Να μας σώσει ένας λοχίας ή -έστω- ένας πολιτικός επιστήμονας
(Άρθρο που δημοσιεύθηκε την 21 Απριλίου του 2025, αλλά διατηρεί τη σημασία του λόγω των αναλλοίωτων απόψεων του Στάθη Καλύβα σχετικά με τη... «χρησιμότητα για τη Δημοκρατία» ...της 21ης Απριλίου 1967 , λες και θα έβλαπτε τη Δημοκρατία η μαθηματικά βέβαιη ανάληψη της εξουσίας από τον Γεώργιο Παπανδρέου, γεγονός που ανέκοψαν με το πραξικόπημά τους οι δικτάτορες. Οι απόψεις αυτές πυκνώνουν και εντάσσονται στο γνωστό αφήγημα της άκρας Δεξιάς περί «γκρεμίσματος της ιδεολογικής ηγεμονίας της Αριστεράς»)
Στα πενήντα χρόνια από την επέτειο του πραξικοπήματος ο Στάθης Καλύβας έγραφε σε ένα άρθρο του στην Καθημερινή:
- “Μολονότι προερχόμενοι από τους κόλπους της σκληροπυρηνικής Δεξιάς, οι πραξικοπηματίες συνέβαλαν τελικά στον πλήρη εκδημοκρατισμό της Δεξιάς και διαμέσου αυτής και της χώρας.”
- “Ιδωμένη από την οπτική του παρόντος, η δικτατορία είτε δεν εμπόδισε τον πολιτικό και κοινωνικό εκσυγχρονισμό της χώρας είτε τον υποβοήθησε, χωρίς βέβαια να επιδιώκει κάτι τέτοιο.”
- “ Ο ομαλός εκδημοκρατισμός ήταν ανέφικτος την εποχή εκείνη για μια σειρά λόγων και, επομένως, το πραξικόπημα ήταν αναπόφευκτο, αλλά επίσης συνιστούσε εκ των πραγμάτων τον πιο πιθανό δρόμο προς τη δημοκρατία”.
- “Η δικτατορία ξεπεράστηκε εύκολα και γρήγορα. Ισως γιατί υπήρξε ένα μικρό διάλειμμα δίχως μεγάλη σημασία. Ισως γιατί μας θυμίζει κάποιες ενοχλητικές πτυχές της Ιστορίας που προτιμάμε να βάζουμε στην άκρη. Ισως πάλι, γιατί χωρίς αυτήν, ο πολιτικός και κοινωνικός εκσυγχρονισμός της χώρας να είχε απαιτήσει πολύ πιο μακρόχρονες και επίπονες διαδικασίες. Η δικτατορία είναι σαν ένα από αυτά τα μεγάλα παλιά έπιπλα που δεσπόζουν σε ένα δωμάτιο τόσο πολύ που δεν τα παρατηρούμε ποτέ.”
“Μα δεν υπάρχει έστω ένας λοχίας να σώσει την Ελλάδα από την φαυλότητα;”, ήταν η φράση που λέγονταν από καθε λογής δεξιούς της εποχής. Αυτός ο λοχίας που θα τους έσωζε, στο πολιτικό φαντασιακό των απλών ανθρώπων της συντηρητικής παράταξης, φάνταζε σαν η ιδανική λύση για τις πολιτικές ανωμαλίες, για την καχεκτική δημοκρατία που η ίδια αυτή παράταξη είχε επιβάλλει.
Ο (κάποτε;) «άτυπος» σύμβουλος του σημερινού Πρωθυπουργού έγραφε το ίδιο, προσπαθώντας να το κεντήσει λίγο πιο εκλεπτυσμένα, με χρυσόσκονη επιστημοσύνης, αλλά αποτυγχάνει οικτρά. Ο κ. Καλύβας θέλει πολύ και προσπαθεί να ξαναγραφτεί η ιστορία από τη σκοπιά της δικαίωσης της Δεξιάς, έστω της μετριοπαθούς. Υπήρξε και ίσως είναι ακόμα ο πλέον viral πολιτικός επιστήμονάς της, με διαρκείς επιβεβαιώσεις της αξίας του από τα ΜΜΕ που στηρίζουν το χώρο.
Ωστόσο το κίνητρό του δεν είναι μόνο πολιτικό ή μάλλον είναι διευρυμένα πολιτικό για τη γραφή εκείνου του άρθρου αλλά και πολλών άλλων. Η πρόνοιά του είναι να επαναφηγηθεί ό, τι συνέβη με τα απλά υλικά που συνθέτουν τις εμπεδωμένες αλήθειες της παράταξης, όμως τώρα πια με το κύρος που τον έχει περιβάλλει ένα σύστημα ολόκληρο που εντάσσεται στο ομολογημένο από τον Βορίδη στρατηγικό σχέδιό της: να εγκαθιδρυθεί μια δεξιά ιδεολογική ηγεμονία κι όχι απλώς να τελειώνουμε με την κυριαρχία της αριστερής. Αυτή περνάει πάντα από τη νέα και αέναη συρραφή της Ιστορίας κατά τους τρόπους που συμφέρει την παρούσα πολιτική θέση που στηρίζει ο εκάστοτε συγγραφέας της.
Ο κ. Καλύβας, φυσικά, γνωρίζει πως στις επικείμενες εκλογές του 1967 ο Παπανδρέου θα έσπαγε πάλι το φράγμα του 50% των ψήφων και η ΕΔΑ δεν θα έπαιρνε λιγότερο από 10%. Ο εκδημοκρατισμός όχι απλώς θα καθίστατο εφικτός, αλλά πιθανότατα και ανεπίστρεπτος. Ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης φρόντισε κι αυτός, από το μετερίζι της Αποστασίας, κάτι τέτοιο να μη συμβεί. Το πάθος του Μητσοτάκη να μην εμπεδωθεί στη συνείδηση της ελληνικής κοινωνίας πως τότε ήταν αποστάτης της παράταξής του ήταν παροιμιώδες ως το τέλος της ζωής του. Ο κ. Καλύβας προσπαθεί με την δική του ζέση να μας πείσει πως η δημοκρατία ήταν πιθανή μόνο μέσα από τη δικτατορία, δικαιώνοντας και παράταξη και οικογένεια.
Το σέξι, “και-καλά-ετερόδοξο” σχήμα σκέψης του κ. Στάθη Καλύβα, ότι δηλαδή η δημοκρατία θα ήταν αδύνατη χωρίς την επιβολή της δικτατορίας, δεν είναι τίποτε άλλο παρά η ανακαίνιση του αιτήματος της εκδότριας της Καθημερινής. Είναι όμως και ακόμα χειρότερο διότι ακυρώνει τον φιλελευθερισμό στον οποίο ομνύει.
Ο χώρος αυτός αξιολογεί θετικά τη θεσμική εμβάθυνση που λαμβάνει υπόψιν την εξελικτική πολυπλοκότητα του κόσμου. Χοντρά- χοντρά, οι θεσμοί (πολιτειακοί, οικονομικοί, στρατιωτικοί, νομικοί κ.ο.κ.) που εμπεδώνονται και προοδευτικά καταξιώνονται στις κοινωνίες, πρέπει ταυτόχρονα να μπορούν να αλλάζουν τόσο, ώστε να προλαβαίνουν ή να προβλέπουν ευρύτερες δομικές αλλαγές. Οι λειτουργικές κι όχι απότομες προσαρμογές τους θα συνιστούν και συνέχεια και ασυνέχεια με το παρελθόν, αλλά σίγουρα θα έχουν ως πρόνοια την ενδυνάμωση της εμβέλειάς τους. Συνήθως, κεντρώοι και φιλελεύθεροι στο φρόνημα, διατίθενται να υπενθυμίζουν πως πρόκειται για αναγκαία συνθήκη, αν θέλουμε να έχουμε κοινωνίες που ευημερούν.
Ο κ. Καλύβας λέει το αντίθετο. Το “σόκ- δικτατορία” ήταν η αναγκαία αλλά παράλληλα και η μόνη ικανή συνθήκη για να περάσουμε, έπειτα από επτά χρόνια, στην εμπεδωμένη δημοκρατία που απολαμβάνουμε. Η άτυπη, υπονομευτική της προδικτατορικής δημοκρατίας δράση του αληθινού τριγώνου εξουσίας (στρατός – παλάτι – πρεσβεία), το παρασύνταγμα, το παρακράτος που σκότωνε τον Λαμπράκη δεν μπορούσαν να σταματήσουν, έστω να ατονήσουν τη δράση τους με τη καθαρή, θεσμική, νόμιμη νίκη της Ένωσης Κέντρου και την στήριξή της από την ΕΔΑ. Έπρεπε να αναλάβουν δράση οι συνταγματάρχες, να σπάσουν τη απαραίτητη θεσμική προσαρμογή.
“Μεγάλη αναταραχή, θαυμάσια κατάσταση”, λέει ο κ. Καλύβας, αντιγράφοντας τον Μάο. Μόνο που ο ίδιος, απόλυτος, περίπου ορκισμένος, πολέμιος της εξέγερσης Δεκέμβρη του 2008 και όλης της άτυπης, συλλογικής και μαζικής δράσης που ανέπτυξαν τα κοινωνικά κινήματα από τις αρχές του 21ου αιώνα έως τουλάχιστον το 2015, φαίνεται να έχει δυο μέτρα και δυο σταθμά ως προς αυτά: Η εκτός θεσμών δικτατορία είναι καλό πράγμα για τη δημοκρατία, η εκτός θεσμών κινηματική κινητοποιήση πολλών χιλιάδων άνθρώπων είναι κακό πράγμα για τη δημοκρατία. Μάλλον αυτό το σχήμα δεν χρειάζεται καν αποδόμηση γιατί είναι αδύνατον να σταθεί.
Ο Γιώργος Μαρίνος τα είχε πει ακόμα καλύτερα, λίγο καιρό μετά την αποκατάσταση της Δημοκρατίας, λες και ήξερε πως 50 χρόνια μετά θα βρεθεί κόσμος να θέλει να δικαιώνει τη Χούντα:
«Η συνταγή δοκιμασμένη: “Παίρνετε μια ντουζίνα τανκς, ένα μυστρί και μία πλάκα κι αφού ξορκίσετε τον Μαρξ, θεμελιώνετε ατάκα. Διαλέγετε ένα πτηνό, ει δυνατόν με δυο κεφάλια, το στήνετε στον Υμηττό με τα φτερά του σαν βεντάλια”. Γνωστή και η επωδός: “Ελλάς Ελλήνων Χριστιανών, άνευ Βουλής και εκλογών, έτσι τα Έθνη μόνο ζουν, ταρατατζούμ, ταρατατζούμ, ταρατατζούμ”
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου