Πέμπτη, Μαΐου 06, 2021

Jørn Lier Horst: ο επιθεωρητής της αστυνομίας που γράφει καλά αστυνομικά μυθιστορήματα

https://diastixo.gr/images/images/interviews/2021/Jorn-lier-Horst.jpgJørn Lier Horst: συνέντευξη στον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη

Γεννημένος το 1970 στο Μπάμλε της βόρειας Νορβηγίας, ο Γιορν Λίερ Χορστ εργάστηκε ως αστυνομικός στο Λάρβικ από το 1995 και γνωρίζει πολύ καλά αυτά για τα οποία μιλά στα βιβλία του. Ξεκίνησε την καριέρα του ως συγγραφέας αστυνομικών μυθιστορημάτων το 2004 με το Nοkkelvitnet (Ο βασικός μάρτυρας), το πρώτο της σειράς με τον αστυνομικό επιθεωρητή Βίλιαμ Βίστιν. Τα βιβλία του έχουν εκδοθεί σε 26 χώρες, ενώ το Bunnfall (Κατακάθια) αναδείχτηκε ανάμεσα στα πέντε δημοφιλέστερα βιβλία στη διαδικτυακή λέσχη βιβλίου CrimeFictionLovers. Το 2016, το βιβλίο του Πρωτόγονο ένστικτο τιμήθηκε με το Petrona Award ως το καλύτερο σκανδιναβικό αστυνομικό μυθιστόρημα. Από τις Εκδόσεις Διόπτρα κυκλοφορούν τα βιβλία του Έγκλημα στα φιορδ, Τα κυνηγόσκυλα, Πρωτόγονο ένστικτο, Αδιέξοδο, Ο άνθρωπος της νύχτας, Απομεινάρια θανάτου, Φάκελος Καταρίνα και η παιδική σειρά «Ομάδα Δράσης Κλου». Το μυθιστόρημά του Φάκελος Καταρίνα (μτφρ. Βαγγέλης Γιαννίσης, Εκδόσεις Διόπτρα 2021) μας έδωσε την αφορμή για την ακόλουθη συνέντευξη.

Jorn Lier Horst - Συγγραφέας - Dioptra.gr

Πώς ξεκίνησε η ιδέα της συγγραφής του βιβλίου Φάκελος Καταρίνα;

H αρχική ιδέα είχε ένα κάνει μ’ αυτό που ορίζουμε συχνά ως εξαφάνιση χωρίς κανένα ίχνος. Μια εξαφάνιση αυτής της μορφής είναι από μόνη της ένα μεγάλο μυστήριο, όμως εγώ ήθελα να το δω από άλλη σκοπιά: τι θα συνέβαινε αν αυτή που αναζητούνταν άφηνε ενδείξεις πίσω της, οι οποίες θα έκαναν το μυστήριο ακόμα πιο περίπλοκο; Στην περίπτωση του Φακέλου Καταρίνα τα ίχνη βρίσκονται σ’ ένα τετράδιο που άφησε πάνω στο τραπέζι της κουζίνας, όπου συνήθιζε να κάθεται. Στην πρώτη σελίδα του τετραδίου είχε σχεδιάσει κάποια σύμβολα μαζί με αριθμούς – αυτές οι ακατανόητες σημειώσεις είναι ο κώδικας της εξαφανισμένης Καταρίνα κι αν ο αναγνώστης καταφέρει να τις αποκρυπτογραφήσει, έχει λύσει τον γρίφο.

Κάθε χρόνο, στην επέτειο εξαφάνισης της Καταρίνα ο Βίστιν επισκέπτεται τον σύζυγό της. Για ποιο λόγο γίνεται αυτή η επίσκεψη;

Ο Βίστιν δεν είναι ο τύπος εκείνος που θα αφήσει μια δουλειά μισοτελειωμένη. Εμφανίζεται κάθε χρόνο τη μέρα που εξαφανίστηκε η Καταρίνα υπενθυμίζοντας στον σύζυγό της ότι η υπόθεση δεν έχει ξεχαστεί. Όμως αυτή τη φορά, 24 χρόνια από τότε που η Καταρίνα χάθηκε, ο σύζυγός της εξαφανίζεται κι εκείνος χωρίς ν’ αφήσει κανένα ίχνος πίσω του.

Μία από τις μάρτυρες, η Μίνα Ρουντ, δήλωσε ότι η Καταρίνα έκρυβε κάποιο μυστικό. Μήπως η υπόθεση κρύβει όντως πολλά μυστικά;

Από πολλές απόψεις το βιβλίο έχει να κάνει με τα κρυμμένα μυστικά που κρατάμε μέσα μας λέγοντας ψέματα, υπερβάλλοντας, κλέβοντας, προσθέτοντας ή αφαιρώντας κάτι για πράγματα της καθημερινότητας μικρά ή μεγάλα. Όμως τι συμβαίνει σ’ έναν άνθρωπο που ζει κουβαλώντας ένα μεγάλο μυστικό για μια ζωή ολόκληρη; Αυτός ή αυτή που το κουβαλά γίνεται αναγκαστικά ένα μοναχικό πρόσωπο κι όλη η ζωή του μοιάζει με ναρκοπέδιο όπου ο φόβος ακολουθεί κάθε βήμα, όπου κάθε λάθος κίνηση μπορεί να φέρει στην επιφάνεια το κρυμμένο μυστικό.

Αναφέρετε, ακόμη, έναν κώδικα που είναι γραμμένος στο τραπέζι της κουζίνας. Γιατί οι άνθρωποι από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα προσπαθούν να κρύψουν τα μυστικά τους με τη δημιουργία κωδίκων;

Ο κώδικας της Καταρίνα, που είναι το βασικό μοτίβο του βιβλίου, μπορεί να κάνει τον αναγνώστη να πιστέψει ότι υπάρχει κάποιος κατά συρροή δολοφόνος που αφήνει πίσω του παράξενα σημάδια ή μια αδελφότητα δολοφόνων στο στιλ του Κώδικα Ντα Βίντσι, ωστόσο εδώ έχουμε να κάνουμε με κώδικες κάπως διαφορετικούς, που είναι απλά σκαριφήματα και σχέδια τα οποία όμως αποκτούν μια άλλη, μυστηριώδη διάσταση όταν το πρόσωπο που τα σχεδίασε εξαφανίζεται και κανείς δεν μπορεί να εξηγήσει πια το νόημά τους.

Κάποια στιγμή, όλα ανατρέπονται. Άλλη μια γυναίκα αγνοείται, το ίδιο και ο άντρας της Καταρίνα. Μπορούν δυο διαφορετικά γεγονότα να συσχετίζονται;

Σε μια αστυνομική ιστορία τίποτα δεν συμβαίνει δίχως λόγο, όλα τα γεγονότα συνδέονται με τη βασική πλοκή.

Αυτό που ξέρω είναι ότι αργά ή γρήγορα οι πιο προβληματικές καταστάσεις της κοινωνίας μας θα περάσουν από τα χέρια των αστυνομικών.

Ο Βίστιν αναλαμβάνει την υπόθεση. Ποια είναι τα πρώτα βήματα που θα κάνει για να ανακαλύψει τους ενόχους;

Τούτη είναι μια υπόθεση διαφορετική από τις άλλες, τον έχει βασανίσει για πάνω από 25 χρόνια και δεν έχει καταφέρει να βρει τη λύση. Το να ερευνήσεις μια ιστορία που έχει μείνει στο αρχείο είναι πάντα μια πρόκληση, όλοι έχουμε ακούσει για το πόσο σημαντικές είναι οι πρώτες είκοσι τέσσερις ώρες, αν δεν καταφέρεις να βρεις κάποιο νήμα από την αρχή μπορεί να σου πάρει καιρό μέχρι να προχωρήσεις. Όμως ο χρόνος δεν λειτουργεί πάντα σε βάρος της έρευνας, μπορεί μια υπόθεση να ερευνηθεί σωστά όταν είναι φρέσκια, όμως αν δεις από άλλη οπτική γωνία ένα έγκλημα που διαπράχτηκε πριν από καιρό μπορεί να οδηγηθείς σε διαφορετικά ερωτήματα για το τι πραγματικά συνέβη. Επιπλέον, με τον καιρό οι σχέσεις αλλάζουν, οι δεσμοί μεταξύ των ενόχων σπάζουν, το βάρος της συνείδησης αυξάνεται κι έτσι οι εγκληματίες, οι μάρτυρες και κάθε εμπλεκόμενος μπορούν να δώσουν καινούριες πληροφορίες. Η τεχνολογία παίζει βέβαια πάντα τον ρόλο της, αλλά για την εξιχνίαση παλιών υποθέσεων το πιο σημαντικό είναι ν’ αρχίσει να μιλά το σωστό πρόσωπο.

Σε μερικά μυθιστορήματα οι δολοφόνοι έχει ιδιαίτερη σχέση με τα σκηνικά των εγκλημάτων τους. Αυτό μπορεί να βοηθήσει τους αστυνομικούς στο έργο τους;

Νομίζω ότι αυτά συμβαίνουν μόνο στις ταινίες, όμως από την άλλη τίποτα δεν λαμβάνει χώρα μέσα στο κενό, για κάθε γεγονός υπάρχει κάτι που προηγήθηκε και κάτι που ακολουθεί, ένας χώρος στον οποίο ήσουν κάποτε κι ένας άλλος στον οποίο θα βρεθείς κάποια στιγμή.

Η εμπειρία που έχετε από την αστυνομία σάς βοήθησε, σας έδωσε ιδέες ή αφορμές για τη συγγραφή των μυθιστορημάτων σας;

Ασφαλώς, η θητεία μου ως επικεφαλής επιθεωρητής του Εγκληματολογικού Τμήματος μ’ έχει σφραγίσει κι αυτό μπορεί να το διαπιστώσει κανείς διαβάζοντας τα βιβλία μου. Όσο δούλευα στην αστυνομία, έπρεπε να βγω από την ασφάλεια του Τμήματος για αν μεταβώ στους χώρους όπου είχαν διαπραχθεί εγκλήματα αναζητώντας ίχνη. Συνάντησα ανθρώπους που είχαν πέσει θύματα εγκληματιών, τις περισσότερες φορές οι μόνοι με τους οποίους μπορείς να μιλήσεις είναι αυτοί που επέζησαν ή αυτοί που έπαιξαν έναν ρόλο δευτερεύοντα. Για πολλά χρόνια η δουλειά μου ήταν να μιλώ με ανθρώπους που είχαν διαπράξει αυτά τα εγκλήματα, η ανάκρισή τους ήταν μέρος της δουλειάς μου, οι τύψεις, ο θυμός, η απελπισία, η θλίψη όλων όσοι υπέστησαν ή διέπραξαν μια εγκληματική πράξη μ’ έχουν βοηθήσει στη συγγραφή. Βασισμένος σ’ αυτές τις εμπειρίες ελπίζω ότι κατάφερα να δημιουργήσω αυθεντικούς χαρακτήρες και αυθεντική ένταση στις ιστορίες μου. Ήμουν αστυνομικός για περίπου είκοσι χρόνια κι άλλα τόσα χρόνια συμπληρώνω γράφοντας αστυνομικά μυθιστορήματα. Η αστυνομία αποτέλεσε για μένα έναν χώρο από τον οποίο μπορούσα να παρατηρώ την κοινωνία αλλά και ένα σπουδαίο σημείο εκκίνησης για να γράψω με ρεαλισμό ιστορίες εγκλήματος. Αυτό που ξέρω είναι ότι αργά ή γρήγορα οι πιο προβληματικές καταστάσεις της κοινωνίας μας θα περάσουν από τα χέρια των αστυνομικών.

Μήπως ο Φάκελος Καταρίνα είναι εμπνευσμένος από κάποια δική σας υπόθεση, κάποια υπόθεση που διερευνήσατε ως αστυνομικός;

Πράγματι, το μυθιστόρημα είναι εμπνευσμένο από μια δική μου παλιά υπόθεση, τον φόνο της Kristin Juel Johannesenn το 1999. Krimforfatter vitner i Kristin-saken – NRK Norge – Oversikt over nyheter  fra ulike deler av landetΤα ίχνη που ακολούθησα με οδήγησαν στη σύλληψη ενός 24χρονου άνδρα στη Στοκχόλμη, όμως οι ενδείξεις που είχα δεν ήταν πολύ ισχυρές κι ο άνδρας αφέθηκε ελεύθερος. Δεκαέξι χρόνια αργότερα, όταν η νέα τεχνολογία ανίχνευσης DNA μπορούσε να μας δώσει αξιόπιστη μαρτυρία, έπρεπε να επιστρέψω στο δικαστήριο καταθέτοντας εναντίον του ίδιου άνδρα, ο οποίος τώρα εκτίει την ποινή του στη φυλακή. Το βιβλίο μου βέβαια δεν αφορά τον φόνο της Kristin, αυτό που ήθελα να γράψω ήταν μια ρεαλιστική ιστορία που να ξεκινά με μια καινούρια έρευνα πάνω σ’ ένα παλιό έγκλημα.Henning Hotvedt (40) dømt for drapet på Kristin Juel Johannessen etter 17  år : norge


Man convicted of murder 17 years later

Η αστυνομική λογοτεχνία είναι ένα ανοιχτό παράθυρο στην αβεβαιότητα, μια δυνατότητα να πλησιάσουμε ανθρώπους και εγκλήματα από τα οποία υπό κανονικές συνθήκες θα απομακρυνόμασταν χωρίς δεύτερη σκέψη.

Μπορείτε να μας πείτε γιατί τα αστυνομικά μυθιστορήματα τα τελευταία χρόνια είναι τόσο δημοφιλή;

Καλή ερώτηση! Ο κόσμος έχει γίνει πολύ σκληρός και η αστυνομική λογοτεχνία μάς βοηθά να κατανοήσουμε αυτό που πολλές φορές μοιάζει ακατανόητο. Μας πηγαίνει σε μέρη από τα οποία είμαστε αποκλεισμένοι, μπορούμε να δούμε τι συμβαίνει στα άδυτα της αστυνομίας κι ακόμα μπορούμε να παρακολουθήσουμε τους φόβους των θυμάτων και τις σκέψεις των εκτελεστών. Η αστυνομική λογοτεχνία είναι ένα ανοιχτό παράθυρο στην αβεβαιότητα, μια δυνατότητα να πλησιάσουμε ανθρώπους και εγκλήματα από τα οποία υπό κανονικές συνθήκες θα απομακρυνόμασταν χωρίς δεύτερη σκέψη. Μας δίνεται η δυνατότητα να καταλάβουμε εγκληματικές πράξεις και συμπεριφορές αποκλίνουσες. Επιπρόσθετα, μας βοηθά να καταλάβουμε τη σκληρή πραγματικότητα και ταυτόχρονα να δραπετεύσουμε από αυτήν, να αποσυνδεθούμε από τον κόσμο που μας περιβάλλει και να ονειρευτούμε ξεφεύγοντας από καθετί άσχημο. Μέσα από μια συναρπαστική και ωραία γραμμένη ιστορία ο αναγνώστης ξεχνά τις καθημερινές ανησυχίες και τα προβλήματά του, καθώς ταυτίζεται με κάποιον ήρωα. Γινόμαστε για λίγο μέρος του σύμπαντος που βιώνει ο πρωταγωνιστής του μυθιστορήματος, οι εχθροί του γίνονται εχθροί μας και οι φίλοι του φίλοι μας. Και την ίδια στιγμή διαβάζοντας αστυνομική λογοτεχνία ικανοποιούμε μια εσωτερική ανάγκη για απαντήσεις – ποιος ήταν ο ένοχος, γιατί το έκανε; Και φυσικά υπάρχει η έξαψη, η συγκίνηση, τα αστυνομικά βιβλία αποτελούν ένα συναρπαστικό ταξίδι στον χώρο και στον χρόνο κι αυτό είναι που θέλουμε, μια αφορμή για να ανεβάσουμε λίγο τους παλμούς της καρδιάς. Μας αρέσει το φτερούγισμα στο στομάχι, η ανασφάλεια, η περιέργεια και, βέβαια, το ξεκαθάρισμα μέσα από ένα αναπάντεχο τέλος που ξαφνιάζει.

Ποιος είναι ο λόγος που τα σκανδιναβικά νουάρ μυθιστορήματα γνωρίζουν τόση επιτυχία;

Αυτή είναι μα ερώτηση που δέχομαι συχνά και δεν έχω βρει μια ξεκάθαρη απάντηση, επειδή ίσως υπάρχουν πολλοί λόγοι που εξηγούν την επιτυχία του σκανδιναβικού αστυνομικού μυθιστορήματος. Το σκληρό και αφιλόξενο κλίμα είναι σίγουρα ο βασικός παράγοντας κι ακόμα το γεγονός ότι σε πολλά μέρη του βορρά οι άνθρωποι περνούν μήνες ολόκληρους χωρίς να δουν το παραμικρό φως της μέρας. Πώς επηρεάζει αυτό τους ανθρώπους, πώς καταφέρνουν να το αντιμετωπίσουν; Από την άλλη, οι σκανδιναβικές χώρες διαθέτουν πλούτο και ευημερία αλλά την ίδια στιγμή τα εγκλήματα και η παραβατικότητα είναι παρόμοια μ’ αυτά που συμβαίνουν παντού στον κόσμο – γιατί συμβαίνει αυτό; Όπως κι αν έχει, πέρα απ’ όλα αυτά υπάρχει ένα στοιχείο το οποίο κατά τη γνώμη μου εξηγεί κατά κύριο λόγο την επιτυχία αυτών των βιβλίων: είναι καλογραμμένα.

Ποια σκανδιναβικά αστυνομικά μυθιστορήματα θα προτείνατε στους αναγνώστες μας;

Δεν γνωρίζω ποια ακριβώς βιβλία μεταφράζονται στη γλώσσα σας, όμως αν σας ενδιαφέρουν βιβλία που αναλύουν την ψυχολογία των εγκληματιών θα πρέπει να διαβάσετε τη βετεράνο Karin Fossum,

Karin Fossum | HMH Books

Karin Fossum - Wikipedia

διαφορετικά η πρωτοεμφανιζόμενη Helene Flood αξίζει την προσοχή σας.

Helene Flood: "Η θεραπεύτρια" | Εκδόσεις Λιβάνη - Times News

Αν πάλι σας ενδιαφέρει η διαλεύκανση εγκλημάτων μέσω της γλωσσολογίας, θα σας συνιστούσα την Agnes Ravatn.

NA Meets: Agnes Ravatn, novelist | Norwegian Arts

Agnes Ravatn - Wikipedia

Ποια είναι η γνώμη σας για την Ελλάδα;

Για μένα η Ελλάδα είναι μια χώρα με διαφορετικά τοπία κι ανθρώπους. Η τελευταία φορά που βρέθηκα στην Αθήνα ήταν το 2018 κι αισθάνομαι πάντα όμορφα όποτε επισκέπτομαι είτε την πρωτεύουσα είτε κάποιο από τα ωραία νησιά σας. Η Ελλάδα είναι για μένα ένας πολιτισμικός θησαυρός θαυμάσιας αρχιτεκτονικής, όμορφης φύσης, ήλιου, καθαρών νερών, γαλανού ουρανού, λευκών σπιτιών ξεθωριασμένων απ’ τον ήλιο και φυσικά ένας τόπος όπου μπορείς να γευτείς μουσακά και τζατζίκι. Τα πάντα είναι όμορφα!

Τι θα απευθύνατε στους αναγνώστες που θα διαβάσουν τη συνέντευξή σας;

Πάρτε το βιβλίο μου!

Μετάφραση από τα αγγλικά: Απόστολος Σπυράκης

_________________________

O Μάης των εξεγέρσεων

https://static01.nyt.com/images/2018/05/06/world/europe/06Paris68May2/xxParis68May-slide-0UF9-articleLarge.jpg?quality=75&auto=webp&disable=upscale 

Ο Μάης των εξεγέρσεων

 

του Τριαντάφυλλου Μηταφίδη, εκπαιδευτικού

 

«Χιονοστιβάδα» επετείων-γεγονότων που συγκλόνισαν τον κόσμο  και τον τόπο μας τις μέρες του Μάη: Παρισινή Κομμούνα, αιματοβαμμένη Πρωτομαγιά στο Σικάγο το 1886, εργατική εξέγερση το ‘36 στη Θεσσαλονίκη,ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ: «Μάης του '36» - Η μεγάλη λαϊκή εξέγερση | Newspepper αντιφασιστική νίκη το 1945,https://www.alt.gr/wp-content/uploads/2020/05/1945-05_Berlin_06-1200x675.png γαλλικός Μάης του ’68, νίκη της Βιετναμέζικης Επανάστασης το 1975, εξέγερση στην Τιεν Αν Μεν του Πεκίνου το 1989 ... Δολοφονία - «πρόβα τζενεράλε» της Χούντας - του Γρηγόρη Λαμπράκη το 1963, δολοφονία του Γιώργη Τσαρουχά το 1968. ΠΟΣΠΕΡΤ: 9 ΜΑΪΟΥ 1968 -Η δολοφονία του Γιώργη Τσαρουχά το 1968 από τη χούντα

Γεγονότα – πρόκληση «για στοχασμό και συσπείρωση της σκεπτόμενης και βασανισμένης ανθρωπότητας», έγραφε το 1843  ο Μαρξ στον Α. Ρούγκε, τονίζοντας ότι «για να εργαστούμε θετικά για τη διαμόρφωση του καινούργιου κόσμου,  πρέπει να ρίξουμε άπλετο φως στον παλιό».

Ένα κόκκινο νήμα διαπερνά αυτά τα σημεία-καμπές της σύγχρονης ιστορίας:  πόλεμος και επανάσταση, σε διαρκή διαλεκτική διαπλοκή και μετάβαση, δίνουν την ταυτότητα στο ιστορικό προτσές των δύο τελευταίων αιώνων.

Οι μετασεισμοί της Οκτωβριανής Επανάστασης στο Μεσοπόλεμο δεν έφεραν τον «παγκόσμιο Οκτώβρη». Η εργατική τάξη δεν κατέλαβε την εξουσία από ανωριμότητα ή από τραγικά λάθη των ηγετών της. Στη Θεσσαλονίκη το Μάη του ’36 - που, κατά την «ΑΚΡΟΠΟΛΗ», εμφάνιζε «όψιν που μπορούν να φαντασθούν μόνον όσοι εδιάβασαν περιγραφάς των γεγονότων της Ισπανίας», οι δύο - τότε – ΓΣΕΕ, η «Ενωτική» (ΚΚΕ) και η «ρεφορμιστική» (Κόμμα Φιλελευθέρων), παραμέρισαν την Κεντρική Απεργιακή Επιτροπή, τη φυσική ηγεσία της λαϊκής εξέγερσης, και την οδήγησαν στην εκτόνωση. Έτσι τη γενική απεργία που κήρυξαν οι δύο ΓΣΕΕ για τις 5 Αυγούστου, την πρόλαβε η δικτατορία του Μεταξά.

 Η παγκόσμια έκρηξη του ’68 - που αγκάλιασε Ανατολή και Δύση, με κορυφαίες εκφράσεις την «άνοιξη της Πράγας», το αντιπολεμικό φοιτητικό κίνημα, το κίνημα των μαύρων στις ΗΠΑ, και ιδιαίτερα  το γαλλικό Μάη - τίναξε στον αέρα τους μύθους της μεταπολεμικής «άνθησης του καπιταλισμού» και της «κοινωνίας της αφθονίας». Έγινε το μεγάλο σχολείο των κινημάτων και της «δημοκρατίας των μαζών». Των μαζών που δεν συμμορφώνονται προς την τεχνητή πειθαρχία, το νόμο του ισχυρότερου και την κατεστημένη ηθική.

Το διαχρονικό μήνυμα του «Μάη των εξεγέρσεων», αλλά και κάθε εξέγερσης, είναι ότι «οι άνθρωποι δεν πρέπει απλώς να ζητούν σεβασμό της ποδοπατημένης αξιοπρέπειας και των  δικαιωμάτων τους, αλλά να τα παίρνουν μόνοι τους, να τα κάνουν δικά τους», έγραφε ο Χέγκελ.

 

ΑΓΓΕΛΙΟΦΟΡΟΣ, «Επωνύμως», 5/5/08

ΑΥΓΗ, «ΣΥΝΑΝΤΗΣΕΙΣ», 29/5/08

 

6 Μαϊου 1947, η εκτέλεση της ηρωίδας Κούλας Ελευθεριάδου

 

Σαν σήμερα, 6 Μαϊου 1947, η εκτέλεση της ηρωίδας Κούλας Ελευθεριάδου

image.png
image.png


του Σπύρου Κουζινόπουλου

http://farosthermaikou.blogspot.com

 

Στο σημείο που αρχίζει το δάσος του Σέϊχ Σου, στη συνοικία του Αγίου Παύλου Θεσσαλονίκης, κοντά στην οδό Ηπείρου και δίπλα σχεδόν σε κατοικημένη περιοχή, διατηρείται ακόμη ένα εγκαταλειμμένο εδώ και πολλά χρόνια νεκροταφείο. Ανάμεσα στους χορταριασμένους και πνιγμένους από τα πεύκα τάφους που υπάρχουν εκεί, ξεχωρίζει το μνήμα της ηρωίδας της Εθνικής Αντίστασης Κούλας Ελευθεριάδου, που εκτελέστηκε στις 6 Μαίου 1947, πάνω στον ανθό της νιότης της, σε ηλικία μόλις 23 χρόνων.
Ήταν η ηρωίδα που όταν στις 26 Οκτωβρίου 1943 η νεοσύστατη ακόμη τότε ΕΠΟΝ και το ΕΑΜ Νέων οργάνωσαν διαδήλωση εκατοντάδων νέων στους κεντρικούς δρόμους της Θεσσαλονίκης, για να γιορτάσουν την 31η επέτειο απελευθέρωσης της πόλης από τον Οθωμανικό ζυγό, πρόταξε τα στήθια της στους οπλισμένους σαν αστακούς Γερμανούς στρατιώτες που πήγαν για να διαλύσουν την κινητοποίηση. Και ήταν η ίδια η Κούλα Ελευθεριάδου που στην άλλη μαχητική διαδήλωση χιλιάδων φοιτητών και άλλων κατοίκων της Θεσσαλονίκης, στις 25 Μαρτίου 1944, στεφάνωσε εκ μέρους της ΕΠΟΝ την προτομή του Ναυάρχου Βότση, μπροστά στο Λευκό Πύργο, αψηφώντας τις μπούκες των χιτλερικών πολυβόλων που ήταν στραμμένα κατά του πλήθους.


Η υπέροχη πατριωτική της δράση

Ο τότε Β΄ Γραμματέας της ΕΠΟΝ Θεσσαλονίκης, Λευτέρης Ελευθερίου, περιέγραψε με θαυμασμό την παράτολμη πατριωτική στάση της ατρόμητης Επονίτισας κατά τον εορτασμό εκείνων των δύο εθνικών επετείων:
“Η Κούλα Ελευθεριάδου έδωσε μαχητικό παρόν στις 26 Οκτώβρη 1943 όταν οι Γερμανοί θέλουν να χτυπήσουν τη διαδήλωση για την απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης. Η ηρωίδα Κούλα, τη στιγμή που ο Γερμανός περνά το δάχτυλό του στη σκανδάλη του πολυβόλου, περιτυλίγεται την ελληνική σημαία και με σταθερό και περήφανο βήμα προχωρεί αργά πάνω στο πολυβόλο. Η γερμανική βία ηττάται και ο Γερμανός παραμερίζει το πολυβόλο και αφήνει τη διαδήλωση να περάσει. Η Κούλα Ελευθεριάδου βρίσκεται στο Πάνθεον των ηρωίδων και ηρώων του απελευθερωτικού αγώνα [...]
Μετά το μαχητικό, μαζικό γιορτασμό της 26ης Οκτώβρη 1943, ο εορτασμός της 25ης του Μάρτη 1944 μέσα στο νέο κλίμα που γίνεται, αποκτά ξεχωριστή σημασία. Είναι η απάντηση της νεολαίας και του λαού στους Γερμανούς κατακτητές και τους συνασπισμένους γερμανοπροδότες. Το φοιτητικό στεφάνι στην προτομή του Βότση κατέθεσε η ηρωίδα Επονίτισα Κούλα Ελευθεριάδου. Ο χείμαρρος των φοιτητών και των φοιτητριών μετά το Βότση πήγε και στεφάνωσε το άγαλμα του Καρατάσιου...”

Ποια ήταν

Η Κούλα Ελευθεριάδου γεννήθηκε το 1923 στο Σοχό Λαγκαδά Θεσσαλονίκης από αγρότες γονείς. Το 1942, εντάχθηκε στο ΕΑΜ Νέων και λίγο αργότερα στην ΕΠΟΝ, αμέσως μετά τη δημιουργία αυτής της μεγαλύτερης στα ελληνικά χρονικά οργάνωσης της νεολαίας. Και όταν κάποια στιγμή εγκαθίσταται με την οικογένειά της στην πόλη της Θεσσαλονίκης, συνδέεται αμέσως με τις εθνικοπελευθερωτικές οργανώσεις και κυρίως με την οργάνωση της ΕΠΟΝ, παίρνοντας δραστήρια μέρος στον αγώνα ενάντια στους κατακτητές.
Ύστερα από τη μεγαλειώδη διαδήλωση της 25ης Μαρτίου 1944 για τον εορτασμό της εθνικής επετείου, η ηρωίδα συλλαμβάνεται από άνδρες της Ειδικής Ασφάλειας και ταγματασφαλίτες που την παραδίδουν για ανάκριση στον αιμοβόρο τύραννο της κατοχής Παρθενίου. Στα χέρια του δήμιου αυτού, η Κούλα υπέστη φοβερά βασανιστήρια. Παρ΄ όλα αυτά όμως δεν λύγισε και οι ανακριτές της δεν κατάφεραν να της αποσπάσουν καμιά ομολογία, ούτε λέξη για τους συντρόφους της και τον μηχανισμό της ΕΠΟΝ.
Καθώς οι κατακτητές και οι συνεργάτες τους δεν βρίσκουν σε βάρος της κανένα ενοχοποιητικό στοιχείο, την αφήνουν ελεύθερη τον Αύγουστο του 1944, οπότε συνεχίζει την υπέροχη πατριωτική της δράση και η απελευθέρωση τη βρίσκει γραμματέα της Αχτιδικής Επιτροπής Ανατολικών Συνοικιών Θεσσαλονίκης του ΚΚΕ.
Το ανώμαλο μεταπελευθερωτικό καθεστώς που προέκυψε στη χώρα και την οδήγησε στον Εμφύλιο, αποφασίζει να τιμωρήσει την ηρωίδα για τον εθνικοαπελευθερωτικό της αγώνα. Έτσι η Κούλα Ελευθεριάδου συλλαμβάνεται από την Αστυνομία τον Ιανουάριο του 1947 και παραπέμπεται στο Έκτακτο Στρατοδικείο Θεσσαλονίκης τέσσερις μήνες αργότερα, στις 2 Μαίου 1947, μαζί με τους αγωνιστές Γρηγόρη Ελευθεριάδη και Βασίλη Παναγόπουλο και με την κατηγορία της “στρατολόγου συμμοριτών”, ότι δηλαδή έπειθε παλιούς και νέους αγωνιστές να βγουν στο βουνό για να καταταγούν στον στρατό των ανταρτών, το ΔΣΕ..
Στα κελιά της απομόνωσης κρατούνταν οι μελλοθάνατοι πριν οδηγηθούν στο εκτελεστικό απόσπασμα

Η απολογία της ηρωίδας

Η νεαρή επονίτισα αντιμετωπίζει τους κατηγόρους της με θάρρος και αποφασιστικότητα και η απολογία της στο στρατοδικείο, εκπλήσσει κι αυτούς που τη δικάζουν. Στο δικαστήριο, καταπίπτει και το σενάριο που αναπτύσσει ο μοναδικός μάρτυρας κατηγορίας, που ήταν ο περιβόητος ενωμοτάρχης και αρχιβασανιστής της Ασφάλειας, Ιωάννης Παρθενίου, ότι η νεαρή επονίτισα δρούσε ως “στρατολόγος” με το ψευδώνυμο “Μαρία”
“Μου προξένησε κατάπληξη όταν με κατηγόρησαν για “στρατολόγο”. Δεν είμαι η “Μαρία”, δεν ξέρω καμιά “Μαρία”, είμαι η Κούλα Ελευθεριάδου”, θα πει στο στρατοδικείο και θα αναφέρει τους αγώνες της στα μαύρα χρόνια της Κατοχής:
“Οργανώθηκα το 1942 στην Αντίσταση. Πολέμησα στις γραμμές της με πείσμα τους Γερμανούς και τους συνεργάτες τους. Αυτό ήταν το καθήκον μου. Αργότερα έγινα μέλος του ΚΚΕ που ξέρω πως πρώτο σήκωσε τη σημαία της Εθνικής Αντίστασης. Για τους αγώνες μου αυτούς προδόθηκα και πιάσθηκα από τους Γερμανούς. Κλείσθηκα στις φυλακές και βασανίστηκα απάνθρωπα από τον δήμιο Μάξ. Δεν είπα όμως τίποτα και αυτό είναι προς τιμή μου. Στην απελευθέρωση ο καταδότης μου Τζεβελέκης ήταν ελεύθερος. Δεν θέλησα να τον εκδικηθώ [...] Μετά τη Βάρκιζα δούλεψα σαν μέλος του κόμματος στη συνοικία μου. Η υγεία μου είχε κλονισθεί και έκανα συχνά αιμοπτύσεις. Με πιάσανε στον κεντρικότερο δρόμο της Θεσσαλονίκης, την οδό Αγίου Δημητρίου”.
Ο Βασιλικός Επίτροπος του Στρατοδικείου Ταμβακάς που την αποκαλεί προκλητικά “Βουλγάρα”, της ζητάει να καταδώσει τους συντρόφους της για να σωθεί. “Πες μας ποιοι είναι οι παραπάνω από σένα, να τους πιάσουμε και να τους σκοτώσουμε για να ησυχάσει ο τόπος και να σωθείς κι εσύ. Η μήπως φοβάσαι μη σε σκοτώσει το κόμμα;”, συνεχίζει να την προκαλεί ο Ταμβακάς, που είχε πάρει στο λαιμό του, στέλνοντας στο εκτελεστικό απόσπασμα, δεκάδες αγωνιστές της Θεσσαλονίκης.

Το ράπισμα στον δήμιο Παρθενίου

Το κόμμα μου δεν μου είπε ποτέ να σκοτώσω κανένα”, θα απαντήσει η κατηγορούμενη. Για να γίνει αμέσως κατήγορος των διωκτών της, όπως μεταδίδει ο τότε ανταποκριτής του Ριζοσπάστη στη Θεσσαλονίκη και αργότερα διευθυντής της Μακεδονίας, Κώστας Δημάδης:
“Μου προξενεί κατάπληξη πως σήμερα έρχεται σα μάρτυρας κατηγορίας ο Παρθενίου, και καταθέτει με τέτοιο πείσμα εναντίον μου, αυτός που όταν στις 25 Μαρτίου 1943 στεφανώναμε το άγαλμα του Βότση, μας πυροβολούσε με πιστόλι μαζί με τους Γερμανούς, ενώ οι άλλοι χωροφύλακες τάχθηκαν με το μέρος μας. Θα μείνει κατάπληκτος ο κόσμος όταν μάθει πως ύστερα από όλα αυτά σήμερα δικάζομαι από ελληνικό στρατοδικείο”.
Καταλήγοντας η νεαρή αγωνίστρια δεν διστάζει να αναλάβει τις ευθύνες που της αναλογούν, καθώς λέει στους στρατοδίκες που τη δικάζουν:
α δεχθώ ψύχραιμα την απόφαση σας, με πλήρη επίγνωση της θέσης μου και τη βεβαιότητα ότι έκανα το καθήκον μου σαν Ελληνίδα και σαν κομμουνίστρια, μέλος του ΚΚΕ..."
Παρ' όλα αυτά, από εκείνο το δικαστήριο σκοπιμότητας η Κούλα Ελευθεριάδου και ο συνεπίθετός της Γρηγόρης Ελευθεριάδης (απλή συνωνυμία), καταδικάζονται από το Στρατοδικείο, δις εις θάνατο, ενώ ο συγκατηγορούμενός της Βασίλης Παναγόπουλος σε ισόβια.

Μετά από τρεις ημέρες η εκτέλεση

Τρεις μέρες αργότερα και συγκεκριμένα στις 6 Μαίου του 1947, η Κούλα Ελευθεριάδου με το χαμόγελο στα χείλη κι' αλύγιστη θα βαδίσει από τις φυλακές Επταπύργιου για το απόσπασμα, στο πευκόδασος του Αγίου Παύλου.
Στην εκτέλεση παρίσταται και ο βασιλικός επίτροπος Ταμβακάς που της διαβάζει την καταδικαστική απόφαση. Η Κούλα στα τελευταία της λόγια θα χτυπήσει στο πρόσωπο με ένα φλογερό κατηγορώ τους πρωταίτιους της κατάντιας του ελληνικού λαού και στον Ταμβακά θα πει ότι θα πληρώσει κάποτε για τα εγκλήματά του. Αμέσως ο Βασιλικός Επίτροπος θα προστάξει το πυρ. Όμως η Ελευθεριάδου δεν θα πεθάνει αμέσως, καθώς μερικοί στρατιώτες του εκτελεστικού αποσπάσματος δεν έριχναν εναντίον της αλλά στον αέρα. Την χαριστική βολή, της την έδωσε ο ίδιος ο Ταμβακάς.
Το τραγελαφικό στην υπόθεση είναι ότι την παραμονή ακριβώς του άδικου χαμού της νεαρής επονίτισας, ο πρωθυπουργός Δημήτριος Μάξιμος, είχε δηλώσει στον ανταποκριτή στην Αθήνα του Γαλλικού Πρακτορείου Ειδήσεων ότι “θα εισηγηθώ εις την κυβέρνησιν όπως μη εκτελούνται αι υπό των Στρατοδικείων καταδικασθείσαι εις θάνατον γυναίκες”. !!
Σημειώνεται ότι εκείνο το διάστημα είχε ξεσπάσει ένα κύμα 200 και πλέον εκτελέσεων αγωνιστών της Αριστεράς και μεταξύ αυτών και των γυναικών Κούλας Ελευθεριάδη, Ειρήνης Γκίνη, Σοφίας Βαμβακάκη και Αθηνάς Καλπάκη.

Μια συγκινητική επιστολή

Η Κούλα Ελευθεριάδη σε όλο το διάστημα του αγώνα ενάντια στους κατακτητές και τους συνεργάτες τους, καθώς και σε όλη τη διάρκεια της δίκης, στάθηκε αγέρωχη, ακλόνητη και πιστή στα ιδανικά της.
Στο γράμμα που έστειλε την παραμονή της εκτέλεσής της στην οικογένειά της, γράφει:

"Αγαπημένοι μου,
Ο τέτοιος θάνατός μου ίσως να σας φανεί σαν ένα γερό χτύπημα. Ομως αν καλοσκεφτείτε θα βρείτε ότι καλύτερα που πεθαίνω για τα ιδανικά μου τίμια, που είναι και ιδανικά όλων των εργαζομένων, παρά να ζήσω άτιμη προδίδοντας το κόμμα μου, που στέκει πρωτοπόρο και καθοδηγεί το λαό μας στην πάλη του για Εθνική Ανεξαρτησία και Λαϊκή Λευτεριά. Είμαι περήφανη γιατί πεθαίνω σαν λαϊκή αγωνίστρια και μέσα από τις γραμμές του ηρωικού ΚΚΕ.
Στερνή μου επιθυμία για σας τους σπιτικούς μου είναι να πονέσετε, αγαπήσετε και δώσετε ότι μπορείτε στο Κόμμα που παλεύει για τα καθολικά λαϊκά συμφέροντα, στο Κόμμα που έλαχε σε μένα η τιμή να είμαι μέλος του.
Πες τε σ' όλες τις γνωστές κομμουνίστριες, ΕΑΜίτισσες, ΕΠΟΝίτισσες και όλες τις Δημοκράτισσες που παλεύουν για τα δικαιώματα και τη χειραφέτηση της Ελληνίδας, ότι τα φονικά βόλια του νεοφασισμού που τρύπησαν το στήθος μου, τους βάζουν καινούργια καθήκοντα για την οικονομική, πολιτική και κοινωνική απολύτρωση της Ελληνίδας.
Μην κλαίτε για το χαμό μου. Δεν χάθηκα. Επιτελώντας το εθνικό, λαϊκό, κομματικό μου καθήκον, πότισα κι εγώ με το λιγοστό μου αίμα, το δέντρο της Εθνικής Ανεξαρτησίας, της Λαϊκής Ενότητας και Λευτεριάς.
Εσύ Σοφία, ό,τι έκανες για μένα που δούλευα στο Κόμμα να συνεχίσεις να προσφέρεις ό,τι μπορείς σ' αυτό με τη βεβαιότητα ότι εκπληρώνεις με τη σειρά σου το καθήκον για την πραγμάτωση των ιδανικών που μ' ανέβασαν στη μεγάλη τιμή να πεθάνω γι' αυτά. Εσύ, αγαπημένη μου αδελφούλα Έφη, στέριωσε γερά τα πόδια σου στο έδαφος που πατάς, ακολούθησε με συνέπεια το δρόμο που άνοιξαν χιλιάδες ήρωες, λαϊκοί αγωνιστές. Σου αφήνω το ρολόγι μου για να με θυμάσαι για πάντα".
Πολλά-Πολλά φιλιά
Κούλα.

Την επομένη εκτέλεσης της ηρωίδας Κούλας Ελευθεριάδου, το Τομεακό Γραφείο της ΕΠΟΝ του Δυτικού Τομέα της Θεσσαλονίκης ανακοίνωνε ότι στη θέση της και τιμώντας τη μνήμη της, προχώρησε στην ένταξη στην οργάνωση, διακοσίων νέων επονιτών. Και όπως τόνιζε:
“Για μας τους επονίτες αγωνιστές, η Κούλα Ελευθεριάδου δεν είναι νεκρή. Ο θάνατος δεν μπόρεσε να τη λυγίσει. Όρθωσε το λεβέντικο παράστημά της απέναντι στις σφαίρες κι έγινε παράδειγμα ηρωϊσμού. Η θυσία της μίλησε στις ψυχές όλων μας”.

 

 

Βαδίζει μες στην ομορφιά

Lord Byron , She Walks In Beauty 


Βαδίζει μες στην ομορφιά, όπως η νύχτα
στον  ανέφελο ουρανό που φωτίζεται από τα άστρα
στο βλέμμα και στην μορφή της φοράει
ό,τι πιο υπέροχο, λαμπερό και σκοτεινό
διυλισμένο στο απαλό φως,
που ο παράδεισος δεν επιτρέπει στην αυθάδικη την ημέρα

Μία λιγότερη αχτίδα, μια περισσότερη σκιά,
την ανείπωτη της χάρη θα χαλούσαν,
εκείνη που κυματίζει σε κάθε πλεξούδα
ή που φωτίζει απαλά το πρόσωπο της
εκεί που οι σκέψεις της εκφράζονται με τόση γλύκα
πόσο αγνός, πόσο αγαπημένος είναι ο τόπος που κατοικούν

Σε αυτό εδώ το μάγουλο, πάνω από αυτό το φρύδι
ήρεμα κι απαλά, αλλά τόσο εκφραστικά,
τα χαμόγελα που νικούν, τα χρώματα που αστράφτουν
που εξιστορούν ημέρες με τόση καλοσύνη
τον νου που βρίσκεται σε ηρεμία με όλα αυτά
μια καρδιά με τόσο αθώα αγάπη

ΠΑΣΧΑ ΜΕ ΤΟΝ ΜΕΝΙΟ ! ΤΥΧΑΙΟ;

ΠΑΣΧΑ ΜΕ ΤΟΝ ΜΕΝΙΟ ΦΟΥΡΘΙΩΤΗ ΚΑΙ ΤΟΥ ΕΝΤΙΜΟΤΑΤΟΥΣ ΦΙΛΟΥΣ ΤΟΥ, ΠΟΥ ΤΩΡΑ ΔΕΝ ΞΕΡΟΥΝ ΤΙΠΟΤΕ ΓΙΑ ΤΟ... ΦΟΝΟ...

[Τον Μπογδάνο, τον Σταϊκούρα, τον Συρίγο, τον Πέτσα, τον Χρυσοχοΐδη, την Ζαχαράκη, τον Πιερακάκη,την Στρατινή, τον Πατούλη κλπ] ΤΥΧΑΙΟ;...

Billy Bragg -There Is Power In A Union/Η ΔΥΝΑΜΗ ΒΡΙΣΚΕΤΑΙ ΣΤΟ ΣΥΝΔΙΚΑΤΟ

There Is Power in a Union


There is power in a factory, power in the land
Power in the hand of the worker
But it all amounts to nothing
If together we don't stand
There is power in a Union
Now the lessons of the past
Were all learned with workers' blood
The mistakes of the bosses we must pay for
From the cities and the farmlands
To trenches full of mud
War's always been the bosses' way, sir
The Union forever defending our rights
Down with the blackleg, all workers unite
With our brothers and our sisters
From many far off lands
There is power in a Union
Now I long for the morning that they realize
Brutality and unjust laws cannot defeat us
But who'll defend the workers who cannot organise
When the bosses send their lackeys out to cheat us?
Money speaks for money
The Devil for his own
Who comes to speak for the skin and the bone?
What a comfort to the widow
A light to the child
There is power in a Union
The Union forever defending our rights
Down with the blackleg, all workers unite
With our brothers and our sisters
Together we will stand
There is power in a Union

ΟΤΑΝ Ο ΜΠΑΪΝΤΕΝ ΣΥΝΑΝΤΗΣΕ ΤΟΝ... ΧΛΕΥΑΣΜΕΝΟ ΑΠΟ ΤΟΝ ΜΗΤΣΟΤΑΚΗ ΤΣΙΠΡΑ ΓΙΑ ΤΙΣ ΠΑΤΕΝΤΕΣ ΤΩΝ ΕΜΒΟΛΙΩΝ

 

1.Η Καθημερινή: "Υπέρ της κατάργησης της πατέντας στα εμβόλια τάσσονται οι Ηνωμένες Πολιτείες"...

Jørn Lier Horst: ο επιθεωρητής της αστυνομίας που γράφει καλά αστυνομικά μυθιστορήματα

Jørn Lier Horst: συνέντευξη στον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη Ελπιδοφόρος Ιντζέ...