2012-2026
Τα όρια ενός αγιοβασιλιάτικου δώρου
της Άντας Ψαρρά
x-efimerida.gr
[28.6.2026]
Το τότε …
Καλοκαίρι του 2012, μετά από την πολύμηνη απεργία στην «Ελευθεροτυπία», μετά από εξαντλητικές πλην όμως συλλογικές συζητήσεις και γενικές συνελεύσεις για το αβέβαιο μέλλον, μετά από τα συναρπαστικά απεργιακά φύλλα που ετοιμάστηκαν στη φιλόξενη εξαρχιώτικη «φωλιά» του Γιάννη Καλαϊτζή ο κύβος ερρίφθη. Η κατοχύρωση του τίτλου «Εφημερίδα των Συντακτών» ήταν προ των πυλών, το ίδιο και η υλοποίηση της ιδέας μιας συνεταιριστικής εφημερίδας που εμείς οι ίδιοι θα εκδίδαμε χωρίς αφεντικά αλλά με τη στήριξη των αναγνωστών και τη δική μας προσφορά. Ο τίτλος και ένα πρώτο γραφιστικό του παρουσιάστηκε από τον Δημήτρη Ψαρρά στα γραφεία της «Ελευθεροτυπίας» (και συγκεκριμένα στο τραπέζι του τότε εκπροσώπου των εργαζομένων Πάνου Σώκου) εν μέσω απεργίας και λίγο πριν το οριστικό τέλος της ιστορίας της. Λίγο αργότερα, και αφού είχαν ήδη φανεί το πρώτα σύννεφα στον αρχικό ενθουσιασμό ο τίτλος κατοχυρώθηκε από τρεις συναδέλφους, στο δικό τους όνομα και όχι στον συνεταιρισμό. Αυτό έγινε γνωστό πολύ αργότερα και όπως ήταν φυσικό δημιούργησε πολλά προβλήματα, που δεν έχουν πια σημασία και που σε μεγάλο βαθμό τελικά ξεπεράστηκαν με κάποιες αποχωρήσεις και με αμοιβαίους συμβιβασμούς. Κάποιοι που πίστεψαν πως θα βρουν καλύτερο μέλλον στην απεργοσπαστική «Ελευθεροτυπία» ή σε φύλλα ευκαιρίας που εμφανίστηκαν μετά το κλείσιμο της «Ε» γύρισαν και δούλεψαν στην «Εφ.Συν.» κι ας περιφρονούσαν αρχικά τον συνεταιρισμό.
Βλέπετε το καθοριστικό πρόβλημα ήταν εξαρχής το αν και κατά πόσο όλοι όσοι βρεθήκαμε στην «Εφ.Συν.», παλιοί και νέοι, πιστέψαμε στην ιδέα της συλλογικής προσπάθειας, στην ιδέα της αυτοδιοίκησης, του συνεταιρισμού. Από αυτή την αρχική εξαιρετικά ουσιαστική όμως διαφωνία πήγασαν τότε και μετά όλα τα προβλήματα της «Εφ.Συν.», παρά τις μεγάλες προσπάθειες όλων να βοηθήσουμε στην επιτυχία της. Η αλήθεια είναι ότι πολλοί από μας δεν μπήκαν εύκολα ή και δεν μπήκαν ποτέ στην καρδιά των όσων συνεπάγεται μια τέτοιου είδους εφημερίδα. Η αναγκαία για τη λειτουργία της ιεραρχία ήταν φυσικό να δημιουργεί προστριβές, ενώ η παλιά νοοτροπία της σιγουριάς που παρείχε άλλοτε το «δημόσιο» Τεγόπουλου, δεν ξεριζώθηκε ποτέ από μεγάλη μερίδα εργαζομένων στην «Εφ.Συν.». Οι αρχικά δυναμικές συνελεύσεις άφηναν αδιάφορους πολλούς συνεταιριστές, ενώ η ένταση ανάμεσά μας πολύ συχνά δεν μπορούσε να κρυφτεί. Παρ’ όλα αυτά όμως, η εφημερίδα και το σάιτ της τραβούσαν τον δρόμο τους, με βλέμμα στην Αριστερά και κυρίως σε ό,τι είχε να κάνει με δικαιώματα, με μια μαγιά ανθρώπων που την έκαναν εξαιρετικά λαμπερή ανάμεσα στα στρατευμένα έντυπα και λοιπά ΜΜΕ των μνημονιακών χρόνων. Κατά γενική ομολογία ζήσαμε αξέχαστες στιγμές για πολλά χρόνια στην Κολοκοτρώνη. Γίναμε πετυχημένο παράδειγμα αυτοδιαχείρισης ακόμα και στο εξωτερικό και δεν ήταν λίγοι οι ξένοι δημοσιογράφοι που επισκέφτηκαν αυτό το ελληνικό φρούτο μίλησαν μαζί μας και στήριξαν κάποιοι από αυτούς το εγχείρημά μας. Τα πρώτα χρόνια όλοι παίρναμε τον ίδιο μισθό, σε όποιο πόστο κι αν δουλεύαμε. Μοναδική εξαίρεση τρία πόστα στην κορυφή της άτυπης ιεραρχίας.
Το μετά…
Φυσικά η μέθοδος αυτή δημιουργούσε προβλήματα κι όσοι δεν το καταλαβαίναμε απλά βαυκαλιζόμασταν, κι όσο πέρναγε ο καιρός τόσο η ρουτίνα έφερνε νέα προβλήματα στις μεταξύ μας σχέσεις, ενώ παγιωνόταν κι ένα -ίσως σε μεγάλο βαθμό αναγκαίο- σχήμα εξουσιών, ανεξάρτητα από το αν για τα πλέον σοβαρά οι συνελεύσεις μας έπαιρναν τις αποφάσεις. Είναι αλήθεια ότι κάποια τμήματα όπως κυρίως το κομμάτι της οικονομικής- εμπορικής διαχείρισης της εταιρείας λειτουργούσε σχεδόν αυτόνομα, αλλά είχαμε πάντα τη σιγουριά πως ο βασικός μέτοχος της εταιρείας (95%) ήταν φυσικά ο συνεταιρισμός.
Η ελεύθερη δημοσιογραφική μας δουλειά ήταν καθημερινά εκτεθειμένη στα μάτια των αναγνωστών και μέσα στην «Εφ.Συν.» απολαύσαμε -οι περισσότεροι από μας- σε κάθε της διάσταση τη συλλογική δουλειά, δουλέψαμε ομαδικά σε εκατοντάδες ρεπορτάζ και έρευνες και παρά τους όποιους καυγάδες ήταν απολαυστική η στιγμή που έβγαινε το βράδυ π.χ. ο διευθυντής σύνταξης Γιάννης Σμυρλάκης να κρατάει το δείγμα του πρωτοσέλιδου κι εμείς να λέμε το μακρύ και το κοντό μας. Ή κάποιες άλλες φορές να σκάει θέμα αργά το βράδυ και εμείς να αλλάζουμε σελίδες με το τυπογραφείο να χρεώνει πρόστιμα. Γελάσαμε, κλάψαμε, δουλέψαμε, μαλώσαμε, ξενυχτήσαμε. Αυτά είναι ένα πολύ μικρό δείγμα, έτσι για τη γεύση, από τα αξέχαστα που ζήσαμε στα γραφεία της «Εφ.Συν.», μαζί με τη θλίψη τη συλλογική θλίψη για όσους χάσαμε στην πορεία, άδικα και αναπάντεχα.
Όμως ήταν κι εκείνα τα άλλα που τελικά οδήγησαν στο να διακοπεί και να ναυαγήσει μετά από δεκατρία και πλέον χρόνια αυτή η δονκιχοτική για κάποιους ιστορία.
Από ένα σημείο και μετά οι υπόγειες εξουσίες μέσα στην «Εφ.Συν.» έγιναν εμφανείς ενώ η καραμέλα των εσωτερικών εχθρών (των βαριδιών) άρχισε να συναγωνίζεται την οικονομική δυσπραγία. Κανένα από τα αγωνιώδη πολυσέλιδα κείμενα προτάσεων για την πλήρη αναμόρφωση του περιεχομένου με τρόπο που να ταιριάζει στις νέες δημοσιογραφικές και ερευνητικές πραγματικότητες δεν πάρθηκε υπόψη από τη διεύθυνση κι έμπαινε στα συρτάρια ή στο καλάθι. Οι συνελεύσεις έπαψαν να έχουν αναφορές στην ποιότητα και έμεναν μόνο στον οικονομικό δράκο που απειλούσε την εφημερίδα.
…και το τώρα
Αρχίσαμε να ακούμε ξανά μετά την πρώτη εποχή της «Εφ.Συν.» προτάσεις για επαφές τριγύρω προς ανεύρεση επίδοξων …επενδυτών σωτήρων. Επαφές που αρχικά οδήγησαν στην απότομη αλλαγή τυπογραφείου, με αποτέλεσμα η εκτύπωση και η ποιότητα χαρτιού να κατρακυλάει στη …β΄ κατηγορία. Απότομη, διότι ακριβώς λίγο πριν είχε μόλις ανανεωθεί το ένθετο των «Νησίδων» με καλύτερο χαρτί και καλύτερη ποιότητα. Οι εξηγήσεις που μας δόθηκαν αφορούσαν φυσικά την οικονομικότερη λύση και κάποια οικονομικά μπόνους από τη νέα τυπογραφική επιχείρηση. Αυτό δεν ίσχυε όμως ή τουλάχιστον δεν ήταν το καθοριστικό για την επικείμενη πλέον και προαποφασισμένη κατά την άποψή μας πορεία. Η ξαφνική αποχώρηση του διευθυντή Νικόλα Βουλέλη αμέσως μετά το κλείσιμο της συμφωνίας (της οποίας πρωτεργάτης ήταν και ο ίδιος) με το νέο τυπογραφείο ήταν η αρχή του τέλους. Πολλές φορές ο διευθυντής είχε απειλήσει με παραίτηση, όμως τη φορά αυτή, μετά τη συμφωνία που επιθυμούσε και ο ίδιος δεν είχε εξήγηση, όσο κι αν στο αποχαιρετιστήριο του επιτέθηκε απρόκλητα προσωπικά και με προσβλητικό τρόπο στον Δημήτρη Ψαρρά. Το αστείο είναι πως ο Δημήτρης διαφωνούσε με τη συμφωνία, είχε παραιτηθεί ήδη από εκλεγμένο μέλος του Δ.Σ. της εταιρείας, και όπως και εγώ είχαμε παραιτηθεί προ πολλού από τη μισθοδοσία για να διευκολύνουμε το ταμείο της «Εφ.Συν.» μια και είχαμε συνταξιοδοτηθεί. Ήδη την περίοδο πριν και κυρίως μετά τις αλλαγές αυτές υπήρξαν κάποια παράξενα κατ’ εντολή ρεπορτάζ, κάποιες επαφές «τρίτου τύπου», κάποια κολλήματα πολιτικά, επιστροφές συναδέλφων που απεχθάνονταν τον συνεταιρισμό και που συμμετείχαν εντατικά στο «αντισύριζα» μέτωπο, που δυσφορούσαν με την «Εφ.Συν.» των μεταναστών, των προσφύγων, των φυλακισμένων, των ρομά κλπ. Στο μεταξύ άρχισε η περίοδος των απλήρωτων δεκαπενθήμερων που είναι δυστυχώς πάντα το πλέον πειστικό επιχείρημα. Μετά από μήνες απλήρωτης εργασίας ο κύβος αναγκαστικά πλέον ερρίφθη και το «μαγαζί γωνία» πουλήθηκε με όσους είχαν απομείνει -μια και αρκετοί ικανοί συνάδελφοι είχαν αναγκαστεί να φύγουν- στον όμιλο Μελισσανίδη.
Η ελπίδα όλων, ακόμα και δική μας που είχαμε αποχωρήσει μετά τις ακατανόητες ρεβεράντζες στον Στέφανο Κασσελάκη και στην πλήρη υποβάθμιση των δικών μας επιβεβαιωμένων πλέον σε όλους στοιχείων για την ιδεολογικοπολιτική τοποθέτηση του πρώην προέδρου του ΣΥΡΙΖΑ, ήταν να διατηρηθούν οι θέσεις εργασίας και να αφεθούν όσο πιο απρόσκοπτα γίνεται οι δημοσιογράφοι συνάδελφοί μας να κάνουν τη σωστή δουλειά τους. Αυτός ήταν και ο λόγος που ποτέ μέχρι τώρα δεν γράψαμε ούτε ανταλλάξαμε με κανέναν απόψεις για την «Εφ.Συν.». Ακόμα κι όταν οι ίδιοι εκείνοι που μας κατηγόρησαν για στρατευμένους συριζαίους τώρα ορκίζονται στο όνομα της Αριστεράς! Δεν θυμούνται και είναι βολικό ποιοι (και φυσικά όχι μόνο εμείς) γράψαμε σκληρές κριτικές για τα στραβά κατά την περίοδο ΣΥΡΙΖΑ –ΑΝΕΛ και όχι φυσικά για την δήθεν κωλοτούμπα του Τσίπρα α λα Μητσοτάκη ή το «Όχι» που έγινε «Ναι», μια και κατά την άποψή μας καθόλου δεν ήταν αυτή η αλήθεια. Τώρα τα πράγματα είναι ζόρικα στην «Εφ.Συν.» και οι ανάσες ελευθερίας λιγοστεύουν. Κι όμως, κάποιοι συνάδελφοι που μοιράστηκαν κι έζησαν μαζί μας το όνειρο του συλλογικού συνεχίζουν να δουλεύουν ακούραστα κι ας περιτριγυρίζονται από καλοθελητές, χωμένους μέσα σε φακέλους και ετικέτες, που είτε ψάχνουν είτε κατασκευάζουν. Κι εμείς είμαστε δίπλα τους, και δίπλα σε όσους απολύονται κρατώντας τις αξίες τους, χωρίς να χοροπηδάνε χαριτωμένα από τη μια άποψη στην άλλη, χωρίς να αλλάζουν παντός καιρού πουκάμισα, κρύβοντας την ιδιοτέλειά τους, χωρίς να κάνουν δημόσιες σχέσεις εκεί που έφτυναν. Υπόψη, δεν φταίει για όλα το κάθε αφεντικό, φταίνε και οι παρατρεχάμενοι που συχνά σε κάθε τομέα εμφανίζονται βασιλικότεροι του βασιλέα.
Η ιστορία του σπουδαίου πειράματος της «Εφ.Συν.» θα γραφτεί ίσως διαφορετικά, ξανά και ξανά, ακόμα κι από μας τους ίδιους. Το σίγουρο όμως είναι ότι εμείς που την πιστέψαμε, την απολαύσαμε περισσότερο από όλους τους άλλους. Κι αυτό το κρατάμε!
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου