Στο GEM, στον Νείλο
Ενώ σε όλο τον κόσμο όταν πεις σε κάποιον «καλημέρα» σου απαντά «καλημέρα», στην Αίγυπτο σου απαντά «όμορφη μέρα». Δηλαδή, σου κάνει μια ευχή ανώτερη απ’ το «καλή». Φαίνεται πως στην Αίγυπτο η κλίση προς την ομορφιά είναι κατάλοιπο των αρχαίων χρόνων. Ολος ο αρχαίος αιγυπτιακός πολιτισμός διακατέχεται από όμορφα μνημεία, ναούς, παλάτια, κτίρια, μύθους, ιστορίες. Τώρα, αν πολλές πολυκατοικίες και σπίτια στο πολύβουο Κάιρο απ’ έξω είναι αφρόντιστα, βρόμικα και άσχημα, αυτό δεν σημαίνει πως μέσα τα σπίτια δεν είναι όμορφα, καθαρά και φροντισμένα. Οι φτωχοί λένε για το σπίτι τους «απ’ έξω πανούκλα, από μέσα κούκλα».
Οι Αιγύπτιοι είναι καλοί άνθρωποι, ευγενείς. Η χώρα τους είναι όμορφη. Οι μαγαζάτορες αλλά και οι μυριάδες πλανόδιοι μικροπωλητές, αφού σου πουν την τιμή τού προς πώληση αγαθού και εσύ μένεις σιωπηλός χωρίς να αντιδράς, αρχίζουν μόνοι τους να παζαρεύουν. Δίχως να πω κουβέντα, ένα καπέλο που η αρχική του τιμή ήταν 2.000 λίρες (40 ευρώ) κατέληξε να μου το πωλήσει 400 λίρες (8 ευρώ). Κατά τα άλλα, και σύμφωνα με τον Αιγύπτιο ξεναγό μας Μοχάμεντ Γκαντούρ (που σπούδασε νέα ελληνικά και αρχαιολογία στο Αριστοτέλειο), οι γάμοι στην Αίγυπτο είναι προϊόν 80% συνοικεσίου και 20% σχέσης ή γνωριμίας.
To νέο αρχαιολογικό μουσείο GEM (Grand Egyptian Museum), λίγο πιο έξω και δυτικά του Καΐρου, είναι το πραγματικό σύγχρονο στολίδι, το καύχημα της Αιγύπτου. Οι χώροι που καταλαμβάνει είναι όσο επτά γήπεδα ποδοσφαίρου, γύρω στα 17 στρέμματα. Είναι το μεγαλύτερο μουσειακό συγκρότημα στον κόσμο. O ξεναγός μάς είπε πως στον αρχιτέκτονα από την εταιρεία Heneghan Peng Architects που το σχεδίασε, η πρώτη ιδέα για το μουσείο τού ήρθε μέσα στο αεροπλάνο και έκανε τα πρώτα σχέδια σε μια χαρτοπετσέτα ενώ πετούσε από Κάιρο προς Δουβλίνο, όπου η έδρα της εταιρείας.
Η πρόσοψη του μουσείου, από αλάβαστρο και γυαλί, σε εντυπωσιάζει και σε αφήνει άλαλο. Σε όλη την κατασκευή, σε όλες τις λεπτομέρειες του κτιρίου, εσωτερικά και εξωτερικά, επικρατούν τα τριγωνικά σχήματα, που παραπέμπουν στις πυραμίδες της αρχαίας Αιγύπτου. Από μακριά μόλις το αντικρίζεις και μέσα όταν μπαίνεις, μία λέξη σε κυριεύει: δέος.
Στο μεγάλο, πανύψηλο αίθριο του μουσείου δεσπόζει το βάρους 82 τόνων άγαλμα του Ραμσή Β’, ηλικίας 3.200 ετών. Το μετέφεραν εκεί από το κέντρο του Καΐρου όπου ήταν για πολλά χρόνια. Στις συνολικά 14 αίθουσες του μουσείου, ενδιαφέρον παρουσιάζει ο «Αιωρούμενος Οβελίσκος Κούφου», η «Αίθουσα των δύο σκαφών», οι «Σκάλες εν είδει πυραμίδων». Τα σκάφη αυτά (τα συντρίμμια τους) τα ανακάλυψε τυχαία Αιγύπτιος αρχαιολόγος σε μια τρύπα δίπλα από τη Μεγάλη Πυραμίδα του Χέοπα. Βρήκε κομμάτια τους σε ράφια τάφων διάσπαρτα εδώ κι εκεί. Του πήρε δέκα χρόνια να τα συναρμολογήσει. Είναι από το 1700 π.Χ. Εικάζεται ότι τα είχε παραγγείλει ο Ραμσής ο Β’ για το ταξίδι του στον Κάτω Κόσμο. Υπάρχει όμως και μια δεύτερη θεωρία που λέει πως τα είχε παραγγείλει για να πάει για προσκύνημα στους ιερούς τόπους στον αιγυπτιακό Νότο. Στις 14 αίθουσες του αχανούς μουσείου εκτίθεται η ιστορία χωμάτινων, αλαβάστρινων και από σχιστόλιθο κομψοτεχνημάτων, αγαλμάτων, αντικειμένων λατρείας, που αποκαλύπτουν μια μοναδική πτυχή του αρχαίου αιγυπτιακού πολιτισμού. Στα εκθέματά του περιλαμβάνονται συλλογές από την Προϊστορική και από την Ελληνιστική και τη Ρωμαϊκή Περίοδο.
Οι αρχαίοι Αιγύπτιοι είχαν πολλούς θεούς, αλλά οι γνωστότεροι είναι περί τους τριάντα. Είχαν μορφές ζώων, πουλιών ή θηρίων. Υπήρχε θεός των εργατών και των τεχνιτών (Πέτα), θεός του πολέμου (Μόντο), αλλά και θεά του πολέμου και του κυνηγιού (Νιτ), θεά της αγάπης και της μητρότητας (Ισις), θεός της βασιλείας και του παραδείσου (Οσιρις), θεός-προστάτης των κροκόδειλων (Σόμπεκ). Ο Αμμων μαζί με τους θεούς Μουτ και Κόνσου αποτελούσαν την Τριάδα των Θηβών. Και φυσικά ο Ρα, ο πιο σημαντικός θεός, ο θεός του Ηλιου, με έναν ηλιακό δίσκο πάνω από το κεφάλι του.
Το ταξίδι στον Νείλο με ποταμόπλοιο (ή κρουαζιερόπλοιο;) από το Λούξορ στο Ασουάν κρατά πολλές ώρες. Ο Νείλος είναι ένα προϊστορικό, εμβληματικό, ήσυχο ποτάμι που πηγάζει από την Αιθιοπία. Πηγαίνει από τα νότια προς τα βόρεια. Είναι ένα ποτάμι 30 εκατομμυρίων χρόνων, μήκους 6.600 χλμ. Η λεκάνη απορροής του καλύπτει έντεκα χώρες: Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό, Τανζανία, Μπουρούντι, Ρουάντα, Ουγκάντα, Κένυα, Αιθιοπία, Ερυθραία, Νότιο Σουδάν, Σουδάν και Αίγυπτο. Λίγα χιλιόμετρα πριν καταλήξει στη Μεσόγειο, ανατολικά της Αλεξάνδρειας, σχηματίζει το δέλτα του. Τα νερά του είναι θολά και η ιερογλυφική ιστορία του πάει πίσω, πιο πίσω κι από την Κοιλάδα των Βασιλέων. Οι όχθες του, όλο βλάστηση, δίνουν ζωή στους τοπικούς πληθυσμούς. Τις αγγίζουν με το βλέμμα τους ετησίως εκατομμύρια τουρίστες. Αντικρίζουν η μια την άλλη, πότε ταραγμένες, πότε ήρεμες, ποτέ αδιάφορες. Πολλά έχουν δει τα μάτια τους. Αρχαίες πόλεις και χωριά, αρχαίοι, ερειπωμένοι ναοί σκόρπιοι, με αύλειους χώρους δεξιά κι αριστερά. Μνημεία με τάφους βασιλέων και βασιλισσών, Αιγυπτίων, Ελλήνων, Ρωμαίων, Ασσυρίων, Αράβων, σε κοινή θέα, έναντι αντιτίμου 700 λιρών. Κατά μήκος του Νείλου υπάρχουν γύρω στους 80 αρχαιολογικούς χώρους και γύρω στις εκατό πόλεις και χωριά. Οι κάτοικοι στις όχθες του Νείλου ζουν από τις καλλιέργειες κυρίως εσπεριδοειδών, βαμβακιού, φράουλας, αβοκάντο, ακτινιδίων, μπανάνας, χουρμά και λαχανικών.
Οι μεγαλύτερες πόλεις επί του Νείλου είναι το Λούξορ και το Ασουάν. Το Λούξορ είναι το μεγαλύτερο υπαίθριο αρχαιολογικό μουσείο στον κόσμο. Εδώ η πλακόστρωτη Οδός των Σφιγγών, μήκους 3 χιλιομέτρων, με σφίγγες με ανθρώπινα κεφάλια από σχιστόλιθο κατά μήκος. Η Οδός Σφιγγών κάποτε ένωνε τον Μεγάλο Ναό του Αμμωνα με τον Ναό του Λούξορ. Παραδίπλα ο περίφημος ναός του Καρνάκ, ένα σε πολύ καλή κατάσταση συγκρότημα από ιερά και πυλώνες-οβελίσκους, προς τιμήν της ιερής τριάδας των Θηβών και της δόξας των Φαραώ. Και λίγο πιο πέρα ο μεγάλος ναός του Αμμωνα-Ρα, με γιγάντιες κολόνες σε σχήμα παπύρου. Ολος αυτός ο χώρος καλύπτει γύρω στα 2 τετραγωνικά χιλιόμετρα.
Τα περισσότερα μνημεία και οι ναοί ανήκουν στις 18η, 19η και 20ή δυναστεία των Φαραώ, που δεν τσιγκουνεύτηκαν τα έξοδα για να αφήσουν το στίγμα τους σ’ αυτόν τον ιερό χώρο. Οι σκλάβοι που δούλευαν σε αυτά τα βασιλικά (φαραωνικά) έργα αμείβονταν με γάλα, μπίρα, κρασί και κρέας. Στην περιοχή του Λούξορ είναι και η Κοιλάδα των Βασιλέων ή «Μεγάλη Νεκρόπολη των Εκατομμυρίων Χρόνων του Φαραώ», με 63 μεγαλοπρεπείς βασιλικούς τάφους που δεν είναι όλοι επισκέψιμοι. Ξεχωριστής ομορφιάς είναι οι τάφοι του Τουταγχαμών, του Ραμσή, του Σέρι, της Νεφερτίτης.
Στον ναό Ωρου στο Εντφου υπάρχει ιατρική εγκυκλοπαίδεια σκαλισμένη σε πέτρα, όπου παρατίθεται η πολύπλευρη γνώση των αρχαίων Αιγύπτιων επιστημόνων. Εκεί είδαμε μια πλούσια συλλογή ιατρικών και χειρουργικών οργάνων. Ο επιβλητικός αυτός ναός ξεκίνησε να χτίζεται το 237 π.Χ. επί Πτολεμαίου του Γ’ και περατώθηκε μετά από 180 χρόνια, το 57 π.Χ. από τον Πτολεμαίο τον ΙΒ’, τον Νέο Διόνυσο, πατέρα της Κλεοπάτρας της Ζ’. Αφιερωμένος στον Ωρο, τον εκδικητικό γιο της Ισιδας και του Οσιρι, ο ναός αυτός είναι άρτια διατηρημένος διότι ήταν θαμμένος στην άμμο της ερήμου για σχεδόν μία χιλιετία μετά την απαγόρευση της παγανιστικής λατρείας. Ενας άλλος ολόκληρος ναός που υπήρχε στο φράγμα του Ασουάν, όταν κατασκευάστηκε το Υψηλό Φράγμα, για να μη βυθιστεί και μείνει κάτω απ’ τα νερά και ξεχαστεί και χαθεί, τεμαχίστηκε σε 1.000 κομμάτια, μετακινήθηκε και επανασυνδέθηκε με την εποπτεία της UNESCO.
Βρίθει από ιστορία και πολιτισμό χιλιετιών η Αίγυπτος. Η επίσκεψη σ’ αυτή τη γειτονική χώρα είναι μια αλησμόνητη εμπειρία που αξίζει να τη ζήσει κανείς.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου