Anthologia Graeca
V
227
ΜΑΚΗΔΟΝΙΟΥ ΥΠΑΤΙΚΟΥ*
Ἡμερίδας τρυγόωσιν ἐτήσιον, οὐδέ τις αὐτῶν
τοὺς ἕλικας, κόπτων βότρυν, ἐπιστρέφεται.
ἀλλὰ σέ, τὴν ῥοδόπηχυν, ἐμῆς ἀνάθημα μερίμνης,
ὑγρὸν ἐνιπλέξας ἅμματι δεσμὸν ἔχω
καὶ τρυγόω τὸν ἔρωτα· καὶ οὐ θέρος, οὐκ ἔαρ ἄλλο
οἶδα μένειν, ὅτι μοι πᾶσα γέμεις χαρίτων.
ὧδε καὶ ἡβήσειας, ὅλον χρόνον· εἰ δέ τις ἔλθῃ
λοξὸς ἕλιξ ῥυτίδων, τλήσομαι ὡς φιλέων.
ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ
(Gerontakos)
Τρυγούν κάθε χρονιά τ' αμπέλια, μα κανείς ,
καθώς κόβει τα τσαμπιά ,
δεν αξιώνει μια ματιά για τα ελικοβλάσταρα
.
Εγώ όμως εσένα, ροδόχερη, στολίδι μου μονάκριβο,
σαν κλήμα σε τυλίγω τρυφερά στην αγκαλιά μου
και τρυγώ τον έρωτά σου κρατώντας σε σφιχτά.
Αβάσταχτη για με η προσμονή του τρύγου
ενός θέρους ή μιας άνοιξης άλλης γυναίκας ,
αφού εσύ όλες τις χάρες μου προσφέρεις .
Να ανθίζεις πάντα (αγαπημένη)!Κι αν κάποτε εμφανιστεί
ο έλικας των ρυτίδων (στα ματάκια σου) ,
εγώ θα το αντέξω, αφού σε αγαπώ.
_____________
*Μακεδόνιος (Εγκυκλοπαίδεια Μείζονος Ελληνισμού)
Γκούσταφ Κλιμτ, "Το Φιλί" (190071908)
ΕΡΩΣ ΑΕΝΑΟΣ ΤΡΥΓΟΣ
Ο
βλαστός της αμπέλου (κληματίδα) με σταφύλια και φύλλα συχνά συνδέεται
με τη ελληνορωμαϊκή διακοσμητική γλυπτική , αλλά και πέρασε ως οικείο μοτίβο στη χριστιανική θεολογία, συμβολίζοντας τον Χριστό («εγώ ειμί η
άμπελος») και τη Θεία Ευχαριστία.
Εμφανίζεται ως ανάγλυφος ελισσόμενος βλαστός που περιελίσσεται γύρω από το σώμα του κιονόκρανου ή ενσωματώνεται στη διακόσμηση του «κανίστρου» (καλαθιού) του κιονόκρανου.
Συχνά συνδυάζεται με άλλα φυτικά κοσμήματα, ημιανθέμια, ή πτηνά, προσφέροντας έναν πλούσιο, φυσιοκρατικό διάκοσμο.
Το επίγραμμα που αναρτούμε είναι ένα χαρακτηριστικό δείγμα της ερωτικής ποίησης της ύστερης αρχαιότητας, όπου η φύση και οι καθημερινές ασχολίες γίνονται αφορμή για εκφραστικές μεταφορές σε άλλα πεδία της ζωής , κυρίως όμως στον Έρωτα.
Η κεντρική εικόνα του ποιήματος είναι ο τρύγος. Οι άλλοι άνθρωποι (οι γεωργοί) τρυγούν τα σταφύλια, μια φυσική, ετήσια διαδικασία. Ο ποιητής, ωστόσο, αντιπαραβάλλει τον εαυτό του ως τον τυχερό που «τρυγά» τον έρωτα. Η αγαπημένη του παρομοιάζεται με κλήμα αμπελιού, το οποίο εκείνος «δένει» και «κρατά» κοντά του. Αυτή η πράξη δεν είναι εποχιακή αλλά διαρκής.
Για τους άλλους άλλους ανθρώπους η φύση έχει κύκλους (θέρος, έαρ). Για τον ποιητή όμως η αγαπημένη του είναι μια αέναη πηγή ομορφιάς και γοητείας («πᾶσα γέμεις χαρίτων»), καταργώντας τους χρονικούς κύκλους. Δεν χρειάζεται να περιμένει άλλες ευκαιρίες για να «τρυγήσει» άλλες γυναίκες, ώριμες ή νέες, γιατί το αμπέλι της ερωμένης του είναι συνέχεια σε ώρα συγκομιδής .
Το τελευταίο δίστιχο του επιγράμματος είναι συγκινητικό και βαθιά ανθρώπινο. Ο ποιητής δεν μένει μόνο στην τωρινή ομορφιά. Απευθύνεται στη «ροδόπηχη» αγαπημένη του, εκφράζοντας την ευχή να παραμείνει νέα και όμορφη ανέγγιχτη από το Χρόνο («ὧδε καὶ ἡβήσειας, ὅλον χρόνον»). Ωστόσο, είναι ρεαλιστής. Γνωρίζει ότι ο χρόνος δεν αφήνει περιθώρια διαρκούς θάλλους , αλλά αφήνει τα αποτυπώματά του στο κορμί του ανθρώπου , σημάδια, που τα παρομοιάζει με «λοξούς έλικες» (τις ρυτίδες, σαν έλικες κληματόβεργας). Η μεγαλύτερη, όμως, απόδειξη της αγάπης του είναι ότι υπόσχεται να αντέξει τη φθορά του Χρόνου πάνω στο πρόσωπο της αγαπημένης του και να συνεχίσει να αγαπά («τλήσομαι ὡς φιλέων»).
Το ποίημα ξεκινά με μια τολμηρή ερωτική μεταφορά (το δέσιμο και το
τρύγημα του έρωτα) και καταλήγει σε έναν ύμνο για τη διαχρονική αγάπη,
που αντέχει στο πέρασμα του χρόνου και στην αλλοίωση της ομορφιάς.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου