Η ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΗ ΚΑΙ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΙΚΗ ΜΑΣ ΠΡΟΤΑΣΗ : Χένρι Τζέιμς " Το Στρίψιμο της Βίδας "(Βιβλίο) -"Οι αθώοι"( Ταινία)

 

" Το Στρίψιμο της Βίδας " , Χένρι Τζέιμς*

[...............]  Ξετρύπωσα λοιπόν στην βιβλιοθήκη "Το Στρίψιμο της Βίδας" του Χένρυ Τζέημς που το έχω σε εκδόσεις Άγρα, σε μετάφραση του ωραίου δικού μας λογοτέχνη Κοσμά Πολίτη και αποφάσισα να το ξαναδιαβάσω για να απολαύσω την έξοχη, πολυεπίπεδη και τόσο συνθετική γραφή του James αλλά από περιέργεια, για να δω χρόνια μετά την πρώτη ανάγνωση αν θα μου αρέσει το ίδιο.

Και να που το πασίγνωστο και πολυδιαβασμένο,θεατροποιημένο και ταινιοποιημένο αυτό βιβλίο είναι ένα καταπληκτικό,διαχρονικότατο μυθιστόρημα,που με καταγοήτευσε (πάλι),πήρα μια ανάσα και θα επανέλθω στον Μπολάνιο (τον οποίο και λατρεύω και μισώ,τελικά).
"Το Στρίψιμο της Βίδας " είναι ένα εξαιρετικό μυθιστόρημα ,δομημένο με θαυμαστό και πολύ εμπνευσμένο συγγραφικό τρόπο πάνω σε μια τετράγωνη κι απείρως κοινή κεντρική ιδέα:στην ιστορία μιας απλής και φτωχής γκουβερνάντας,σεμνής θυγατέρας πάστορα,που αναλαμβάνει χωρίς να έχει δει προηγουμένως ούτε το σπίτι ούτε τα ίδια τα παιδιά-την φύλαξη δύο ανήλικων,που συντηρούνται από τον μοναδικό εν ζωή συγγενή τους,που δεν τα θέλει όμως μες στα πόδια του κι έτσι της τα αναθέτει εν λευκώ,πληρώνοντάς την αδρά.

Η νεαρή γυναίκα γοητευμένη,μπορεί και τρελά ερωτευμένη,με τον πλούσιο και κατά μια έννοια σπλαγχνικό προς τα ανηψάκια του αριστοκράτη δέχεται και καταφθάνει σε έναν πύργο στην επαρχία στην Αγγλία του τέλους του 19ου αιώνα,όπου και συντόμως  συγκρούεται κατά μέτωπο με τους ισχυρούς ανταγωνιστές της στην αγάπη των παιδιών,που δεν είναι άλλοι από τα φαντάσματα των δύο κακών και φθονερών υπηρετών,του Κουίντ και της δεσποινίδας Τζέσελ,που ήταν και παράνομο ζευγάρι, εννοείται, και που προηγήθηκαν αυτής στον πύργο ως φύλακες των παιδιών,του Μάιλς,ενός δεκάχρονου αγοριού που μετά τις διακοπές δεν θα ξαναπάει στο σχολείο του διότι το έχουν αποβάλει κι ενός οκτάχρονου κοριτσιού,της Φλώρας, που ανέμελο(πόσο ανέμελο;)τιτιβίζει όλη μέρα στο όμορφο εξοχικό μέρος και τα οποία παιδιά δείχνουν,διότι δεν ξέρουμε ούτε καν στο τέλος αν είναι, τέλεια, πανέμορφα,αγγελικά.

Και γιατί όλα αυτά;Τι να πρωτοσκεφτούμε, πώς προσπαθεί να πει και λέει στο δια ταύτα ή σαν δια ταύτα ο Τζέημς,που μέχρι και έξοχες ταξικές μπηχτές κάνει δια στόματος του δεκάχρονου Μάιλς (!) σε σχέση με την  κατώτερη κοινωνικά αλλά από καπρίτσιο της Ειμαρμένης υπεύθυνη για την ζωή και μόρφωσή του γκουβερναντούλα;

Να υποθέσουμε λιγάκι κυνικά ότι η καημένη ταπεινούλα νταντά της βικτωριανής Αγγλίας δεν έχει παρά μόνο τα παρατημένα πλούσια παιδάκια σαν αποκούμπι ,να γαντζωθεί πάνω τους και να ζήσει μέσα απ΄αυτά μια ζωή που εκείνη δεν είχε;Διότι πώς αλλιώς και γιατί να της έστριψε,αν της έστριψε,  η βίδα;

Συμβαίνουν,βλέπετε, πάρα πολλά.Εντός κι εκτός πύργου,στη λίμνη,στο δασάκι,στον περίβολο. Άλλα μοιάζει να συμβαίνουν όντως,γι΄άλλα δεν είμαστε καθόλου σίγουροι αν συμβαίνουν ή τα φαντάζεται η γκουβερνάντα. Για τίποτα  σε γενικές γραμμές δεν μας αφήνει ο Τζέημς να είμαστε σίγουροι.Πάνω που έχουμε ερμηνεύσει κάτι, έρχεται μια εκπληκτική στην τεχνική διατύπωσής της ανατροπή όλων των δεδομένων από τον συγγραφέα,απίστευτης συγγραφικής μαστοριάς,που μάς κάνει να αλλάξουμε γνώμη και αυτό γίνεται ξανά και ξανά.Εκεί που βεβαιωνόμαστε,εκεί ακριβώς αρχίζει κι η αμφιβολία.

Πεθαίνουμε από περιέργεια να μάθουμε πχ γιατί ο μικρός έχει αποβληθεί, ώσπου να πάρουμε όμως την πολύτιμη πληροφορία και να αρχίσουμε να την χρησιμοποιούμε σαν ένα έστω τόσο δα χρήσιμο κομματάκι στο τεράστιο ψυχολογικό βιβλίο-παζλ,που ο πανούργος ο Τζέημς καταφέρνει να χωρέσει μέσα του και σε μόλις 220 περίπου μικρού μεγέθους σελίδες μαζί με μύρια άλλα στοιχεία,που μας τα μισοφανερώνει ή κρύβει, που τα μαζεύει ή τα ρίχνει στην αντίληψή μας για να φουντώνει την αγωνία και την περιέργεια, εκείνος ακριβώς τότε αναποδογυρίζει τα πάντα και ξανακλώθει αλλιώς την γερή κλωστή μιας ιστορίας που επιδέχεται πολλές ερμηνείες και έχει να πει άπειρα πράγματα σε πολλούς και διαφορετικών προτιμήσεων αναγνώστες,παλιούς και τωρινούς,όλων- πιστεύω- των εποχών. Κοντολογίς,βιβλιόφιλοι κάθε λογής και προτίμησης(παρασχικοί,μαλαρμιστές,γκοθάδες -μούφα κι αυθεντικοί εδώ θα συζητούσαμε μέρες ολόκληρες πάνω στο είδος- νεορομαντικοί, παπαδιαμαντικοί, βικτωριανιστές,λάτρεις της λογοτεχνίας του φανταστικού,λάτρεις του τρόμου,της ποίησης,αλλά κι εσείς του ψυχολογικού,του στοχαστικού, μετακουλτουριάρηδες και ολικής αναγνωστικής αλέσεως και ό,τι άλλο,αν δεν έχετε διαβάσει αυτό ειδικά το βιβλίο ,χ ά ν ε τ ε...

Όσοι δεν έχετε διαβάσει το "Στρίψιμο της Βίδας",που γράφτηκε το 1898 κι ο ίδιος ο Τζέημς είπε γι αυτό «είναι απλώς μια ιστορία φαντασμάτων», περιττό να σας το πω,αλλά θα το πω, χ ά ν ε τ ε ! http://lesxianagnosisbiblioudegas.blogspot.com

Χένρι Τζέιμς(1843-1916)/Βικιπαίδεια

**********************

Χένρι Τζέιμς,"Το Στρίψιμο της Βίδας" | Ηχητικό Βιβλίο/Ελληνικά - Audiobook 

 Μετάφραση Κοσμάς Πολίτης Ανάγνωση Γρηγόριος Καλογιάννης

Το έργο υπάρχει ελευθέρα διαθέσιμο εδώ: https://www.gutenberg.org/ebooks/209 

Η ηχογράφηση δεν έχει κερδοσκοπικό χαρακτήρα. Επιτρέπεται η αναπαραγωγή, αναδημοσίευση και ενσωμάτωση, με αναφορά στην πηγή και τους δημιουργούς.

   

********************

Η ΥΠΕΡΟΧΗ ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΣΤΗ ΜΕΓΑΛΗ ΟΘΟΝΗ , ΣΕ ΣΕΝΑΡΙΟ ΤΡΟΥΜΑΝ ΚΑΠΟΤΕ

Μια μορφή στο παράθυρο - The Innocents 1961 

 

The Innocents" ("Μια μορφή στο παράθυρο") /Οι αθώοι (1961)

ΚΡΙΤΙΚΗ:vandimir.blogspot.com

«ΑΘΩΟΙ"; ΙΣΩΣ. ΑΡΙΣΤΟΥΡΓΗΜΑ; ΣΙΓΟΥΡΑ!

Υπάρχουν ταινίες "είδους" που ξεπερνούν τα όρια του είδους τους και γίνονται κινηματογραφικά αριστουργήματα. Πιστεύω ότι τέτοια ταινία είναι το "The Innocents" ("Μια μορφή στο παράθυρο" ο ελληνικός τίτλος) του Jack Clayton (1921-1995) του 1961. Ο Clayton γύρισε πολύ λίγες ταινίες, αυτή εδώ όμως είναι σίγουρα το αριστούργημά του. Βασισμένη στο "Στρίψιμο της βίδας" του Χένρι Τζέιμς, παραμένει μια από τις πιο κλασικές ταινίες τρόμου όλων των εποχών και μια κλασική ταινία γενικότερα.
Μια μοναχική, θρήσκα γυναίκα γίνεται γκουβερνάντα δυο ορφανών παι1961, δι΄ών (=διά των οποίων)  και πηγαίνει να ζήσει μαζί τους στον τεράστιο, απομονωμένο πύργο τους. Σιγά - σιγά αρχίζει να πιστεύει ότι τα παιδιά έχουν "καταληφθεί" από τα πνεύματα του σατανικού επιστάτη του πύργου και της ερωμένης του, που είναι πια νεκροί και οι δύο. Όμως...
 Εδώ ταιριάζει το κλασικό "Η συνέχεια επί της οθόνης". Κι εγώ αρχίζω να εκθειάζω τις αρετές του φιλμ. Ασπρόμαυρο, με υπέροχη, πραγματικά ατμοσφαιρική και υποβλητική φωτογραφία, κλειστοφοβικό (καθώς η αίσθηση της απομόνωσης είναι πανταχού παρούσα), με ένα παιδικό τραγουδάκι να κολλάει στη μνήμη και να στοιχειώνει τον θεατή, παίζει όσο ελάχιστες άλλες ταινίες με τη λογική του δισυπόστατου: Όλα όσα παρακολουθούμε έχουν δύο πιθανές, αντίθετες όψεις. Τα παιδιά μπορεί να είναι όντως στοιχειωμένα από τα πνεύματα των νεκρών, μπορεί όμως και να είναι εντελώς αθώα, όπως ο τίτλος της ταινίας. Η γκουβερνάντα (ένας από τους καλύτερους ρόλους της Ντέμπορα Κερ) μπορεί να είναι έτοιμη να θυσιαστεί για να τα σώσει, μπορεί όμως να είναι και υστερική, να φαντάζεται τα πάντα και στην πραγματικότητα να καταστρέφει τα παιδιά που υπεραγαπά (ή νομίζει ότι υπεραγαπά). Τα φαντάσματα μπορεί να βρίσκονται εκεί και να στοιχειώνουν τον πύργο και τα παιδιά, μπορεί όμως και να βρίσκονται μονάχα στο άρρωστο μυαλό της ηρωίδας.
 Έτσι το φιλμ γίνεται μεταξύ άλλων και ένα σχόλιο πάνω στη στέρηση (σεξουαλική ή άλλη) και τη μοναξιά και τα τέρατα που αυτή μπορεί να γεννήσει. Ή πάνω στο θέμα της υποτιθέμενης αθωότητας της παιδικής ψυχής, που μάλλον είναι ανύπαρκτη - η αθωότητα εννοώ (τα παιδιά, επειδή ακριβώς δεν έχουν κοινωνικοποιηθεί, είναι στην πραγματικότητα το άκρον άωτο του εγωισμού). Και ταυτόχρονα παγώνει πραγματικά το αίμα, τρομάζει βαθιά με τρόπο υποβλητικό, δίχως ουσιαστικά να δείχνει σχεδόν τίποτα, δίχως μπαμπούλες και ξαφνικά "μπου".»

The Innocents (1961 film)