Paul Delvaux : Ο μυστηριώδης Βέλγος ζωγράφος του ανερμήνευτου

Ο μυστηριώδης κόσμος του Πολ Ντελβό

Ντελβό, Πολ (Paul Delvaux, Άντχαϊτ, Λιέγη 1897 – 1994). Βέλγος ζωγράφος. Σπούδασε αρχιτεκτονική και ζωγραφική στη Βασιλική Ακαδημία Καλών Τεχνών των Βρυξελλών την περίοδο 1920-24. Όπως φαίνεται από κάποια πρώιμα έργα του, αρχικά είχε δεχτεί επιρροές από τους Τζέιμς Ένσορ και Γκιστάβ ντε Σμετ. Το 1936 εξέθεσε πίνακές του μαζί με τον Ρενέ Μαγκρίτ –έναν από τους κυριότερους εκπροσώπους της βελγικής σχολής Οι φίλοι της τέχνης (Les Compagnons de l’Art)– στο Μέγαρο Καλών Τεχνών των Βρυξελλών. Το 1938 πραγματοποίησε τις πρώτες ατομικές εκθέσεις του στις Βρυξέλλες και στο Λονδίνο, ενώ παράλληλα συμμετείχε στην ομαδική Διεθνή Έκθεση Υπερρεαλισμού στο Παρίσι, η οποία διοργανώθηκε από τους Αντρέ Μπρετόν και Πολ Ελιάρ. Το 1947 ανέλαβε τις σκηνογραφίες για το έργο του Ζαν Ζενέ "Ο καθρέφτης του Αδάμ" (Adame Miroir), και συνεργάστηκε με τον Πολ Ελιάρ για το βιβλίο του, Ποιήματα, πίνακες και σχέδια (Poèmes, peintures et dessins), το οποίο κυκλοφόρησε στη Γενεύη και στο Παρίσι τον επόμενο χρόνο. Ύστερα από μια σύντομη παραμονή στη Γαλλία, εξελέγη καθηγητής στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών και Αρχιτεκτονικής των Βρυξελλών, θέση την οποία διατήρησε έως το 1962. Από τον επόμενο χρόνο και έως το 1965 διετέλεσε πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος της Βασιλικής Ακαδημίας Καλών Τεχνών των Βρυξελλών, ενώ την περίοδο 1965-75 διοργανώθηκαν αναδρομικές εκθέσεις με τα έργα του στη Λιλ, στο Παρίσι, στο Ρότερνταμ, στο Τόκιο και στο Κιότο. Το 1973 τιμήθηκε με το βραβείο Ρέμπραντ και το 1977 εξελέγη αντεπιστέλλον μέλος της Ακαδημίας Καλών Τεχνών του Παρισιού. Αρκετά έργα του διακρίνονται από έναν σκωπτικό ερωτισμό και από έναν υπαινιγμό για τη διττή βικτοριανή ερωτική ηθική. Το έργο του Η κοιμωμένη Αφροδίτη (La Vénus endormie, 1944) εκτίθεται στην πινακοθήκη Τέιτ του Λονδίνου.[www.ygeiaonline.gr]

***********************
Ο μυστηριώδης κόσμος του Πολ Ντελβό

Ομορφες γυναίκες, αινιγματικές, απρόσιτες, «εγκλωβισμένες ανάμεσα στο χρόνο, τον έρωτα και το θάνατο», κατοικούν στα ονειρικά τοπία του, που ανακαλούν τις παράξενες προοπτικές του Τζόρτζιο ντε Κίρικο. Σε πολλούς πίνακες τα κτίρια, τα ενδύματα οι αρχιτεκτονικές λεπτομέρειες είναι μέρος μιας φανταστικής πολιτείας που ο καλλιτέχνης ονόμαζε «Η ανήσυχη πόλη». Οπως είχε πει ο Αντρέ Μπρετόν, «ο Ντελβό μετέτρεψε όλο το σύμπαν σε ένα μοναδικό βασίλειο, όπου μια γυναίκα, πάντοτε η ίδια γυναίκα, κυριαρχεί στη μεγάλη είσοδο της καρδιάς».
Γεννημένος το 1897 στην πόλη Αντέτ, ο Ντελβό εγκατέλειψε τη νομική σταδιοδρομία για την οποία τον προόριζε ο πατέρας του και γράφτηκε στην Αρχιτεκτονική Σχολή των Βρυξελλών για να συνεχίσει με ακαδημαϊκές σπουδές στη ζωγραφική και τη διακόσμηση. Στην αποθήκη του Μουσείου Σπίτζνερ των Βρυξελλών, μέσα σε μία βιτρίνα, είδε το ομοίωμα μιας γυναίκας, την «κοιμωμένη Αφροδίτη», που τον στοίχειωσε. Σαν οφθαλμαπάτη θα τη μεταφέρει πάνω στους κόκκινους καναπέδες των οίκων ανοχής.
«Ο Ντελβό άντλησε την ικμάδα της ζωγραφικής του από τα βάθη του ανερμήνευτου. Αναζήτησε την ουσία της, εκεί όπου γενεσιουργούνται συμπτώματα και αιτίες: αγωνίες, φοβίες, τραύματα, αυταρέσκειες, ανεκπλήρωτες επιθυμίες, ερωτισμοί, ηδονοθηρικές εμμονές...», επισημαίνει ο Κυριάκος Κουτσομάλλης, διευθυντής του Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης.
Όσοι γνώρισαν τον Ντελβό, ο οποίος έφυγε από τη ζωή το 1994, πλήρης ημερών (ήταν 97 ετών), τον περιγράφουν εξίσου μυστηριώδη, αινιγματικό, μοναχικό και ευαίσθητο με τα έργα του.
«Δέσμιος της αισθηματικής του παιδείας, έγκλειστος στη φυλακή των περιορισμών, των τραυματικών ερωτικών του εμπειριών, υπερπροστατευμένος μέσα στα τείχη που η μητέρα του ύψωσε γύρω του, παγιδευμένος στο περιβάλλον των απαγορεύσεων και των ενοχών που οι θείες του δημιούργησαν -εδώ προφανώς βρίσκονται οι αιτίες που υποκίνησαν τη δημιουργία αυτού του κλειστού ζωγραφικού σύμπαντος, το οποίο στοιχειώνεται από οπτασίες, παραισθήσεις και φαντάσματα», προσθέτει ο Κ. Κουτσομάλλης.
Στα έργα του Ντελβό η κλασική Ελλάδα και η αυτοκρατορική Ρώμη δεν είναι αποκομμένες από την πραγματικότητα της εποχής του. «Τα δύο τοπία, η μητρόπολη του αρχαίου παρελθόντος και η πολιτεία της παρελθούσης παιδικής ηλικίας του ζωγράφου, η Ελλάδα όπου γεννιέται ο πολιτισμός και το βιομηχανικό Βέλγιο του τέλους του 19ου και των αρχών του 20ού αιώνα, συνυπάρχουν το ένα μέσα στο άλλο, και πολλές φορές συγχέονται», τονίζει ο συγγραφέας και ιστορικός Ζαν Κλερ, πρώην διευθυντής του μουσείου Πικάσο. «Οι ασύμμετρες πλάκες των δρόμων της Πομπηίας και της Αγοράς της Ρώμης είναι ίδιες με τους στρογγυλεμένους κυβόλιθους των λιθοστρωμάτων του Αντέτ και του Μπουαφόρ, τα οποία διάβαινε ο ζωγράφος όταν ήταν παιδί. Όσο για τα μαυριδερά βουνά που κλείνουν τον ορίζοντα πίσω από τις ακροπόλεις, δεν είναι τίποτα άλλο παρά οι λόφοι που σχημάτιζαν τα απόβλητα των ορυχείων και η σκουριά από τις βιομηχανικές ζώνες στις οποίες είχε ζήσει».  

ΠΑΡΗ ΣΠΙΝΟΥ , "Οι Καρυάτιδες του Ντελβό", enet.gr 21.6.2009