ΝΥΤ: Τζέντα, Μάρτιος 2025-Το τραπέζι όπου χαράχτηκαν οι κόκκινες γραμμές της Ουκρανίας
Ρούλα ΜαντήΣε μια κλειστή αίθουσα συνεδριάσεων ξενοδοχείου στην Τζέντα, στις 11 Μαρτίου, εκτυλίχθηκε σύμφωνα με τους New York Times ένα από τα πιο καθοριστικά επεισόδια των παρασκηνιακών διαπραγματεύσεων για τον πόλεμο στην Ουκρανία.
Εκείνο το πρωινό, ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών, Μάρκο Ρούμπιο, άπλωσε πάνω στο τραπέζι έναν μεγάλο χάρτη της Ουκρανίας. Πάνω
του αποτυπωνόταν με ακρίβεια η γραμμή επαφής των δύο στρατών: το μέτωπο
που εδώ και τρία χρόνια χωρίζει τις ουκρανικές από τις ρωσικά
ελεγχόμενες περιοχές.
«Θέλω να ξέρω ποιες είναι οι απόλυτες κόκκινες γραμμές σας. Τι χρειάζεστε οπωσδήποτε για να επιβιώσετε ως χώρα;», φέρεται να ρώτησε την ουκρανική αντιπροσωπεία, σύμφωνα με Αμερικανό αξιωματούχο που συμμετείχε στη συνάντηση. Η συζήτηση ξεκίνησε με μια αιφνιδιαστική αλλά ταχεία αποδοχή από το Κίεβο της πρότασης του Ντόναλντ Τραμπ για άμεση και καθολική κατάπαυση του πυρός διάρκειας 30 ημερών.
Λίγο αργότερα, καθώς οι παρευρισκόμενοι έσκυβαν πάνω από τον χάρτη, ο σύμβουλος εθνικής ασφάλειας Μάικ Γουόλτς παρέδωσε στον Ουκρανό υπουργό Άμυνας, Ρουστέμ Ουμέροφ, έναν σκούρο μπλε μαρκαδόρο. «Ξεκίνα να σχεδιάζεις», του είπε. Ο Ουμέροφ χάραξε πρώτα τα βόρεια σύνορα της Ουκρανίας με τη Ρωσία και τη Λευκορωσία και στη συνέχεια ακολούθησε τη γραμμή επαφής, διασχίζοντας τις περιφέρειες Χάρκοβο, Λουγκάνσκ, Ντονέτσκ, Ζαπορίζια και Χερσώνα.
Ήταν, σύμφωνα με Αμερικανούς αξιωματούχους, η πρώτη φορά που η ουκρανική πλευρά διά των εκπροσώπων του Βολοντίμιρ Ζελένσκι έδειχνε διάθεση να αποδεχθεί την απώλεια περίπου του 20% της ουκρανικής επικράτειας ως τίμημα για μια ενδεχόμενη ειρήνη.
Ζαπορίζια και Κινμπούρν: τα σημεία-κλειδιά
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στον πυρηνικό σταθμό της Ζαπορίζια, τον μεγαλύτερο της Ευρώπης, τον οποίο ο Ουμέροφ κύκλωσε εμφανώς στον χάρτη. Όπως προειδοποίησε, οι ρωσικές δυνάμεις κατοχής δεν τον συντηρούν επαρκώς, δημιουργώντας κατά την ουκρανική εκτίμηση σοβαρό κίνδυνο «πυρηνικής καταστροφής». Το μήνυμα ήταν σαφές: το Κίεβο θεωρεί αδιαπραγμάτευτη την επιστροφή του σταθμού υπό ουκρανικό έλεγχο.
Στη συνέχεια, έδειξε τη λωρίδα της Κινμπούρν, μια στενή χερσόνησο που εκτείνεται στη Μαύρη Θάλασσα. Η ανάκτησή της, εξήγησε, θα επέτρεπε την ασφαλή πρόσβαση ουκρανικών πλοίων στα ναυπηγεία του Μικολάιβ, αποκαθιστώντας κρίσιμες θαλάσσιες γραμμές.
Για τρία χρόνια πολέμου, ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι είχε επανειλημμένα δεσμευτεί ότι ο ουκρανικός στρατός θα πολεμήσει έως ότου ανακτηθεί «κάθε σπιθαμή χαμένου εδάφους». Αυτή ήταν και η πιο πολιτικά δύσκολη κόκκινη γραμμή. Ωστόσο, όπως θυμάται Αμερικανός αξιωματούχος, στη συνάντηση της Τζέντας καταγράφηκε η μεγάλη καμπή: «Ήταν η πρώτη φορά που ειπώθηκε ξεκάθαρα ότι, για να επιτευχθεί ειρήνη, η Ουκρανία είναι διατεθειμένη να εγκαταλείψει το 20% της χώρας».
Στους διαδρόμους της αμερικανικής αποστολής, οι σύμβουλοι του Τραμπ σχολίαζαν ότι οι Ουκρανοί «μπήκαν στο πνεύμα». Λίγες ώρες αργότερα, ο Αμερικανός πρόεδρος έδινε εντολή να επαναρχίσει η αμερικανική βοήθεια προς το Κίεβο. Παράλληλα, άρχισαν να διαμορφώνονται οι βασικές παράμετροι μιας ενδεχόμενης συμφωνίας: η Ουκρανία θα παραχωρούσε εδάφη κατά μήκος της γραμμής που είχε χαράξει ο Ουμέροφ, θα μπορούσε να ενταχθεί στην Ευρωπαϊκή Ένωση, αλλά η ένταξή της στο ΝΑΤΟ θα μπλοκαριζόταν. Ο πυρηνικός σταθμός της Ζαπορίζια θα τελούσε υπό αμερικανική ή διεθνή διαχείριση, ενώ οι ΗΠΑ θα ζητούσαν από τη Ρωσία την επιστροφή της Κινμπούρν.
Το αγκάθι της Κριμαίας
Το πιο ακανθώδες ζήτημα παρέμενε η Κριμαία. Η χερσόνησος, που προσαρτήθηκε από τη Ρωσία το 2014, αποτελεί ισχυρό σύμβολο εθνικών διεκδικήσεων και για τις δύο πλευρές. Στην ομάδα Τραμπ θεωρήθηκε ότι η αποδοχή της ως ρωσικής θα μπορούσε να λειτουργήσει ως ισχυρό κίνητρο για τον Βλαντίμιρ Πούτιν. Για τους Ουκρανούς, όμως, ήταν ίσως το δυσκολότερο σημείο.
Ακόμη και η απλή αναφορά του ζητήματος προκάλεσε έντονη αντίδραση από τον Ρουστέμ Ουμέροφ. «Δεν μπορείτε να πιστεύετε τη ρωσική προπαγάνδα που λέει ότι η Κριμαία δεν είναι ουκρανική», φέρεται να είπε. Δηλώνοντας Τατάρος της Κριμαίας, υπενθύμισε ότι η οικογένειά του είχε εξοριστεί στο Ουζμπεκιστάν και επέστρεψε στη χερσόνησο όταν εκείνος ήταν εννέα ετών, για να δει τον πατέρα και τον αδελφό του να χτίζουν το σπίτι τους με τα χέρια τους.
Ο Ρούμπιο επιχείρησε να αμβλύνει τις αντιδράσεις, διευκρινίζοντας ότι ο Τραμπ δεν θα ζητούσε από την Ουκρανία ή τους Ευρωπαίους να αναγνωρίσουν επίσημα τη ρωσική κυριαρχία στην Κριμαία. «Εμείς θα είμαστε οι μόνοι», φέρεται να είπε. Παρά τις ενστάσεις, οι Αμερικανοί αξιωματούχοι έθεσαν ευθέως το ερώτημα αν το θέμα αυτό θα οδηγούσε το Κίεβο σε αποχώρηση από τις συνομιλίες. Η απάντηση ήταν αρνητική.
Κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων, ο Τραμπ ανακοίνωσε και τον περιορισμό του ρόλου του Κιθ Κέλογκ, ορίζοντάς τον μέσω ανάρτησης στο Truth Social ως «Ειδικό Απεσταλμένο για την Ουκρανία». Ο Κέλογκ προσπάθησε να καθησυχάσει την ουκρανική πλευρά, παραπέμποντας στο παράδειγμα της μεταπολεμικής Γερμανίας, που παρέμεινε διαιρεμένη για δεκαετίες πριν επανενωθεί.
Στο τέλος της συνάντησης, όπως μεταφέρθηκε στους Ουκρανούς, «η μπάλα βρίσκεται πλέον στο γήπεδο της Ρωσίας». Και αν ο Πούτιν αρνηθεί; «Τότε θα έχει πρόβλημα με τον Ντόναλντ Τραμπ», κατέληξε ο Ρούμπιο, κλείνοντας το πιο κρίσιμο μέχρι στιγμής κεφάλαιο των διαπραγματεύσεων στην Τζέντα.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου