Φωτο: Στέφανος Ραπάνης / Eurokinissι
Το «Μανιφέστο Τσίπρα» συζητά ολόκληρη η καθ’ ημάς Αριστερά, αλλά και χώροι πέραν αυτής. Αυτό από μόνο του συνιστά επιτυχία των συντακτών του και δείχνει τη δυναμική στον εν λόγω χώρο. Ίσως θυμάστε ότι μεταξύ 2012 και 2015 –αλλά και στα επόμενα χρόνια, για άλλους λόγους– όλοι/ες σχολίαζαν τι κάνει και τι δεν κάνει ο τότε ΣΥΡΙΖΑ. Φίλοι και εχθροί συζητούσαν το κάθε τι σχετικά με αυτόν τον χώρο, γεγονός που σήμαινε ότι ο ΣΥΡΙΖΑ ήταν «το μόνο παιχνίδι στην πόλη». Το ίδιο το ενδιαφέρον των ανταγωνιστικών χώρων αποκάλυπτε ότι κάτι λένε αυτοί/ές που άξιζε κανείς να το προσέξει. Και, σε τελική ανάλυση, αν μπορούσε να βγει κάτι, θα έβγαινε από κει. Σήμερα, ο πυρετώδης σχολιασμός του «Μανιφέστου» καταδεικνύει, πολλές φορές εν αγνοία ακόμα και των πιο κριτικών σχολιαστών, ότι κάτι παρόμοιο συμβαίνει και τώρα –αν και το ΜέΡΑ25 αποτελεί έναν ίδιο πόλο έλξης/απώθησης για ένα αριστερό αλλά μικρότερο κοινό που δεν ενδιαφέρεται για την υπόθεση «διακυβέρνηση».
Πάμε τώρα στο ίδιο το κείμενο. Υπάρχει περίπτωση να παίξει κάποιον ρόλο αυτό το κείμενο; Η γνώμη μου είναι πως όχι. Εξηγούμαι: Το κύριο μέλημά του ήταν να διατηρήσει το ενδιαφέρον ενός κοινού ενόψει της ανακοίνωσης του νέου κόμματος. Είναι ένα επιπλέον σκαλοπάτι σε μια στρατηγική που σκοπεύει να δημιουργήσει προσμονή και συνακόλουθη δυναμική. Όπως είπε και ο ίδιος ο Τσίπρας, δεν θέλει να καθυστερήσει, αλλά δεν θέλει και να βιαστεί. Επομένως, στο ενδιάμεσο θα κινείται προς τον στόχο εντείνοντας τις παρεμβάσεις του, ανοίγοντας ένα ένα τα χαρτιά του, προσπαθώντας ταυτόχρονα να κάνει διορθωτικές κινήσεις στη βάση των αντιδράσεων, θετικών και αρνητικών. Κοντολογίς, δεν θα τον μάθει τώρα ο κόσμος τον Τσίπρα, αλλά η επικοινωνία του με τον κόσμο μπορεί να βελτιωθεί ή να χειροτερεύσει. Το ίδιο και η απήχησή του. Όμως τώρα κινείται με μεγαλύτερο επαγγελματισμό και κάποια βοήθεια εκ μέρους συστημικών δυνάμεων. Και αυτό είναι σίγουρα ένα νέο στοιχείο.
Στο πλαίσιο αυτό, βέβαια, θα ήταν δυνατό το «Μανιφέστο Τσίπρα» να έχει κάποιες αρετές, και με τον τρόπο αυτό να εξέπληττε ευχάριστα μια μερίδα όσων παρακολουθούν τις κινήσεις του. Θα έλεγα, ωστόσο, πως έχασε αυτή την ευκαιρία. Πρόκειται για ένα μεγάλο κείμενο, φλύαρο, με ατελείωτες αλληλεπικαλύψεις, γραμμένο με την κλασική μέθοδο των αριστερών κομμάτων/οργανώσεων. Είναι ένα κείμενο αρχών, αλλά λείπουν τα συνθήματα που συμπυκνώνουν σε λίγες λέξεις το πολιτικό μήνυμα. Είναι ταυτόχρονα ένα γενικό προγραμματικό κείμενο, αλλά λείπουν οι βασικές προτεραιότητες που θα καθιστούσαν μια συζήτηση γύρω από το νέο εγχείρημα εφικτή και ελκτική, και τη διαχωριστική γραμμή με τη ΝΔ αντικείμενο κοινωνικής αντιπαράθεσης/πόλωσης. Είναι επίσης άτολμο, χωρίς λύσεις που θα συνομιλούσαν ταυτόχρονα με τα πρωτοφανή προβλήματα της εποχής μας και την ανάγκη για έναν νέο ιστορικό προσανατολισμό της κοινωνίας μας. Και φυσικά είναι συντηρητικό (με την έννοια της αποφυγής διατάραξης των παραδεδεγμένων) στα θέματα στα οποία είναι ευαίσθητο το συντηρητικό ακροατήριο (εθνικά θέματα, μεταναστευτικό, Εκκλησία). Στο σημείο αυτό θεωρώ ότι ο Τσίπρας κάνει λάθος: Η στρατιωτικοποίηση της κοινωνίας που επιδιώκει η Δεξιά απομειώνει τους διαθέσιμους πόρους της Αριστεράς (υλικούς και αξιακούς)∙ η άρνηση της αυταπόδεικτης αλήθειας ότι η δημογραφική παρακμή μπορεί να αποτραπεί μόνο με ενσωμάτωση ενός εκατομμυρίου μεταναστών βυθίζει την κοινωνία όχι μόνο σε μειωμένες αλλά και σε ανορθολογικές προσδοκίες∙ η άρνηση επανάληψης της πολυκεντρικής εξωτερικής πολιτικής χωρίς τη συμμαχία με το Ισραήλ επερωτά το ηθικό εκτόπισμα του Τσίπρα, και επομένως τον απομακρύνει από τις ηθικές ευαισθησίες του κόσμου που μπορεί να κάνει εκλογικά τη διαφορά. Ομοίως, το κείμενο αποκάλυψε ότι το περιβάλλον Τσίπρα δεν έχει ακόμα εξοικειωθεί με τις αναλύσεις και τις προγραμματικές προτεραιότητες του πράσινου χώρου, που κατά τη γνώμη μου αποτελούν τη βασική οδό για την ανανέωση της ίδιας της Αριστεράς της εποχής μας.
Όλα τα παραπάνω, βέβαια, δεν σημαίνουν ότι το κείμενο δεν έχει την παραμικρή αρετή. Έχει τις αρετές που έχουν όλα τα κείμενα της καθ’ ημάς Αριστεράς, του Συνασπισμού, του ΣΥΡΙΖΑ, της Νέας Αριστεράς. Αν δεν είχε υπογραφή δύσκολα θα καταλάβαινες ποιος χώρος μεταξύ ΠΑΣΟΚ και ΚΚΕ το υπογράφει. Στο πλαίσιο αυτό, οι κριτικές εξ αριστερών του Τσίπρα περισσότερο απηχούν αφενός τη δυομαδική αντιπαλότητα, στην οποία η ίδια η αντιπαλότητα ψάχνει και βρίσκει τις διαφορές, και αφετέρου τις προθέσεις των ίδιων των συντακτών τους, πολλοί εκ των οποίων θέλουν με τέτοιες κριτικές να ξεχαστεί ότι υπήρξαν συνοδοιπόροι του Τσίπρα στα καλά, στα κακά, και στα… πολύ κακά. Επειδή όμως πρακτικά δεν ανέφερα καμία αρετή μέχρι τώρα, ας πω μία: το κείμενο αναγνωρίζει την αξία και των τριών χώρων για συγκεκριμένο λόγο και αναγνωρίζει την αναγκαιότητα οι άλλοι χώροι να μάθουν κάτι συγκεκριμένο από τον καθένα –πρωτοφανής γενναιοδωρία για το αριστερό ημισφαίριο.
Σε κάθε περίπτωση, το κείμενο είναι μια αφορμή για να ξεκινήσει ένα ντιμπέιτ, που άλλωστε έχει μεγαλύτερη αξία από το κείμενο –κάτι που συστηματικά παραγνωρίζει η βραχμανική Αριστερά διεθνώς, λόγω της μεγάλης σημασίας που δίνουν οι μορφωμένοι αριστεροί/ές στα κείμενα σε σχέση με όλους τους υπόλοιπους.
* Ο Δημήτρης Παπανικολόπουλος είναι διδάκτορας Πολιτικής Επιστήμης και ερευνητής στο Πανεπιστήμιο Αιγαίου.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου