Open European Dialogue (OED): Έρευνα αποκαλύπτει τη βαθιά ανησυχία των Ευρωπαίων για την πορεία της Δημοκρατίας
Ρούλα ΜαντήΗ αίσθηση ότι η δημοκρατία δεν λειτουργεί πια όπως θα έπρεπε δεν είναι εντύπωση είναι εμπειρία. Σε ολόκληρη την Ευρώπη, η δυσαρέσκεια και η ανησυχία των πολιτών απέναντι στα δημοκρατικά συστήματα καταγράφονται με συνέπεια, με την παραπληροφόρηση, τον ακραίο κομματισμό και την άνοδο του εξτρεμισμού να θεωρούνται οι βασικότερες απειλές. Κι όμως, παρά τη βαθιά κρίση εμπιστοσύνης, οι πολίτες δεν απορρίπτουν τη δημοκρατία. Ζητούν να ανανεωθεί.
Ρούλα Μαντή
Η ανησυχία για το μέλλον της δημοκρατίας είναι εμφανής, με αποκορύφωμα πάνω από το
80% των πολιτών στη Γαλλία που εκφράζουν ανησυχία για την άμεση πορεία της δημοκρατίας.
Σε μεγάλο μέρος της ηπείρου, οι πολίτες προσδιορίζουν την εξάπλωση της παραπληροφόρησης ως την νούμερο ένα απειλή για τη δημοκρατία, με τον υπερβολικό κομματισμό και την άνοδο του εξτρεμισμού να κατατάσσονται σταθερά μεταξύ των τριών κορυφαίων δημοκρατικών ανησυχιών των Ευρωπαίων .
Τα δεδομένα και τα ποιοτικά ευρήματα του Open European Dialogue (OED) μιας ευρωπαϊκής πρωτοβουλίας που εδώ και πάνω από δέκα χρόνια φέρνει σε δομημένο διάλογο περισσότερους από 600 εκλεγμένους πολιτικούς από 40 κοινοβούλια δείχνουν ότι η κρίση δεν αφορά μόνο τα πρόσωπα ή την ηγεσία. Αφορά κάτι βαθύτερο: τη φθίνουσα συλλογική μας ικανότητα να σκεφτόμαστε και να αποφασίζουμε μαζί.
Το ενδιαφέρον είναι ότι, όταν οι πολίτες ερωτώνται τι θα βελτίωνε την πολιτική, η απάντηση είναι σχεδόν παγκόσμια: «καλύτεροι πολιτικοί». Νέα κόμματα εμφανίζονται, υποσχόμενα ανανέωση και διαφορετική κουλτούρα διακυβέρνησης, αλλά συχνά αναπαράγουν γρήγορα τις ίδιες παθογένειες. Ο κύκλος της ελπίδας και της απογοήτευσης επαναλαμβάνεται, αφήνοντας τη δημοκρατία εγκλωβισμένη σε μια μόνιμη φθορά.
Ίσως, λοιπόν, το πρόβλημα να μην είναι τα πρόσωπα.
Η εμπειρία του OED υποστηρίζει ότι αυτό που κλονίζεται σήμερα δεν είναι μόνο η εμπιστοσύνη στους θεσμούς, αλλά η ίδια η συλλογική νοημοσύνη της δημοκρατίας: η ικανότητά της να μετατρέπει τη διαφωνία σε κοινή κατανόηση και τα σύνθετα προβλήματα σε βιώσιμες πολιτικές λύσεις. Σε ένα περιβάλλον κατακερματισμένης πληροφορίας, επιθετικής ρητορικής και διαρκούς σύγκρουσης, η δημοκρατία δυσκολεύεται να επιτελέσει τη βασική της λειτουργία: τη συλλογική λήψη νοήματος.
Σε αυτό το πλαίσιο, ο ρόλος του πολιτικού χρειάζεται επαναπροσδιορισμό. Όχι ως σωτήρα ή απλό διαχειριστή εξουσίας, αλλά ως μεσίτη γνώσης της κοινωνίας. Ως πρόσωπο που βρίσκεται στο σημείο τομής ανάμεσα στις εμπειρίες των πολιτών, τη γνώση των ειδικών, τις συγκρουόμενες αξίες και τη θεσμική δύναμη. Έναν ρόλο που απαιτεί κατανόηση της πολυπλοκότητας, ικανότητα σύνθεσης και ουσιαστική διάθεση για ακρόαση.
Το πρόβλημα, όπως καταγράφεται και στις διακομματικές συναντήσεις πολιτικών του OED, είναι ότι το σημερινό πολιτικό περιβάλλον σπάνια επιτρέπει σε έναν πολιτικό να λειτουργήσει έτσι χωρίς κόστος. Ο διακομματικός διάλογος συχνά τιμωρείται, η συνεργασία παρερμηνεύεται ως αδυναμία και η σκέψη σε βάθος χάνεται μέσα στον επικοινωνιακό θόρυβο.
Κι όμως, όταν δημιουργούνται σκόπιμα σχεδιασμένοι χώροι πολιτικής σκέψης, τα αποτελέσματα είναι άμεσα. Πολιτικοί από διαφορετικά κόμματα δηλώνουν πιο πρόθυμοι να συνεργαστούν, καλύτερα εξοπλισμένοι για να αντιμετωπίσουν σύνθετες προκλήσεις και πιο ανοιχτοί σε νέες ιδέες. Το συμπέρασμα είναι σαφές: ο σχεδιασμός των πολιτικών διαδικασιών επηρεάζει καθοριστικά την ποιότητα της δημοκρατίας.
Η πραγματική δημοκρατική πρόκληση δεν είναι να περιμένουμε τον επόμενο «καλύτερο πολιτικό» που θα διορθώσει ένα δυσλειτουργικό σύστημα. Είναι να σχεδιάσουμε συστήματα που επιτρέπουν σε κανονικούς ανθρώπους να επιτελούν έναν εξαιρετικό ρόλο. Να επαναπροσδιορίσουμε τις πολιτικές υποδομές τους χώρους, τις διαδικασίες και τις κουλτούρες που ενισχύουν τη συλλογική νοημοσύνη αντί να την υπονομεύουν.
Σε μια Ευρώπη που δοκιμάζεται από την πόλωση και την πολυπλοκότητα, η αποτελεσματική δημοκρατική διακυβέρνηση δεν είναι απλώς ζήτημα αξιών. Είναι στρατηγική αναγκαιότητα. Και ίσως η μεγαλύτερη ευκαιρία της να μη βρίσκεται στην αναζήτηση ισχυρών προσώπων, αλλά στην οικοδόμηση ενός πλουραλισμού που μπορεί να παράγει πραγματικές, βιώσιμες λύσεις.
«Ο Ανοικτός Ευρωπαϊκός Διάλογος άλλαξε πραγματικά τα πράγματα για μένα. Μερικές από τις λύσεις για τις οποίες είμαι πιο περήφανος προέκυψαν απευθείας από αυτές τις ειλικρινείς συζητήσεις. Οι άνθρωποι που γνώρισα δεν είναι απλώς ονόματα στις επαφές μου πλέον. Είναι άνθρωποι που μπορώ να καλέσω όταν έχω κολλήσει.»
— Άνταμ Σλάπκα, Υπουργός Ευρωπαϊκών Υποθέσεων της Πολωνίας, πρώην ηγέτης του κόμματος Νοβοτσέσνα, πρώην μέλος της Συντονιστικής Επιτροπής του Ανοικτού Ευρωπαϊκού Διαλόγου.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου