Κυριακή, Ιανουαρίου 18, 2026

Η Μαρία Καρυστιανού ως εκπρόσωπος του paranoid style of politics (Ανάλυση)

Το δυστύχημα των Τεμπών θα το θυμόμαστε όχι μόνο ως ένα θλιβερό γεγονός, αλλά και ως μία πολύ σπάνια συνδυαστική περίπτωση όπου μία τραγωδία επενδύθηκε με πλήθος στοιχείων συνωμοσιολογίας, ανάχθηκε σε έναν σύγχρονο πολιτικό μύθο και εντέλει εργαλειοποιήθηκε με τέτοιον τρόπο ώστε να υποστηρίξει και να δικαιολογήσει τη δημιουργία ενός ευκαιριακού κόμματος από έναν γονέα.

Τα παραπάνω φυσικά και δεν αφορούν το πλήθος των συγγενών και των ανθρώπων που βίωσαν αρνητικά συναισθήματα, αλλά τη Μαρία Καρυστιανού, τη μητέρα που βγήκε μπροστά ως πρόεδρος του «Συλλόγου Συγγενών Θυμάτων των Τεμπών», ηρωοποιήθηκε από το σύνολο της ελληνικής κοινωνίας, καλλιέργησε μία συνωμοσιολογική ρητορική ασκώντας συστηματικά αντιπολίτευση και, τελικά, επιβεβαίωσε πως είχε πολύ έντονες ατομικές πολιτικές βλέψεις.

Αυτός ήταν και ο λόγος που το βράδυ της 13ης Ιανουαρίου 2026, ύστερα από έντονη αντίδραση των υπόλοιπων μελών του ΔΣ του συλλόγου αναγκάστηκε σε παραίτηση, αφήνοντας πλήθος υπαινιγμών για τα υπόλοιπα μέλη και εμμένοντας σταθερά στη μανιχαϊστική ρητορική της.

Η Μαρία Καρυστιανού ως εκπρόσωπος του paranoid style of politics

Ο όρος «παρανοειδές στυλ πολιτικής» (paranoid style of politics) αποτελεί επινόηση του Richard Hofstadter στην προσπάθειά του να ασκήσει σκληρή κριτική στη λαϊκιστική ριζοσπαστική Δεξιά που βασίζεται στη συνωμοσιολογική σκέψη. Αν και έχει επικριθεί έντονα εδώ και δεκαετίες για σειρά λόγων όπως η εν μέρει ψυχιατρικοποίηση της πολιτικής που οδηγεί σε στιγματισμό, καθώς και η υιοθέτηση του παραδείγματος της ορθολογικής επιλογής του εκλογικού σώματος, η εν λόγω θεωρία βρίσκει απόλυτη εφαρμογή στην περίπτωση της Μαρίας Καρυστιανού.

Η πολιτική παράνοια δεν σχετίζεται και δεν θα πρέπει να συγχέεται με την κλινική περίπτωση. Αναφέρεται στην πεποίθηση πως υφίσταται μία συνωμοσία ενάντια στο έθνος, στην κουλτούρα και στον τρόπο ζωής του, σε αντίθεση με την κλινική περίπτωση που επικεντρώνεται αποκλειστικά στην ατομική καταδίωξη.

Στον λόγο της Μαρίας Καρυστιανού αυτά τα στοιχεία είναι κυρίαρχα, καθώς και κάτι το οποίο δεν είναι κοινό στην ελληνική περίπτωση και ονομάζεται «αυτοσχεδιαστικός μιλλεναριανισμός» (improvisational millenarianism). Ο τελευταίος όρος είναι δημιούργημα του Michael Barkun για να περιγράψει έναν τρόπο σκέψης και κατανόησης της πραγματικότητας, με απόλυτες σχέσεις και αποκαλυπτικά στοιχεία, που ρέπει προς τη συνωμοσιολογία ως μέρος της διαρκούς διαδικασίας σύνθεσης μιας προσωπικής αλήθειας που είναι ιδιαίτερα βολική για το άτομο.

Η ρητορική της Μαρίας Καρυστιανού είναι γεμάτη από τέτοια σχήματα:

οι κρυμμένες αλήθειες γύρω από την υπόθεση και το φορτίο που μόνο οι γονείς και οι δικοί τους εμπειρογνώμονες θα ανακαλύψουν
η κυρίαρχη θέση του θείου στοιχείου και η αναφορά στη δικαίωση των ψυχών με τις οποίες νιώθει πως επικοινωνεί
η ανάδυση της εσωτερικής ενέργειας που βίωσε ύστερα από αυτό το ατύχημα
η μεγάλη μάχη μεταξύ των δυνάμεων του φωτός που εκπροσωπούν οι γονείς, έναντι του σκότους που ενσαρκώνεται στο πολιτικό σύστημα και
το αίτημα για «δικαιοσύνη» που μεταφράζεται ως «κάθαρση», δηλαδή διαδικασία που θα επιφέρει τον εξαγνισμό και θα εκπληρώσει την υπόσχεση μιας νέας πραγματικότητας για όλους.

Το τελευταίο είναι και ο λόγος για τον οποίον δικαιολογείται και η δημιουργία της πολιτικής κίνησης.

Η Μαρία Καρυστιανού πρεσβεύει έναν νέο αντισυστημισμό, με κυρίαρχα στοιχεία θρησκευτικότητας, που αναδύεται ως ακύρωση του υπάρχοντος συστήματος και επιχειρεί παλινδρόμηση υπό τον μανδύα της δικαιοσύνης. Η τελευταία, μάλιστα, δεν εννοείται με όρους κοινωνικής δικαιοσύνης, όπως παρουσιάζεται στη μαρξιστική και στη σοσιαλδημοκρατική σκέψη, αλλά με όρους ηθικής τιμωρίας που απαντάται στη χριστιανική παράδοση (righteous).

Μερικά στοιχεία που αξίζουν προσοχής για να κατανοήσουμε καλύτερα το ιδεολογικό προφίλ της είναι:

Η συνέντευξη που έδωσε διαδικτυακά στον Μάκη Τριανταφυλλόπουλο, στις 9 Νοεμβρίου 2025, όπου αναφέρει πως προέρχεται από βαθιά θρησκευόμενη οικογένεια, πως επί σειρά ετών υποστήριζε τη ΝΔ και πως αποδέχεται ένθερμα το συντηρητικό τρίπτυχο «Πατρίς, Θρησκεία, Οικογένεια».
Η συνέντευξη στη Λουκία Γκάτσου στο «Kontra Channel», στις 5 Ιανουαρίου 2026, που αποτελεί επίθεση στον Αλέξη Τσίπρα για τη δέσμευση της χώρας μέσα από την υπογραφή του «σκληρότερου μνημονίου» και το «γκρέμισμα» της ελπίδας του ελληνικού λαού.
Η πολύ στενή σχέση με τη θρησκευόμενη δικηγόρο και υποψήφια με το κόμμα Νίκη, Μαρία Γρατσία, η οποία λειτουργεί ως σύμβουλός της και εμφανίζεται πλέον πολύ τακτικά στα ΜΜΕ μιλώντας όχι μόνο για την υπόθεση των Τεμπών, αλλά ασκώντας πολιτική.
Ο πόλεμος με τον επικοινωνιολόγο Νίκο Καραχάλιο που επιχείρησε να δημιουργήσει τη στρατηγική της και ενδεχομένως μια γέφυρα συνεργασίας με τον Αντώνη Σαμαρά.
Η ακύρωση των παραδοσιακών ιδεολογιών, καθώς το εγχείρημά της δεν συσχετίζεται με την ταξινόμηση «Αριστερά-Κέντρο-Δεξιά», αλλά θα είναι κάτι εντελώς νέο, μια ρητορική που χρησιμοποιείται αρκετά από τα καταγγελτικά μορφώματα της ριζοσπαστικής Δεξιάς.

Όλα τα παραπάνω, υποδεικνύουν πως λανθασμένα πολλοί, και ειδικά πρόσωπα από τον χώρο της Αριστεράς και της Κεντροαριστεράς, τη θεωρούσαν εκπρόσωπο προοδευτισμού και κοινωνικής δικαιοσύνης. Ιδιαίτερα ανησυχητική είναι και η εμμονή της με την «κάθαρση». Πρόκειται για μια λέξη ιδιαίτερα βαριά και πολύ αρνητικά φορτισμένη που προέρχεται από το πεδίο της θρησκείας και βρίσκει περισσότερο εφαρμογή σε ολοκληρωτικά συστήματα σκέψης. Η «κάθαρση» συμβολικά είναι ισοδύναμη και ταυτόσημη με το σύνθημα της Χρυσής Αυγής «Για να ξεβρομίσει ο τόπος».

Το «κόμμα Καρυστιανού» και η επόμενη μέρα

Είναι δύσκολο να γίνουν μακροπρόθεσμες προβλέψεις, ειδικά όταν στο σύνολο ανάλυσης εισέρχονται αστάθμητοι παράγοντες. Το δεδομένο είναι πως η Μαρία Καρυστιανού μέσα στο επόμενο διάστημα θα προχωρήσει στην ανακοίνωση ενός φορέα με τον οποίο, όπως έχει δηλώσει, θα λάβει μέρος στις επόμενες εθνικές εκλογές.

Μέχρι στιγμής, αυτός ο υποθετικός φορέας μετριόταν με έναν μεθοδολογικά παράδοξο και παρακινδυνευμένο τρόπο: ως ένα υποτιθέμενο λευκό χαρτί που ο καθένας μπορεί να προβάλει πάνω του φαντασιώσεις, προσδοκίες και συναισθήματα, ενώ συγκρίνεται με υφιστάμενα κόμματα, τα οποία έχουν πρόγραμμα, προτάσεις και πρόσωπα, και συνοδεύονται από σειρές χρονολογικών δημοσκοπικών δεδομένων. Πρόκειται για μία λανθασμένη σύγκριση ετερογενών στοιχείων, η οποία δημιουργεί σύγχυση και παρερμηνείες. Αυτό φυσικά εξυπηρετεί την ίδια τη Μαρία Καρυστιανού, η οποία –όπως είχε δηλώσει και στη συνέντευξη στο «Kontra Channel»– δεν δείχνει εμπιστοσύνη στις δημοσκοπήσεις.

Εδώ και πολλούς μήνες η ελληνική κοινή γνώμη έρχεται σε επαφή με σενάρια και μεθοδολογικούς πειραματισμούς που εμπλέκουν ποσοστά θετικών συναισθημάτων συνολικά για τους γονείς, θετικές στάσεις προς ένα πρόσωπο, θετικές εντυπώσεις για το ενδεχόμενο πολιτικής ενεργοποίησης και πιθανότητα υποστήριξης με το ενδεχόμενο αλλαγής της ψήφου. Όλη αυτή η φιλολογία παράγει μια συζήτηση που προσομοιάζει περισσότερο σε πολιτικό gossip και παιχνίδι αριθμών, παρά σε έναν ουσιαστικό διεπιστημονικό διάλογο για την κατανόηση της ελληνικής πραγματικότητας σε συνάρτηση με την υπόθεση των Τεμπών.

Εάν λάβουμε υπόψη μας και το γεγονός πως μέσα στους επαγγελματίες δημοσκόπους προσπαθούν να παρεισφρήσουν διαδικτυακές περσόνες, όπως ο JoDi, με διάφορα «πειραματικά» εγχειρήματα, τότε γίνεται αντιληπτό πως δεν υφίσταται μονάχα ένας διάχυτος αντισυστημισμός με υψηλές προσδοκίες, αλλά και ένας σοβαρός κίνδυνος διάβρωσης για το κύρος των ειδημόνων, ένα σχήμα που συνοδεύει την πολιτική ζωή της χώρας μας για σχεδόν μία δεκαετία λόγω της διαρκούς διακινδύνευσης (permacrisis).

[...........................]

Τι εκπροσωπεί το κόμμα Καρυστιανού;

_________________

Ιωσήφ Χαλαβαζής

Ο Ιωσήφ Χαλαβαζής γεννήθηκε το 1991 στην Αθήνα. Είναι υποψήφιος διδάκτορας στο τμήμα Επικοινωνίας και ΜΜΕ του Πανεπιστημίου Αθηνών με αντικείμενο μελέτης τις θεωρίες συνωμοσίας και το διαδίκτυο. Στο ίδιο τμήμα ολοκλήρωσε ως αριστούχος υπότροφος το μεταπτυχιακό πρόγραμμα «Πολιτική Επικοινωνία και Νέα Μέσα», αλλά και το bachelor του. Τα τελευταία χρόνια εργάζεται ως σύμβουλος πολιτικής και εταιρικής επικοινωνίας, ενώ στο παρελθόν είχε εργαστεί ως δημοσιογράφος σε διάφορα ελληνικά ηλεκτρονικά Μέσα και ως εξωτερικός συνεργάτης ερευνητής στο Εθνικό Κέντρο Κοινωνικών Ερευνών (ΕΚΚΕ) και στο Εργαστήριο Κοινωνικής Έρευνας στα ΜΜΕ του Πανεπιστημίου Αθηνών.