Ποιος ελέγχει τα πιο ευαίσθητα δεδομένα των Ελλήνων πολιτών;
Κρίσιμες δημόσιες υπηρεσίες και ευαίσθητα δεδομένα πολιτών φιλοξενούνται πλέον σε υποδομές μεγάλων τεχνολογικών εταιρειών, με τη Microsoft να αποτελεί βασικό πάροχο. Ωστόσο, οι μελέτες που θα έπρεπε να έχουν προηγηθεί για την αξιολόγηση της ευαισθησίας των δεδομένων και των απαιτούμενων μέτρων ασφαλείας παραμένουν σε εκκρεμότητα. Το Solomon εξετάζει τη μετάβαση του ελληνικού Δημοσίου από τις δικές του ψηφιακές υποδομές στην εξάρτηση από ιδιωτικούς παρόχους, το κόστος της και το ποιος ελέγχει τελικά τα δεδομένα των πολιτών.
Κάποια θέματα μπορεί αρχικά να φαίνονται περίπλοκα, όμως με μια απλή εξήγηση μπορούν να γίνουν πολύ πιο κατανοητά. Ένα τέτοιο θέμα είναι και η ιστορία της ψηφιοποίησης στην Ελλάδα.
Σήμερα, οι περισσότεροι γνωρίζουμε και χρησιμοποιούμε τις υπηρεσίες του gov.gr, καθώς και άλλες ψηφιακές εφαρμογές του Δημοσίου, οι οποίες έχουν κάνει τη ζωή μας πιο εύκολη. Ωστόσο, έχουμε αναρωτηθεί ποτέ τι συμβαίνει πίσω από αυτές τις εφαρμογές; Πώς λειτουργούν; Πού αποθηκεύονται τα προσωπικά δεδομένα και οι πληροφορίες που καταχωρούμε; Ποιες εταιρείες είναι υπεύθυνες για τη διαχείριση και την ασφάλεια αυτών των δεδομένων;
Ιδιωτικές εταιρείες vs δημόσιος έλεγχος
Κάθε φορά που εκδίδουμε ένα πιστοποιητικό από το gov.gr ή λαμβάνουμε μια ηλεκτρονική συνταγή, τα δεδομένα μας καταλήγουν σε κάποιο cloud. Πού βρίσκεται αυτό; Και πόσο ασφαλή είναι τα δεδομένα μας;
Στη νέα μας έρευνα, ρωτήσαμε ακριβώς αυτό. Και αυτό που βρήκαμε είναι μια σιωπηλή μετάβαση: όλο και περισσότερες κρίσιμες υπηρεσίες του ελληνικού Δημοσίου — μαζί με ευαίσθητα δεδομένα εκατομμυρίων πολιτών — φιλοξενούνται πλέον στις υποδομές μεγάλων τεχνολογικών κολοσσών, με βασικό πάροχο τη Microsoft.
But At What Cost?
Το 2023, η ελληνική κυβέρνηση υπέγραψε σύμβαση με τη Microsoft για την παροχή υπηρεσιών που σχετίζονται με το G-Cloud. Πρόκειται για την υποδομή όπου αποθηκεύονται και φιλοξενούνται τα δεδομένα εκατοντάδων πληροφοριακών συστημάτων και υπηρεσιών, τα οποία χρησιμοποιούν περισσότεροι από 200 δημόσιοι φορείς και υπουργεία.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που εξέτασε το Solomon, η αρχική αξία της σύμβασης ανερχόταν σε 87,7 εκατ. ευρώ. Ωστόσο, μέσα από διαδοχικές τροποποιήσεις, το συνολικό κόστος αυξήθηκε κατά περίπου 50% σε σχέση με την αρχική αξία. Η αύξηση αυτή δεν προέκυψε από την προκήρυξη νέου διαγωνισμού, αλλά μέσω τροποποιήσεων της ήδη υπάρχουσας σύμβασης.
Ένα ακόμη σημαντικό εύρημα της έρευνάς μας αφορά τις προβλέψεις του νόμου του 2020 για την ψηφιοποίηση της χώρας. Σύμφωνα με αυτόν, πριν από τη μεταφορά δεδομένων στο cloud, θα πρέπει να έχει προηγηθεί μελέτη που να αξιολογεί τον βαθμό ευαισθησίας τους και να καθορίζει τα απαραίτητα μέτρα προστασίας τους.
Στην πράξη, ωστόσο, η διαδικασία ακολουθήθηκε αντίστροφα: τα πληροφοριακά συστήματα μεταφέρθηκαν πρώτα στο cloud, ενώ οι προβλεπόμενες μελέτες παραμένουν σε εκκρεμότητα μέχρι σήμερα. Μάλιστα, η σχετική σύμβαση για την εκπόνησή τους υπογράφηκε μόλις το καλοκαίρι του 2026, περίπου τρία χρόνια μετά την προβλεπόμενη από τον νόμο προθεσμία.
Πριν από 15 χρόνια, το ελληνικό κράτος έχτιζε τις δικές του ψηφιακές υποδομές, με ανοιχτό λογισμικό και δικούς του μηχανικούς. Σήμερα πληρώνει ενοίκιο σε μεγάλες αμερικανικές εταιρείες — και όταν ρωτήσαμε το υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης αν υπάρχει σχέδιο εξόδου προς εναλλακτικό πάροχο, δεν λάβαμε συγκεκριμένη απάντηση.
|
|
Τα ερωτήματα της έρευνάς μας βρίσκονται στο επίκεντρο της ημερίδας «Θαυμαστός ψηφιακός κόσμος: Ερωτήματα για τη νέα πραγματικότητα»: Ποιος αποφασίζει για τις τεχνολογίες που χρησιμοποιούμε καθημερινά; Πώς προστατεύονται τα προσωπικά μας δεδομένα; Και τι σημαίνει για τη δημοκρατία η εξάρτηση του Δημοσίου από μεγάλες τεχνολογικές εταιρείες;
🗓️ Παρασκευή 13 Νοεμβρίου 2026 | 14:00–19:00
📍 Goethe-Institut Athen, Ομήρου 14-16, Αθήνα
🏛️ Διοργάνωση: Heinrich-Böll-Stiftung Θεσσαλονίκης – Ελλάδα
Θα συμμετάσχω στο session των 14:00–15:30, με τίτλο «Ελλάδα: πέρα από το success story της ψηφιοποίησης». Έλα να τα πούμε από κοντά.
👀 Στις 18:00 θα μιλήσει η Meredith Whittaker, η πρόεδρος του Signal που λογικά όλο και κάτι θα ξέρει για το πώς διατηρούνται ασφαλή τα δεδομένα και οι επικοινωνίες μας.
|
|
|
Πριν φύγεις, θέλω να σου ζητήσω κάτι ακόμη: και για σήμερα παραμένει ανοιχτό το κάλεσμά μας για να στηρίξεις τη δημοσιογραφική μας έρευνα για τα data centers. Αν έχεις ήδη συνεισφέρει, σε ευχαριστούμε από καρδιάς! Κάθε συνεισφορά, όσο μικρή κι αν είναι, κάνει τη διαφορά.
Αν δεν το έχεις κάνει ακόμη, στήριξέ μας σήμερα!
|
|
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου