Η ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΗΣ ΗΜΕΡΑΣ : H Θεοδώρα Ψαλτοπούλου, καθηγήτρια Επιδημιολογίας και Προληπτικής Ιατρικής του ΕΚΠΑ, εξηγεί την αύξηση του καρκίνου του παχέος εντέρου στις ηλικιακές ομάδες κάτω των 50

 

Καρκίνος παχέος εντέρου: Γιατί εμφανίζεται όλο και συχνότερα σε νέους

Οι αιτίες, οι μύθοι και οι πρακτικές συμβουλές. Η Θεοδώρα Ψαλτοπούλου, καθηγήτρια Επιδημιολογίας και Προληπτικής Ιατρικής του ΕΚΠΑ, εξηγεί.

Γιάννης Πανταζόπουλος

  lifo.gr 

«H εμφάνιση του καρκίνου του παχέος εντέρου για τις ηλικιακές ομάδες κάτω των 50 φαίνεται να αυξάνεται, ενώ στους μεγαλύτερους συχνά σταθεροποιείται ή μειώνεται».

— Ποια είναι σήμερα τα βασικά επιδημιολογικά δεδομένα για τον καρκίνο του παχέος εντέρου σε νεότερες ηλικίες στην Ελλάδα και διεθνώς και τι σας ανησυχεί περισσότερο ως επιδημιολόγο;
Διεθνώς, σε πολλές ανεπτυγμένες χώρες, η εμφάνιση του καρκίνου του παχέος εντέρου για τις ηλικιακές ομάδες κάτω των 50 φαίνεται να αυξάνεται, ενώ στους μεγαλύτερους συχνά σταθεροποιείται ή μειώνεται (εν μέρει λόγω των συστάσεων προσυμπτωματικού ελέγχου). Αυτό έχει τεκμηριωθεί σε μεγάλες συγκριτικές αναλύσεις χωρών και σε πρόσφατες συνθέσεις στοιχείων, σύμφωνα με το διεθνές επιστημονικό περιοδικό «Lancet Oncology».

— Εκτιμάται ότι περίπου 1 στα 10 νέα περιστατικά καρκίνου παχέος εντέρου παγκοσμίως αφορούν άτομα κάτω των 50 (αν και το ποσοστό διαφέρει σημαντικά ανά χώρα/περιοχή), σύμφωνα με τις διεθνείς βάσεις δεδομένων.
Για τη χώρα μας συνολικά, τα πιο σταθερά συγκρίσιμα νούμερα προέρχονται από ευρωπαϊκές αποτιμήσεις. Για τις νεότερες ηλικίες ειδικά, τα καλύτερα ελληνικά δεδομένα με χρονοσειρές προέρχονται από περιφερειακά μητρώα. Στο Μητρώο Καρκίνου Κρήτης (1992-2021) καταγράφεται σαφής αύξηση σε νεότερες ηλικίες, με ενδείξεις ότι η αύξηση είναι ιδιαίτερα έντονη σε πολύ νέες ομάδες (π.χ. 20-34) και προβολές περαιτέρω ανόδου.

Η διατροφή είναι σημαντικός τροποποιήσιμος άξονας κινδύνου για καρκίνο παχέος εντέρου και το σημαντικό είναι ότι οι αλλαγές έχουν μετρήσιμο αποτέλεσμα σε πληθυσμιακό επίπεδο.

— Τι σας ανησυχεί περισσότερο ως επιδημιολόγο;
Το ότι οι νεότερες γενιές φαίνεται να κουβαλούν υψηλότερο κίνδυνο από τις προηγούμενες, κάτι που υποδηλώνει αλλαγές σε εκθέσεις από την παιδική/εφηβική ηλικία (διατροφή, παχυσαρκία, μικροβίωμα, περιβάλλον). Κάτι επίσης ανησυχητικό είναι η διάγνωση με καθυστέρηση: σε νεότερους, τα συμπτώματα (π.χ. κοιλιακά άλγη, αίμα από το γαστρεντερικό, αλλαγή κενώσεων, αναιμία) ευνοήτως συχνά αποδίδονται σε «καλοήθη» αίτια, με αποτέλεσμα να καθυστερεί η κολονοσκόπηση. Αυτό μεταφράζεται σε πιο προχωρημένο στάδιο σε ένα μέρος των ασθενών. Υπήρχε μέχρι πρόσφατα χαμηλή κάλυψη προσυμπτωματικού ελέγχου σε χώρες όπου δεν ήταν οργανωμένος (ιστορικά και στην Ελλάδα), με αποτέλεσμα να χάνεται το χρονικό παράθυρο αφαίρεσης πολυπόδων προτού εξαλλαγούν σε καρκίνο.

Θεοδώρα Ψαλτοπούλου, καθηγήτρια Επιδημιολογίας και Προληπτικής Ιατρικής του ΕΚΠΑ

— Πόσο καθοριστικό ρόλο παίζουν οι διατροφικές μας συνήθειες στην εμφάνιση του καρκίνου του παχέος εντέρου και ποιες αλλαγές θα μπορούσαν να μειώσουν ουσιαστικά τον κίνδυνο;
Η διατροφή είναι σημαντικός τροποποιήσιμος άξονας κινδύνου για καρκίνο παχέος εντέρου και το σημαντικό είναι ότι οι αλλαγές έχουν μετρήσιμο αποτέλεσμα σε πληθυσμιακό επίπεδο. Με την ισχυρότερη και πιο σταθερή επιστημονική τεκμηρίωση, τα επεξεργασμένα κρέατα (όπως αλλαντικά, μπέικον και λουκάνικα) αυξάνουν τον κίνδυνο καρκίνου του παχέος εντέρου και έχουν ταξινομηθεί ως καρκινογόνα για τον άνθρωπο με αιτιολογική σχέση ειδικά για τη νόσο αυτή, ενώ το κόκκινο κρέας συνδέεται με πιθανή έως μέτρια αύξηση του κινδύνου, ιδιαίτερα όταν καταναλώνεται σε μεγάλες ποσότητες· το αλκοόλ επίσης αυξάνει τον κίνδυνο, όσο μεγαλύτερη η κατανάλωση, τόσο υψηλότερος ο κίνδυνος. Αντίθετα, οι διαιτητικές ίνες, τα δημητριακά ολικής άλεσης και τα όσπρια έχουν προστατευτική δράση, όπως και τα γαλακτοκομικά και το ασβέστιο, τα οποία συνολικά φαίνεται να σχετίζονται με μειωμένο κίνδυνο, σύμφωνα με τις συστάσεις διεθνών φορέων που έχουν στηριχτεί σε μεγάλες μετα-αναλύσεις.

Τροποποιήσεις που μπορούν να μειώσουν ουσιαστικά τον κίνδυνο θέλουν τα όσπρια, το ψάρι και τα πουλερικά να αποτελούν την κύρια πηγή πρωτεΐνης και το κόκκινο κρέας να περιορίζεται σε λίγες μερίδες την εβδομάδα, σημαντική μείωση των αλλαντικών (ιδανικά σε σπάνια ή μηδενική κατανάλωση), υιοθέτηση της λογικής του «ισορροπημένου πιάτου» (το μισό να καλύπτεται από λαχανικά, το ένα τέταρτο από πρωτεΐνη ή όσπρια και το υπόλοιπο από τρόφιμα ολικής άλεσης, όπως κριθάρι, καστανό ρύζι ή ψωμί ολικής άλεσης), τον περιορισμό του αλκοόλ, με την απλή αλλά σαφή αρχή ότι όσο μικρότερη είναι η κατανάλωση τόσο μεγαλύτερο είναι το όφελος για την υγεία.[........................................] ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ