Ένα άρθρο για τον αυτοεγκλωβισμό της Αριστεράς σε μια στείρα αυτοαναφορικότητα αξιακού και ηθολογικού μόνο περιεχομένου, που ακυρώνει το λόγο της και δε συνεγείρει τις μάζες
Εγκλωβισμένη Αριστερά
Θωμάς Τσαλαπάτης*
Εφημερίδα των Συντακτών
Στήλη :ΑΝΟΧΥΡΩΤΗ ΠΟΛΗ
Ένθετο :ΝΗΣΙΔΕΣ
efsyn.gr
18.01.26
Ο κόσμος που ζούμε αλλάζει απότομα. Άσχετα με το πόσο ξαφνική μπορεί να μας φαίνεται αυτή η αλλαγή, στην πραγματικότητα ακολουθεί μια υπόσχεση που μας δόθηκε τα περασμένα χρόνια. Δεν θα έπρεπε να μας εκπλήσσει αυτή η αλλαγή. Όλα ήταν εδώ πριν συμβούν. Ο αυταρχισμός, η ποδοπάτηση της κάθε μορφής δικαίου, η σήψη των θεσμών και τα αποτελέσματα που αυτή φέρνει.
Στον κόσμο υπάρχουν μεταμορφωτικές δυνάμεις που ορίζουν το σχήμα του κόσμου. Ο κόσμος που γνωρίσαμε μέχρι την κρίση του 2008 σε μεγάλο βαθμό διαμορφώθηκε από τη νεοφιλελεύθερη ονείρωξη που ακολούθησε την πτώση του σοβιετικού μπλοκ. Μια εποχή αισιοδοξίας των αγορών, που μεταφράστηκε σε απόλυτη κυριαρχία τους, στην μεταμόρφωση των αξιών και μαζί του συνόλου των πολιτικών χώρων. Από τη μετατροπή της σοσιαλδημοκρατίας σε μια μπλερικού τύπου καρικατούρα και της Αριστεράς σε μια δύναμη εγκλωβισμένη κάπου ανάμεσα στη νοσταλγία και το πουθενά. Η παγκόσμια κρίση έκανε το παγκόσμιο οικοδόμημα να τρίξει παραχωρώντας, έστω για λίγο, μια ευκαιρία στην Αριστερά να παίξει έναν ρόλο. Και εκεί εμφανίστηκε ο πρώτος εγκλωβισμός.
Εγκλωβισμένη στη νομιμότητα, στους πολιτικούς δηλαδή όρους που οι αντίπαλοί της όριζαν, η Αριστερά δεν κατάφερε να δημιουργήσει διαφορετικό αποτέλεσμα. Ακριβώς γιατί λειτούργησε δειλά, σχεδόν ενοχικά σε σχέση όχι μόνο με τις επιδιώξεις αλλά τελικά και τις αξίες της. Και εκεί άρχισε να φαίνεται ο δεύτερος και πιο ισχυρός της εγκλωβισμός. Ένας εγκλωβισμός που υπό τις σημερινές συνθήκες μοιάζει ικανός να την πετάξει εντελώς εκτός πολιτικού παιχνιδιού.
Η Αριστερά είναι εγκλωβισμένη σε μια συμβολική συνθήκη συναισθηματισμού και ηθικολογίας. Με αβέβαιους στόχους επικαλείται διαρκώς μια ηθική υπεροχή, μια ηθική επιταγή χωρίς όμως μια πραγματική υλική βάση αλλά ένα γενικότερο νεφελώδες «σωστό». Μέσα σε αυτή την εμμονική επίκληση γίνεται πουριτανική, δύσκαμπτη και αφόρητα βαρετή. Αντιμετωπίζει με συναισθηματικούς όρους καταστάσεις, ψάχνοντας μια ορθότητα που στην πραγματικότητα δεν κάνει άλλο από το να αποδεικνύει την ηθική ακεραιότητα της δικής της θέσης. Παραμένοντας ταυτόχρονα δέσμια στον πρώτο εγκλωβισμό (αυτόν της νομιμότητας), δεν παράγει στην πραγματικότητα πολιτικό λόγο (πόσο μάλλον πολιτικό αποτέλεσμα), αλλά περιγράφει μια άλλη, ιδανική συνθήκη την οποία δεν υπερασπίζεται με πράξεις.
Σήμερα η μεταμορφωτική δύναμη στις δυτικές κοινωνίες είναι αυτή της Άκρας Δεξιάς. Μιας Άκρας δεξιάς που θέριεψε κυρίως μετά τις αποτυχίες της Αριστεράς, κάνοντας τις κοινωνίες να οδεύουν επιταχυνόμενες προς τον αυταρχισμό, τη μισαλλοδοξία, το δίκαιο του ισχυρού. Στη σημερινή συγκυρία –και ανεξάρτητα από τι μπορεί να πιστεύει– η Αριστερά δεν υπάρχει. Για να υπάρξει πρέπει να απεγκλωβιστεί. Να συγκροτήσει μια πρόταση ανεξάρτητη από τις επιταγές της τρέχουσας νομιμότητας, βασισμένη όχι στην ηθικολογία ή τα σύμβολα, αλλά στις δυνάμεις της κοινωνίας, των δημιουργικών δυνάμεων και της εργασίας. Όσο περίεργο και να ακούγεται, θα μπορούσαμε να πούμε πως οι αντικειμενικές συνθήκες είναι ευνοϊκές. Η αυτοματοποίηση της εργασίας θα μπορούσε να αποτελέσει μια λύση και όχι το βασικό πρόβλημα των εργαζομένων. Η πράσινη ενέργεια θα μπορούσε να είναι μια λύση για την ενεργειακή επάρκεια και όχι μια νέα χρυσή επιχείρηση με νέο μανδύα. Το αίτημα για ειρήνη θα μπορούσε να μετατραπεί σε ένα ουσιαστικό αξιακό κέντρο και όχι σε ένα γενικό ευχολόγιο καλής συμπεριφοράς. Η Αριστερά θα μπορούσε να μετατραπεί σε μεταμορφωτική δύναμη των σύγχρονων κοινωνιών αν απεγκλωβιζόταν κατ’ αρχάς από τον ναρκισσισμό της και κατά δεύτερον από την αποδοχή των όρων του παιχνιδιού.
Χωρίς τόλμη και χωρίς γείωση, η Αριστερά όχι μόνο δεν καταφέρνει να πείσει, στην πραγματικότητα δεν καταφέρνει καν να υπάρξει.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου