Σκοταδισμός, μισογυνισμός, υποσιτισμός – Ο εφιάλτης του Αφγανιστάν και η συνενοχή της διεθνούς κοινότητας
Μαργαρίτα Βεργολιά Από τη σχεδόν αμαχητί ανακατάληψη της Καμπούλ από τους Ταλιμπάν, προ πενταετίας, μέχρι την χαοτική πλήρη αποχώρηση των ΗΠΑ και νατοϊκών συμμάχων τους από το Αφγανιστάν μεσολάβησαν μόλις δυόμισι εβδομάδες.
Το ημερολόγιο έδειχνε 30 Αυγούστου 2021 όταν το τελευταίο αμερικανικό στρατιωτικό αεροσκάφος αναχώρησε από την αφγανική πρωτεύουσα, τερματίζοντας τον 20ετή αδιέξοδο αντιτρομοκρατικό πόλεμο στην πολύπαθη χώρα της νοτιο-κεντρικής Ασίας.
Πέντε χρόνια μετά, οι Ταμπιλάν παραμένουν στην εξουσία, το Αφγανιστάν έχει εδραιωθεί de facto ως Ισλαμικό Εμιράτο και ο πληθυσμός του -πάνω από 40 εκατομμύρια ψυχές- βιώνει έναν εφιάλτη διαρκείας, ιδίως τα κορίτσια και οι γυναίκες.
Παρά το γεγονός ότι η σκοταδιστική κυβέρνηση των επιγόνων των μουτζαχεντίν δεν έχει διεθνή αναγνώριση -μοναδική εξαίρεση αποτελεί εδώ και έναν χρόνο η Ρωσία- οι Ταλιμπάν συνδιαλέγονται πλέον σχεδόν με όλους.
Είτε παζαρεύοντας τον τεράστιο ορυκτό πλούτο του Αφγανιστάν με χώρες της Ασίας, με πρώτη την Κίνα.
Είτε ρίχνοντας «γέφυρες» με τη Δύση, συμμετέχοντας προσφάτως μέχρι και σε μυστικές τεχνικές συζητήσεις με την ΕΕ στις Βρυξέλλες για επιτάχυνση των αναγκαστικών επιστροφών Αφγανών μεταναστών.
Συμβαίνει παρά την οικτρή διάψευση των αρχικών διακηρύξεων των Ταλιμπάν για πιο μετριοπαθή διακυβέρνηση σε σχέση με το προηγούμενο καθεστώς τους και για σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Τουναντίον, «οι ολοένα και πιο αυστηρές πολιτικές τους έχουν μετατρέψει το Αφγανιστάν σε μία από τις σοβαρότερες κρίσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων στον κόσμο», ανέφερε στην τελευταία έκθεσή της η οργάνωση Human Rights Watch.
«Η διεθνής καταδίκη», επισημαίνει, «δεν αρκεί».
Πέντε χρόνια μετά την επάνοδό τους στην εξουσία, οι Ταλιμπάν συνεχίζουν «να εκθέτουν τους ευσεβείς πόθους των δυτικών πολιτικών και στρατιωτικών ηγετών, που επέμεναν ότι το κίνημα είχε αλλάξει», επισημαίνει σε ανάλυση η ανεξάρτητη δεξαμενή σκέψης Lowy Institute.
Αλλά «οι προειδοποιήσεις για το τι θα έφερναν οι Ταλιμπάν στο Αφγανιστάν ήταν ακριβείς», επισημαίνει.
«Αυτό που άλλαξε ήταν η προθυμία του κόσμου να δράσει ανάλογα».
Τα δικαιώματα των γυναικών και των κοριτσιών στο Αφγανιστάν βρίσκονται υπό συνεχή περιστολή (Photo: Shutterstock)
Σκοταδισμός και βαρβαρότητα
Το Αφγανιστάν είναι η μόνη χώρα παγκοσμίως που απαγορεύει σε κορίτσια και γυναίκες τη φοίτηση στη δευτεροβάθμια και τριτοβάθμια εκπαίδευση.
Η αστυνομία ηθών περιπολεί εν τω μεταξύ στους δρόμους, αναζητώντας παραβάσεις του ενδυματολογικού κώδικα.
Πρόσφατα, δε, οι Ταλιμπάν κατάργησαν το 16ο έτος ηλικίας ως το κατώτατο όριο για γάμο, νομιμοποιώντας έμμεσα τους παιδικούς γάμους.
Βάσει του νέου οικογενειακού δικαίου, πλέον το ηλικιακό όριο συνδέεται αποκλειστικά με την εφηβεία, ανοίγοντας το δρόμο για τον γάμο κοριτσιών ακόμη και από την ηλικία των 9 ή 10 ετών, εκθέτοντας τα παιδιά σε ακραίο εξαναγκασμό.
Καθώς τα κορίτσια άνω των 11-12 ετών έχουν αποκλειστεί πλήρως από τα σχολεία, οι οικογένειες βλέπουν τον γάμο τους ως τη μόνη «διέξοδο» από την ακραία φτώχεια.
Η είσπραξη προίκας για την ανήλικη νύφη γίνεται το μέσο επιβίωσης για τα υπόλοιπα μέλη.
Στο μεσοδιάστημα, η έκδοση διαζυγίου έχει γίνει πλέον σχεδόν ανέφικτη για τις γυναίκες.
Αποκλεισμένες από την εκπαίδευση και τη δημόσια ζωή, έχουν μετατραπεί σε πολίτες δεύτερης κατηγορίας.
Υπάρχουν ακόμη εξειδικευμένες θέσεις εργασίας για αυτές: τους επιτρέπεται να εργάζονται στους τομείς της υγείας και της εκπαίδευσης.
Όμως η απαγόρευση της εκπαίδευσης δημιουργεί ένα συνεχώς διευρυνόμενο κενό στο γυναικείο προσωπικό.
Είναι πλέον ιδιαίτερα αισθητό στον κλάδο της υγείας.
Καμία νέα γυναίκα γιατρός δεν εισέρχεται στο επάγγελμα και η έλλειψη αυξάνεται κάθε χρόνο.
Οι Ταλιμπάν απαγόρευσαν επίσης την εκπαίδευση νοσηλευτών και μαιών.
Τα Ηνωμένα Έθνη προειδοποιούν για δραματική αύξηση της μητρικής και παιδικής θνησιμότητας στο Αφγανιστάν, ήδη από τις υψηλότερες στον κόσμο.
Η κατάσταση έχει επιδεινωθεί δραματικά λόγω της κατάρρευσης της διεθνούς χρηματοδότησης για το σύστημα υγείας, των αυστηρών περιορισμών στα δικαιώματα των γυναικών και της γενικευμένης πείνας.
Σήμερα, περίπου 4,7 εκατομμύρια Αφγανοί αντιμετωπίζουν «απειλητικό για τη ζωή υποσιτισμό» και σχεδόν 19 εκατομμύρια βρίσκονται «στα πρόθυρα οξείας πείνας ή χειρότερης κατάστασης», σύμφωνα με το Παγκόσμιο Επισιτιστικό Πρόγραμμα του ΟΗΕ.
Μια Αφγανή με τα δύο υποσιτισμένα παιδιά της σε κλινική στην επαρχία Χελμάντ στο νότιο Αφγανιστάν (WFP/Handout via REUTERS)
Το υψηλό διακύβευμα του Αφγανιστάν
Παρά τη διεθνή απομόνωση, οι Ταλιμπάν επιχειρούν να ενισχύσουν τη θέση τους και να πείσουν ότι το Αφγανιστάν αποτελεί πλέον ένα σταθερό κράτος, κλείνοντας το «μάτι» σε πιθανούς διεθνείς εταίρους.
Υποστηρίζουν ότι, υπό τη διακυβέρνησή τους, η χώρα τους -ένα κομβικό γεωπολιτικό σταυροδρόμι στην καρδιά της Ευρασίας- δεν συνιστά πλέον απειλή για την περιφερειακή και διεθνή ασφάλεια.
Όμως η πραγματικότητα των γυναικών, της φτώχειας, της πείνας και των περιφερειακών εντάσεων -εσχάτως με το πυρηνικό Πακιστάν- δείχνει ότι το Αφγανιστάν παραμένει παγιδευμένο σε μια βαθιά και πολυεπίπεδη κρίση.
Ειδικά η Ουάσιγκτον «έχει ηθική ευθύνη να μην αποστρέφει απλά το βλέμμα», γράφει σε άρθρο γνώμης στους New York Times η Αφγανή νομικός και ακτιβίστρια Μουρσάλ Ραχίμ, η οποία αναγκάστηκε να εγκαταλείψει τη χώρα της το 2021, καταφεύγοντας στις ΗΠΑ.
«Από τότε που αποχώρησαν από το Αφγανιστάν, οι Ηνωμένες Πολιτείες έκλεισαν την πρεσβεία τους, απέσυραν τους διπλωμάτες τους, μείωσαν δραστικά τη βοήθεια και δυσκόλεψαν τους Αφγανούς να βρουν καταφύγιο στην Αμερική.
»Έχουν αποστασιοποιηθεί ολοένα και περισσότερο από τη χώρα και τον λαό της», επισημαίνει, ωσάν «να αποδέχεται ότι η συστηματική εξάλειψη των Αφγανών γυναικών δεν αποτελεί πλέον μέλημά της».
Το θέμα αφορά συνολικά τη Δύση.
Οι επιπτώσεις, υπογραμμίζει το Lowy Institute, «εκτείνονται πέρα από το Αφγανιστάν».
Εάν ο συστηματικός αποκλεισμός των γυναικών, της ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητας, καθώς και των θρησκευτικών και εθνοτικών μειονοτήτων από τη δημόσια ζωή, η καταστολή της διαφωνίας και η ανοχή προς εξτρεμιστικές ομάδες πάψουν να αποτελούν εμπόδια για τη σύναψη σχέσεων με το Αφγανιστάν, εξηγεί, τότε «γίνεται πιο δύσκολο να υποστηριχθεί ότι αυτά τα πρότυπα είναι αδιαπραγμάτευτα αλλού».
«Η διεθνής κοινότητα χαμηλώνει σιωπηρά τον πήχη ως προς τη συμπεριφορά που είναι διατεθειμένη να αποδεχτεί», τονίζει.
Υπό αυτές τις συνθήκες, «δικαιώματα που θεωρούνται καθολικά μπορεί να τεθούν υπό αίρεση -να υποστηρίζονται σε ορισμένα μέρη και να εγκαταλείπονται σε άλλα».
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου