Από τον Παρθενώνα και την Κνωσό στην πολυκατοικία: Τι είδαμε στην έκθεση «Αρχιτεκτονική στην Ελλάδα»
«Η αρχιτεκτονική είναι πολύ σοβαρή υπόθεση για να μην αντιμετωπίζεται ως τέτοια», λέει στο ΒΗΜΑ ο αρχιτέκτονας και καθηγητής Σταύρος Αλιφραγκής. «Εδώ και αρκετές δεκαετίες ο δημόσιος λόγος για την αρχιτεκτονική, για την παρουσία της και για τον ρόλο της στη συγκρότηση των κοινοτήτων έχει υποχωρήσει. Εμείς, στο συντεχνιακό μας περιβάλλον, συντηρούμε αυτόν τον διάλογο με συνέδρια και πρωτοβουλίες, όμως ο ανοιχτός και ευρύς διάλογος που εμπλέκει όλη την κοινωνία στα ζητήματα του χώρου, της πόλης και της αρχιτεκτονικής απουσιάζει».
Η έκθεση «Αρχιτεκτονική στην Ελλάδα – Η Μυστηριακή Γλώσσα του Σχήματος», που παρουσιάζεται έως τις 17 Ιανουαρίου στο πρώην Δημόσιο Καπνεργοστάσιο, μια διοργάνωση του Citylab και του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδας, με την αρωγή της Βουλής των Ελλήνων, και την επιμέλεια των Σταύρου Αλιφραγκή, αναπληρωτή καθηγητή Πανεπιστημίου Δυτικής Αττικής, Μανόλη Κορρέ, ομότιλου καθηγητή ΕΜΠ και μέλους της Ακαδημίας Αθηνών, Παναγιώτη Πάγκαλου, καθηγητή Πανεπιστημίου Δυτικής και Δημήτρη Φιλιππίδη, ομότιμου καθηγητή ΕΜΠ, είναι «μια υπενθύμιση αυτής της διαρκούς ανάγκης».
Η αρχιτεκτονική δεν αφορά μόνο τους ειδικούς, αλλά τον τόπο, την πόλη, την κατοίκηση, όσα συνθέτουν το παρελθόν μας και όσα χτίζουμε σήμερα.
Στους σύγχρονους αστικούς πόλους που μεταλλάσσονται με ταχείς ρυθμούς κατά τις επιταγές της εποχής, το ερώτημα για τη θέση, το παρόν και το μέλλον της αρχιτεκτονικής στον ελλαδικό χώρο, επιμένει.
«Ελπίζουμε ότι, με την ανοιχτότητα με την οποία παρουσιάζουμε την αρχιτεκτονική, καλούμε τους πολίτες να προβληματιστούν για τις ετερόκλητες παραδόσεις που συνυπάρχουν εδώ και για όσα αυτές προσφέρουν στη συγκρότηση της κοινότητας σήμερα», σημειώνει ο κ. Αλιφραγκής.
Υπάρχει όμως και ένας δεύτερος λόγος βεβαίως, που οργανώνεται σε αυτή τη χρονική συγκυρία η έκθεση: το προσωπικό όραμα του Παναγιώτη Πάγκαλου προκειμένου να εδραιωθεί η συζήτηση για ένα Μουσείο αφιερωμένο στην αρχιτεκτονική. «Ένα τέτοιο Μουσείο θα μπορούσε αφενός να διαφυλάσσει και να εκθέτει αρχεία αρχιτεκτόνων, αφετέρου να γίνει αφορμή για έρευνα και εφαλτήριο μιας πιο σταθερής, συστηματικής επικοινωνίας με την κοινότητα και την πόλη».
Η έκθεση για την αρχιτεκτονική ως κινηματογραφική διαδρομή
Η πρώτη στάση της έκθεσης είναι ο διάλογος της αρχιτεκτονικής με τις τέχνες ως μια υπόκλιση στην ικανοτητά της να μορφοποιεί και να νοηματοδοτεί την ύλη. Στους διαδρόμους έξω από τις τρεις κύριες αίθουσες και στα δωμάτια προβολών του πρώτου ορόφου, ξετυλίγεται ένα εντυπωσιακό εικαστικό σύμπαν όπου η αρχιτεκτονική συνδιαλέγεται με τη ζωγραφική, τη γλυπτική, τη φωτογραφία, τη μουσική, την εγκατάσταση και τα οπτικοακουστικά μέσα, μέσα από έργα των Άγγελου Αντωνόπουλου, Κωστή Βελώνη, Νίκου Καμπιανάκη, Μανούσου Μανουσάκη, Μιχάλη Μανουσάκη, Νίκου Ξανθούλη, Μαρίας Σχινά, Παναγιώτη Τανιμανίδη και Βάνας Ξένου.
EΛEYΣIΣ II (2007-2008) Γλυπτική εγκατάσταση 26 Oρειχάλκινα γλυπτά (Φέρονται σε τραπέζια) από επεξεργασμένη μαύρη λαμαρίνα. 1260 X 120 X 60 cm/ Photo by Julie Georgantidou
Ο Νίκος Ξανθούλης έχει επιμεληθεί το ηχοτοπίο, ενώ οι εικαστικές παρουσίες αξιοποιούν τις φθαρμένες επιφάνειες του κτιρίου ως ενεργό φόντο. Αυτό βοηθά να καταλάβει κανείς την αρχιτεκτονική όχι μόνο ως «τέχνη του δομείν», αλλά ως πεδίο που μοιράζεται με τη μουσική τον ρυθμό και την παύση, με τη γλυπτική την ύλη και τον όγκο, με τη ζωγραφική το φως και την προοπτική.
Το Εκστατικό Βουνό_Ζήσης Κοτιώνης Photo by Houlaki Studio x Design Ambassador
Η έκθεση εν προκειμένω δεν ακολουθεί την ασφαλή λύση μιας χρονολογικής διαδρομής από την αρχαιότητα έως σήμερα. Αντίθετα, η ματιά είναι «κινηματογραφική» ακολουθώντας τη ματιά ενός σύγχρονου πολίτη στην καθημερινότητά του. Η φιλοδοξία είναι μεγάλη: να ενσωματώσει, χωρίς να ισοπεδώσει τις διαφορές, μια μακρά διαδρομή της αρχιτεκτονικής στην Ελλάδα, από την προϊστορία έως τον 21ο αιώνα.
Το πρώτο πράγμα που αντιλαμβάνεται κανείς στην περιήγηση είναι ο χώρος. Οι τρεις διαδοχικές μεγάλες αίθουσες στη δυτική πλευρά του κτιρίου συνδέονται από έναν διάδρομο περίπου εκατό μέτρων. Εκεί οργανώνεται η κεντρική γραμμή της έκθεσης: 37 «Αυτόνομα Εκθέματα», ελεύθερες κατασκευές που λειτουργούν σαν μια χρονολογική ραχοκοκαλιά. Στα πλάγια αναπτύσσονται επτά θεματικές ενότητες και 26 «Ροές», με φωτογραφίες, σχέδια, άρθρα, αρχειακό υλικό και εικόνες από την καθημερινή ζωή της πόλης.
Όψεις της έκθεσης Αρχιτεκτονική στην Ελλάδα Photo by Julie Georgantidou.
Η δομή αυτή εξηγεί και τον τίτλο, δανεισμένο από τη σκέψη του Δημήτρη Πικιώνη για τη «μυστηριακή γλώσσα του σχήματος»: η μορφή δεν είναι ουδέτερη, κουβαλάει χρόνο, χρήση, μνήμη, τεχνική και τα ίχνη όσων τη διαμόρφωσαν. Οι επιμελητές απορρίπτουν το κλειστό, εθνικό αφήγημα όπου όλα οδηγούν ομαλά από το ένα στάδιο στο επόμενο. Αφήνουν τη βυζαντινή, την οθωμανική, τη βενετική και τη νεοκλασική εμπειρία να συνυπάρχουν, μαζί με τον μοντερνισμό, την ανώνυμη κατοικία, τα τουριστικά κτίρια, τα τεχνικά έργα και τις φωτογραφίες μιας πόλης φθαρμένης, θορυβώδους, συχνά ανολοκλήρωτης.
Το κτίριο του Καπνεργοστασίου, με το βιομηχανικό του παρελθόν και τις μεγάλες, διαδοχικές αίθουσες, αντιστέκεται στην ιδέα ενός ουδέτερου «λευκού κύβου». Οι κεντρικές αμφίπλευρες κατασκευές αφήνουν το βλέμμα να περνά προς τις επιμήκεις επιφάνειες των πλευρικών κλιτών. Έτσι, το αυστηρότερο υλικό των αυτόνομων εκθεμάτων δεν ακυρώνει τη φευγαλέα εμπειρία των ροών. Ο επισκέπτης μπορεί να ακολουθήσει την πορεία που του προτείνεται ή να σταθεί σε μια γειτνίαση που τον τραβά: ένα αρχιτεκτονικό σχέδιο δίπλα σε μια πρόχειρη φωτογραφία, ένα μνημείο απέναντι σε μια όψη δρόμου, μια επιστημονική τεκμηρίωση πλάι σε ένα σύγχρονο έργο τέχνης.
Όψεις της έκθεσης Αρχιτεκτονική στην Ελλάδα Photo by Julie Georgantidou.
Προϊστορία και αρχαιότητα – Κνωσός και Ηρώδειο[........................................................]
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου