Για την ευαίσθητη ποιήτρια και τη γυναίκα με το εκρηκτικό ταμπεραμέντο Μάτση Χατζηλαζάρου (1) χάρτης, 45 =>ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΣΤΗΝ ΠΟΙΗΤΡΙΑ ΜΑΤΣΗ ΧΑΤΖΗΛΑΖΑΡΟΥ

χάρτης, 45 Μηνιαίο ηλεκτρονικό περιοδικό Λόγου & Τέχνης ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2022

ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΣΤΗΝ ΠΟΙΗΤΡΙΑ ΜΑΤΣΗ ΧΑΤΖΗΛΑΖΑΡΟΥ Επιμέλεια: Χρήστος Δανιήλ, Άντεια Φραντζή   Αναμφίβολα, η Μάτση Χατζηλαζάρου υπήρξε η πρώτη Ελληνίδα ποιήτρια που συνέθεσε ποιήματα ακολουθώντας το νεωτερικό ποιητικό κλίμα που εισήγαγε στη χώρα μας η γενιά του ’30. Έχοντας μια οικογενειακή ιστορία που εντυπωσιάζει, έχοντας μια προσωπική ζωή εντονότατη από τα πρώτα χρόνια της εφηβείας της, καταφεύγει στην ψυχανάλυση και συναντιέται με τον Ανδρέα Εμπειρίκο. Πρώτη σύζυγος του Εμπειρίκου μαθητεύει στον υπερρεαλισμό και αποτελεί δυναμικό κομμάτι της ομάδας των πρωτοπόρων καλλιτεχνών που συσπειρώθηκαν γύρω από αυτόν την περίοδο της Κατοχής.  Η πρώτη της ποιητική κατάθεση είναι και η πρώτη ποίηση γραμμένη από γυναίκα στη νεοελληνική γλώσσα που με τόση ελευθερία, αμεσότητα και βιωματικότητα συζητά τα του έρωτα και της ζωής, χωρίς ενοχές, χωρίς αναστολές, χωρίς περιστροφές αλλά και χωρίς εκχυδαϊσμούς και περιττές προκλήσεις. Μια λυρική, εν τέλει, ποίηση που, απευθυνόμενη με τρόπο ολοκληρωτικό και απόλυτο σε δεύτερο πρόσωπο, σ’ αυτό με το οποίο πραγματώνεται ο έρωτας, απευθύνεται με τρόπο καθολικό στον καθένα μας.  Ζώντας δίπλα στην ισχυρή προσωπικότητα του Εμπειρίκου, ο οποίος τη μύησε στον ποιητικό κόσμο και απελευθέρωσε δυνάμεις που η ίδια διέθετε, δεν παρέμεινε «υπό τη βαριά σκιά του», όπως πιθανόν θα ανέμενε κανείς. Διαφοροποιήθηκε ατομικά και ποιητικά. Αναζήτησε νέους δρόμους τόσο στη ζωή της όσο και στην ποιητική της έκφραση. Συμμετέχει ενεργά, τα πρώτα μετακατοχικά χρόνια, στην έκδοση του σημαντικού περιοδικού Τετράδιο, καλλιτεχνική έκφραση των πρωτοπόρων δημιουργών μιας γενιάς νεότερης από αυτή του Εμπειρίκου και ευθύς αμέσως, εκμεταλλευόμενη μια υποτροφία του Γαλλικού Ινστιτούτου, αναζητά το νέο, στο τότε κέντρο του πολιτισμού, το Παρίσι. Και εκεί, εντάσσεται αμέσως στο κλίμα της καλλιτεχνικής πρωτοπορίας. Και μετά οι περιπέτειες της ζωής: επιστροφή στην Αθήνα. Και προς το τέλος του βίου της παρουσιάζει και πάλι στα ελληνικά γράμματα ποιητικές δημιουργίες εκπληκτικής ευθύτητας, ειλικρίνειας και εκφραστικής δεινότητας. Ο έρωτας κυριαρχεί και πάλι –είτε ως παρουσία είτε, κυρίως, ως επώδυνη απουσία ή μνήμη-, η σύνταξη και η έκφραση φτάνει στα όρια: ξεμαλλιάζεται…

Στο αφιέρωμα χαρτογραφούν: Χρήστος Δανιήλ Εποχές και συγγραφείς: Μάτση Χατζηλαζάρου Χρήστος Δανιήλ, Άντεια Φραντζή Εργογραφία – Βιβλιογραφία Μάτσης Χατζηλαζάρου Χρήστος Δανιήλ, Λεωνίδας Εμπειρίκος Ο Λεωνίδας Εμπειρίκος συζητά με τον Χρήστο Δανιήλ για την Μάτση Χατζηλαζάρου και τον Ανδρέα Εμπειρίκο Χρήστος Δανιήλ Μια ανέκδοτη συνομιλία της Μάτσης Χατζηλαζάρου με τον Φίλιππο Βλάχο Άντεια Φραντζή Η Μάτση της ζωής Λάμπρος Βαρελάς Οι «χαβάδες» της Μάτσης Ανδρέου: Λίγα ακόμη για την πρώτη εμφάνιση της Μάτσης (Ανδρέου) Χατζηλαζάρου Κώστας Καραβίδας Η ερωτική γραμματική της Μάτσης Χατζηλαζάρου Μαίρη Μικέ «Η αράχνη - εικόνες» Ελισάβετ Αρσενίου Τα κρόσσια των λογιών: Περί ποιητικής της Μάτσης Χατζηλαζάρου Χρήστος Δανιήλ Ο Νικόλαος Εγγονόπουλος ο Ανδρέας Εμπειρίκος και η ωραία κόρη ορθή ως στέκονταν εις το παράθυρο του Αναπλιού Ιουλίτα Ηλιοπούλου Η γλωσσική τόλμη της Μάτσης Χατζηλαζάρου Πόλυ Χατζημανωλάκη Ξηλώνοντας τη συνοχή ως την έκρηξη της σύνταξης. Τζαζ παρτιτούρες της Μάτσης Χατζηλαζάρου Γεωργία Παπαγεωργίου Η ποιήτρια και ο τυπογράφος ποιητής Δημήτρης Κόκορης Διακρίβωση, σύμπλευση, εκτίμηση: τρία μη αναμενόμενα σχόλια της Μάτσης Χατζηλαζάρου Ευτυχία Παναγιώτου «Τα κρόσσια απ’ τα λόγια μας» Χαράλαμπος Γιαννακόπουλος Ο Ανδρέας Εμπειρίκος είχε δίκιο Αριστέα Παπαλεξάνδρου Μάτση Χατζηλαζάρου: Η πλήρης πόθων μπρος στο παράθυρο με τις φοβίες Λίνα Παπαδιώτη Η Μάτση Χατζηλαζάρου ήθελε μόνο ν’ αγαπά Όλγα Παπακώστα Το κουκούτσι της ελιάς Λίνα Στεφάνου Post mortem Δήμητρα Κονδυλάκη Σβήσε το πρόσωπό μου και ξαναρχίζουμε Ποίηση με τα υλικά του θεάτρου Γεωργία Τριανταφυλλίδου Εν αρχή ήσαν τρεις διδακτικές μονάδες. Λίγη ιστορία κι ένα ξεχασμένο ποίημα Γιώργος Βέης Μάτση Φοίβη Γιαννίση Ναυτίλος έρμα Βασιλική Κοντογιάννη Για τη Μάτση Κωνσταντίνα Σιαχάμη Πρωινό με τη Μάτση Ανδρέας Τσάκας Το 1979 η Μάτση Χατζηλαζάρου Γιώργος Ζεβελάκης «Το ποίημα γράφει τον ποιητή» Το αφιέρωμα πλαισιώνουν χειρόγραφα, σχέδια καθώς και ηχητικά και φωτογραφικά ντοκουμέντα   ΔΕΙΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ