Τι διαβάζουμε τώρα; 15 δοκίμια, μελέτες, αναλύσεις για το Ιράν, τον αντισημιτισμό, την ελευθερία
Δώδεκα νέα βιβλία και τρεις σημαντικές επανεκδόσεις non fiction: Πολιτική επικαιρότητα, ιστορία, επιστήμη, φιλοσοφία και σημαντικές βιογραφίες, μεταξύ άλλων.
Γράφει η Φανή Χατζή
Μια επιλογή από τα πρώτα μη μυθοπλαστικά βιβλία του 2026, αλλά και λίγα από την τελευταία σοδειά του 2025. Παρουσιάζουμε δώδεκα νέους τίτλους και τρεις επανεκδόσεις. Πολιτική επικαιρότητα, ιστορία, επιστήμη, φιλοσοφία και σημαντικές βιογραφίες, βιβλία που είναι και θα παραμείνουν επίκαιρα.
Η σύγχρονη ιστορία του Ιράν (μτφρ. Κώστας Κούσιαντας, Ελένη Τιμογιαννάκη, εκδ. Σάλτο), του Έρβαντ Αμπραχαμιάν
Το Ιράν έχει υπερχιλιετή ιστορία, με τις ρίζες του πολιτισμού του να εδράζονται στο απώτατο παρελθόν. Ο Έρβαντ Αμπραχαμιάν [Ervand Abrahamian] εστιάζει στη σύγχρονη εποχή του, παραδίδοντας μια ευσύνοπτη και περιεκτική αποτίμηση των τελευταίων εκατό χρόνων πολιτικής ιστορίας της χώρας. Περιδιαβαίνοντας στην πολύπαθη πορεία του κράτους στον εικοστό αιώνα, αναφέρεται σε πολιτικά ορόσημα όπως ο Μεγάλος Πόλεμος, οι επαναστάσεις, η ανακάλυψη του πετρελαίου, οι ιμπεριαλιστικές επεμβάσεις, η κυριαρχία των Παχλαβί και, φυσικά η επανάσταση του 1979 και η γέννηση της Ισλαμικής Δημοκρατίας. Ο συγγραφέας εξετάζει το Ιράν ως ένα από τα ισχυρότερα κράτη της Μέσης Ανατολής, το οποίο βρίσκεται στο επίκεντρο διεθνών επεμβάσεων και συγκρούσεων, με χαρακτηριστικό παράδειγμα τη διαρκή εμπλοκή των ΗΠΑ. Ο διακεκριμένος ιστορικός έχει το βλέμμα του στραμμένο στον ιρανικό λαό, ο οποίος υπέμεινε έναν αιώνα πολέμων και επαναστάσεων και βρίσκει ακόμα τη δύναμη για αντίσταση και αλλαγή.
Περί αντισημιτισμού – Μια λέξη στην ιστορία (μτφρ. Κωστής Πανσέληνος, εκδ. Αλεξάνδρεια), του Μαρκ Μαζάουερ
Στην πιο πρόσφατη και επίκαιρη μελέτη του, ο Μαρκ Μαζάουερ [Mark Mazower] παρακολουθεί την έννοια του αντισημιτισμού μέσα στον χρόνο και τις μεταβολές του ανά πολιτικό, ιστορικό και πολιτισμικό συγκείμενο. Από τη στιγμή που διατυπώθηκε πρώτη φορά ο όρος στα τέλη του 19ου αιώνα μέχρι σήμερα, η έννοια έχει αλλάξει σημαντικά και ενώ παραδοσιακά υποδήλωνε μια εθνικιστική στάση και μισαλλοδοξία κατά των Εβραίων, με ύστατο και πιο φρικιαστικό παράδειγμα το Ολοκαύτωμα, τα σημερινά δεδομένα έχουν αλλάξει. Σήμερα ο εβραϊσμός ταυτίζεται σε μεγάλο βαθμό με το Ισραήλ, και έτσι πλέον, οι Εβραίοι δεν αντιμετωπίζονται σαν μειονότητα αλλά σαν «λευκοί» άποικοι. Είναι, όμως, «αντισημιτισμός» η δίκαιη κριτική στο κράτος του Ισραήλ και τις πολιτικές του; Δευτερευόντως, πόσο αποπροσανατολιστική είναι η ρητορική που επιμένει να εντοπίζει τον αντισημιτισμό στην αριστερά και όχι στα σκοτεινά στενά της παγκόσμιας Δεξιάς, εκεί που ο όρος στην παραδοσιακή του μορφή ζει και βασιλεύει; Ο Βρετανός ιστορικός περιδιαβαίνει σε αυτό το ναρκοπέδιο, απαντώντας σε αυτά τα ερωτήματα, εξασφαλίζοντας μια νηφάλια οπτική του ζητήματος και φωτίζοντας όλους τους παγκόσμιους παράγοντες που αυτή τη στιγμή εργαλειοποιούν την έννοια του αντισημιτισμού αποδυναμώνοντας την ίδια τη λέξη αλλά και το νόημά της.
Η φλόγα της ελευθερίας (μτφρ. Ειρήνη Γεούργα, εκδ. Διόπτρα), του Βόλφραμ Αϊλενμπέργκερ
Το βιβλίο Η φλόγα της ελευθερίας αποτελεί ουσιαστικά μια ιδιότυπη συλλογική βιογραφία τεσσάρων από τις πιο επιδραστικές μορφές της φιλοσοφίας του 20ου αιώνα. Τέσσερις γυναίκες που έζησαν και διαμορφώθηκαν στα πιο ζοφερά χρόνια της ευρωπαϊκής νεωτερικότητας. Ο Αϊλενμπέργκερ παρακολουθεί τις Χάνα Άρεντ, Σιμόν ντε Μποβουάρ, Σιμόν Βέιλ αλλά και την αμφιλεγόμενη Άιν Ραντ, από το 1933 έως το 1943, στα μήκη και πλάτη του κόσμου. Από το Λένινγκραντ του Στάλιν στο Χόλιγουντ και από το Βερολίνο του Χίτλερ και το κατεχόμενο Παρίσι στη Νέα Υόρκη. Μέσα από ιστορικά στοιχεία και ανεκδοτολογικές ιστορίες, που διαβάζονται και σαν ιστορική μυθοπλασία, ο συγγραφέας αποτυπώνει συνοπτικά το απόσταγμα της φιλοσοφικής σκέψης της κάθε μίας και τον πρωτοποριακό δρόμο που χάραξαν όλες στο πεδίο τους, ενώ ταυτόχρονα πρόταξαν την ελευθερία σε μια εποχή σκοταδισμού.
Αν η Ρωσία νικήσει – Ένα σενάριο (μτφρ. Έμη Βαϊκούση, εκδ. Μεταίχμιο), του Κάρλο Μασάλα
Ο διακεκριμένος πολιτικός επιστήμονας και ειδικός σε θέματα άμυνας Κάρλο Μασάλα [Carlo Masala], μας προσκαλεί να φανταστούμε ένα ανατριχιαστικό αλλά όχι απίθανο σενάριο. Είναι Μάρτιος του 2028, η Ρωσία έχει εξασφαλίσει τη νίκη της στην Ουκρανία και στρατεύματα του Πούτιν συνεχίζουν προς την κατάληψη των βαλτικών χωρών. Η παγκόσμια τάξη αποσταθεροποιείται, η πυρηνική απειλή μοιάζει πλέον ορατή και ο τρίτος παγκόσμιος είναι προ των πυλών. Ποια θα πρέπει να είναι η απάντηση της Ευρώπης, του ΝΑΤΟ και του δημοκρατικού κόσμου εν γένει; Ένα σενάριο που θυμίζει στρατιωτικό θρίλερ, με σκοπό όχι να προφητέψει ούτε να κινδυνολογήσει, αλλά να προειδοποιήσει. Όπως λέει και ο ίδιος ο συγγραφέας, «τα σενάρια συνήθως τα επεξεργαζόμαστε για να αποφύγουμε ακριβώς ό,τι περιγράφουν».
Η ιστορία μιας ιδέας — Το Πολιτικό Κέντρο (μτφρ. Κωστής Πανσέληνος, εκδ. Μεταίχμιο) των Ίαν Νταντ και Ντόριαν Λίνσκι
Οι Ίαν Νταντ και Ντόριαν Λίνσκι, Βρετανοί συγγραφείς και δημοσιογράφοι, δημιουργοί του podcast «Origin Story» υπογράφουν και τη σειρά «Η ιστορία μιας ιδέας», δηλαδή σειρά σύντομων βιβλίων πολιτικής που μας κατατοπίζουν για σημαντικές έννοιες και εκφάνσεις της πολιτικής. Μετά τον Φασισμό και τις Θεωρίες Συνωμοσίες, για τα οποία έχει γράψει αναλυτικά ο Διονύσης Μαρίνος (εδώ για τον Φασισμό και εδώ για τις Θεωρίες συνωμοσίας), οι δημοσιογράφοι καταπιάνονται με το πολιτικό κέντρο, παρακολουθώντας την ιστορική διαδρομή και τα χαρακτηριστικά του ως πολιτικού χώρου. Ένας νηφάλιος τόπος, φύσει αντίθετος με τους δογματισμούς και τα άκρα, μια μέση λύση, μια υπόσχεση για επίλυση διαφορών, το «κέντρο» μοιάζει ελπιδοφόρο. Κι όμως, σήμερα υπάρχουν πολιτικά πρόσωπα και χώροι που εργαλειοποιούν το κέντρο, αποδυναμώνοντας την «μετριοπαθή» ισχύ του. Ποιες είναι οι πολιτικές του απαρχές, οι ιδεολογικές του ρίζες και ποια η θέση του πλέον στο σύγχρονο πολιτικό προσκήνιο;
Αστυνόμευση τέλος (μτφρ. Παναγιώτης Ανδριόπουλος, εκδ. Σάλτο), του Άλεξ Βιτάλε
Tα τελευταία χρόνια έχουν παρατηρηθεί παγκοσμίως αυξημένα περιστατικά αστυνομικής αυθαιρεσίας, υπέρμετρης βίας και καταστολής που στοχεύουν κυρίως τις μειονοτικές ομάδες. Μέρος της κριτικής και των διαμαρτυριών προτείνουν μεταρρυθμίσεις εντός του σώματος της αστυνομίας. Για τον Άλεξ Βιτάλε, ωστόσο, η ρίζα του προβλήματος βρίσκεται στη φύση της σύγχρονης αστυνόμευσης ως εργαλείου ελέγχου και η λύση δεν εντοπίζεται στη μεταρρύθμιση της αστυνομίας αλλά στη ρήξη με την αστυνόμευση καθαυτή. Με παραδείγματα από τις ΗΠΑ που θυμίζουν και αυτά της Ευρώπης, αντλώντας από στατιστικές, αρχεία και εκτεταμένη έρευνα, ο συγγραφέας υπογραμμίζει την αποτυχία του οργάνου σε πολλαπλά μέτωπα. Αντίθετα με τους διακηρυγμένους στόχους της αστυνόμευσης, η αστυνομία αποτυγχάνει να παράσχει ασφάλεια και προστασία στα υποκείμενα, παραδείγματος χάρη στον τομέα της σεξεργασίας ή των χρηστών ουσιών, αλλά αντίθετα περιθωριοποιεί ακόμα περισσότερο τα μη προνομιούχα άτομα και εντείνει τη διαχωριστική γραμμή ανάμεσα στους έχοντες και μη έχοντες.[............................................]
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου