Δευτέρα, Μαρτίου 23, 2026

Είναι οι αστυνομικοί συγγραφείς θεωρητικοί του Κακού;

“Ό,τι θεωρεί Κακό μια εποχή, είναι συνήθως ένα ανεπίκαιρο κατάλοιπο αυτού που άλλοτε θεωρούνταν Κακό” (Νίτσε)

Α.ΦΙΛΟ-ΣΟΦΙΚΑ

Στο έργο του Φρ. Νίτσε «Πέραν του Καλού και του Κακού» ανθρώπινη φύση, ψυχολογία του βάθους, αντινομία αξιών, φυσικά δικαιώματα, ηθική των ηθών εμπλέκονται και διαπλέκονται με την αλήθεια, την ελευθερία της βούλησης, την αναγκαιότητα, τη δύναμη της εξουσίας.

«Είναι η ίδια η ηθική, δεν υπάρχει άλλη» ισχυρίζεται εννοώντας ότι «μέσα μας» θα βρούμε τα όρια του Καλού- Κακού.

Τα ερωτήματα που ο ίδιος θέτει στο «Πέραν του Καλού και του Κακού» παραμένουν ανοικτά.

Από το Κακό πάμε στο Καλό ή αντίστροφα;
Πόσο έτοιμη είναι η σύγχρονη κοινωνία να ταυτοποιήσει το Κακό και να συμφωνήσει στον ηθικό και θεσμικό τρόπο διαχείρισης του; Υπάρχει ηθική συναίνεση;
Η εμπειρία της κοινής ζωής (και μοίρας) συνιστά το βασικό κριτήριο για να διακρίνουμε το Καλό από το Κακό;
Πράγματι δεν υπάρχουν ηθικά φαινόμενα και μόνον ηθική ερμηνεία των φαινομένων;
Ακόμα όμως κι αν ο Θεός είναι «ο πατέρας του Κακού», ο άνθρωπος δεν παραμένει ο ενεργοποιών το Καλό;
Το Καλό και το Κακό δια-θέτουν μόνο σύμβολα;
Το Καλό και το Κακό είναι συμβατικές κατηγορίες;
Υπάρχει δικαίωση του Kαλού ;
Νοείται Καλό χωρίς το Κακό και vice versa δίχως συνάρτηση με τη θεία πρόνοια;
Η ελευθερία του να πράττει κανείς το Καλό ή το Κακό είναι θέμα ανθρώπινης φύσης (και των παθών του) ή συνθηκών;

Το ηθικό Kακό αν προέρχεται από την αυτόνομη βούληση συνδέεται με νοήματα ελευθερίας και με τον τρόπο ύπαρξης και υπαρκτικού αυτοπροσδιορισμού (αυτοελευθερία).

Η ελευθερία ως βάρος ανυπόφορο, θείον δώρον-άδωρον συνεπάγεται το ότι πρέπει μόνοι μας να επιλέγουμε το καλό ή το κακό (μας).

Άξιοι για το Καλό αλλά και άξιοι για το Κακό με ανεπηρέαστη βούληση είμαστε δυνάμει όλοι.

Το Κακό γίνεται κι αυτό το στοιχείο της ουσίας του Ανθρώπου.

Μέσα από τους δρόμους του Κακού συνειδητοποιούμε τα όρια της ελευθερίας μας

Η λειτουργία του «Κακού» ως επιλογή, το μίσος για τον «Άλλον», η εξέγερση-ελευθερία, η απελπισία να «είσαι ο εαυτός σου», δημιουργούν στιγμές προσωρινής ελευθερίας που δίνουν νόημα στην (παράλογη;) ζωή.

Ακόμη και η όσμωση και μέθεξη Καλού-Κακού συνδέεται με τα όρια της ελευθερίας. Το ένα εξηγεί το άλλο, το ένα νομιμοποιεί/αγιοποιεί το άλλο, το ένα διεκδικεί το άλλο, το ένα κυριαρχεί στο άλλο.

Το Κακό ως αντικανονικότητα, ως «ελευθερία με το μέρος του διαβόλου» παρέχει στον άνθρωπο την (ψευδ)αίσθηση του αυτεξούσιου.

Αναρωτιέται κανείς λοιπόν αν το Κακό και το Καλό είναι τελείως διαχωρισμένα ή μήπως το Κακό προετοιμάζει το Καλό και «ελέγχει» τις ελεύθερες επιλογές του ανθρώπου;

Το Καλό και το Κακό είναι ένα, γι΄αυτό και «η ευτυχία μέσα στο Κακό» δεν ταυτίζεται με το αρνητικό πεπρωμένο. Τα συστήματα αξιολογήσεων δεν είναι σταθερά. Η ηθική αίσθηση (moral sens) σχετικοποιείται καθώς οι αξίες της ομάδας δεν ταυτίζονται πάντοτε με την προσωπική ταυτότητα. Κάτω από αυτήν την οπτική δεν (μπορεί να) υπάρχει ένα συνεχές (continuum) ηθικών ή μη-ηθικών συμπεριφορών.

Είναι συνεπώς παράλογο να βλέπουμε το Καλό χωρίς το Κακό γιατί συνδέονται διαλεκτικά.

Η συνύπαρξη του Καλού και του Κακού μέσα στον ίδιο τον άνθρωπο και η επίγνωση αυτού του δυϊσμού επιτείνει την αξία της επιλογής, γιατί τελικά το Κακό και το Καλό συλλειτουργούν, έστω και ως εχθροί. Η όποια κλίμακα του Κακού ή το όποιο ριζικό Κακό (το κακό χάριν του κακού) για τον Ντοστογιέφσκι δεν είναι παρά μια αντεστραμμένη αγάπη[1]

Β.ΑΣΤΥΝΟΜΙΚΟ-ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΑ

Το ερώτημα είναι αν οι παραπάνω πτυχές του Κακού εμ-περιέχονται στη θεωρία της αστυνομικής μυθοπλασίας

Γνωρίζουμε ότι έγκλημα ,ιστορία και πολιτική συνδέονται μέσω της Αστυνομικής Λογοτεχνίας[2].Το ίδιο ισχύει και με τη σύνδεση εγκλήματος κι επιστήμης,ιδίως όταν ο κεντρικός ήρωας σπουδάζει Εγκληματολογία[3]

Σε κάθε περίπτωση η σύνδεση Αστυνομικής Λογοτεχνίας με το Κακό[4]ή με την Αταξία[5]είναι δεδομένη,αφού έχουν ως κοινό παρονομαστή τις παραβάσεις και αποκλίσεις

Ακόμα κι αν η ζωή του ανθρωπίνου είδους ξεκίνησε με τη Βία ή αν οι Δαίμονες είναι πανταχού παρόντες στη Θρησκεία και στη Λαογραφία,οι αστυνομικές περι-γραφές για τη Σκοτεινή Πόλη[6] και τη Σκοτεινή Ψυχή[7]δεν φαίνεται να στοχεύουν στο ν’αποκηρύξουν το Κακό υπέρ του Καλού[8][αλλιώς τί noir θα ήταν;]

Η ανοχή στο Κακό στην αστυνομική μυθοπλασία συχνά παίρνει τη μορφή μιάς ορθολογικής επιλογής για επιβίωση των ‘από κάτω΄’[αντι-δραστικό Κακό][9],δίνοντας την εντύπωση ότι η α[ντι]κοινωνικότητα συνιστά αναπόσπαστο στοιχείο της αντί-στασης

Η υπερπροβολή αυτού του τύπου Κακού και η απουσία του Καλού[10]δεν συνδέεται με την [έστω και αλλοιωμένη]επίσημη εγκληματικότητα[11],αλλά με μία [μόνιμη;] πολιτική κι όχι κοινωνική παθολογία[στην οποία προφανώς συμμετέχουν και οι ‘θετικοί ήρωες’ της πλοκής][12]

Η σύγκρουση εξουσιαζόντων/εξουσιαζομένων δημιουργεί την αίσθηση ότι ο κόσμος δια-χωρίζεται εξαρχής σε καλούς/αθώους και κακούς/ένοχους ανθρώπους,ενώ είναι γνωστό ότι ουδείς γεννιέται ‘κακός’,όπως γνωστή είναι η ρηχότητα της διάπραξης μίας κακής πράξης[13],συχνά και λόγω έλλειψης ενσυναίσθησης ως προς τον προκαλούμενο πόνο,που δεν απο-δεικνύει όμως μία μοιρολατρική αποδοχή σαν πεπρωμένο. Η αστυνομική μυθοπλασία,όταν ακολουθεί τέτοια στερεότυπα[κακός ο δυνατός/καλός ο αδύνατος] , καθίσται κοινότυπη καθώς υιοθετεί κατά συροοή τα ίδια μοτίβα και τα ίδια προφίλ του Κακού[14]

Ακόμα και η εγκληματική περιπλάνηση των κακών[15]δεν δημιουργεί αυτομάτως δικαίωση των βίαιων αντι-δράσεων των καταπιεζόμενων[16],χωρίς κάποια στέρεη μη-ιδεολογική αναφορά ή ηθική βάση

Μπορεί ‘οι βρυκόλακες ν’αγαπάνε τα σκοτάδια’[17] δύσκολα όμως-ακόμα και λογοτεχνική αδεία-θα μπορούσαμε να ταυτίσουμε τους[εξουσιαστικούς] κακούς με κοινωνικά ή πολιτικά βαμπίρ.[.......................................................]