Τίμων ο μισάνθρωπος .Έργο του Φώτη Κόντογλου.
Η ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΕΠΙΦΑΝΕΣΤΕΡΟΥ ΤΩΝ ΜΙΣΑΝΘΡΩΠΩΝ ΣΤΗΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ 
ΕΠΙΓΡΑΜΜΑ ΑΝΩΝΥΜΟΥ ΓΙΑ ΤΟΝ ΤΙΜΩΝΑ ΤΟΝ ΜΙΣΑΝΘΡΩΠΟ
Anthologia Graeca, 7.313
Στον τάφο του Τίμωνα του Μισανθρώπου
ἐνθάδ᾽ ἀπορρήξας ψυχὴν βαρυδαίμονα κεῖμαι:
τοὔνομα δ᾽ οὐ πεύσεσθε, κακοὶ δὲ κακῶς ἀπόλοισθε.
ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ
Εδώ είμαι θαμμένος , αφού έκοψα το νήμα της βαριόμοιρης ψυχής μου·
το όνομά μου δεν θα το μάθετε, και εσείς οι παλιάνθρωποι να χαθείτε κακήν κακώς.
Τίμων ο Αθηναίος/ΒικιπαίδειαΤίμων ο Αθηναίος: Έμεινε στην ιστορία για την μισανθρωπία του...
Το επίγραμμα που αναρτούμε διασώζεται στον «Βίο του Αντωνίου» του Πλουτάρχου (Κεφάλαιο 70).
Στο σημείο αυτό ο Πλούταρχος περιγράφει πώς ο Μάρκος Αντώνιος, μετά την πανωλεθρία στη ναυμαχία του Ακτίου, απομονώθηκε σε ένα οίκημα που έχτισε στη θάλασσα (το «Τιμώνειον») θέλοντας να μιμηθεί τον Τίμωνα τον Αθηναίο, επειδή ένιωθε προδομένος από τους φίλους του. Με αφορμή αυτό, ο Πλούταρχος κάνει μια παρέκβαση για τη ζωή του πραγματικού Τίμωνα και παραθέτει τα επιγράμματά του.Το αρχαίο κείμενο :
Πλούταρχος, Αντώνιος:
[69.6] Ἀντώνιος δὲ τὴν πόλιν ἐκλιπὼν καὶ τὰς μετὰ τῶν φίλων διατριβάς, οἴκησιν ἔναλον κατεσκεύαζεν αὑτῷ περὶ [69.7] τὴν Φάρον, εἰς τὴν θάλασσαν χῶμα προβαλών· καὶ διῆγεν αὐτόθι φυγὰς ἀνθρώπων, καὶ τὸν Τίμωνος ἀγαπᾶν καὶ ζηλοῦν βίον ἔφασκεν, ὡς δὴ πεπονθὼς ὅμοια· καὶ γὰρ αὐτὸς ἀδικηθεὶς ὑπὸ τῶν φίλων καὶ ἀχαριστηθείς, διὰ τοῦτο καὶ πᾶσιν ἀνθρώποις ἀπιστεῖν καὶ δυσχεραίνειν.
[70]
[70.1] Ὁ δὲ Τίμων ἦν Ἀθηναῖος [ὃς] καὶ γέγονεν ἡλικίᾳ μάλιστα κατὰ τὸν Πελοποννησιακὸν πόλεμον, ὡς ἐκ τῶν Ἀριστοφάνους καὶ Πλάτωνος [70.2] δραμάτων λαβεῖν ἔστι· κωμῳδεῖται γὰρ ἐν ἐκείνοις ὡς δυσμενὴς καὶ μισάνθρωπος· ἐκκλίνων δὲ καὶ διωθούμενος ἅπασαν ἔντευξιν, Ἀλκιβιάδην νέον ὄντα καὶ θρασὺν ἠσπάζετο καὶ κατεφίλει προθύμως. Ἀπημάντου δὲ θαυμάσαντος καὶ πυθομένου τὴν αἰτίαν, φιλεῖν ἔφη τὸν νεανίσκον εἰδὼς ὅτι πολλῶν Ἀθηναίοις κακῶν [70.3] αἴτιος ἔσοιτο. τὸν δ' Ἀπήμαντον μόνον ὡς ὅμοιον αὐτῷ καὶ ζηλοῦντα τὴν δίαιταν ἔστιν ὅτε προσίετο· καί ποτε τῆς τῶν Χοῶν οὔσης ἑορτῆς, εἱστιῶντο καθ' αὑτοὺς οἱ δύο. τοῦ δ' Ἀπημάντου φήσαντος "ὡς καλὸν ὦ Τίμων τὸ [70.4] συμπόσιον ἡμῶν" "εἴγε σύ" ἔφη "μὴ παρῆς". λέγεται δ' Ἀθηναίων ἐκκλησιαζόντων ἀναβὰς ἐπὶ τὸ βῆμα ποιῆσαι σιωπὴν καὶ προσδοκίαν μεγάλην διὰ τὸ παράδοξον, εἶτ' [70.5] εἰπεῖν· "ἔστι μοι μικρὸν οἰκόπεδον ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι, καὶ συκῆ τις ἐν αὐτῷ πέφυκεν, ἐξ ἧς ἤδη συχνοὶ τῶν πολιτῶν ἀπήγξαντο. μέλλων οὖν οἰκοδομεῖν τὸν τόπον, ἐβουλήθην δημοσίᾳ προειπεῖν, ἵν', ἂν ἄρα τινὲς ἐθέλωσιν [70.6] ὑμῶν, πρὶν ἐκκοπῆναι τὴν συκῆν ἀπάγξωνται." τελευτήσαντος δ' αὐτοῦ καὶ ταφέντος Ἁλῆσι παρὰ τὴν θάλασσαν, ὤλισθε τὰ προὔχοντα τοῦ αἰγιαλοῦ, καὶ τὸ κῦμα περιελθὸν ἄβατον καὶ ἀπροσπέλαστον ἀνθρώπῳ πεποίηκε τὸν [70.7] τάφον. ἦν δ' ἐπιγεγραμμένον·ἐνθάδ' ἀπορρήξας ψυχὴν βαρυδαίμονα κεῖμαι. τοὔνομα δ' οὐ πεύσεσθε, κακοὶ δὲ κακῶς ἀπόλοισθε.
[70.8] καὶ τοῦτο μὲν αὐτὸν ἔτι ζῶντα πεποιηκέναι λέγουσι, τὸ δὲ περιφερόμενον Καλλιμάχειόν ἐστι·
Τίμων μισάνθρωπος ἐνοικέω. ἀλλὰ πάρελθε, οἰμώζειν εἴπας πολλά, πάρελθε μόνον.
[71]
[71.1] Ταῦτα μὲν περὶ Τίμωνος ἀπὸ πολλῶν ὀλίγα.
Tο χωρίο σε ελεύθερη μετάφραση:
Πλούταρχος, Βίος Αντωνίου 69.6–71.1
Ο Αντώνιος, εγκαταλείποντας την πόλη και τις συναναστροφές με τους φίλους του, κατασκεύασε για τον εαυτό του μια θαλάσσια κατοικία κοντά στον Φάρο, προχωρώντας μέσα στη θάλασσα με ένα επίχωμα. Εκεί ζούσε απομονωμένος, σαν φυγάς από τους ανθρώπους, και έλεγε πως αγαπούσε και ζήλευε τον τρόπο ζωής του Τίμωνα, επειδή είχε πάθει τα ίδια με εκείνον· και αυτός, δηλαδή, είχε αδικηθεί από τους φίλους του και είχε εισπράξει αχαριστία· γι' αυτό είχε μάθει να μην εμπιστεύεται κανέναν άνθρωπο και να αντιμετωπίζει όλους με δυσπιστία και αποστροφή.
Ο Τίμων ήταν Αθηναίος και έζησε κυρίως την εποχή του Πελοποννησιακός Πόλεμος, όπως μπορεί κανείς να συμπεράνει από τις κωμωδίες του Αριστοφάνης και του Πλάτων ο Κωμικός. Εκεί παρουσιάζεται ως άνθρωπος εχθρικός προς όλους και μισάνθρωπος.
Απέφευγε και απωθούσε κάθε ανθρώπινη συναναστροφή· όμως τον νεαρό και τολμηρό Αλκιβιάδης τον υποδεχόταν με εγκαρδιότητα και τον φιλούσε θερμά. Όταν ο Απήμαντος απόρησε και τον ρώτησε γιατί, ο Τίμων απάντησε ότι αγαπούσε τον νέο, επειδή γνώριζε πως μια μέρα θα γινόταν η αιτία πολλών συμφορών για τους Αθηναίους.
Μόνο τον Απήμαντο δεχόταν καμιά φορά κοντά του, επειδή τον θεωρούσε όμοιό του και ζηλωτή του ίδιου τρόπου ζωής. Κάποτε, κατά τη γιορτή των Χοών, οι δυο τους έτρωγαν μόνοι τους. Όταν ο Απήμαντος είπε: «Τι ωραίο είναι το τσιμπούσι που κάνουμε, Τίμωνα!», εκείνος αποκρίθηκε: «Θα ήταν ωραίο, αν δεν ήσουν κι εσύ εδώ.»
Λένε ακόμη πως, ενώ οι Αθηναίοι είχαν συγκεντρωθεί στην Εκκλησία του Δήμου, ανέβηκε στο βήμα και προκάλεσε μεγάλη σιωπή και προσμονή, επειδή η εμφάνισή του ήταν τόσο ασυνήθιστη. Ύστερα είπε:
«Έχω, άνδρες Αθηναίοι, ένα μικρό οικόπεδο, όπου φυτρώνει μια συκιά. Από αυτήν έχουν ήδη κρεμαστεί πολλοί συμπολίτες μας. Επειδή λοιπόν σκοπεύω να οικοδομήσω το οικόπεδο, θεώρησα σωστό να το ανακοινώσω δημόσια, ώστε όποιος από εσάς το επιθυμεί να προλάβει να κρεμαστεί πριν κοπεί η συκιά.»
Όταν πέθανε και τάφηκε στις Αλές (Gerontakos σημείωση: Μάλλον ο Πλούταρχος αναφέρεται στις Αλές Αξωνίδες στον δρόμο από τον Πειραιά για το Σούνιο, τη σημερινή Βούλα)), κοντά στη θάλασσα, υποχώρησε το έδαφος μπροστά από τον τάφο του, και τα κύματα τον περικύκλωσαν, κάνοντάς τον απρόσιτο στους ανθρώπους.
Επάνω στον τάφο ήταν χαραγμένη η επιγραφή:
Εδώ είμαι θαμμένος , αφού έκοψα το νήμα της βαριόμοιρης ψυχής μου·
το όνομά μου δεν θα το μάθετε, και εσείς οι παλιάνθρωποι να χαθείτε κακήν κακώς.
Λένε ότι αυτό το επίγραμμα το είχε συνθέσει ο ίδιος όσο ακόμη ζούσε. Το άλλο όμως, που κυκλοφορούσε ευρύτερα, είναι του Καλλίμαχου:
«Εδώ κατοικώ εγώ, ο μισάνθρωπος Τίμων.
Πέρασε, λοιπόν·
αφού πρώτα με καταραστείς όσο θέλεις,
μόνο πέρασε.»
Τίμων ο Αθηναίος, του Ναθάνιελ Ντανς-Χόλαντ, 1767.
ΠΟΙΟΣ ΗΤΑΝ Ο ΤΙΜΩΝ
Ο Τίμων εγκαταλείπει την Αθήνα.Χαρακτικό του Ισαάκ Τέιλορ (1730–1807) βασισμένο σε ζωγραφική του Χένρι Χάουαρντ (1796–1847).
1. Τίμων ο Αθηναίος/Βικιπαίδεια
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου