Γιατί δεν υπάρχουν σήμερα ηγέτες
Κώστας ΒαξεβάνηςΟι σημερινοί ηγέτες διαφημίζουν τα μεγάλα πανεπιστήμια από τα οποία προέρχονται, που δεν τους δίνουν κοινωνικές δεξιότητες και ευαισθησίες, αλλά τους φορούν το κοστούμι του τεχνοκράτη.
Υπάρχουν σήμερα ηγέτες στον κόσμο; Υπάρχουν προσωπικότητες που μπορούν να οδηγήσουν τις κοινωνίες προς το προσωπικό τους όραμα, αφού μπολιάσουν με αυτό τις μάζες; Τα ερωτήματα μοιάζουν κάπως μεταφυσικά. Οι αναφορές στην έλλειψη ηγετών μοιάζουν κάπως με τις νοσταλγικές διηγήσεις συνταξιούχων που αναπολούν το παρελθόν, στο οποίο έχουν αποδώσει στοιχεία εξιδανίκευσης. Από την άλλη πλευρά, όλοι συμφωνούν ότι είναι δύσκολο να διακρίνεις στο παγκόσμιο στερέωμα, τους σύγχρονους Ντε Γκωλ, Μιτεράν, Κολ, Μπερλινγκουέρ, Ιντιρα Γκάντι, Παπανδρέου ή Ούλοφ Πάλμε. Στη θέση τους ο Τραμπ κάνει τον γελωτοποιό, ο Μητσοτάκης τον πρωθυπουργό και προσωπικότητες , όπως ο Βρετανός πρώην πρωθυπουργός Μπόρις Τζόνσον, έχουν περάσει στην Ιστορία ως οι στιγμές διακωμώδησής της. Για να μη μιλήσουμε για δολοφόνους όπως ο Νετανιάχου.
Την ώρα που ακόμη ένας πόλεμος είναι σε εξέλιξη, φλερτάροντας μάλιστα με την πιθανότητα να εξελιχθεί σε Γ΄ Παγκόσμιο ή έστω μια ανεξέλεγκτη μορφή πολέμου, δεν υπάρχουν ηγέτες που να λειτουργήσουν αποτρεπτικά και να ενεργοποιήσουν διεθνείς κανόνες και την κοινή γνώμη.
Η Ευρώπη, ως γηραιά κοιτίδα της δημοκρατίας και του Διαφωτισμού, όχι μόνο δεν έχει να επιδείξει μια χαρισματική ηγετική μορφή, αλλά εμφανίζεται και ως μια ομογενοποιημένα ανίκανη και φοβική πολιτικοκοινωνική πραγματικότητα. «Ανθ’ ημών Γουλιμής», που θα έλεγε και ο Χαρίλαος Τρικούπης. Στη θέση του Ντε Γκωλ ή του Μιτεράν σήμερα βρίσκεται ο Μακρόν.
Δεν υπάρχει κανένας βιολογικός λόγος που δημιουργεί το έλλειμμα ηγετών. Μανάδες και πατεράδες σε όλο τον κόσμο συνεχίζουν να φέρνουν στον κόσμο παιδιά, των οποίων μάλιστα η μόρφωση και τα ερεθίσματα είναι πιο ποιοτικά από αυτά του παρελθόντος. Ποιο είναι το πρόβλημα λοιπόν; Οι ηγέτες διαμορφώνονται μέσα και εξαιτίας των κοινωνικών συνθηκών. Είναι τέκνα της εποχής τους και εκφράζουν αυτό που υπάρχει ως κοινωνικό υπόβαθρο. Αφού αναδειχτούν με αυτό τον τρόπο, αναλαμβάνουν (έτσι τουλάχιστον πρέπει να κάνουν) να οδηγήσουν την κοινωνία που τους διαμόρφωσε λίγο παραπέρα.
Για κάποιο λόγο αυτή η διαδικασία παράγει πλέον προβληματικές καταστάσεις. Οι ηγέτες μοιάζουν κατώτεροι των περιστάσεων, ενώ η πολιτική που τους συνοδεύει ή παράγουν οι ίδιοι δεν έχει τίποτα το σπουδαίο. Δεν λύνει προβλήματα, δεν έχει ως ζητούμενο να εξομαλύνει τις τεράστιες κοινωνικές αντιθέσεις.
Οι σύγχρονοι ηγέτες (οι πολιτικοί σε μια γενικότερη θεώρηση) δεν έχουν δημιουργηθεί μέσα από ιστορικές συνθήκες που τις καθόριζαν οι ιδεολογικές αντιπαραθέσεις και οι απαιτήσεις για κάποιο κοινό καλό. Οι μεγάλοι ηγέτες των προηγούμενων δεκαετιών έζησαν την αντιπαράθεση που σχετιζόταν με τα ιδεολογικοπολιτικά συστήματα. Δεν υπερασπίζονταν υπερδυνάμεις με την κυνική αποδοχή της ισχύος, αλλά προτάσεις, σοσιαλιστικές ή καπιταλιστικές, για έναν καλύτερο κόσμο.
Υπήρξαν παιδιά του Μάη του ’68, των αντιπολεμικών κινημάτων, του βαθέος προβληματισμού, της ιδεολογικής μάχης και της πολιτικής αντιπαράθεσης πάνω σε θέσεις. Ενιωθαν ότι είχαν την ευθύνη για την πορεία του κόσμου. Κλήθηκαν να διαχειριστούν τον μεταπολεμικό κόσμο, την αμφισβήτηση πάγιων αρχών, το ίδιο το μοίρασμα της υφηλίου σε στρατόπεδα. Δημιουργήθηκαν και εξελίχθηκαν μέσα σε αυτές τις συνθήκες, θεωρώντας ότι έχουν ευθύνη. Γι’ αυτό άλλωστε είχαν αποδεχτεί τον ρόλο του ηγέτη. Φυσικά σε όλο αυτό το πλαίσιο που μοιάζει εξιδανικευμένο υπήρχαν και διαφθορά και προσωπικά συμφέροντα και αναιρέσεις του πραγματικού ρόλου του πολιτικού. Τα αρνητικά όμως αυτά στοιχεία δεν ακύρωναν το ποιος είναι ο ιδεατός ρόλος του πολιτικού.
Τι είναι αυτό που συμβαίνει σήμερα; Οι ηγέτες μοιάζουν με λογιστές που πρέπει να διαχειριστούν πρωτόκολλα και κανόνες λογιστηρίου. Διαφημίζουν τα μεγάλα πανεπιστήμια από τα οποία προέρχονται, που δεν τους δίνουν κοινωνικές δεξιότητες και ευαισθησίες, αλλά τους φορούν το κοστούμι του τεχνοκράτη. Το κοινό καλό, που κάποτε ήταν το ζητούμενο έστω και προσχηματικά, δεν έχει θέση στο πολιτικό πλαίσιο που καλούνται να υπηρετήσουν. Οι γιάπηδες ηγέτες του σήμερα μοιάζουν περισσότερο με τους παλιούς Σοβιετικούς γραφειοκράτες που προσπαθούσαν να πιάσουν τα πλάνα τους και λιγότερο με πολιτικά όντα που αλληλεπιδρούν με την κοινωνία.
Κάτω από τα γραφεία τους δεν υπάρχουν ιδεολογικά ευαγγέλια αλλά manual χρηματιστηρίου, κέρδους και κριτήρια βελτίωσης, που δεν έχει όμως ως αποδέκτη την κοινωνία. Φροντίζουν για την ευημερία των αριθμών σε βάρος των ανθρώπων. Δεν έχουν κοινωνική προέλευση αλλά αποτελούν υβρίδια του ασυναισθηματικού τεχνοκράτη χωρίς ουσιαστική μόρφωση. Εχουν την εξειδίκευση της διεκπεραίωσης μέσα από αλγόριθμους και χρήση πληροφοριών που στην πραγματικότητα δεν κατέχουν. Η κοινωνία αποτελεί γι’ αυτούς πεδίο πειραματισμών για κάποιο οικονομικό μοντέλο. Δεν υπηρετούν πραγματικές πολιτικές αντιπαραθέσεις για χάρη της κοινωνίας. Αντιθέτως, εκπροσωπούν καρτελοποιημένα κόμματα με διαφορές σε επίπεδο λεκτικής αντιπαράθεσης και μόνο. Η πολιτική ομοιομορφία τούς επιτρέπει να παραμένουν σε θέσεις εξουσίας χωρίς να απειλούνται.
Ας πάμε όμως σε μια άλλη κατηγορία ηγετών χωρίς δημοφιλία. Ο πόλεμος εναντίον του Ιράν ενεργοποίησε επιχειρήματα περί τυραννικού καθεστώτος των μουλάδων. Οι μουλάδες είναι πράγματι τυραννικοί, αλλά αφενός δεν υπάρχουν μόνο στο Ιράν, αφετέρου δεν είναι η αιτία του πολέμου.[...................................................]
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου