Ο Φοίνικας και η Σιλικόνη: Σχόλιο στο «Στάδιο Ντουμπάι» του καπιταλισμού [2/2]
του ΓΙΑΝΝΗ ΠΑΡΑΣΚΕΥΟΠΟΥΛΟΥ*https://neoplanodion.gr
~.~
Πρώτο Μέρος εδώ
ΙΙ.
Στις 5 Μαρτίου 2026, έναν μήνα και πέντε μέρες μετά την αμερικανοϊσραηλινή επίθεση στο Ιράν, διαβάζω μία από τις σπάνιες πλέον δηλώσεις του Τζόρτζιο Αγκάμπεν:
«Μια χώρα δέχτηκε επίθεση χωρίς κανένα πραγματικό λόγο και δολίως, τη στιγμή που υποτίθεται ότι διεξάγονταν διαπραγματεύσεις μαζί της, και ο πνευματικός της ηγέτης δολοφονήθηκε. Η Ευρωπαϊκή Ένωση –ή η παράνομη οργάνωση που φέρει αυτό το όνομα– όχι μόνο δεν καταδίκασε τούτη την κατάφωρη παραβίαση του Διεθνούς Δικαίου από δύο κράτη που καθώς φαίνεται έχουν απολέσει κάθε μέτρο αυτογνωσίας και ευθύνης, αλλά και διέταξε τον ιρανικό λαό να πάψει να αμύνεται3.»
Εννοείται ότι μία χώρα, όπως συμβαίνει και με πολλές άλλες αυτήν την περίοδο, δέχθηκε σοβαρή επίθεση. Όχι μόνον στην επικράτειά της αλλά και στην αξιοπρέπεια και την αυτεξουσιότητά της. Η Δύση, αρχικά, επικαλούμενη το μεταμοντέρνο παραμύθι του δικαιωματισμού που γνωρίζει ως κάκιστος πλασιέ να πουλάει τα τελευταία χρόνια στην υπόλοιπη υφήλιο, εγκατέλειψε την κασέτα που είχε βάλει να παίζει μονίμως, για να βγει στην επιφάνεια το πραγματικό ζητούμενο της επίθεσης στο Ιράν: το πετρέλαιο. Και δεν είναι μόνον το πετρέλαιο αλλά και το ποιος ελέγχει έναν γεωγραφικό τόπο και ένα φυσικό πέρασμα που από αρχαιοτάτων χρόνων ανήκει σε συγκεκριμένους λαούς. Αφού οι ΗΠΑ και οι σκοταδιστές δορυφόροι τους στην περιοχή κατάφεραν να επιβάλουν, έπειτα από δεκαπέντε συναπτά έτη συνεχούς προσπάθειας, το τερατώδες καθεστώς της Αλ-Κάιντα στην Συρία, διέλυσαν εν συνεχεία τον Λίβανο και προχωρούν προς την πλήρη γενοκτονία ενός από τους ελάχιστους λαούς που λειτουργεί ακόμη με σεβασμό στην πατρογονική του γη και του οποίου η αξιοπρέπεια καθορίζει τον τρόπο ζωής του: τους Παλαιστινίους.
Αλλά αυτά είναι ασήμαντα γεγονότα για τους κατοίκους της ευρωπαϊκής ηπείρου και πολύ περισσότερο για τους κατοίκους του Νότου της Χερσονήσου του Αίμου, που φαίνεται ότι έχουν λύσει όλα τα προβλήματα δημοκρατίας και ελευθερίας μέσω του «έξυπνου» τηλεφώνου και του τουρισμού, και πιστεύουν ότι η καταστροφή τόπων με τους οποίους είχαν άμεση σχέση επί χιλιετηρίδες, δεν τους αφορά άμεσα, ως Έλληνες, αλλά κάποιον άλλον μακρινό γαλαξία.
Κατ’ ελπίδα: ο βαμβαρδισμός του Ντουμπάϊ, ως αντίποινα των Ιρανών στην απειλή αφανισμού της πατρογονικής τους γης, έρχεται να επιβεβαιώσει μια πρόσχαρη υπόσχεση καταστροφής ενός μοντέλου που απειλεί εδώ και δεκαετίες τον πλανήτη. Αρχικά να υπενθυμίσουμε ότι από όλους τους κατοίκους του τόπου που ο Πτολεμαίος αποκαλούσε «Ευδαίμονα Αραβία» τα σημερινά Εμιράτα δεν είχαν ποτέ να επιδείξουν το παραμικρότερο είδος πολιτισμού, ούτε και κάποια ευδαιμονία (εν αντιθέσει, π.χ., με τους κατοίκους της Υεμένης και εν μέρει του προϊσλαμικού Μπαχρέιν), καθότι ο νομαδικός τρόπος ζωής τούς εμπόδιζε να στραφούν προς αυτήν την κατεύθυνση και τα ολιγάνθρωπα ψαροχώρια τους ζούσαν ακριβώς από την αλιεία και ενίοτε από την εύρεση οργανικών πολύτιμων λίθων όπως τα μαργαριτάρια τα οποία και πουλούσαν στους ξένους.
Η κατάσταση άλλαξε χάρη στην εύρεση του πετρελαίου. Από την δεκαετία του 1950, ξεκινάει ένας ασυλλόγιστος αγώνας επιβεβαίωσης των Εμιράτων χάρη στον υλικό πλούτο. Το 1971 όσοι από την ανατολική Αραβία κατάφεραν να βρουν πετρέλαιο στην ξηρή έρημό τους ενώθηκαν σε συνομοσπονδία χάριν ακριβώς του πετρελαίου. Όσοι από τους γηγενείς βεδουίνους δεν συμμετείχαν ή και δεν συμμετέχουν στην μετατροπή της Αραβίας σε Μαϊάμι, εξορίζονται στην έρημο. Για τις ιθύνουσες τάξεις δεν τίθεται ζήτημα: μπορούν πάντα να βρουν σκλάβους από την Αφρική και την Ινδική Χερσόνησο.3 Πράγμα που γίνεται συστηματικά μέχρι σήμερα: Νοτιοαφρικανοί, Κογκολέζοι, Ταζμανοί καθώς και Αιθίοπες παίρνουν τον δρόμο της εξορίας, τον δρόμο της σκλαβιάς που έχουν χαραχθεί εδώ και αιώνες. Είτε από την Σομαλία είτε από το περίφημο Port Sudan οι έμποροι μαύρης σάρκας είναι πάντα σε ετοιμότητα να εφοδιάσουν την, πλέον, Δύσθυμη Αραβία με καινούργιους σκλάβους για τις celebrities που συχνάζουν στο Ντουμπάι.
Aλλά ας εξετάσουμε για ποιον λόγο ο Μάικ Ντέηβις αποκάλεσε τo 2006 την όλη χωροταξική θεματολογία του Ντουμπάι «καινούργιο στάδιο του καπιταλισμού», χαρακτηρισμός που μου δίνει την αφορμή να γράφω τα παρόντα. Τα περίφημα Chicago Boys, αφού πρώτα ανέλαβαν τον ρόλο του κοινωνικού οδοστρωτήρα στην Λατινική Αμερική μαζί με την CIA κατά την δεκαετία του 1970, αποφάσισαν στις αρχές της νέας χιλιετίας να ρίξουν το βλέμμα τους αλλού. Αυτό το αλλού είναι δίχως αμφιβολία μια έρημος με πετρέλαιο. Το ζήτημα δεν είναι, βέβαια, ότι διαθέτει πετρέλαιο. Ο Ντέηβις αναφέρει χαρακτηριστικά:
«Το Ντουμπάι είναι η ενσάρκωση του ονείρου των Αμερικάνων αντιδραστικών –μια όαση ελεύθερης οικονομίας δίχως φόρους– δίχως συνδικάτα καθώς και δίχως κόμματα αντιπολίτευσης (και δίχως καν εκλογές).»
H πόλη του Ντουμπάι, την εποχή που τα έγραφε αυτά ο Ντέηβις, είχε γύρω στα 25 εμπορικά κέντρα (malls), με επιφανέστερο το περίφημο Dubai Mall το οποίο αποτελεί μία πόλη μέσα στην πόλη που περιέχει μεταξύ άλλων ένα ενυδρείο γεμάτο καρχαρίες και «προστατευόμενα» θαλάσσια είδη προς τέρψη των επισκεπτών του. Αυτοί οι τελευταίοι στις γιγαντοοθόνες του μπορούν να δουν το νεοφιλελεύθερο σλόγκαν που χαρακτηρίζει την εποχή μας: BUSINESS IS THE FUTURE. Δυστυχώς για εμάς και ευτυχώς για όλους αυτούς, η μπίζνα είναι ήδη παρούσα, που σημαίνει ότι η δυστοπία τους είναι και εκείνη ήδη παρούσα. Όχι μόνον εκεί, αλλά και αλλού. Η δυναστεία των Ελ-Μαχτούμ που διοικεί αυτόν τον χώρο αλλοπρόσαλλης κατανάλωσης αποτελεί μια ακόμη ενσάρκωση του ονείρου των νεοφιλελεύθερων μυαλών: την ταύτιση της πολιτικής και του μάνατζμεντ. Ο Πρίγκηπας είναι ταυτοχρόνως ο Πρόεδρος και Διευθύνων Σύμβουλος (PDG) της εταιρείας-χώρας που ονομάζεται Ντουμπάι:
«απλούστατα διότι διευθύνει την χώρα ως μια ιδιωτική εταιρεία, για το καλό του ιδιωτικού τομέα, και όχι για εκείνο του κράτους.»
Δεύτερο χαρακτηριστικό του Ντουμπάι: η «χώρα» αυτή είναι μία από τις παγκόσμιες ζώνες ξεπλύματος μαύρου χρήματος και ταυτόχρονα αγαπημένος παρτενέρ των Η.Π.Α. Οι δύο αυτές ιδιότητες είναι δίδυμες. Το ξέπλυμα του μαύρου χρήματος συνοδεύει την άφεση αμαρτιών που του δίνει η Ουάσιγκτον ούτως ώστε να κατασκοπεύει από πολύ κοντά το Ιράν. Η παραχώρηση βάσεων στους Αμερικανούς βρίσκεται στα πλαίσια της «φιλίας» τους. Κι αυτό, όχι γιατί οι επιχειρηματίες των Η.Π.Α. δεν χρειάζονται να ξεπλύνουν τα ματωμένα τους χρήματα αλλά διότι βρίσκουν ήδη πρόσφορο έδαφος μέσα από τις συμφωνίες που συνάπτονται ανάμεσα στα δύο κράτη.
Τρίτο χαρακτηριστικό του Ντουμπάι: Η υλική φτώχεια και η πνευματική πενία χρειάστηκαν να βρουν ένα αντιστάθμισμα που χάρη στο πετρέλαιο και το ξέπλυμα χρήματος θα μπορούσε να τους βάλει στον παγκόσμιο χάρτη. Έτσι, στράφηκαν προς το πρότυπο μιας άλλη χώρας που εξαιτίας του γεγονότος ό,τι δεν είχε ούτε κι αυτή ποτέ τίποτε να επιδείξει πέρα από γενοκτονίες, αποφάσισε να εμφανίσει το απόλυτο τίποτα μέσω του γιγαντισμού.4 «Στην σύγχρονη εποχή, ο αρχιτεκτονικός γιγαντισμός αποτελεί το διεστραμμένο σύμπτωμα μιας οικονομίας που βρίσκεται σε κερδοσκοπική υπερθέρμανση», αναφέρει ο Μάικ Ντέηβις. Το ψευδονησί του Φοίνικα είναι ένα από τα χαρακτηριστικά κατασκευάσματα που αποδεικνύει τις πεποιημένες βάσεις πάνω στις οποίες οικοδομήθηκε αυτή η πόλη. Χάρη σε αυτήν την απολύτως τεχνητή κατασκευή, ένα γιγαντιαίο αρχιτεκτονικό σχέδιο, το Ντουμπάϊ κατάφερε να προσελκύσει τον τουρισμό του επιδεικνύοντας στους καταναλωτές των ταξιδιών που αναζητούν το απόλυτο τίποτα του χυδαίου υλισμού, ό,τι εκεί θα μπορέσουν να το βρουν. Πρόκειται για έναν χώρο που θέλει να περιέχει μέσα του όλον τον κόσμο (όπως τον φαντάζονται βέβαια οι δημιουργοί τους), ο οποίος μέσω της «ντοπαρισμένης από στεροειδή αρχιτεκτονικής» αποτυπώνει μια σειρά ομοιωμάτων του κόσμου αυτού. Πρόκειται λοιπόν κατά τον Ντέηβις περισσότερο για μια
«φαντασμαγορική χίμαιρα παρά για απλό patchwork. Προσωποποιεί το τερατώδες ζευγάρωμα όλων των ντελιριακών ονείρων των Barnum, Gustave Eiffel, Walt Disney, Steven Spielberg, Jon Jerde, Steve Wynn –των αρχιτεκτόνων του Λας Βέγκας– καθώς και άλλων όπως οι Skidmore, Owings και Merrill. Τα Εμιράτα συγκρίνεται συχνά με το Λας Βέγκας, το Μανχάτταν, το Ορλάντο, το Μονακό και την Σιγκαπούρη, αλλά τα Εμιράτα τα ενσωματώνει όλα αυτά ταυτοχρόνως, δίνοντάς τους, όμως, μια μυθική διάσταση: πρόκειται για ένα παραισθησιογόνο κολάζ του nec plus ultra όσον αφορά τον γιγαντισμό και το κακό γούστο.»
Όπως σε όλες τις κοινωνίες νεόπλουτων ρατσιστών τα gated communities κάνουν θραύση, έ[..................................................]ΣΥΝΕΧΙΣΤΕ ΕΔΩ
|
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου