Sigmatropic δημιούργησαν ένα τραγούδι ατμοσφαιρικό με έντονη την ονειρική διάθεση και τον παιχνιδιάρικο χαρακτήρα, με παιδική σχεδόν απλότητα αξιοποιώντας στο έπακρο το εκφραστικό τους οπλοστάσιο που περιλαμβάνει τον low-tempo ηλεκτρονικό ήχο, οργανικά στοιχεία με samples και αιθέριες indie-pop μελωδίες, στοιχεία που καταξίωσαν και έκαναν άκρως αναγνωρίσιμο το συγκρότημα.
Το συγκεκριμένο τραγούδι βασίστηκε κυρίως στην ενέργεια του Άκη Μπογιατζή, ωστόσο στα άλλα κομμάτια του δίσκου είχαμε κορυφαία ξένα ονόματα ξεχωριστών μουσικών να στελεχώνουν τον κατάλογο των συμμετοχών: Robert Fisher των Willard Grant Conspiracy), Howe Gelb των Giant Sand), Jim Sclavunos (ντράμερ των Nick Cave & The Bad Seeds / Grinderman), Carla Torgerson των Walkabouts). Η μίξη του άλμπουμ υπογράφεται από τον διακεκριμένο Βρετανό παραγωγό Ian Caple (γνωστό από τις συνεργασίες του με τους Tindersticks και τον Tricky).

1894 - 1962
κουβαλάω την καρδιά σου μαζί μου (την κουβαλάω
στην καρδιά μου) δε μένω ποτέ χωρίς αυτή
(όπου πηγαίνω πηγαίνεις, αγάπη μου ∙ και ό,τι κάνω
είναι δική σου πράξη, αγαπημένη)
δε φοβάμαι
τη μοίρα (γιατί εσύ είσαι η μοίρα μου, γλυκιά μου), δε θέλω
τον κόσμο (γιατί όμορφη εσύ είσαι ο κόσμος μου, αληθινή μου)
και είσαι εσύ οτιδήποτε μια σελήνη έχει ανέκαθεν σημάνει
και οτιδήποτε ένας ήλιος θα τραγουδήσει στους αιώνες είσαι εσύ
εδώ βρίσκεται το βαθύτερο μυστικό κανείς δε γνωρίζει
(εδώ βρίσκεται η ρίζα της ρίζας, το ρόδο των ρόδων
και ο ουρανός του ουρανού ενός δέντρου που καλείται ζωή ∙
που ψηλώνει περισσότερο απ΄ ό,τι μπορεί να ελπίσει ψυχή
ή να κρύψει νους) κι αυτό είναι το θαύμα,
που κρατάει χώρια τ΄ αστέρια
κουβαλάω την καρδιά σου (την κουβαλάω στην καρδιά μου)
i carry your heart with me
i carry your heart with me (i carry it in
my heart) i am never without it (anywhere
i go you go, my dear; and whatever is done
by only me is your doing, my darling)
i fear
no fate (for you are my fate, my sweet) i want
no world (for beautiful you are my world, my true)
and it’s you are whatever a moon has always meant
and whatever a sun will always sing is you
here is the deepest secret nobody knows
(here is the root of the root and the bud of the bud
and the sky of the sky of a tree called life; which grows
higher than soul can hope or mind can hide)
and this is the wonder that’s keeping the stars apart
i carry your heart(i carry it in my heart)
ΑΨΟΥ!
Του
Γιώργου Γιαλούρη
Πηγή: edromos.gr
Σε διαβούλευση βρίσκεται το νέο κοστολόγιο των τραπεζών, το οποίο θα προσφέρεται στον πελάτη με γνώμονα την προτροπή σε πιο «πράσινες» συμπεριφορές, καθώς και για την καλλιέργεια και ενίσχυση της ψηφιακής του συνείδησης στην τροχιά του 21ου αιώνα. Όπως έχω αναφέρει και στο παρελθόν, η στήλη έχει τις πηγές της τις οποίες ενεργοποιώ όταν το κρίνω απαραίτητο, με στόχο πάντα την πληρέστερη και πολυεπίπεδη ενημέρωση των αναγνωστών. Διασφάλισα λοιπόν τις προτεινόμενες αλλαγές που προωθούνται από τις συστημικές τράπεζες και σας τις παρουσιάζω (ψιτ, το κείμενο είναι σατιρικό, έτσι;):

~.~
Διάβασα τις προάλλες το άρθρο της Λαμπρινής Κουζέλη για την κατάσταση του ελληνικού βιβλίου και ομολογουμένως έμεινα άναυδος. Ούτε λίγο ούτε πολύ, η εικόνα που μεταφέρει το άρθρο είναι αυτή μιας χρυσής εποχής. «Βρίσκεται το ελληνικό βιβλίο στην πιο ώριμη στιγμή της ιστορίας του;» ερωτά η καλή δημοσιογράφος. Και απαντά: «Εκτιμούμε πως ναι». Και παρακάτω διευκρινίζει:
«Θεσμική στερέωση και πολιτειακή υποστήριξη, καλπάζουσα εκδοτική παραγωγή, νέοι εκδότες, επαγγελματική συνείδηση, πλουραλισμός σωματείων και μια βεντάλια δράσεων σε όλη την Ελλάδα δίνουν την εντύπωση ενός ακμαίου τοπίου με δυνατότητες ανάπτυξης και εξωστρέφειας».
Νομίζω ότι έχουμε να κάνουμε εδώ με μια συνηθισμένη ιστορικά σύγχυση. Η Κουζέλη ερμηνεύει τα τυπικά συμπτώματα του πληθωρισμού που συνοδεύουν συνήθως την έκπτωση, την παρακμή μιας δραστηριότητας, ως θετικούς ποιοτικούς δείκτες! Ή, με άλλα λόγια, βλέπει τη φωταγωγημένη βιτρίνα και αγνοεί τα λογιστικά βιβλία του καταστήματος.
Η πραγματικότητα είναι όμως η αντίθετη. Όσο αβγατίζουν οι βιβλιεμπορικοί μας μηχανισμοί (εκδόσεις, εκθέσεις, φεστιβάλ, δημόσιοι και ιδιωτικοί θεσμοί) τόσο υποχωρεί η αναγνωστική μας κουλτούρα, όσο ευτυχούν οι αριθμοί (των τίτλων και των εκδηλώσεων), τόσο δυστυχούν οι άνθρωποι πίσω τους. Ακριβώς αυτό το πρώτο (η γιγάντωση των μηχανισμών προβολής), είναι αλάθευτο σημάδι του δεύτερου (της υποχώρησης της πραγματικής ζήτησης του προβαλλόμενου προϊόντος).
Επανειλημμένα το έχουμε δει αυτό ιστορικά: από τους τεράστιους καθεδρικούς που η Ευρώπη ανήγειρε μεταναγεννησιακά (όταν ο χριστιανισμός δηλαδή ήδη έχει πάρει την κάτω βόλτα) ώς τα πολυτελέστατα μουσικά μέγαρα και τις όπερες που ειδικά τα τελευταία χρόνια (όταν η λόγια μουσική παράδοση φθίνει παντού) φυτρώνουν σαν μανιτάρια σε όλον τον πλανήτη.
Για να αναφέρω ένα παράδειγμα που έχω κι αλλού χρησιμοποιήσει (στο βιβλίο μου Η τέχνη που αυτοκτονεί), το να ισχυρίζεσαι σήμερα ότι το βιβλίο είναι στην καλύτερη στιγμή του κρίνοντας από αυτούς τους επιπόλαιους δείκτες, είναι σαν να θεωρείς ότι το αρχαίο ελληνικό θέατρο ακμάζει στους ελληνιστικούς και τους ρωμαϊκούς χρόνους, επειδή τότε χτίζονται ή ανακαινίζονται τα μεγάλα και πολυτελή θέατρα…
Συγχρόνως όμως και η ίδια η Κουζέλη παραδέχεται ότι δεν έχουμε τον κρίσιμο ποσοτικό δείκτη: τι τέλος πάντων από όλη αυτή την γαργαντουώδη παραγωγή έχει πραγματική ζήτηση; Ευτυχώς, σε άλλες χώρες αυτά τα στοιχεία τα ξέρουμε. Ο Steven Piersanti, ανώτερο στέλεχος των Berrett-Koehler Publishers στις ΗΠΑ, τα συνοψίζει σ’ ένα καίριο κείμενό του που, διόλου τυχαία, τιτλοφορείται «Οι 10 φρικτές αλήθειες για τις βιβλιοεκδόσεις». Συνοψίζω κι εγώ με τη σειρά μου τα συμπεράσματά του παρακάτω.
Ας κρίνει ο Έλληνας συγγραφέας, εκδότης, αναγνώστης εξ ιδίων: είναι ή δεν είναι τέτοια, και χειρότερη, η κατάσταση στην Ελλάδα; Ζητήματα όπως η ανάγνωση και η γραφή, η κατάπτωση της παιδείας και ο απαλφαβητισμός, ιδίως των νέων, είναι σοβαρά, δεν αφορούν μόνον την βιβλιαγορά με τη στενή έννοια του όρου, αφορούν το μέλλον αυτού του τόπου, αν έχει… Δεν χωρούν εξωραϊσμοί εδώ. Ο διάλογος, πάνω στη βάση της πραγματικότητας, επείγει.
Οι «10 φρικτές αλήθειες» του Piersanti:
1. Εκδίδονται πλέον τεράστιοι αριθμοί βιβλίων: το 2025 κυκλοφόρησαν στις ΗΠΑ περίπου 4,2 εκατομμύρια νέοι τίτλοι.
2. Η αγορά βιβλίου είναι υπερκορεσμένη, με δεκάδες εκατομμύρια διαθέσιμους τίτλους και αυξανόμενο ανταγωνισμό από διαδίκτυο, κοινωνικά δίκτυα και AI.
3. Η συνολική αγορά βιβλίου έχει ουσιαστικά συρρικνωθεί σε πραγματικούς όρους τα τελευταία είκοσι χρόνια.
4. Οι μέσες πωλήσεις ανά νέο βιβλίο είναι πολύ μικρές και μειώνονται· ακόμη και πολλά βιβλία παραδοσιακών εκδοτών δεν ξεπερνούν τις 2.000 πωλήσεις. [Προσθήκη δική μου: Αυτά τα 2.000 αντίτυπα αφορούν μια αγορά 320.000.000 κατοίκων. Στα 10.000.000 του πληθυσμού της Ελλάδας, αυτό θα αντιστοιχούσε σε πωλήσεις 62 αντιτύπων ανά βιβλίο.]
5. Η πιθανότητα να τοποθετηθεί ένα συγκεκριμένο βιβλίο στα ράφια ενός βιβλιοπωλείου είναι μικρότερη του 1%.
6. Κάθε χρόνο γίνεται δυσκολότερη η πώληση νέων τίτλων, ενώ οι πωλήσεις συγκεντρώνονται όλο και περισσότερο σε λίγους γνωστούς συγγραφείς και τίτλους.
7. Τα περισσότερα βιβλία απευθύνονται στην κοινότητα ή στο ήδη υπάρχον κοινό του συγγραφέα, όχι σε ένα αόριστο «γενικό κοινό».
8. Το μεγαλύτερο μέρος του μάρκετινγκ έχει μεταφερθεί από τους εκδότες στους ίδιους τους συγγραφείς.
9. Κάθε βιβλίο αποτελεί καινούργιο προϊόν με μεγάλο κόστος παραγωγής, αλλά συνήθως αποφέρει σχετικά μικρό συνολικό τζίρο, περιορίζοντας την επένδυση του εκδότη.
10. Τα παραδοσιακά επιχειρηματικά μοντέλα της έκδοσης κλονίζονται, καθώς η ΤΝ υποκαθιστά σε μεγάλο βαθμό το βιβλίο ως μέσο αναζήτησης εξειδικευμένων πληροφοριών.
*
Τα βιολογικά τρόφιμα σίγουρα δεν περιέχουν φυτοφάρμακα και άλλες ουσίες, όμως είναι όντως πιο υγιεινά από τα συμβατικά; Τι υποστηρίζουν διάφορες μελέτες.
cookout.skai.gr
Όλο και περισσότεροι στρεφόμαστε στα βιολογικά προϊόντα, κυρίως όσον αφορά στα λαχανικά και τα φρούτα, ως πιο υγιεινή επιλογή, προκειμένου να αποφύγουμε την κατανάλωση φυτοφαρμάκων, μαζί με αυτά.
Και πράγματι, τα βιολογικά τρόφιμα έχουν αποκτήσει φανατικό κοινό τα τελευταία χρόνια. Από τις λαϊκές αγορές μέχρι τα ράφια των σούπερ μάρκετ, τα προϊόντα με την πράσινη ετικέτα υπόσχονται καθαρότερη, πιο φυσική και πιο υγιεινή διατροφή.
Μια ανάλυση με τίτλο “Organic Food Consumption and Risk of Obesity: A Systematic Review and Meta‑Analysis” που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Healthcare το 2022 έδειξε ότι η κατανάλωση βιολογικών τροφίμων σε έναν πληθυσμό 104.488 ατόμων συνδέθηκε με περίπου 11% χαμηλότερη πιθανότητα εμφάνισης παχυσαρκίας σε σύγκριση με όσους δεν κατανάλωναν βιολογικά.
Τέλος, μια νεότερη ανασκόπηση του 2023 από το Τμήμα Επιστήμης Τροφίμων και Ανθρώπινης Διατροφής του Γεωπονικού Πανεπιστημίου εξέτασε 21 κύριες μελέτες ενήλικων (>18 ετών) με κατανάλωση βιολογικών για διάστημα περίπου 6 μηνών και εντόπισε ότι υπάρχει μια αρνητική σχέση, δηλαδή υψηλότερη κατανάλωση βιολογικών συνδέθηκε με χαμηλότερη πιθανότητα εμφάνισης παραγόντων καρδιομεταβολικού κινδύνου (παχυσαρκία, υπέρταση, διαβήτης).
Ωστόσο, οι συγγραφείς τονίζουν ότι απαιτούνται περισσότερες «πειραματικές» ή τυχαιοποιημένες μελέτες για να εξακριβωθούν τα αίτια.
Ακόμη πιο πρόσφατα, μία μελέτη του 2024 με τίτλο "A Comprehensive Analysis of Organic Food: Evaluating Nutritional Value and Impact on Human Health", διαπίστωσε ότι τα άτομα που καταναλώνουν περισσότερα βιολογικά τρόφιμα τείνουν να έχουν χαμηλότερο σωματικό βάρος και καλύτερα επίπεδα θρεπτικών συστατικών στο αίμα τους.
Σύμφωνα με την ίδια, τα βιολογικά τρόφιμα συνήθως περιέχουν περισσότερες βιταμίνες και μέταλλα και λιγότερα επιβλαβή κατάλοιπα.
Άκρως ενδιαφέροντα είναι και τα ευρήματα έρευνας που δημοσιεύτηκε στο Cambridge University Press και αφορά τα βιολογικά κρεατικά και τα γαλακτοκομικά.
Όπως αναφέρει, το βιολογικό γάλα και κρέας περιέχουν συχνά περισσότερα ωμέγα-3 λιπαρά οξέα — μερικές φορές έως και 50% περισσότερο από ό,τι τα συμβατικά προϊόντα. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι η διατροφή των βιολογικών ζώων περιλαμβάνει περισσότερο γρασίδι και τριφύλλι.
Ωστόσο, μία μελέτη στο περιοδικό Nutrition Reviews έδειξε ότι, αν και υπάρχουν ενδείξεις για ωφέλιμη συσχέτιση μεταξύ κατανάλωσης βιολογικών τροφίμων και ορισμένων δεικτών υγείας (όπως έκθεση σε φυτοφάρμακα), τα στοιχεία παραμένουν περιορισμένα και σε πολλές περιπτώσεις «μη επαρκή» για να αποδειχθεί καθολική υπεροχή των προϊόντων αυτών, σε σχέση με τα συμβατικά.
Επομένως, σαφής απάντηση για το αν είναι τελικά τα βιολογικά τρόφιμα είναι πιο υγιεινά, σε σχέση με τα άλλα, δεν υπάρχει, τουλάχιστον μέχρι στιγμής.
Στην πραγματικότητα, «βιολογικό» δεν σημαίνει αυτόματα και θρεπτικό ή ασφαλές, όπως πολλοί νομίζουμε. Ο όρος «βιολογικό προϊόν» στην πραγματικότητα αναφέρεται σε προϊόντα που παράγονται σύμφωνα με ορισμένα πρότυπα φυσικής καλλιέργειας και παραγωγής, τα οποία περιορίζουν ή αποκλείουν τη χρήση συνθετικών χημικών ουσιών. Τα προϊόντα αυτά δεν καλλιεργούνται με χημικά λιπάσματα και φυτοφάρμακα, δεν προέρχονται από γενετικά τροποποιημένους οργανισμούς, ενώ για την παραγωγή τους έχει ακολουθηθεί φυσική διατροφή και φροντίδα ζώων (για ζωικά προϊόντα).
Ζώα δηλαδή που παράγουν γάλα, κρέας ή αυγά πρέπει να τρέφονται με βιολογικές τροφές και να έχουν πρόσβαση σε φυσικό περιβάλλον. Δεν επιτρέπεται επίσης η χρήση συνθετικών ορμονών ή αντιβιοτικών εκτός περιπτώσεων ανάγκης.
Για να λάβουν αυτόν τον χαρακτηρισμό τα προϊόντα περνούν από ελέγχους, για να διαπιστωθεί αν τηρούνται οι παραπάνω κανονισμοί.
Όσον αφορά πάντως τα φυτοφάρμακα, μπορούμε σίγουρα να μειώσουμε την κατανάλωσή τους πλένοντας επιμελώς φρούτα και λαχανικά. Αν είναι δυνατόν, καλό είναι να αποφεύγουμε την κατανάλωση της φλούδας, αλλά και. Μπορούμε επίσης να μουλιάζουμε σε διάλυμα νερού με ξύδι, αλλά και το απλό τρεχούμενο νερό είναι μία αρκετά καλή συνήθεια.
Γενικώς, είναι σημαντικό να επιλέγουμε φρούτα και λαχανικά που είναι στην εποχή τους, αφού όσα είναι εκτός εποχής συνήθως περιέχουν διάφορα φάρμακα, προκειμένου να καλλιεργηθούν εκτός της εποχής τους.