Τι διαβάζουμε τώρα; Έξι μουσικές (αυτο)βιογραφίες

Έξι σημαντικές προσωπικότητες από τον χώρο της μουσικής (αυτο)βιογραφούνται και αποκαλύπτουν τις προσωπικές τους διαδρομές, μέσα από τις εκάστοτε κοινωνικές συνθήκες, προς τη δημιουργία του έργου τους.
Επιλογή-παρουσίαση: Κώστας Αγοραστός
Πολλοί είναι αυτοί που υποστηρίζουν πως όλα όσα χρειάζεται να γνωρίζουμε για έναν καλλιτέχνη, βρίσκονται μέσα στο έργο του. Αρκεί μια προσεκτική «ανάγνωση» κι εκεί θα βρούμε πολλά κομμάτια από το ψηφιδωτό της προσωπικότητας του εκάστοτε δημιουργού.
Αυτός είναι και ο τρόπος που έχουν αναπτυχθεί και τα έξι βιβλία που παρουσιάζουμε. Πέντε μουσικοί και ένας στιχουργός –κάποιες φορές με αφήγηση σε πρώτο πρόσωπο και κάποιες άλλες μέσα από τα μάτια του βιογράφου– ανασυνθέτουν τα χρόνια του βίου τους, μέσα από τα έργα τους, τα κείμενα και τους προβληματισμούς τους γύρω από τη δουλειά τους, για να περάσουν στις στιγμές της δημιουργίας αλλά και στους ανθρώπους με τους οποίους συνδημιούργησαν αλλά και συμπορεύτηκαν.
Θανάσης Γκαϊφύλλιας, Ατέλειωτη εκδρομή – Η ζωή, το έργο, οι στίχοι, τα κείμενα (Επιμ. Ηρακλής Οικονόμου), εκδ. Μετρονόμος
Το κέντρο, και οι μεγάλες δισκογραφικές εταιρείες, βρισκόταν πάντα στην Αθήνα. Ο Θανάσης Γκαϊφύλλιας μεγάλωσε στην Κομοτηνή. Ύστερα από κάποια χρόνια διαμονής στην πρωτεύουσα, επέστρεψε στη Θράκη κάπου στα τριάντα του, και από τότε δεν έφυγε ποτέ για να εγκατασταθεί σε άλλον τόπο. Τη ζωή και τη διαδρομή του, από τα πρώτα χρόνια μέχρι σήμερα, παρακολουθεί η έκδοση Θανάσης Γκαϊφύλλιας – Ατέλειωτη εκδρομή. Η ζωή, το έργο, οι στίχοι, τα κείμενα (επιμ. Ηρακλής Οικονόμου, εκδ. Μετρονόμος).
Ο πυρήνας του βιβλίου είναι μια εκτενής αυτοβιογραφική αφήγηση που έδωσε ο Γκαϊφύλλιας στη ραδιοφωνική παραγωγό Έλενα Διάκου για το Δεύτερο Πρόγραμμα και εδώ δημοσιεύεται για πρώτη φορά σε γραπτή μορφή. Ο ίδιος ανατρέχει στη ζωή του, στις επιλογές και στις αναζητήσεις του, στις στιγμές που τον σημάδεψαν. Στο πρώτο του σαρανταπεντάρι, το 1968, με τέσσερα δικά του τραγούδια. Στον χειμώνα του 1970, όταν μετά το στρατιωτικό ανέβηκε στην Αθήνα. Τα βράδια τραγουδούσε στις «Εσπερίδες» του Γιάννη Αργύρη και τις μέρες δούλευε σε εργοστάσια, σε διυλιστήρια, στο λιμάνι. Στο «Ωτοστόπ» του 1971, τον πρώτο του μεγάλο δίσκο.
Παράλληλα με την αφήγηση ο αναγνώστης συναντά πλήθος κειμένων του ίδιου του Γκαϊφύλλια: σημειώματα, σκέψεις, παρεμβάσεις. Είναι γραπτά που φανερώνουν τον προσωπικό του τρόπο να βλέπει την τέχνη, την κοινωνία και τη ζωή. Ανάμεσά τους κι ένα απρόσμενο τεκμήριο, ένα δικό του σενάριο για παράσταση Καραγκιόζη.
Ξεχωριστή θέση στον τόμο έχουν οι στίχοι όλων των τραγουδιών του. Συγκεντρωμένοι εδώ μας επιτρέπουν να παρακολουθήσουμε μια σημαντική πλευρά της δημιουργικής του γραφής.
Το βιβλίο συμπληρώνεται από κείμενα ανθρώπων που τον γνώρισαν, συνεργάστηκαν μαζί του ή παρακολούθησαν από κοντά τη διαδρομή του, και που φωτίζουν όψεις του χαρακτήρα και της πορείας του. Γράφουν οι Θέμης Ανδρεάδης, Γιώργος Ανδρέου, Έφη Γεωργοπούλου, Χαράλαμπος Κατσιμίγας, Τάκης Κεραμέας, Μανώλης Κοττάκης, Δημήτρης Κωστούλας, Κώστας Λειβαδάς, Γιώργος Β. Μονεμβασίτης, Γιάννης Πανούσης, Θανάσης Παπακώστας, Θέμης Ροδαμίτης, Λία Τζιαμπάζη, Φώντας Τρούσας και Γιώργος Φραντζολάς.
Στο κέντρο όλων βρίσκεται φυσικά η «Ατέλειωτη εκδρομή». Ο δίσκος κυκλοφόρησε το 1975 από τη Minos, σε παραγωγή του Αχιλλέα Θεοφίλου. Ήταν ο πρώτος ουσιαστικά προσωπικός του δίσκος κι ένας από τους σημαντικότερους σταθμούς της διαδρομής του. Τα τραγούδια είχαν ήδη δοκιμαστεί ζωντανά στα χρόνια της χούντας. Στο βινύλιο βρήκαν θέση ποιήματα του Μάνου Ελευθερίου, οι φωνές της Μαρίζας Κωχ και της Νατάσσας Γερασιμίδου και η λύρα του Νίκου Ξυλούρη. Μπήκε και η «Πρέβεζα» του Καρυωτάκη σε μουσική Γιάννη Γλέζου, που η λογοκρισία της δικτατορίας είχε κόψει. Για εξώφυλλο δεν χρησιμοποιήθηκε τελικά ο πίνακας που είχε παραγγελθεί. Μπήκε η φωτογραφία ενός ζευγαριού φθαρμένες μπότες, που ο Γκαϊφύλλιας είχε αγοράσει στο Μοναστηράκι.
Τα τραγούδια, οι συνεργασίες, οι προσωπικές του αναζητήσεις και η πολύχρονη παρουσία του στη μουσική και την πολιτιστική ζωή της Θράκης, το δισκοπωλείο «Το Κύτταρο» στην Κομοτηνή, οι εκπομπές του στον ραδιοσταθμό της ΕΡΤ Κομοτηνής, οι μελοποιήσεις στίχων δημιουργών από τη Θράκη: Όλα αυτά συνθέτουν το πολύπλευρο πορτρέτο του καλλιτέχνη, σε έναν τόμο-παρακαταθήκη για την οικογένεια, τα εγγόνια του και όσους αγάπησαν την τέχνη του.
ΑΚΟΥΣΤΕ ΟΛΑ ΤΑ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ ΤΟΥ ΔΙΣΚΟΥ
Κώστας Μουντάκης, Αναδρομή – Επετειακή έκδοση για τα 100 χρόνια από τη γέννησή του (1926-2026), εκδ. Μετρονόμος
Στις 10 Φεβρουαρίου 1926 γεννήθηκε στον Μυλοπόταμο του Ρεθύμνου ο Κώστας Μουντάκης και φέτος συμπληρώνονται εκατό χρόνια από τη γέννησή του˙ με αυτή την αφορμή κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Μετρονόμος το βιβλίο Κώστας Μουντάκης – Αναδρομή.
Ένα τετράδιο, μια χειρόγραφη αυτοβιογραφία ξεχασμένη στο πατάρι ενός εξοχικού σπιτιού στο Σταυρωμένο της Κρήτης, στάθηκε η αφορμή να έρθουν στο φως άγνωστες πλευρές της ζωής του Κώστα Μουντάκη. Το τετράδιο εντόπισε ο γιος του, Μάνος Μουντάκης, ο οποίος σημειώνει στον πρόλογο του βιβλίου: «Η τύχη βοήθησε και βρήκα στο πατάρι του εξοχικού μας σπιτιού, στο Σταυρωμένο, ένα τετράδιο που ο ίδιος ο Μουντόκωστας, με δικά του γράμματα εξιστορούσε την πορεία της ζωής του, την παιδική, νεανική και εφηβική του ηλικία, άγνωστη για τον περισσότερο κόσμο. Πορεία μιας ζωής που δεν ήταν καθόλου εύκολη και τρυφερή, αλλά γεμάτη βάσανα, φτώχεια, πίκρα και καθημερινό αγώνα επιβίωσης. Ήταν τεράστια η έκπληξή μου γιατί αφενός αγνοούσα την ύπαρξη του τετραδίου, αφετέρου δεν γνώριζα αυτά που εξιστορούσε ο πατέρας μου με τόσες λεπτομέρειες».
Ξεχωριστή θέση στην αυτοβιογραφία καταλαμβάνει η προσπάθειά του να καθιερώσει τη συστηματική διδασκαλία της κρητικής λύρας. Ο Μουντάκης δεν περιορίστηκε στη διάδοση της μουσικής του μέσα από τους δίσκους και τις εμφανίσεις του. Το 1979 ξεκίνησε να διδάσκει στο Ωδείο Απόλλων του Ηρακλείου, για να ακολουθήσουν το Ρέθυμνο, τα Χανιά, ο Άγιος Νικόλαος και, το 1985, η Αθήνα. Επιδίωξή του ήταν η κρητική παραδοσιακή μουσική να αποκτήσει μια οργανωμένη εκπαιδευτική υπόσταση, χωρίς να απολέσει τον βιωματικό της χαρακτήρα.
Η έκδοση εμπλουτίζεται με επιλεγμένες φωτογραφίες από τη ζωή και το έργο του, που λειτουργούν ως οπτική συνέχεια της αφήγησης. Το τετράδιο γράφτηκε περίπου έξι χρόνια πριν από τον θάνατό του. Ο Μουντάκης έφυγε στις 31 Ιανουαρίου 1991, λίγες μέρες πριν κλείσει τα 65.
Θάνος Κανούσης, Άνθρωπε, αγάπα – Η βιογραφία του Κώστα Τουρνά, εκδ. Οξύ
Στις αρχές της δεκαετίας του 1970, το ελληνικό τραγούδι αναζητούσε νέους τρόπους έκφρασης και μια ολόκληρη γενιά έβρισκε την αγάπη σε κάθε μορφή τέχνης. Οι Poll (Κώστας Τουρνάς, Ρόμπερτ Ουίλιαμς, Σταύρος Λογαρίδης και Κώστας Παπαϊωάννου), με ήχο και μουσική πρόταση που διέφεραν αισθητά από όσα κυριαρχούσαν εκείνη την εποχή, έγιναν ένα από τα δημοφιλέστερα συγκροτήματα της ελληνικής ποπ και ροκ σκηνής.
Η ιστορία των Poll υπήρξε σύντομη, η επίδρασή τους όμως ξεπέρασε κατά πολύ τη διάρκεια της παρουσίας τους. Για τον Τουρνά, μάλιστα, η διάλυση του συγκροτήματος αποτέλεσε την αφετηρία μιας μακράς προσωπικής πορείας, που ξεκίνησε με τα «Απέραντα χωράφια», ένα φιλόδοξο μουσικό έργο μεγάλης διάρκειας, στο οποίο συναντήθηκαν η ροκ αισθητική με την ενορχηστρωτική γλώσσα της συμφωνικής μουσικής. Ακολούθησαν τα «Αστρόνειρα», οι «Κυρίες και κύριοι» και μια σειρά δίσκων που ανέδειξαν την ικανότητά του να κινείται ανάμεσα σε διαφορετικά μουσικά είδη, χωρίς να εγκαταλείπει τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της γραφής του.
Αυτήν τη διαδρομή, που εκτείνεται σε περισσότερες από πέντε δεκαετίες, ανασυνθέτει ο συγγραφέας και παραγωγός Θάνος Κανούσης στη βιογραφία Άνθρωπε Αγάπα (εκδ. Οξύ). Με αφετηρία τις αφηγήσεις του ίδιου του Τουρνά, προσωπικές μνήμες, άγνωστα περιστατικά και μαρτυρίες συνεργατών και φίλων του, παρακολουθεί την εξέλιξη ενός τραγουδοποιού που γνώρισε την επιτυχία από πολύ νωρίς, αλλά χρειάστηκε επανειλημμένα να αναμετρηθεί με τις μεταβολές της μουσικής βιομηχανίας και τις προσωπικές του δυσκολίες.
Στην έκδοση περιλαμβάνονται επίσης μαρτυρίες καλλιτεχνών όπως ο Φίλιππος Πλιάτσικας, η Καίτη Γαρμπή, ο Διονύσης Τσακνής, ο Χρήστος Δάντης και ο Γιάννης Ζουγανέλης, καθώς και αναλυτική δισκογραφία.
Γιώργος Ξεπαπαδάκος, Τσάντας – Χαράλαμπος Βασιλειάδης, Ο πρώτος επαγγελματίας στιχουργός, εκδ. Μετρονόμος[.....................................]



Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου