Το λυχνάρι της Άρτεμης με βάση που φέρει εγχάρακτο δακτύλιο με την υπογραφή «ΛΟΥΚΙΟΥ».
Το λυχνάρι της Άρτεμης
Στην αρχαιότητα, τα λυχνάρια αποτελούσαν δημοφιλή μέσα τεχνητού φωτισμού και απαρτίζονταν από το κυρίως σώμα, το επάνω μέρος με το διακοσμημένο χείλος, τη λαβή, την οπή για το φιτίλι και την οπή για το γέμισμα του λαδιού.
Το λάδι ή το λίπος που χρησιμοποιούνταν, έπρεπε να είναι αρκετά ρευστό ώστε να επιτρέπει σε ένα φιτίλι ικανοποιητικού βάρους να διάγει την απαραίτητη ποσότητα στο καιόμενο μέρος ώστε να τροφοδοτείται η φλόγα. Στο ελαιόλαδο, συχνά προστίθετο και αλάτι, το οποίο βοηθούσε ώστε να αποφεύγεται το πιτσίλισμα, το ιδιαίτερα κίτρινο χρώμα της φλόγας, καθώς και η υπερθέρμανση του λαδιού.
Αναλόγως με τον αριθμό των ακροφύσιών
τους, οι λύχνοι ονομάζονταν δίμυξοι, τρίμυξοι κ.λπ., από το ακροφύσιο,
το οποίο αποκαλούνταν μύξος ή μύξα.
Στη Νικόπολη έχει βρεθεί ποικιλία λυχναριών με παραστάσεις που σχετίζονται με τους ακτιακούς αγώνες, το θέατρο, με θέματα εμπνευσμένα από τη θάλασσα αλλά και μυθολογικές παραστάσεις. Πληθώρα λύχνων παρουσιάζουν θεότητες του ρωμαϊκού και του ελληνικού πανθέου. Όπως ο ακέραιος μονωτός λύχνος με ανάγλυφη παράσταση της Άρτεμης σε κατ’ ενώπιον στάση, τον οποίο επέλεξαν να παρουσιάσουν η ΛΓ΄ Εφορεία Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων και το Αρχαιολογικό Μουσείο Νικόπολης ως «Αντικείμενο του Μήνα», στην ενότητα που έχει εγκαινιάσει το Μουσείο στη σελίδα του στο facebook.
Στο αριστερό της χέρι η θεά κρατά τόξο. Στη δεξιά της πλευρά εικονίζεται σκύλος στραμμένος προς αυτήν, ενώ πίσω εικονίζεται βωμός. Η οπή πλήρωσης βρίσκεται στα πλάγια τοιχώματα του δίσκου. Το λυχνάρι έχει επίπεδη βάση που ορίζεται από εγχάρακτο δακτύλιο και στο κέντρο του φέρει την υπογραφή «ΛΟΥΚΙΟΥ», πιθανότατα του τεχνίτη που το κατασκεύασε.
Aπό τα αρχαία λυχνάρια ως τις σύγχρονες λάμπες εξοικονόμησης ενέργειας και από την ανακάλυψη της φωτιάς ως τη λατρεία του θεού Ήλιου, το φως πάντοτε διαδραμάτιζε εξαιρετικά σημαντικό ρόλο τόσο στην καθημερινή ζωή των ανθρώπων ανά την υφήλιο όσο και στην τέχνη, τη φιλοσοφία και τη θρησκεία.
Δείτε το βίντεο.
Επιμέλεια: Χριστίνα Μερκούρη (Προϊσταμένη ΛΓ΄ ΕΠΚΑ).
Σενάριο-σκηνοθεσία-αρχαιολογική έρευνα: Σταυρούλα Πούλου (Αρχαιολόγος Msc).
Ο ΛΥΧΝΟΣ ΩΣ ΜΑΡΤΥΣ ΚΑΙ ΣΥΜΠΑΡΑΣΤΑΤΗΣ ΤΟΥ ΕΡΩΤΑ

Ιταλία, Ρηνανία (Γερμανία), Μικρά Ασία (Τουρκία) Πηλός, 1ος - 3ος αιώνας μ.Χ.
Όσοι δεν είχαν την οικονομική δυνατότητα να αγοράσουν τα πιο ακριβά δείγματα από μπρούντζο, αγόραζαν λύχνους από πηλό. Οι ρωμαϊκοί λύχνοι λαδιού χαρακτηρίζονται από μια τεράστια ποικιλία σχημάτων και εικονογραφικής διακόσμησης: Εκτός από την απεικόνιση θεών, από τον θεατρικό κόσμο και την αρένα, τα ερωτικά μοτίβα διάφορες στάσεις ερωτικής συνεύρεσης ήταν ιδιαίτερα δημοφιλή.Οι σατυρικοί λύχνοι σε σχήμα φιγούρας με γκροτέσκο υπερεκτεταταμένο φαλλό έχουν συνδεθεί με το εργαστήριο της Κνίδου
.
Το μοτίβο του λύχνου ως μάρτυρα των ερωτικών υποσχέσεων, των κρυφών συναντήσεων αλλά και της προδοσίας είναι πολύ συνηθισμένο στην αρχαία ελληνική επιγραμματοποιία. Ο λύχνος είναι ο «σιωπηλός φίλος» που βοηθά τους εραστές να ολοκληρώσουν την ερωτική τους επιθυμία .
1.
Ασκληπιάδης ο Σάμιος(3ος αι. π.Χ.)
Παλατινή Ανθολογία (V, 7).
λύχνε, σὲ γὰρ παρεοῦσα τρὶς ὤμοσεν Ἡράκλεια
ἥξειν, κοὐχ ἥκει: λύχνε, σὺ δ᾽, εἰ θεὸς εἶ,
τὴν δολίην ἀπάμυνον ὅταν φίλον ἔνδον ἔχουσα
παίζῃ, ἀποσβεσθεὶς μηκέτι φῶς πάρεχε.
ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ
[Gerontakos]
Εδώ μπροστά σου, λύχνε μου, η Ηράκλεια τρεις όρκους πήρε
πως θα έρθει, αλλά δεν ξανάρθε . Λύχνε, θεός αν είσαι,
τιμώρησε τη δόλια γυναίκα: όταν θα βάλει στο σπίτι της
για τα παιχνίδια του έρωτα τον καινούριο εραστή της,
σβήσε και μη προσφέρεις πια το φως σου !
_____________________
Στο επίγραμμα αυτό ο ποιητής απευθύνεται στον λύχνο ως μάρτυρα των ανεκπλήρωτων όρκων της άπιστης ερωμένης ότι θα ξανασυναντήσει στον ίδιο χώρο τον εραστή της.
Η αναφορά στον αριθμό των τριών όρκων υποδηλώνει την ιερότητα και την ένταση της υπόσχεσης που αθετήθηκε.
Η προστακτική "σβήσε" είναι το κλειδί της εκδίκησης που ζητά ο ποιητής – να μείνουν οι εραστές στο σκοτάδι , για να μην απολαύσουν τον έρωτά τους.
Μελέαγρος Γαδαρεύς (επιγραμματοποιός-2ος αι. π.Χ.)
Παλατινή Ανθολογία
(V, 165)
Αρχαίο Κείμενο:
ἓν τόδε, παμμήτειρα θεῶν, λίτομαί σε, φίλη Νύξ,
ναὶ λίτομαι, κώμων σύμπλανε, πότνια Νύξ,
εἴ τις ὑπὸ χλαίνῃ βεβλημένος Ἡλιοδώρας
θάλπεται, ὑπναπάτῃ χρωτὶ χλιαινόμενος,κοιμάσθω μὲν λύχνος: ὁ δ᾽ ἐν κόλποισιν ἐκείνης
ῥιπτασθεὶς κείσθω δεύτερος Ἐνδυμίων.
ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ
[Gerontakos]
Αγαπημένη Νύχτα, μητέρα όλων των θεών,
σε παρακαλώ μόνο για ένα πράγμα,
ναι, σε παρακαλώ, σεβάσμια Νύχτα,
σύντροφε της ξεφαντώματος,
αν κάποιος πλαγιασμένος τώρα
κάτω από την κουβέρτα της Ηλιοδώρας
απολαμβάνει τη ζεστασιά της,
νιώθοντας πάνω στο κορμί του το δικό της
που ξεγελά τον ύπνο, ας σβήσει το λυχνάρι!
Μες στην αγκάλη της πεσμένος,
ας αποκοιμηθεί σαν δεύτερος Ενδυμίωνας.
Στο επίγραμμα αυτό ο Μελέαγρος, αντίθετα από
τον Ασκληπιάδη, δεν εκφράζει το παράπονό του με εκδικητικό τρόπο για
την άπιστη ερωμένη του. Ο Μελέαγρος χρησιμοποιεί μεγαλοπρεπείς τίτλους για τη Νύχτα (μητέρα των
πάντων, σεβάσμια), δίνοντας στην ερωτική του παράκληση έναν σχεδόν
θρησκευτικό τόνο.
Ο ποιητής δεν καταριέται την Ηλιοδώρα ούτε
επιτίθεται λεκτικά στον αντίζηλο.Ίσα ίσα εύχεται να έχει αδιατάρακτο
ύπνο δίπλα στο θερμό κορμί της άπιστης Ηλιοδώρας.
Πιθανόν ο ποιητής να εύχεται στον ανταγωνιστή του να αποκοιμηθεί βαθιά (σαν τον Ενδυμίωνα), ώστε να σταματήσει να απολαμβάνει την Ηλιοδώρα, μπορεί όμως απλώς να παραδέχεται με μελαγχολία την τύχη βουνό του «νικητή» εραστή.
Σ΄αυτό θα τον βοηθήσει το σκοτάδι λόγω του σβηστού λύχνου, γιατί ο ολοφάνερος αισθησιασμός που βγαίνει από τα συμφραζόμενα για το λαχταριστό σώμα της Ηλιοδώρας δεν επιδεικνύεται με εικόνες της ερωτικής πράξης υπό το φως του , αλλά υπονοείται μέσα από τον ύπνο του κουρασμένου εραστή στη θερμή αγκάλη της ερωμένης




Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου