«Θα πάρω έντεκα παιδιά, έντεκα μαντολίνα»:Τα Συμβούλια θα επιλέγουν και τους Μαρκεζίνηδες των σχολών, μια και οι κοσμήτορες δεν θα εκλέγονται! Από το «μεγαλείο της Πατρίδος», λοιπόν, ολοταχώς για το μεγαλείο της Ανώτατης Εκπαίδευσης. «Αιέν αριστεύειν»!

 

 

«Θα πάρω έντεκα παιδιά, έντεκα μαντολίνα»

Τα Συμβούλια θα επιλέγουν και τους Μαρκεζίνηδες των σχολών, μια και οι κοσμήτορες δεν θα εκλέγονται! Από το «μεγαλείο της Πατρίδος», λοιπόν, ολοταχώς για το μεγαλείο της Ανώτατης Εκπαίδευσης. «Αιέν αριστεύειν»!

Δημήτρης Κ. Μαυροσκούφης*

Πηγή: efsyn.gr

Ο τίτλος αποτελεί ελαφρά παραλλαγή του γνωστού άσματος του 1969 (Γιάννης Πουλόπουλος, Μίμης Πλέσσας, Λευτέρης Παπαδόπουλος), οι πρώτοι στίχοι του οποίου έχουν ως εξής: «Θα πάρω δώδεκα παιδιά / δώδεκα παιδιά / δώδεκα μαντολίνα. / Να τα πληρώνω μάτια μου, / μάτια μου, / για σένα με το μήνα. / Τα έξι κάθε πρωινό / να σε γλυκοξυπνάνε / και τ’ άλλα κάθε δειλινό / από τη γη ως τον ουρανό / σεργιάνι να σε πάνε». Ταιριάζει γάντι στο νέο μοντέλο διοίκησης των Πανεπιστημίων και στα νεοφυή Συμβούλια Διοίκησης. Αν, μάλιστα, στα παραπάνω όργανα προστεθεί και ο προβλεπόμενος Εκτελεστικός Διευθυντής, που θα επιλεγεί από τα Συμβούλια, η κομπανία θα γίνει δωδεκαμελής.

Ήδη σε δέκα Πανεπιστήμια, στα οποία οι Πρυτανικές Αρχές ολοκλήρωσαν τη θητεία τους και διανύουν την ολιγόμηνη παράτασή της, εφαρμόζονται οι διατάξεις του πρόσφατου νόμου που αφορούν τη συγκρότηση των ενδεκαμελών Συμβουλίων ¹ . Οι ηλεκτρονικές εκλογές για την ανάδειξη των έξι εσωτερικών μελών έχουν ολοκληρωθεί στα ιδρύματα αυτά, ενώ σε κάποια έχουν εκλεγεί και τα πέντε εξωτερικά μέλη. Το Υπουργείο Παιδείας και Θρησκευμάτων πανηγυρίζει –δικαίως– για τη μεγάλη
συμμετοχή των καθηγητών στην εκλογική διαδικασία, που ξεκινάει από το 82% στο Πανεπιστήμιο του Αιγαίου και φτάνει στο 100% στο Πανεπιστήμιο του Πειραιά. Με βάση τα δεδομένα υποστηρίζει ότι «το γεγονός […] προσδίδει και τη μέγιστη νομιμοποίηση στα όργανα διοίκησης των ΑΕΙ, ενώ εξασφαλίζεται η αντιπροσωπευτικότητα των απόψεων στο εσωτερικό των Συμβουλίων.

Με τον νέο νόμο και τη μετάβαση σε ένα συλλογικό μοντέλο διοίκησης, το Συμβούλιο Διοίκησης, αντί του μονοπρόσωπου οργάνου που ως σήμερα ήταν ο Πρύτανης, η εξουσία διαχέεται και περνά μέσα από φίλτρα συλλογικότητας, αξιοκρατίας και πλουραλισμού, σε ευθυγράμμιση με τις διεθνείς καλές πρακτικές. Η ολοκλήρωση των εκλογών με καθολική συμμετοχή δημιουργεί θετική παρακαταθήκη και για τα υπόλοιπα πανεπιστήμιά μας αλλά και για μελλοντικές εκλογικές διαδικασίες, ενισχύει, δε, το ευρύτερο πνεύμα που διαπνέει τον νόμο για αυτονομία, αποτελεσματικότητα, εξωστρέφεια, διασύνδεση με την κοινωνία και τους πολίτες» ² .

Μεγάλα λόγια! Κουβέντα, όμως, για το γεγονός ότι ο Πρύτανης με τον νέο νόμο θα είναι παντοδύναμος, αν και δεν θα εκλέγεται με καθολική ψηφοφορία, ενώ μέχρι τώρα οι σοβαρότερες αποφάσεις λαμβανόντουσαν από το Πρυτανικό Συμβούλιο και τη Σύγκλητο, η οποία με τον νέο νόμο ξεδοντιάζεται, υποβιβαζόμενη σε ρόλο κομπάρσου. Κουβέντα για το ότι η όλη διαδικασία μπορεί να αναδείξει ως πρύτανη υποψήφιο που έλαβε τις λιγότερες ψήφους ως εσωτερικό μέλος, κάτι που πιστοποιεί την καλή σχέση των συντακτών του νόμου με τη χριστιανική γραμματεία, μια και «ούτως έσονται οι έσχατοι πρώτοι και οι πρώτοι έσχατοι» ³ .

Κουβέντα και για το γεγονός ότι το 1/3 αυτών που μέχρι τώρα εκλέχθηκαν ως εσωτερικά μέλη στα Συμβούλια Διοίκησης υπηρετούν ή υπηρέτησαν ως πρυτάνεις ή αντιπρυτάνεις, ενώ κάποια από τα εξωτερικά μέλη είναι πρώην 4 . Οποία στρατηγική ανανέωσης και καταβαράθρωσης του φαύλου κομματικού και συντεχνιακού παρελθόντος και της ευνοιοκρατίας ⁵!

Κουβέντα για τις ενστάσεις διακεκριμένων συνταγματολόγων για την αντισυνταγματικότητα των σχετικών διατάξεων ή την προσφυγή της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Συλλόγων Διδακτικού και Ερευνητικού Προσωπικού (ΠΟΣΕΠ) στο Συμβούλιο της Επικρατείας λόγω ουσιαστικής κατάργησης του αυτοδιοίκητου ⁶ . Καμιά κουβέντα και για το γεγονός ότι ως υποψήφιοι για εξωτερικά μέλη των Συμβουλίων Διοίκησης διαγκωνίζονται, μεταξύ άλλων, πρώην και εν ενεργεία πολιτικοί και αυτοδιοικητικοί, ομότιμοι καθηγητές, επιχειρηματίες κάθε κατηγορίας, ιδιοκτήτες ποδοσφαιρικών ομάδων κ.ά^{. 7} . Πω πω εξωστρέφεια και σύνδεση με την κοινωνία! Και, τέλος, κουβέντα για το ότι μέχρι και η φιλοκυβερνητική ναυαρχίδα εκφράζει σοβαρές ενστάσεις και αμφιβολίες για την αποτελεσματικότητα του νέου μοντέλου διοίκησης, κάνοντας λόγο για «συμμαχίες και ίντριγκες» αναφορικά με την επιλογή των εξωτερικών μελών ⁸ .

Το να επαναλάβω εδώ ότι ανοίγει διάπλατα ο δρόμος για το «αγοραίο πανεπιστήμιο» είναι, νομίζω, περιττό. «Και ο νοών νοείτω». Θεωρώ, όμως, πως είναι
αναγκαία ορισμένα σύντομα σχόλια για τους τύπους και την ουσία του νέου μοντέλου, με το οποίο υποτίθεται ότι εγκαθιδρύεται επιτέλους η «αριστεία».

1) Για τη διαδικασία ανάδειξης των εσωτερικών μελών των Συμβουλίων Διοίκησης με βάση το ενιαίο ψηφοδέλτιο και τη λεγόμενη «ταξινομική ψήφο» (δηλαδή με σειρά προτίμησης) ο αείμνηστος Ηλίας Νικολακόπουλος είχε δείξει ότι η «ταξινομική ψήφος» είναι ψευδεπίγραφη και καθόλου αναλογική. Πρόκειται για παραλλαγή της “Single- Transferable-Vote” (STV), η οποία στα ελληνικά θα έπρεπε να αποδοθεί ως «διατεταγμένη» ή «ιεραρχημένη ψήφος» κατά τον ίδιο ⁹. Το συγκεκριμένο βρετανικής επινόησης εκλογικό σύστημα, που χρησιμοποιείται σε ελάχιστες χώρες για την ανάδειξη αντιπροσώπων του λαού, πέρα από το ότι είναι εξαιρετικά περίπλοκο και δυσλειτουργικό, όχι μόνο δεν είναι αναλογικό, αλλά προσιδιάζει στα πλειοψηφικά συστήματα με τις αλλεπάλληλες κατανομές των αδιάθετων ψήφων, που τόσο άρεσαν στη συντηρητική παράταξη από την εποχή του Παπάγου.

2) Ως προς την επιλογή των εξωτερικών μελών σημειώνω ότι ήδη έχει προκληθεί εμπλοκή και αδιέξοδο σε τρία πανεπιστήμια, Μακεδονίας, Αιγαίου και Θεσσαλίας, όπου οι επικρατέστεροι υποψήφιοι ισοψήφησαν με τρεις ψήφους ο καθένας, με αποτέλεσμα να μην επιλεγεί κανείς ¹⁰. Μην μου πείτε ότι αυτό, πέρα από την ύπαρξη κενού στον πολυδιαφημισμένο νόμο, δεν δημιουργεί εύλογες υποψίες για ετερόκλητες συμμαχίες, υπόγειες συναλλαγές και αγεφύρωτη σύγκρουση συμφερόντων.

3) Ως προς τη συμμετοχή είναι αλήθεια ότι ορισμένοι Ενιαίοι Σύλλογοι ΔΕΠ (ΕΣΔΕΠ) προέτρεψαν τα μέλη τους να μην συμμετάσχουν στην εκλογική διαδικασία ως υποψήφιοι ή εκλέκτορες ¹¹, αλλά δεν εισακούστηκαν. Δυστυχώς, η πραγματικότητα συχνά διαψεύδει τη βούληση. Άλλωστε, όπως έλεγε και ο Δημοσθένης για τον Φίλιππο και τους φιλομακεδόνες: «Πολλά τοίνυν άν τις, ω άνδρες Αθηναίοι, Φίλιππον ευδαιμονίσας της τύχης εικότως, τούτο μάλιστ᾽ αν ευδαιμονίσειεν απάντων […]. Το ποίον; Το επειδὴ πονηρών ανθρώπων εις τα πράγματ᾽ αυτώ εδέησεν, πονηροτέρους ευρείν ή εβούλετο» ¹².

Για να μην παρεξηγηθώ, σημειώνω ότι η αρχική σημασία της λέξης «πονηρός» ήταν «αυτός που μοχθεί, που κοπιάζει».

4) Για το άρωμα της «αριστείας» που αναδύεται από το σύνολο των διατάξεων για τα Συμβούλια Διοίκησης και την εμμονή στην έτσι νοούμενη «αριστεία» μου έρχονται στον νου άλλες εποχές. Λ.χ. θυμάμαι την αντικανονική οκταμελή «Αριστίνδην Σύνοδο» της Χούντας, η οποία έπαυσε τον αρχιεπίσκοπο Χρυσόστομο Β΄ και εξέλεξε τον εκλεκτό της «Ζωής» αρχιμανδρίτη Ιερώνυμο Κοτσώνη ¹³. Ή, στο πιο «δημοκρατικό», τις δύο Συμβουλευτικές Επιτροπές του Παπαδόπουλου (1970 και 1973), στις οποίες συμμετείχαν «εκλεκτοί και εγνωσμένης αξίας πολίτες» από όλο το φάσμα της κοινωνίας, εγχείρημα που ειρωνικά χαρακτηρίστηκε πρόσφατα ως «παρεξηγημένο παράδειγμα ανάδειξης των αρίστων» ^14. Κι όπως έγραφε τότε κι ένα επαρχιακό φερέφωνο της Χούντας, «δεν πρέπει να λησμονή κανείς ότι η Συμβουλευτική Επιτροπή είναι […] το υπόβαθρον, επί του οποίου θα συνεχισθή η ανοικοδόμησις του μεγαλείου της Πατρίδος. Δι’ αυτό είναι ανάγκη να είναι αριστείς, ανεπίληπτοι, ακέραιοι, συγκροτημένοι όσοι θα εκλεγούν» ^15. Α, να μην ξεχάσω ακόμη μία καταπληκτική ομοιότητα: τα Συμβούλια Διοίκησης θα επιλέγουν και τους Κοσμήτορες των Σχολών, οι οποίοι πλέον δεν θα εκλέγονται. Να και οι δοτοί Μαρκεζίνηδες! Βέβαια, για να επιλεγούν, θα πρέπει να προσκομίσουν και «πιστοποιητικό νεοφιλελεύθερων πολιτικών φρονημάτων».

Από το «μεγαλείο της Πατρίδος», λοιπόν, ολοταχώς για το μεγαλείο της Ανώτατης Εκπαίδευσης. Με την αφιλοκερδή συνεργασία Αμερικανικών, Βρετανικών και άλλων πανεπιστημιακών ιδρυμάτων και άδολων υποστηρικτών της εμπορευματοποίησης της γνώσης. «Αιέν αριστεύειν»!

---

1. Ν. 4957 «Νέοι Ορίζοντες στα Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα: Ενίσχυση της ποιότητας, της λειτουργικότητας και της σύνδεσης των Α.Ε.Ι. με την κοινωνία και λοιπές διατάξεις» (άρθρα 7-11 και 17-18), ΦΕΚ 141, Α΄/21-7-2022.
2. ΥΠΑΙΘ, Δελτίο Τύπου 10-11-2022.
3. Κατά Ματθαίον, 20,16.
4. Esos, 16-11-2022.
5. Ομιλία του πρωθυπουργού στη Βουλή, 13-7-2022.
6. ΠΟΣΔΕΠ, 22-8-2022 και 16-11-2022.
7. Alfavita, 6-11-2022.
8. Η Καθημερινή, 28-5-2022 και 22-10-2022.
9. Η. Νικολακόπουλος, «Ταξινομώντας τα αταξινόμητα», Προδημοσίευση από την εφημερίδα “Eδώ – Tο Καποδιστριακό”, 179, Νοέμβριος 2011.
10. Η Καθημερινή, 16-11-2022.11. Βλ. λ.χ. ΕΣΔΕΠ Παν. Αιγαίου, 20-9-2022.
12. Περί της παραπρεσβείας, 67-68.
13. Μητροπολίτης Ανδρέας Νανάκης, «Η Εκκλησία της Ελλάδος και η χούντα», Η Καθημερινή, 11-6-2017.
14. Τάσος Κωστόπουλος, «Πώς “ψήφιζε” η χούντα», Εφημερίδα των Συντακτών, 18-4-2021.
15. Φωνή της Χαλκιδικής, ό.π.

 

*ομότιμος καθηγητής ΑΠΘ