- Στον καθένα αυτό που του αξίζει – Λεονάρντο Σάσα (1966)
Μετάφραση: Ανταίος Χρυσοστομίδης
Εκδόσεις Καστανιώτη (1999)
σελ. 163
Ο Λεονάρντο Σάσα(1921-1989)
, πολιτικός, συγγραφέας, δημοσιογράφος, ποιητής και σκηνοθέτης, θεωρείται μία από τις σημαντικότερες προσωπικότητες του 20ού αιώνα στην Ιταλία. Με τα μυθιστορήματά του τη δεκαετία του ’60 ανέδειξε ένα νέο πολιτικό λογοτεχνικό είδος με αστυνομική πλοκή και θέματα εμπνευσμένα από τη δράση της τοπικής μαφίας, εγκαινιάζοντας τη νέα εποχή του σύγχρονου ιταλικού αστυνομικού αφηγήματος.
Με το έργο του δε επηρέασε πολλούς μεταγενέστερους συγγραφείς του μεσογειακού νουάρ· ο σπουδαίος Γάλλος Ζαν Κλωντ Ιζζό θεωρούσε τον εαυτό του μαθητή του Λεονάρντο Σάσα.
Η ιστορία του βιβλίου διαδραματίζεται σε ένα σικελικό χωριό. Ο φαρμακοποιός Μάννο λαμβάνει ένα απειλητικό ανώνυμο γράμμα και λίγες μέρες μετά βρίσκεται δολοφονημένος μαζί με τον φίλο του γιατρό Ροσίο, με τον οποίο πήγε για κυνήγι.
Ο προσηνής νεαρός καθηγητής
Λαουράνα, ορμώμενος από τον ανομολόγητο ερωτά του για τη Λουΐζα, τη χήρα
του γιατρού, 
προσπαθεί να εξιχνιάσει το έγκλημα και, με την άγνοια του
κινδύνου που πυροδοτεί η αφέλειά του, συζητά με υψηλά ιστάμενα πρόσωπα
της τοπικής κοινωνίας για την πορεία των ερευνών του.
Ένα πολιτικο-κοινωνικό νουάρ αστυνομικής αφορμής, με έξυπνη πλοκή και υποδόριο χιούμορ, όπου ο συγγραφέας είναι ο πρώτος που τολμά να μιλήσει ανοιχτά για τη διαπλοκή κράτους, Εκκλησίας και μαφίας.
«Διάβασα το
αστυνομικό σου μυθιστόρημα, που δεν είναι αστυνομικό, με το ίδιο πάθος
που διαβάζονται τα αστυνομικά και διασκέδασα βλέποντας πώς αποδομείς το
αστυνομικό μυθιστόρημα…» θα γράψει ο σπουδαίος Ιταλός συγγραφέας Ίταλο
Καλβίνο στον Λεονάρντο Σάσα, τον κατεξοχήν συγγραφέα της sicilitudine
(«σικελικότητας»), ο οποίος απέδωσε καλύτερα από κάθε άλλον τις
ιδιομορφίες της μικρής, κλειστής κοινωνίας του ιταλικού νότου.
Το
μυθιστόρημα Στον καθένα αυτό που του αξίζει μεταφέρθηκε την
επόμενη χρονιά (1967) στον κινηματογράφο, σε σκηνοθεσία του θαυμάσιου Έλιο Πέτρι , με τον
Τζιαν Μαρία Βολοντέ στον ρόλο του καθηγητή Λαουράνα και την Ειρήνη Παπά
σε αυτόν της αισθησιακής χήρας του γιατρού Ροσίο.
Έλιο Πέτρι(1929-1982)
Ειρήνη Παπά(1929-2022)A ciascuno il suo/ Στον καθένα το δικό του (1967)
Σκηνοθεσία: Έλιο Πέτρι, Σενάριο: Λεονάρντο Σάσα, Ηθοποιοί: Τζαν Μαρία Βολοντέ, Ειρήνη Παππά, Γκαμπριέλε Φερτσέτι, Σάλβο Ραντόνε, Μουσική: Λούις Μπάκαλοφ
«Ο Έλιο Πέτρι γυρίζει μια ανείπωτα τολμηρή πολιτική ταινία που είναι αδύνατο να φανταστούμε πως λειτούργησε στην Ιταλία. Ουσιαστικά, σχολιάζει το πολλαπλό παρακράτος που το ταυτίζει με το κράτος.
Αξιοποιώντας το ομώνυμο τολμηρότατο μυθιστόρημα του Λεονάρντο Σάσια, χρησιμοποιεί τη Σικελία ως μοντέλο αυτού του παρακράτους. Το μοναδικό θετικό σύστημα αναφοράς είναι ο κομμουνιστής καθηγητής (Τζιάν Μαρία Βολοντέ). Τον σχεδιάζει, όμως, εκπληκτικά. Είναι διανοούμενος, σεμνός, αναζητά με πάθος την αλήθεια. Οι άλλοι τον θεωρούν σχεδόν γραφικό και ορισμένοι ανίκανο σεξουαλικά. Αυτή η “ανικανότητα” συμβολίζει την αδυναμία των Ιταλών κομμουνιστών να αρθρώσουν έναν τολμηρό και γόνιμο πολιτικό λόγο. Το παρακράτος αποτελεί η τοπική Μαφία, η Εκκλησία, και οι Αρχές. Κατ’ επέκταση, όλο το κοινωνικοπολιτικό σύστημα είναι διαβρωμένο και διαπλέκεται. Ο γοητευτικός playboy δικηγόρος (Γκαμπριέλε Φερτσέτι) είναι ένας ωραίος παλιάτσος που μηχανορραφεί συνεχώς. Η χήρα (Ειρήνη Παπά) είναι ένα λάγνο θηλυκό που νοιάζεται μόνο για την απόλαυση και το χρήμα. Δεν είναι καθόλου τυχαίο το τελικό εύρημα του γάμου. Αν το δούμε κοινωνικοπολιτικά, ο ωραίος διαπλεκόμενος παλιάτσος παντρεύεται τη λάγνα νύφη με τις ευλογίες της Εκκλησίας και της Μαφίας. Αν το δούμε μετωνυμικά, η Ιταλία παντρεύεται τη διαπλοκή, το παρακράτος, αποβάλλοντας τους ευρωκομμουνιστές.
Ο Σάσια και ο μέγας μαρξιστής Πέτρι προβλέπουν εγκαίρως το δράμα της πατρίδας τους. Από τις Ερυθρές Ταξιαρχίες στο “Compromesso Storico”, από τις εκτελέσεις της Μαφίας στη δολοφονία του Άλντο Μόρο από τις μυστικές υπηρεσίες. Η κατά μόνας δράση τύπου Ζορό (Βολοντέ) δε βοηθάει σε τίποτα, αφού δεν υπάρχει ανάλογη εκπαίδευση και τα θανατηφόρα κρέπια καλύπτουν τα πάντα. Τι λέει, λοιπόν, το επίσημο σύστημα; Να τινάξουμε στον αέρα τους ιδεολόγους κομμουνιστές, τους διανοούμενους, τους ερευνητές, τους συναισθηματικούς, και να τους θάψουμε βαθιά κάτω από το ιταλικό χώμα ως καταραμένη μνήμη.
Κατά τα άλλα, ο Βολοντέ δίνει την καλύτερη ίσως ερμηνεία του χάρη και στην εμπειρία του από τα γουέστερν σπαγγέτι. Κάποιες φορές δείχνει να λειτουργεί ψυχοπαθολογικά, παρόλο που κερδίζει τη συμπάθειά μας. Ο Φερτσέτι είναι έξοχος ως “γλίτσας” και η Παπά σπουδαία ως σέξι φίδι, ενώ η εκπληκτική φωτογραφία του Λουίτζι Κουβάιλερ αποδίδει έξοχα αυτή την πολιτική ψυχοπαθολογία. Ο Πέτρι υπηρετεί τα νοήματα της ταινίας με απλή απέριττη σκηνοθεσία και αποτυπώνει ωραίους χώρους και φωτογενή μέρη για να αποδείξει πως ότι λάμπει δεν είναι χρυσός!...»
ΔΕΚΑ ΛΟΓΟΙ ΓΙΑ ΝΑ ΜΗΝ ΧΑΣΕΤΕ ΤΟ «ΣΤΟΝ ΚΑΘΕΝΑ ΤΟ ΔΙΚΟ ΤΟΥ»
Εξάλλου, 10 λόγοι για να μην χάσετε το Στον καθένα το δικό του είναι:
1. Για τον τρόπο που ο μέγας Σάσια αρχίζει το μυθιστόρημα με πλοκή που θυμίζει Άγκαθα Κρίστι και καταλήγει στην πολιτική καταγγελία.
2. Για τη μεγάλη τόλμη του Πέτρι να ταυτίσει το κράτος, το παρακράτος, την Εκκλησία και την άρχουσα τάξη σε παραβατικές ενέργειες.
3. Για το εκπληκτικό και βραβευμένο σενάριο που, αφού κάνει στάσεις στην κοινωνική ηθογραφία, στο νουάρ, στο βουκολικό δράμα και στην περιπέτεια, διεισδύει άμεσα στην πολιτική αποφλοίωση.
4. Για τον εξαιρετικό τρόπο με τον οποίο ο Βολοντέ υποδύεται τον σεμνό και άπειρο, αλλά ιδεολογικά φορτισμένο αριστερό καθηγητή.
5. Για την Ειρήνη Παπά, που είναι εξαιρετική στο ρόλο μιας ύπουλης γυναίκας, και τον γόη Γκαμπριέλε Φερτσέτι, που υποδύεται άψογα έναν όμορφο αλλά επικίνδυνο “παλιάτσο”.
6. Για την εξαιρετική μουσική του Λουίς Μπακάλοφ, τον οποίο θαυμάζει ο Ταραντίνο.
7. Για την έξοχη, τεχνητά υπερφωτισμένη, σχολιαστική των γεγονότων φωτογραφία του μαιτρ Λουίτζι Κουβάιλερ.
8. Γιατί ο Πέτρι αφήνει το ναρκισσισμό και τη σύνθετη, πολύπλοκη αφήγηση και σκηνοθετεί με κατανοητή αμεσότητα.
9. Γιατί η ταινία ακολουθεί τη χιτσκοκική λογική πως ότι φαίνεται δεν είναι κατ’ ανάγκη έτσι, και πως η αθωότητα και η φωτογένεια μπορούν να μεταμφιέσουν καλά την κοινωνική.
10. Για την τελική έκρηξη που συμβολίζει το θάνατο της ιταλικής αθωότητας και το βαθύ θάψιμο της ιδεολογίας.»
Πηγή: drasivrilissia.gr
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου