Πέμπτη, Ιουνίου 18, 2026

Το «Κυδώνιον μήλον του» Κυριάκου Χαραλαμπίδη και η «συνομιλία» του με την Ιστορία σε δύο εμβληματικά ποιήματά του

	ΚΥΡΙΑΚΟΣ ΧΑΡΑΛΑΜΠΙΔΗΣ ΚΥΔΩΝΙΟΝ ΜΗΛΟΝ Εκδόσεις Άγρ, 2006 Τα 85 ποιήματα της συλλογής διαρθρώνονται σπονδυλωτά σε εννέα ενότητες, στο πλαίσιο του μύθου, της ιστορίας και της υπαρξιακής αντίληψης των πραγμάτων. Στην ουσία λειτουργούν ως σύνθεση των ειδικών χαρακτηριστικών ή των επιμέρους στοιχείων του Ελληνισμού. Και σε τούτο το βιβλίο πλανιέται μια αίσθηση μεθιστορικής χροιάς, της οποίας το ιδιαίτερο κλειδί θα πρέπει να αναζητηθεί στην ύφανση του λόγου και τη μουσικότητα. Με το έργο του αυτό ο Κυριάκος Χαραλαμπίδης ανασυνθέτει τις δοκιμασμένες δυνατότητές του με εκρηκτική πολυμέρεια και τρόπους πρωτότυπους, που άλλοτε ανήκουν στη σφαίρα του δοκιμιογραφικού στοχασμού και άλλοτε περνούν από το επίγραμμα ή το δημοτικό τραγούδι, για να καταλήξουν στην υπερρεαλιστική διατύπωση. Ουσιαστικά το Κυδώνιον Μήλον εκφράζει την πλήρη ωριμότητα του ποιητή και αποτελεί μια τολμηρή απογείωση και ένα άνοιγμα από το ελληνικό προς το ανθρώπινο και οικουμενικό.

Κρίνοντας συνολικά το έργο του Κυριάκου Χαραλαμπίδη ο καθηγητής του ΑΠΘ Γιώργος Κεχαγιόγλου, στο τεύχος που αφιέρωσε στον ποιητή το πολύ καλό κερκυραϊκό περιοδικό Πόρφυρας (τχ. 124, Iούλ.-Σεπτ. 2007), καταθέτει «για έρευνα και απόδειξη» και τα παρακάτω: «1. Ο Χαραλαμπίδης είναι ποιητής μείζων ποσοτικά και ποιοτικά, ευρηματικότατος εικαστικά, αλλά μονότροπος ειδολογικά· 2. Ο Χαραλαμπίδης είναι ποιητής δομικά αναλυτικός όσο και συνθετικός, εκφραστικά ποικίλος, πολύσημος και χαμαιλεοντικός, αλλά και αρκετά επίμονος θεματολογικά· 3. Ο Χαραλαμπίδης είναι ποιητής ολύμπιος όσο και δαιδάλεος, λόγιος, θυμόσοφος και συνεπής, αλλά όχι λαϊκός, αμφίθυμος και δαιμόνιος».
Περιεχόμενα ΜΥΘΟΠΡΑΞΙΑ 1. Μινωικό 2. Αρχεγονία 3. Θησέως απολογία 4. Κλυταιμνήστρα (κατ' όναρ και καθ' ύπαρ) 5. Πηνελόπη Οδυσσέως 6. Υπέρ οστού 7. Οινομάου τεχνάσματα 8. Κρέων 9. Δαΐφρων 10. Χύδην ουρανός 11. Ηφαίστου ασπίς 12. Ήφαιστος ολισθαίνων 13. Διόνυσος 14. Αρτέμιδος δυστυχία ΙΣΤΟΡΙΟΜΥΘΟΙ 15. Ασπίς ή περί πάτρας 16. Η Σαπφώ στη Σπάρτη (Ψηφιδωτό του 3ου αι. μ.Χ.) 17. Σαπφώ εν Λευκάδι 18. Πεισιστράτου επάνοδος 19. Τυραννοκτόνοι 20. Η τιμωρία του Κλεομήδη 21. Αισχύλου Ευφορίωνος αλκή 22. Η υαλουργία των Σουλτάνων 23. Ονήσιλος Αμαθουσίων 24. Η τριήρης «Περιστέρα» 25. Το χρώμα του Βουκεφάλα 26. Πώρου ελέφας 27. Terra Africana 28. Το θέμα παραπέμφθηκε στον αυτοκράτορα 29. Παλαιολόγιον 30. Όπου ο Μπάυρον συναπαντάει τη Θηρεσία 31. Καταδέσμου αποτυχία 32. Έμπορος χαλιών (Αύγουστος του '22) 33. Φύσεως θεωρία ΚΙΤΡΟΜΗΛΟΝ 34. Το γιασεμί δεν έλεγε καθόλου να σωπάσει, Α' 35. Το γιασεμί δεν έλεγε καθόλου να σωπάσει, Β' 36. Αρέθουσα 37. Ημερησία διάταξις του Ποντίφικος 38. Παναγία η Χρυσαλινιώτισσα 39. Οι επιστήμονες 40. Intra Vostra Signioria ΛΕΙΜΩΝΑΡΙΟΝ 41. Η Άγαρ κλαίει 42. «Ποταπή η γυνή ήτις άπτεται αυτού» 43. Μήπως νομίσει ο Πέτρος 44. Ο παρ' ολίγον μαθητής 45. Αιγιωργίτικο 46. Γεώργιος και Απόλλων 47. Θηριομαχία 48. Αποχαιρετισμός Ιουλιανού 49. Σύγκραση 50. Κειμήλια Μικρασίας ΨΥΧΟΣΤΑΣΙΑ 51. Κύνες συστρατιώται 52. Οδυσσείας λ, Β' 53. Διάβασις ποιητού 54. Του γέρου και του Χάρου 55. Της Ανδριανής και του αδελφού της 56. Μιαν κόρην είκοσι χρονώ 57. Για το Francesco Petrarca όντε τα μάτια του πρωτόειδαν της Λάουρας τους οφθαλμούς 58. Εμπόρευμα ένα δόντι μόνο (Αρτύρ Ρεμπώ) ΠΟΛΥΑΝΔΡΙΟΝ 59. Οι κούροι του Διπύλου, Α' 60. Οι κούροι του Διπύλου, Β' 61. Η κυρία Αριστοδήμου στον Κεραμεικό 62. Επιτύμβιο για δυο φεγγάρια 63. Σαπφούς μέσαι νύκτες 64. Αριστόκυπρος 65. Βερενίκη Ισιδώρου Μιλησία Μενάνδρου Αιθαλίδου Γυνή 66. Καλλωκόσμου 67. Ιλισσός - Αθήνα 2004 68. Μετάσταση 4ου αιώνος μ.Χ. 69. Μάρουλλου τάφος 70. Η γκιλοτίνα 71. Πετράκης Γιάλλουρος Καρπασεώτης 72. Περί θανάτου 73. Πύρρος Δήμας ΓΛΥΠΤΙΚΗ ΣΤΗΝ ΑΜΜΟ 74. Παγκόσμια ημέρα ποίησης στο Αττικό Μετρό 75. Του Αντόρνο η τελευτή 76. Γλυπτική στην άμμο 77. Κλαίει κι εκείνη 78. Τοπίο στη Μάντσα ΤΑΡΑΞΙΠΠΟΣ 79. Η κυρία της Ωξέρ 80. Τα κόκκινα μήλα 81. Isidore Ducasse 82. Το φράγμα 83. Το δέντρο που αναλήφθηκε 84. Μαθητευόμενος επιθεωρητής στην υποχώρηση ( πλησίον της οδού Σταντάλ ) ΕΡΩΤΙΚΑ ΚΑΙ ΣΥΜΠΟΤΙΚΑ 85. Της αγάπης 86. Του τραπεζιού

*Κυριάκος Χαραλαμπίδης(1940) - Βικιπαίδεια

ΔΥΟ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΗ ΣΥΛΛΟΓΗ ΚΥΔΩΝΙΟΝ ΜΗΛΟΝ

[Η πρόσληψη της Ιστορίας από τον ποιητή και η μετουσίωσή της σε Ποίηση ]

22. Η υαλουργία των Σουλτάνων

Ο Ξέρξης ο «πολυμαθής» — το λέγουν τα κροντήρια του —

θέλησε με το πλήρωμα του χρόνου

να μελετήσει στο πρωτότυπο τους Έλληνες.

Το πρώτο βήμα του ήταν να χωρέσει

τη θάλασσα — τον πόντο — στα καράβια του·

να της φορέσει μια προβιά στεριάς

που να την αυλακώνουν ερυθροί

τροχοί σφυρήλατοι, διάστικτοι εκ λίθων

τιμίων: ίασπις, αχάτης, σμάλτο.

Ο οίστρος του χρυσού περικαλύπτει

τον ήλιο του Μεγάλου Βασιλέως

αρίφνητων λαών της αχανούς

Ψυχής, από το Νείλο, τον Ινδό

και τις ακτές του Αιγαίου, της Αραβίας

κι Ευξείνου κι Ελλησπόντου.

Θάλαττα!

Την ανυπόταχτη έβαλε ν᾽ αλυσοδέσουν·

τη γύμνωσε ως τον αφαλό και τη μαστίγωσε

με ποθοπλάνταχτη έξαρση, τους άχραντους

χύνοντας λόγους από κούπα.

Οι Έλληνες που δεν καταλαβαίνουν

από θυσίες γυαλιού κι υπέρογκα έργα

τον παρεξήγησαν καθ᾽ ύβριν, καθ᾽ υπέρβασιν

του τραγικού τους μέτρου. Και διετείνοντο

στα κοίλα των θεάτρων τους πως τάχα

εμείς (νογώ τους Έλληνες) δεν είμαστε

υποταγμένοι δούλοι κανενός.

Καθένας από μας και μια ιστορία·

δυο να μονοιάσουν δεν μπορούν, καν τρεις να μπολιαστούνε

απ᾽ το μελίσσι τ᾽ ουρανού, γιατί εμάς

τους Έλληνες μας έκαμεν ο Ζευς

ελεύθερους — καθένας και μια πόλη.

Δοιάκι μας κι οδηγός μας πάντα το άτομο

που μέσα μας φωλιάζει· κι οι χοροί μας

γεννιούνται από το φρόνημα της αρετής, που λέγει

το πρέπον, καθενός ξεχωριστά.

Οι Έλληνες λοιπόν, που δεν καταλαβαίνουν

πως άλλον ήλιο, άλλο κόσμον έχουν

οι Πέρσες, άλλη γεύση των πραγμάτων

(αφού εκείνοι παίρνουν έναν πάπυρο

με χνάρι κωμωδίας τ᾽ Αριστοφάνη

και με αυτόν τυλίγουνε τις φιάλες τους),

θαρρούν

ξεκουβαριάζεται στα μάτια τους μια μάζα

βαρβάρων. Δεν κοιτάνε το διάκοσμο,

τη διαγράμμιση και τις επιχρυσώσεις,

τα πτυελοδοχεία για την απόχρεμψη,

το χρώμα τελοσπάντων του γυαλιού

και την κομψότητα του σχήματός του —

σύντηξη και περίχυση κι οξίδιο του αργύρου

σπειροειδείς νευρώσεις και χυτεύσεις

σε μήτρα που απορρόφησε τα μυστικά

τεχνογνωσίας αιώνων — δεν κοιτάνε οι Έλληνες

τη διαμόρφωση της υαλόμαζας

και σίγουροι, όπως πάντα, κατακρίνουν.

Η ναυμαχία της Σαλαμίνας

**************
75.Του Αντόρνο τελευτή

Το ερώτημα είναι κατά πόσον ο Αντόρνο
είχε ποτέ θρηνήσει για του Kάφκα τα γέλια
που ανήκαν στο υπόγειο.
Αν πήρε κατά γράμμα τη θετή
του Ντοστογιέφσκι ρήτρα: Η μείζων αρετή
πηγάζει από τη μήτρα της αγάπης.

Δε θέλω ειπεί πολλά γι΄αυτό το θέμα
να μη σκορπίσω τη χαρά του μυστηρίου
σε δευτερεύοντα κι επινοήσεις
του ασεβούς ακραίου πολιτισμού.

Το μόνο που ζητώ: τριάντα δευτερόλεπτα,
να κλείσω, κύριε πρόεδρε, την παρένθεση
και να ολοκληρώσω λίγα ψιχία του χρόνου,
γιατί δεν είναι πρέπον ο φιλόσοφος
να μένει εκτεθειμένος. Συμφωνείτε!

Λέγουν λοιπόν οι πλείστοι κριτικοί του
πως είδε σ΄ένα δείπνο τρεις κοπέλες
να τσιτσιδώνονται μπροστά του κι έπαθε
καρδιακού εμφράγματος καταπληξία
(οι οφθαλμοί δεν άντεξαν την προσβολή).

Μα είναι κι άλλοι- εγώ επί παραδείγματι-
που λέγουν πως αυτά είν' υπερβολές
καθότι μια φοιτήτρια όλως αναιτίως
(και απροσδιορίστως κατά Χάιζεμπεργκ)
ανέκρουσε τη θαυμαστή κιλότα της
κι έδειξε, κύριε πρόεδρε, και σε κείνον
που τάχα μου ίππευε στα νιάτα του κιντύνους
και πέζευε ασταμάτητα, του ξε-
γυμνώματος την θείαν αλήθεια΄ο άθλιος
αμέσως πήγε ο νους στο πονηρό
κι έπαθε νεύρωση του αιμάτου. Έτσι
κακάρωσε ο Αντόρνο...

-Τέλος χρόνου.

Γενάρης 2005

*******************

Η τελευταία δημόσια διδασκαλία του Adorno, γνωστή και ως " Η επίθεση των μαστών"

«Το 1969 έγιναν ταραχές μέσα στην αίθουσα διδασκαλίας του [Τέοντορ Αντόρνο], με πιο γνωστό το περιστατικό όταν [αριστερίστριες]φοιτήτριες κατέλαβαν την έδρα του επιδεικνύοντας γυμνά τα στήθη τους. Οι ταραχές αυξήθηκαν στον βαθμό που ανάγκασαν τον Αντόρνο να διακόψει τη σειρά των διαλέξεών του. Σε ένα γράμμα προς τον Σάμουελ Μπέκετ, έγραψε: "Το αίσθημα του να δέχεσαι ξαφνικά επίθεση ως αντιδραστικός τουλάχιστον περιέχει μια νότα έκπληξης."»[......]Η τελευταία παράσταση του Adorno, γνωστή και ως " Η επίθεση των μαστών"