Ο αμερικανός πρόεδρος τροφοδοτεί τον εδαφικό αναθεωρητισμό
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ δημοσίευσε για μία ακόμη φορά έναν χάρτη στον οποίο η αμερικανική σημαία καλύπτει όχι μόνο τις Ηνωμένες Πολιτείες, αλλά και πολλές άλλες χώρες, μεταξύ των οποίων ο Καναδάς, η Κούβα, η Γροιλανδία και το Μεξικό. Το μήνυμα είναι σαφές: στον σημερινό κόσμο, όπου το δίκαιο του ισχυρού υπερισχύει και η γεωπολιτική ισχύς καταπατά τους κοινούς κανόνες, ο εδαφικός αναθεωρητισμός επιστρέφει στο τραπέζι.
Ενώ κάποτε αποτελούσαν εγγυητή της εδαφικής ακεραιότητας, οι ΗΠΑ έχουν μετατραπεί σε δύναμη κατά του status quo, καταστρέφοντας έναν πυλώνα της μεταπολεμικής παγκόσμιας τάξης: την πίστη στο απαραβίαστο των διεθνών συνόρων. Ο Τραμπ έχει ιδιαίτερη εμμονή με τη Γροιλανδία, αυτόνομη περιοχή της Δανίας, χώρας-μέλους του ΝΑΤΟ, επιμένοντας – χωρίς στοιχεία – ότι εάν οι ΗΠΑ δεν την καταλάβουν, θα το κάνουν η Κίνα ή η Ρωσία. Εχει φτάσει μάλιστα στο σημείο να αφήσει να αιωρείται το ενδεχόμενο μιας στρατιωτικής εισβολής.
Ο Τραμπ έχει επίσης αναφερθεί στην ιδέα της προσάρτησης του Καναδά. Λέγοντας ότι τα σύνορα δεν είναι τίποτε περισσότερο από μια «τεχνητά χαραγμένη γραμμή», δεν κάνει ένα τυχαίο σχόλιο, αλλά διατυπώνει τις εδαφικές του βλέψεις. Από την εντολή προς το Συμβούλιο Γεωγραφικών Ονομάτων των ΗΠΑ να αναφέρεται στον Κόλπο του Μεξικού ως «Κόλπο της Αμερικής» έως την αλλαγή της ονομασίας της λίμνης Οντάριο σε «Λίμνη Αμερική», έχει επανειλημμένα καταστήσει σαφείς τις επεκτατικές του φιλοδοξίες.
Βεβαίως, οι κινήσεις του Τραμπ δεν έχουν μέχρι στιγμής μεταφραστεί σε νέα αμερικανικά εδάφη. Ωστόσο, έχουν καθιερώσει τη ρητορική του εδαφικού αναθεωρητισμού, ενώ παράλληλα προωθούν τις προσπάθειες του Τραμπ να προσαρμόσει τη γεωπολιτική στη δική του βούληση. Οι απειλές του να «πάρει πίσω» τη Διώρυγα του Παναμά – με τη βία, εάν χρειαστεί – ώθησαν τον Παναμά να συμφωνήσει στον περιορισμό της κινεζικής παρουσίας στην περιοχή και να επιτρέψει την ενίσχυση της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας.
Οι εδαφικές απειλές του Τραμπ διευκόλυναν επίσης μια εξοργιστική αρπαγή πόρων. Μετά την ανάπτυξη στρατευμάτων στη Βενεζουέλα και τη σύλληψη του προέδρου της, Νικολάς Μαδούρο, ο Τραμπ άφησε επανειλημμένα να εννοηθεί ότι οι ΗΠΑ θα «διοικούν» τη χώρα και έθεσε ως ενδεχόμενο να γίνει η 51η πολιτεία των ΗΠΑ. Η ηγέτιδα που άφησαν οι ΗΠΑ επικεφαλής – η αντιπρόεδρος του Μαδούρο, Ντέλσι Ροντρίγκες – έχει πλέον αποδεχθεί μια συμφωνία που δίνει στις ΗΠΑ τον έλεγχο περισσότερων των 65 δισεκατομμυρίων βαρελιών από τα αποθέματα πετρελαίου της Βενεζουέλας.
Άλλες χώρες λαμβάνουν υπόψη τις εξελίξεις. Ο δεξιός πρόεδρος της Αργεντινής, Χαβιέρ Μιλέι, σύμμαχος του Τραμπ, αναζωπύρωσε πρόσφατα την εδώ και καιρό ανενεργή διαμάχη της χώρας με το Ηνωμένο Βασίλειο για τα Νησιά Φόκλαντ, ενισχύοντας τη ναυτική παρουσία της Αργεντινής στην περιοχή. Και η Θέουτα, ισπανικός θύλακας στις ακτές του Μαρόκου, βρέθηκε αντιμέτωπη με μια συνοριακή κρίση υπό το βλέμμα του Τραμπ.
Ο αντίκτυπος της υιοθέτησης του εδαφικού αναθεωρητισμού από τον Τραμπ εκτείνεται ακόμη περισσότερο. Εάν οι ΗΠΑ μπορούν να διεκδικούν εδάφη στη βάση αόριστων δικαιολογιών περί «εθνικής ασφάλειας», η Κίνα μπορεί να πράξει το ίδιο στην Ταϊβάν, στα υπό ιαπωνική διοίκηση νησιά Σενκάκου και σε ολόκληρη τη Νότια Σινική Θάλασσα. Και η Ρωσία μπορεί να το κάνει στην Ουκρανία.
Ίσως καμία χώρα να μην εκμεταλλεύεται περισσότερο την έλλειψη σεβασμού του Τραμπ για την εδαφική ακεραιότητα από το Ισραήλ. Κατά την πρώτη του θητεία, ο Τραμπ αναγνώρισε μονομερώς την κυριαρχία του Ισραήλ στα συριακά Υψίπεδα του Γκολάν της Συρίας. Κατά τη δεύτερη θητεία του, αντιμετωπίζει ως νέα κανονικότητα τη συνεχιζόμενη διείσδυση του Ισραήλ σε συριακά εδάφη, για να μην αναφέρουμε την επέκταση της Τουρκίας στη βόρεια Συρία. Το ίδιο ισχύει για την παρουσία του Ισραήλ στον Νότιο Λίβανο, η οποία επιβεβαιώθηκε σε μνημόνιο κατανόησης με τη διαμεσολάβηση του Ρούμπιο.
Παρά το 20 σημείων ειρηνευτικό σχέδιο του Τραμπ για τη Γάζα, δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι η αμερικανική κυβέρνηση θα αμφισβητήσει το νέο ισραηλινό δόγμα ασφάλειας της «προωθημένης άμυνας», το οποίο μεταφέρει τις στρατιωτικές επιχειρήσεις σε λεγόμενες ζώνες ασφαλείας πέρα από τα σύνορά του. Ο ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου ασφαλώς δεν μπορεί να πιστέψει την τύχη του.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου