Dorothea Sharp: έφερε τον γαλλικό Ιμπρεσιονισμό στη Βρετανία με πίνακες γεμάτους φως, λουλούδια και παιδιά που παίζουν στην ύπαιθρο

 

Dorothea Sharp (1874-1955)  - Wikipedia

Μια από τις σημαντικότερες εκπροσώπους του βρετανικού ιμπρεσιονισμού, γνωστή για τα γεμάτα φως και χαρά τοπία και τις σκηνές με παιδιά στην ύπαιθρο .

 Γεννήθηκε στο Dartford του Κεντ. Παρά το ταλέντο της, άρχισε να ασχολείται σοβαρά με τη ζωγραφική στην ηλικία των 21 ετών, όταν κληρονόμησε £100 από έναν θείο της. Το ποσό αυτό της επέτρεψε να σπουδάσει σε σχολή καλών τεχνών στο Ρίτσμοντ . Συνέχισε τις σπουδές της στο Regent Street Polytechnic του Λονδίνου και ολοκλήρωσε την εκπαίδευσή της στο Παρίσι. Εκεί ήρθε σε επαφή με το έργο των Γάλλων Ιμπρεσιονιστών, ιδιαίτερα του Κλοντ Μονέ, το οποίο επηρέασε βαθιά το ύφος της .

 Υπήρξε μια καταξιωμένη καλλιτέχνης της εποχής της. Το 1935, ο εκδότης του περιοδικού The Artist, Harold Sawkins, την αποκάλεσε "μία από τις σπουδαιότερες εν ζωή γυναίκες ζωγράφους της Αγγλίας" . Σήμερα, έργα της φιλοξενούνται σε πολλά μουσεία, όπως η Πινακοθήκη Μάντσεστερ, το Μουσείο Κάρντιφ και το Laing Art Gallery στο Νιούκαστλ .

Η τέχνη της Sharp είναι άμεσα αναγνωρίσιμη και συχνά περιγράφεται ως αισιόδοξη και γεμάτη ζωντάνια . Τα έργα της επικεντρώνονται συχνά σε σκηνές με παιδιά να παίζουν σε παραλίες, κήπους ή λόφους, καθώς και σε ανθοσυνθέσεις .

  Υπήρξε ηγετική φυσιογνωμία του "Βρετανικού Ιμπρεσιονισμού". Στα έργα της δίνει έμφαση στο φως με την αποτύπωση της διάχυτης ηλιοφάνειας και της διαύγειας του φωτός . Αυτό επιτυγχάνεται με τη χρήση φωτεινών, ζωηρών χρωμάτων και αυθόρμητες ,  "φτερωτές"  πινελιές , που αποδίδουν την αίσθηση της κίνησης.

 

7

Ο Μάνος Χατζιδάκις από τον Αλέκο Παπαδάτο (με τον τρόπο του Μποστ.). Για τον Χατζιδάκι, η φλέβα του «liedesque» του έντεχνου λαϊκού παρέμεινε, σε όλη τη διάρκεια των χρόνων, το πολυτιμότερο συστατικό μιας καριέρας σχεδόν αποκλειστικά αφιερωμένης στη μορφή

Αλέκος Παπαδάτος / The Books' Journal

O Χατζιδάκις, o Κουνάδης και η «liedesque» εκδοχή του έντεχνου λαϊκού

Πάνος Βλαγκόπουλος

booksjournal.gr

 21–27 λεπτά

---

Το «έντεχνο λαϊκό» είναι ένας γενικός όρος που καλύπτει ατομικές ιδιαιτερότητες, αντιφάσεις και συλλογικές διεργασίες που εκκινούν ήδη από τη δεκαετία του 1940. Η δημιουργική διάδραση μεταξύ των νέων τότε Αργύρη Κουνάδη και Μάνου Χατζιδάκι οδηγεί σε μια πρώιμη –προ-Θεοδωρακική– εκδοχή του «έντεχνου λαϊκού» στο αισθητικό σταυροδρόμι μιας υπαινικτικής αισθητικοποίησης του «ρεμπέτικου» και της μεγάλης παράδοσης του ευρωπαϊκού έντεχνου τραγουδιού («Lied» ή «mélodie»). Πρόκειται για μια εκδοχή «liedesque» την οποία ο Κουνάδης εγκατέλειψε χάρη κυρίως στις αβανγκάρντ φιλοδοξίες της γερμανικής του καριέρας. Στον Χατζιδάκι, ωστόσο, η εκδοχή αυτή παρέμεινε η πολυτιμότερη συνισταμένη του έργου του, οδηγώντας στα επιτεύγματα της δεκαετίας του 1970 (Ο Μεγάλος Ερωτικός, Τα Παράλογα, Χωρίον ο Πόθος).^[1] 

Σύμφωνα με την επικρατούσα άποψη στην Ελλάδα, αυτό που αποκαλείται «έντεχνο λαϊκό» αντιπροσωπεύει το απαύγασμα της νεοελληνικής συμβολής στη σύγχρονη μουσική και ο Μάνος Χατζιδάκις ήταν ένας από τους προφήτες του: εκείνος που κατόρθωσε να οικοδομήσει ένα πραγματικό οικοδόμημα της ελληνικής μουσικής ξεκινώντας από το ρεμπέτικο. Αυτή η ανάγνωση, κανονιστική πλέον, τείνει να εγγράφει το έργο του σε μια λογική εθνικής ιδιοποίησης, όπου η λαϊκή κουλτούρα, επανερμηνευμένη από τον συνθέτη, βρίσκεται μεταμορφωμένη σε μια λόγια μουσική γλώσσα. Συντονίζεται δε με το κυρίαρχο αφήγημα της περίφημης Γενιάς του 1930, η οποία αντιλαμβανόταν την καλλιτεχνική παραγωγή ως τοποθετημένη στη διασταύρωση δύο τύπων συνέχειας: μιας διαχρονικής, που συνέδεε την κλασική Ελλάδα με τη νεότερη Ελλάδα, και μιας συγχρονικής, που συνδύαζε τη λαϊκή κουλτούρα με την ατομική δημιουργία.

Θα ήθελα, ωστόσο, να προτείνω μια αναθεώρηση αυτής της κυρίαρχης οπτικής. Η συνθετική φιλοδοξία του Χατζιδάκι ίσως δεν υπήρξε, πρωτίστως, να ξεκινήσει από το ρεμπέτικο, αλλά μάλλον να αρθεί στο ύψος του εκλεπτυσμένου mélomane που υπήρξε, του βαθιά εμποτισμένου από τη δυτική λόγια μουσική και, κατά συνέπεια, από μια παράδοση που αναγορεύει το προσωπικό ύφος σε οντολογική συνθήκη ενός συνθέτη. Με άλλα λόγια, το κρίσιμο γι’ αυτόν ήταν η ανάγκη να ενταχθεί στον κύκλο των συνθετών που θεωρούσε ο ίδιος πραγματικά άξιους του ονόματος, σύμφωνα με τα κριτήρια αυτής της παράδοσης.

Μια τέτοια υπόθεση καλεί σε επανεξέταση της θέσης του ρεμπέτικου στο χατζιδακικό εγχείρημα. Το ρεμπέτικο εμφανίζεται λιγότερο ως μια καταγωγή και περισσότερο ως ένα ευκαιριακό, εύπλαστο υλικό, στην υπηρεσία της συγκρότησης μιας αισθητικής ατομικότητας τοποθετημένης στο σταυροδρόμι του λαϊκού και του λόγιου. Υπ’ αυτή την έννοια, ο Χατζιδάκις διακρίνεται τόσο από τους υπέρμαχους ενός μουσικού εθνικισμού όσο και από εκείνους ενός κοσμοπολίτικου μοντερνισμού: το έργο του επιδιώκει να είναι ταυτόχρονα ριζωμένο και υπερβατικό, λόγιο και δημοφιλές· εγγράφοντας τη νεότερη Ελλάδα σε έναν ιστορικό διάλογο με την ευρωπαϊκή μουσική της εποχής του. Σε μια αντιστροφή των όρων, υπό τους οποίους ίσως ακόμα κι ο ίδιος αντιλαμβανόταν τον συνθετικό εαυτό του, η δυτική ακροαματική παιδεία του αποτέλεσε μάλλον τον ακλόνητο και δεδομένο ορίζοντα εντός του οποίου εντάχθηκε η περισσότερο ενδεχομενική, βιωματική σχέση του με το ρεμπέτικο. Υπ’ αυτή την προοπτική, η αναφορά στο ρεμπέτικο δεν υπήρξε για τον Χατζιδάκι –ή, τουλάχιστον, όχι αποκλειστικά–  μια καταγωγή, αλλά πρωτίστως ένα εργαλείο: διευκόλυνε την αναζήτησή του για αισθητική, ή μάλλον κοινωνικο-αισθητική, ατομικότητα –αν με τον όρο αυτό εννοήσουμε την ευθυγράμμιση μεταξύ της πρακτικής της «μεταγραφής» (με την ειδική σημασία που έδινε στη λέξη ο ίδιος, δηλαδή τον λόγιο χειρισμό των –objets trouvés των–  λαϊκών μελωδιών) και στην επιθυμία του ως ομοφυλόφιλου άνδρα, ο οποίος είλκετο από άνδρες που προέρχονταν από ταπεινά κοινωνικά περιβάλλοντα–,  χωρίς, ωστόσο, να επιδιώκει να πάψουν αυτοί να είναι αυτό που ήταν: δηλαδή, εκδοχές μεσογειακού macho, εγγεγραμμένες σε μια πατριαρχική και ετεροκανονιστική παράδοση. Τρεις λέξεις μπορούν να συνοψίσουν αυτή τη δυναμική: επιθυμία, απόσταση, εξιδανίκευση.

Σε διαφοροποίηση από τους «εναρμονιστές» της Εθνικής Σχολής, όπως ο Bourgault-Ducoudray και ο Άραμης (Περικλής Αραβαντινός) και, γενικότερα, από στάσεις που ανάγονται σε μια (αυτο-)αποικιοκρατική νοοτροπία,^[2] ο Χατζιδάκις ανοίγει τις πόρτες του αστικού του σαλονιού για να υποδεχθεί τις λαϊκές μελωδίες όπως ακριβώς είναι. Δεν επιδιώκει ούτε να τις μετασχηματίσει ούτε να τις καταστήσει πρώτη ύλη ενός υποτιθέμενα ανώτερης ποιότητας έργου. Αντιθέτως, επιθυμεί να τις προσκαλέσει μέσα στο ίδιο του το περιβάλλον, έτσι ώστε στο τέλος της διαδικασίας να απομένει το ίχνος μιας συνάντησης ανάμεσα σε δύο κόσμους που, ωστόσο, παραμένουν διακριτοί: αυτός του αστικού σαλονιού και εκείνος της λαϊκής αγοράς. Ίσως θα έπρεπε να βλέπουμε στον Χατζιδάκι λιγότερο έναν «αισθητικοποιημένο Τσιτσάνη» και περισσότερο έναν «επικαιροποιημένο Καλομοίρη» –  επικαιροποιημένο, ιδίως, μέσω της ανάδειξης μιας μοντέρνας αστικής ευαισθησίας, περισσότερο προσανατολισμένης προς τον γαλλικό (και ισπανικό) μοντερνισμό παρά προς τον Βάγκνερ ή τον γερμανικό ρομαντισμό.

Ύφος

Το μουσικό ύφος του Χατζιδάκι, αν και συχνά χαρακτηρίζεται «μοναδικό», δεν έχει ποτέ αποτελέσει αντικείμενο διεξοδικής ανάλυσης, ούτε σε αισθητικό ούτε σε αυστηρά τεχνικό επίπεδο. Μπορεί, ωστόσο, να διατυπωθεί η υπόθεση: η προσωπική γλώσσα του αποκρυσταλλώθηκε γύρω από μια πρωταρχική και ιδιότυπη εκδοχή του λεγόμενου έντεχνου λαϊκού — μια εκδοχή που θα την ονομάσω «liedesque».^[3]

Η έννοια αυτή επιτρέπει να συλληφθεί η άρθρωση ανάμεσα σε πολλούς πόλους: τον  εγγενή λυρισμό της γαλλικής méoldie (ή του γερμανικού Lied), την υπαγωγή στην κανονιστική έννοια του «έργου», την υψηλή ποίηση, την εξιδανίκευση – ακόμη και αισθητικοποίηση– της λαϊκής κουλτούρας και, τέλος, μια, ειλικρινώς, παράδοξη αναζήτηση «ελληνικότητας». Παράδοξη, διότι, περισσότερο από καλά ζυγισμένος στόχος, η ελληνικότητα εμφανίζεται ως το δευτερογενές αποτέλεσμα μιας διπλής άρθρωσης: αφενός, της ευρωπαϊκής λόγιας μουσικής –  από τα Lied του Σούμπερτ και του Mάλερ έως τα ψευδο-βιβαλντικά υλικά του Χαμόγελου της Τζοκόντας, περνώντας από τις υφολογικές αναμνήσεις: του Σατί και του Ραβέλ (Για μια μικρή λευκή αχιβάδα), του Καρλ Ορφ (Όρνιθες) και του Στραβίνσκυ (Χωρίον ο Πόθος)· αφετέρου, του κόσμου του ρεμπέτικου – ενός ρεμπέτικου σε μεγάλο βαθμό φιλτραρισμένου, εξιδανικευμένου, επιφορτισμένου με την εκπροσώπηση ενός Λαού (με κεφαλαίο «Λ»). Αργότερα, σε ραδιοφωνικές συνομιλίες του της δεκαετίας του 1970, το ρεμπέτικο θα ήταν κατά τον Χατζιδάκι κάτι «ετοιμοθάνατο» –  μια μεταστροφή, εντέλει, προβλέψιμη.

Με τον όρο «αισθητικοποίηση» εννοώ τη σκηνοθεσία ενός «ευρήματος» –όπως μιας μελωδίας του Τσιτσάνη ή του Παπαϊωάννου– μέσω της οποίας το εύρημα αυτό αποκτά αύρα με τη μπενγιαμινική έννοια, δηλαδή «τη μοναδική εμφάνιση μιας απόστασης, όσο κοντινή κι αν είναι».^[4] Η ειρωνεία έγκειται εδώ στο γεγονός ότι η ίδια η συνθήκη αυτής της αύρας εδράζεται στην αναπαραγωγιμότητα του έργου: είτε πρόκειται για την ηχογράφηση είτε για την παρτιτούρα που λειτουργεί ως βάση για τη συναυλία. Η αύρα δηλώνει εδώ την επαναμάγευση μιας λαϊκής μελωδίας που έχει καταστεί αισθητικά αδρανής μετά την απώλεια της αρχικής της αύρας στο πλαίσιο μιας καπιταλιστικής κοινωνίας της αγοράς. Τα τεχνικά μέσα αυτής της «επαν-αυροποίησης» προέρχονται όλα από τη δυτική παράδοση: οργανολόγιο, αρμονική γλώσσα, έννοια του έργου – ή, ακόμη περισσότερο, του κύκλου τραγουδιών (Liederkreis).[......................................]

O Χατζιδάκις, o Κουνάδης και η «liedesque» εκδοχή του ...

The Books' Journal

Παράρτημα 

1. ΤΑ ΠΕΝΗΝΤΑ ΚΑΛΥΤΕΡΑ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ ΤΟΥ ΜΑΝΟΥ ΧΑΤΖΗΔΑΚΙ

 

2. ΑΡΓΥΡΗΣ ΚΟΥΝΑΔΗΣ: ΔΥΟ ΚΥΚΛΟΙ ΤΡΑΓΟΥΔΙΩΝ (PLAY LIST)

«Κούφιοι» οι ισχυρισμοί του Τραμπ περί σαρωτικής νίκης των ΗΠΑ στο Ιράν

 

Reuters: Ο πόλεμος στο Ιράν μετατρέπεται σε μακροπρόθεσμη στρατηγική αποτυχία

Πηγή: Ertnews, Reuters

Οι επανειλημμένοι ισχυρισμοί του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ για πλήρη νίκη απέναντι στο Ιράν ακούγονται κούφιοι, λένε ορισμένοι αναλυτές, καθώς οι δύο πλευρές ταλαντεύονται μεταξύ αβέβαιης διπλωματίας και των επαναλαμβανόμενων απειλών του για επανάληψη των επιθέσεων, κάτι που σίγουρα θα προκαλούσε ιρανικά αντίποινα σε όλη την περιοχή.

Οι ΗΠΑ και οι σύμμαχοί τους στον Κόλπο κινδυνεύουν να βγουν από τη σύγκρουση σε χειρότερη θέση από προηγουμένως, ενώ το Ιράν, αν και έχει πληγεί στρατιωτικά και οικονομικά, θα μπορούσε να καταλήξει με μεγαλύτερη επιρροή, έχοντας δείξει ότι μπορεί να περιορίσει τη ροή του ενός πέμπτου των παγκόσμιων αποθεμάτων πετρελαίου και φυσικού αερίου.

Η κρίση δεν έχει τελειώσει ακόμη και ορισμένοι ειδικοί αφήνουν ανοιχτό το ενδεχόμενο ο Τραμπ να αναζητήσει μια διέξοδο που θα σώσει το κύρος του, αν οι διαπραγματεύσεις καταλήξουν σε αποτυχία.

Αλλά άλλοι προβλέπουν μια ζοφερή μεταπολεμική προοπτική για τον Τραμπ. "Έχουν περάσει τρεις μήνες και φαίνεται ότι ένας πόλεμος που είχε σχεδιαστεί ως μια βραχυπρόθεσμη περιπέτεια για τον Τραμπ μετατρέπεται σε μακροπρόθεσμη στρατηγική αποτυχία", δήλωσε ο Άαρον Ντέιβιντ Μίλερ, πρώην διαπραγματευτής για τη Μέση Ανατολή για κυβερνήσεις Ρεπουμπλικανών και Δημοκρατικών.

Στην κρίση του Ιράν, ο Τραμπ παρουσιάζεται ως αρχηγός του ισχυρότερου στρατού στον κόσμο, αντιμέτωπος με μια δύναμη δεύτερης κατηγορίας, που όμως δηλώνει πεπεισμένη ότι έχει το πάνω χέρι.

Αναλυτές σημειώνουν ότι αυτή η δύσκολη κατάσταση θα μπορούσε να κάνει τον Τραμπ, ο οποίος δεν έχει ακόμη καθορίσει ποιο θα ήταν ένα σαφές τελικό αποτέλεσμα, πιο πιθανό να αντισταθεί σε οποιονδήποτε συμβιβασμό που μοιάζει με υποχώρηση από τις μαξιμαλιστικές του θέσεις ή με επανάληψη της πυρηνικής συμφωνίας με το Ιράν της εποχής Ομπάμα το 2015, την οποία είχε ακυρώσει κατά την πρώτη του θητεία.

Η πίεση στον Τραμπ

Ο Αμερικανός ηγέτης έκανε προεκλογική εκστρατεία για μια δεύτερη θητεία υποσχόμενος ότι δεν θα υπάρξουν περιττές στρατιωτικές επεμβάσεις στο εξωτερικό, αλλά έχει εμπλέξει τη χώρα του σε μια σύγκρουση που θα μπορούσε να προκαλέσει μόνιμη ζημιά στο ιστορικό της εξωτερικής της πολιτικής και στη διεθνή αξιοπιστία των ΗΠΑ.

Η συνεχιζόμενη αντιπαράθεση εξελίσσεται καθώς αντιμετωπίζει εγχώριες πιέσεις για την ακρίβεια και την άνοδο της τιμής των καυσίμων ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών του Νοεμβρίου, δεδομένου μάλιστα αντιδημοφιλίας που έχει ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή.

Ως αποτέλεσμα, μετά από περισσότερες από έξι εβδομάδες εκεχειρίας, ορισμένοι αναλυτές πιστεύουν ότι ο Τραμπ αντιμετωπίζει μια δύσκολη επιλογή: να αποδεχτεί μια ενδεχομένως ελαττωματική συμφωνία ως έκτακτη απόφαση ή να κλιμακώσει στρατιωτικά την κατάσταση και να διακινδυνεύσει μια ακόμη μεγαλύτερη κρίση.

Μεταξύ των επιλογών του, αν η διπλωματία καταρρεύσει, λένε, θα ήταν να εξαπολύσει έναν γύρο ισχυρών αλλά περιορισμένων επιθέσεων, να τις παρουσιάσει ως τελική νίκη και να αποχωρήσει.

Σε κάθε περίπτωση, ο Τραμπ δεν στερείται υποστηρικτών. Ο Αλεξάντερ Γκρέι, πρώην ανώτερος σύμβουλος κατά την πρώτη θητεία του Τραμπ και νυν διευθύνων σύμβουλος της συμβουλευτικής εταιρείας American Global Strategies, απέρριψε την ιδέα ότι η εκστρατεία του προέδρου για το Ιράν βρισκόταν σε αδιέξοδο.

Είπε ότι το βαρύ πλήγμα στις ιρανικές στρατιωτικές δυνατότητες ήταν από μόνο του μια "στρατηγική επιτυχία", ότι ο πόλεμος είχε φέρει τα κράτη του Κόλπου πιο κοντά στις ΗΠΑ και μακριά από την Κίνα, και ότι η τύχη του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν δεν έχει ακόμη καθοριστεί.

Η απάντηση του Ιράν

Στην αρχή του πολέμου, κύματα αεροπορικών επιδρομών μείωσαν δραστικά το απόθεμα βαλλιστικών πυραύλων του Ιράν, βύθισαν μεγάλο μέρος του ναυτικού του και σκότωσαν πολλά κορυφαία ηγετικά στελέχη.

Αλλά η Τεχεράνη απάντησε μπλοκάροντας τα Στενά του Ορμούζ, γεγονός που εκτόξευσε τις παγκόσμιες τιμές ενέργειας στα ύψη, και επιτιθέμενη στο Ισραήλ και τις γειτονικές χώρες του Κόλπου. Ο Τραμπ διέταξε στη συνέχεια τον αποκλεισμό των λιμανιών του Ιράν, αλλά ούτε μ’ αυτόν τον τρόπο κατάφερε να καταβάλλει την Τεχεράνη.

Οι ηγέτες του Ιράν επιχειρούν να ακυρώσουν τους θριαμβευτικούς ισχυρισμούς του Τραμπ με τη δική τους προπαγάνδα, παρουσιάζοντας την εκστρατεία του ως μια "συντριπτική ήττα".

Οι μεταβαλλόμενοι στόχοι

Ο Τραμπ είχε δηλώσει ότι οι στόχοι του με τον πόλεμο ήταν να απαγορεύσει στο Ιράν την απόκτηση πυρηνικών όπλων, να εκμηδενίσει τη δυνατότητά του να απειλεί την περιοχή και τα συμφέροντα των ΗΠΑ και να διευκολύνει τους ίδιους τους Ιρανούς να ανατρέψουν τους ηγέτες τους.

Δεν υπάρχει καμία ένδειξη ότι οι συχνά μεταβαλλόμενοι στόχοι του έχουν επιτευχθεί και πολλοί αναλυτές λένε ότι είναι απίθανο να επιτευχθούν.

Η αποπυρηνικοποίηση του Ιράν παραμένει ανεκπλήρωτος στόχος και η Τεχεράνη δεν δείχνει καμία προθυμία να περιορίσει σημαντικά το πρόγραμμά της. Ένα απόθεμα ουρανίου υψηλού εμπλουτισμού παραμένει θαμμένο μετά τις αεροπορικές επιδρομές των ΗΠΑ και του Ισραήλ και θα μπορούσε να ανακτηθεί και να υποστεί περαιτέρω επεξεργασία ώστε να κατασκευαστεί μια πυρηνική βόμβα. Το Ιράν επιμένει ότι οι ΗΠΑ πρέπει να αναγνωρίσουν το δικαίωμά του να εμπλουτίζει ουράνιο για ειρηνικούς σκοπούς.

Πολλοί αναλυτές έχουν υποστηρίξει ότι ο πόλεμος μπορεί να κάνει το Ιράν να εντείνει τις προσπάθειές του να αναπτύξει πυρηνικά όπλα ώστε να θωρακιστεί, όπως η πυρηνικά εξοπλισμένη Βόρεια Κορέα.

Ένας άλλος από τους στόχους του Τραμπ – η διακοπή της υποστήριξης σε ένοπλες οργανώσεις της Μ. Ανατολής – παραμένει επίσης ανεκπλήρωτος.

Σημαντική πρόκληση για την Ουάσινγκτον είναι και το γεγονός ότι οι νέοι Ιρανοί ηγέτες θεωρούνται πιο σκληροπυρηνικοί από τους νεκρούς προκατόχους τους. Μετά τον πόλεμο, αναμένεται ότι θα έχουν ακόμη αρκετούς εναπομείναντες πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη ώστε να αποτελούν συνεχή κίνδυνο για τους γείτονές τους.

Εν τω μεταξύ, η Κίνα και η Ρωσία έχουν αντλήσει σημαντικά διδάγματα σχετικά με τις αδυναμίες του αμερικανικού στρατού έναντι των ασύμμετρων ιρανικών τακτικών και για το πώς ορισμένα από τα αμερικανικά αποθέματα όπλων έχουν εξαντληθεί, επισημαίνουν αρκετοί αναλυτές.

Ο Τζόναθαν Πανίκοφ, αναλυτής του Atlantic Council και πρώην αναπληρωτής αξιωματικός των εθνικών μυστικών υπηρεσιών για τη Μέση Ανατολή, σημείωσε ότι ενώ το Ιράν έχει δεχθεί καταστροφικά πλήγματα, οι ηγέτες του θεωρούν επιτυχία απλώς το γεγονός ότι επέζησαν από την επίθεση των ΗΠΑ και συνειδητοποίησαν τον έλεγχο που μπορούν να ασκήσουν στη ναυσιπλοΐα του Κόλπου.

Από την πλευρά του, ο Ρόμπερτ Κάγκαν, ανώτερος συνεργάτης στη δεξαμενή σκέψης Brookings Institution, υποστήριξε ότι μια αρνητική εξέλιξη θα αποτελέσει μια αποφασιστική οπισθοδρόμηση για την υπόσταση των ΗΠΑ, χειρότερη από την ταπεινωτική τους αποχώρηση από πολύ πιο αιματηρές συγκρούσεις – όπως στο Βιετνάμ και το Αφγανιστάν -, καθώς οι χώρες αυτές ήταν μακριά από τα κύρια θέατρα του παγκόσμιου ανταγωνισμού, ενώ το Ιράν βρίσκεται ακριβώς στο κέντρο.