Έτσι θα γίνει η Στοά Μοδιάνο
Ερωτηθείσα για το χρονοδιάγραμμα ολοκλήρωσης των εργασιών, η αρχιτέκτων Μόρφω Παπανικολάου, εκ των συντακτών της αρχιτεκτονικής μελέτης, πάνω στην οποία θα στηριχθεί η αποκατάσταση της ιστορικής αγοράς τροφίμων για λογαριασμό των ιδιοκτητών, απάντησε ότι “θα χρειαστεί πάνω από ένας χρόνος, ίσως και λίγο παραπάνω”, κάτι που σημαίνει ότι η ολοκλήρωση των εργασιών τοποθετείται χρονικά στο 2020.
Σημαντική παράμετρος που καθόρισε την αρχιτεκτονική μελέτη είναι, σύμφωνα με την αρχιτέκτονα, η χρήση για τις επόμενες γενιές να προσομοιάζει με την αρχική χρήση της Αγοράς Μοδιάνο, όταν αυτή είχε λειτουργήσει για πρώτη φορά, λίγο μετά το 1920. Οι αρχιτέκτονες έχουν ως κύριο στόχο να «δοθεί συνέχεια από το παρελθόν (…) να παραμείνει όλη η “πατίνα” του χρόνου πάνω στο κτίριο, να πάρει την ανάμνηση του κόσμου και να τη φέρει σε μια λίγο πιο σύγχρονη ματιά».
«To κτίριο είναι κηρυγμένο ως διατηρητέο μνημείο και ως προς τη μορφή του, αλλά και ως προς τη χρήση του, άρα πρόκειται να γίνει μια αγορά τροφίμων» εξήγησε η κ. Παπανικολάου, ενώ χαρακτήρισε το έργο ως «συλλογικό», αφού όλοι όσοι εργάζονται για την κατασκευή «ονειρεύονται να δώσουν ξανά στη πόλη μια αγορά με το δυναμισμό που είχε η Αγορά Μοδιάνο», όπως ανέφερε χαρακτηριστικά.
Η κεντρική αγορά τροφίμων της Θεσσαλονίκης στη νέα της μορφή θα απαλλαγεί από τις αυθαίρετες κατασκευές -“παραβιάσεις και ασχήμιες” – που είχαν κάνει ένοικοι με τα χρόνια. Παράλληλα, όπως φαίνεται από τα σχέδια, οι οδοί Ερμού και Βασιλέως Ηρακλείου θα ενώνονται πλέον πιο καθαρά. “Δεν θα δούμε κάτι πολύ διαφορετικό από αυτό που έλαμψε στα εγκαίνια του 1925, αλλά σίγουρα θα υπάρχει και κάτι διαφορετικό, για να έχει τη σύγχρονη ματιά του 2020”, είπε χαρακτηριστικά η κ. Παπανικολάου.
Οι “αφανείς” εργασίες που πρέπει να γίνουν για την ενίσχυση του κτιρίου
“Οι εργασίες ξεκινούν πολύ σύντομα, (πρόκειται για) εργασίες επέμβασης και ενίσχυσης του κτιρίου που έχουν ημερομηνία εκκίνησης μέσα στους επόμενους μήνες” ανέφερε η αρχιτέκτων και έτσι λίγο πριν από την τελική της νέα μορφή και σε πρώτη φάση η Αγορά Μοδιάνο θα ενισχυθεί δομικά, κάτι που κρίνεται ως υψίστης προτεραιότητας από τους μελετητές. “Ο κάτοικος της πόλης αυτό θα το αισθάνεται πια, με τη σιγουριά που θα έχει πλέον ότι η αγορά θα κρατήσει όχι μόνο άλλα εκατό, αλλά πολλά ακόμη χρόνια. Θα γίνουν πολλές δομικές παρεμβάσεις έτσι ώστε να δώσουμε μια νέα ζωή στην αγορά, ζωή που δεν θα είναι για λίγα χρόνια. Δεν θα εκτελεστεί απλά μια μικροεπισκευή” εξήγησε η κα Παπανικολάου, ενώ τόνισε πως αυτός είναι και λόγος που δεν θα παραδοθεί στο κοινό το κτίριο άμεσα.
Με το τέλος των εργασιών, που τοποθετούνται χρονικά στο 2020, σύμφωνα με τις μέχρι τώρα εκτιμήσεις, η Αγορά, γνωστή στους Θεσσαλονικείς και ως “Στοά Μοδιάνο”, θα επιτρέπει στους κατοίκους και τους επισκέπτες της Θεσσαλονίκης να “δουν την αγορά όπως περίπου τη θυμούνται οι μεγαλύτεροι, που την πρόλαβαν στην καλή της κατάσταση”, όταν ήταν η αγορά του κέντρου όπου μερίδα των κατοίκων “είχε το δικό της προμηθευτή, ταυτόχρονα όμως συνομιλούσε, χαλάρωνε και διασκέδαζε” κατέληξε η κ. Παπανικολάου περιγράφοντας τη φιλοσοφία του νέου εσωτερικού σχεδιασμού του χώρου. Θα εφαρμοστούν στοιχεία που, όπως δήλωσε, θα δώσουν στο χώρο εκ νέου το στίγμα ενός “σημείου πολιτισμού, όχι μόνο συναλλαγής”.
ΑΠΕ
Ο Μοντιανό, οι Μοδιάνο και μια πόλη που χάθηκε
Η ιστορία του Μοντιανό ξεκινά ακριβώς την ώρα που τελειώνει ο πόλεμος, αλλά η λογοτεχνία του λειτουργεί αντίστροφα: στο κέντρο της βρίσκεται επίμονη και συστηματική μελέτη της “προϊστορίας” του συγγραφέα. Η Κατοχή, το Παρίσι του Βισύ και η καταδίωξη των Εβραίων από τους Ναζί επανέρχονται συνεχώς στο έργο του και τον χαρακτηρίζουν ως συγγραφέα της μνήμης και της αυτομυθοπλασίας.
Ο Πάτρικ Μοντιανό γεννήθηκε στις 30 Ιουλίου του 1945 κοντά στο Παρίσι. Πατέρας του ήταν ο Γαλλοεβραίος Αλμπέρτ Μοντιανό και μητέρα του η βελγικής καταγωγής ηθοποιός Λουίζα Κολπέιν.
Στη διάρκεια του πολέμου, ο
πατέρας του επιβιώνει συνεργαζόμενος με τη Γκεστάπο της οδού Lauriston
και αναπτύσσοντας δραστηριότητα στη μαύρη αγορά. H “ατιμία” του
πατέρα, δεν είναι για το έργο του Μοντιανό κάποιο σκοτεινό μυστικό ή ένα
σκάνδαλο που περιμένει να το αποκαλύψουμε, αλλά ένα ακόμα από τα θέματά του. Ο Μοντιανό δε φέρεται ως ήρωας (ή ως απόγονος ηρώων) αλλά ως παρατηρητής ανθρώπων.Από το 1953 και μετά ο Μοντιανό ζει μαζί με τον αδερφό του στο Παρίσι και από το 1956 βρίσκεται εσωτερικός στο μετέπειτα μυθιστορηματικό σχολείο “των καλών παιδιών” (De si braves garçons μτφ. Ηταν όλοι τους τόσο καλά παιδιά ). Το 1959 χάνει τον αδερφό του και το 1960 αποδρά για πρώτη φορά από το σχολείο. Στα επόμενα χρόνια τελειώνει το λύκειο και εγγράφεται στη Σορβόννη χωρίς κανένα σκοπό να συνεχίσει τις σπουδές του. Στην εποχή αυτή αρχίζει τη συγγραφική του διαδρομή.
Ο Μοντιανό εργάζεται πάνω σε μια μνήμη προσωπική και ενεργητική με στόχο όχι τόσο την παρουσίαση ενός εαυτού, όσο τη λογοτεχνική του ανάπλαση. Η διαδικασία αυτή βρίσκεται στον αντίποδα της όποιας θεσμικής μνήμης (θέλει να) παρουσιάζεται χωρίς ρωγμές και θολά σημεία. Η προσωπική και οικογενειακή ιστορία, σε αντιπαραβολή με μια μεγάλη εθνική Ιστορία βρίσκεται στο κέντρο του έργου του.
Ο Μοντιανό, από την πλευρά του πατέρα του έλκει την καταγωγή του από τη γνωστή οικογένεια Σεφαραδιτών Εβραίων της Θεσσαλονίκης. Ό προ-πάπους του συγγραφέα μετακινήθηκε από τη Θεσσαλονίκη στην Αίγυπτο στα 1880 και απο εκεί πέρασε στη Γαλλία.
Ο Μοντιανό είναι Γάλλος συγγραφέας με κεντρικό σημείο αναφοράς του την γλώσσα του. Ο ίδιος δηλώνει πως “η (γαλλική) γλώσσα είναι αυτή που μου δίνει τη σιγουριά της εθνικότητας”. Οποιαδήποτε προσπάθεια να τον αρχειοθετήσουμε ως “δικό μας” θα ήταν αστεία. Ωστόσο η αναζήτηση της ιστορίας των Μοδιάνο της Θεσσαλονίκης έχει κάποια αξία σαν υπενθύμιση μέρους τουλάχιστον της ιστορίας των Σεφαραδιτών Εβραίων της Θεσσαλονίκης.
Οι Μοδιάνο της Θεσσαλονίκης και η πόλη που χάθηκε
“quien puedria ser como los Modianos
Y como los Nahoumim”
Οι Μοδιάνο υπήρξαν μία από τις μεγαλύτερες και δυνατότερες οικογένειες της εβραϊκής σεφαραδίτικης κοινότητας της Θεσσαλονίκης. Μαζί με τους Αλλατίνη, τους Ναχούμ και μερικές ακόμα οικογένειες ήταν οι gente alta της Θεσσαλονίκης, η υψηλή εβραϊκή τάξη με σημαντική οικονομική δύναμη αλλά και έντονη οικογενειακή περηφάνια.
Από το 1991 και μέχρι το θάνατό του το 2012 ο Μάριο Μοντιάνο, δημοσιογράφος και ανταποκριτής των Times του Λονδίνου στην Αθήνα, ερεύνησε τη γενεαλογία της οικογένειας Μοδιάνο. Το υλικό της έρευνάς του βρίσκεται συγκεντρωμένο στο βιβλίο Hamehune Modilliano (The so called Modilliano), μαζί με στοιχεία για την καταγωγή και την ιστορία της οικογένειας.
Για το όνομα και την καταγωγή της οικογένειας, υπάρχουν διάφορες θεωρίες. Διαλέγοντας την πιο πιθανή, το όνομα Μοδιάνο φαίνεται να είναι παραφθορά του Modigliano και να προέρχεται από την ιταλική πόλη Modigliana, όπου κατοικούσαν οι πρόγονοι των Μοδιάνο. Στη Θεσσαλονίκη, οι Μοδιάνο βρέθηκαν περίπου το 1550.
Τον 20ο αιώνα οι Μοδιάνο είχαν ιταλικό διαβατήριο, μιλούσαν ladino και γαλλικά ενώ πολλές φορές επέλεγαν για τα παιδιά τους ιταλικό σχολείο. Οι Μοδιάνο δραστηριοποιήθηκαν στο εμπόριο, έγιναν δικηγόροι, τραπεζίτες, δημοσιογράφοι και πρωταγωνίστησαν στην οικονομική και κοινωνική ζωή της προπολεμικής Θεσσαλονίκης.
Η ιστορία των Μοδιάνο γίνεται ιστορία διωγμών. Πριν ακόμα αρχίσει ο δεύτερος παγκόσμιος πόλεμος παρατηρείται κύμα μετανάστευσης στην οικογένεια. Οι Εβραίοι της Θεσσαλονίκης, μαζί τους και οι Μοδιάνο, αρχίζουν να βρίσκονται σε όλο και δυσκολότερη θέση σε σχέση με το χριστιανικό πληθυσμό. Στη Θεσσαλονίκη των μπαγιάτηδων (αλλά και των προσφύγων!) ο αντισημιτισμός φουντώνει. Το πογκρόμ του Κάμπελ τον Ιούνιο του 1931 είναι το αποκορύφωμα μιας εποχής. Στις 29 Ιουνίου 1931, περίπου 200 άτομα επιτίθενται στον εβραϊκό συνοικισμό Κάμπελ. Ο συνοικισμός, που βρισκόταν στην περιοχή Ντεπώ, στέγαζε φτωχό πληθυσμό που είχε μετακινηθεί εκεί μετά τη φωτιά του 1917.
Στις 11 Ιουλίου του 1942 οι Γερμανοί στρατιώτες συγκεντρώνουν 9000 άνδρες από 18-45 χρονών στην Πλατεία Ελευθερίας. Η συγκέντρωση έχει ως στόχο το δημόσιο εξευτελισμό και τη σωματική εξόντωση. Ο χριστιανικός πληθυσμός δεν αντιδρά.
Το 1943 οι Εβραίοι της Θεσσαλονίκης περιορίστηκαν σε γκέτο. Το πρώτο τραίνο για το Άουσβιτς έφυγε το Μάρτιο του 1943.
Οι Εβραίοι της Θεσσαλονίκης, όσοι γύρισαν, δε βρήκαν τίποτε από τις περιουσίες που είχαν αφήσει. Από τους 46.091 Εβραίους της Θεσσαλονίκης που εστάλησαν σε στρατόπεδα συγκέντρωσης επέστρεψαν στη Θεσσαλονίκη μόλις 1.950. Στην Ελλάδα, σήμερα, μένουν ακόμα περίπου 35-40 μέλη της οικογένειας Μοδιάνο.
Ωστόσο, ακόμα και στη σημερινή Θεσσαλονίκη, μπορεί κανείς να ακολουθήσει τα ίχνη της οικογένειας. Η Αγορά/Στοά Μοδιάνο, σχεδιασμένη το 1925 από τον Ελί Μοδιάνο χτίστηκε στο σημείο που βρισκόταν παλαιότερα η συναγωγή Ταλμούδ Τορά. Η περιοχή ανήκε στην “πυρίκαυστο ζώνη”, στα “καμένα” της μεγάλης πυρκαγιάς της Θεσσαλονίκης το 1917. Έργο του Ελί Μοδιανό είναι επίσης το Τελωνείο και το Σιτέ Σαούλ/Στοά Σαούλ.
Σε σχέδιο του Ελί Μοδιάνο έχει χτιστεί και η βίλλα Μοδιάνο το 1906. Το κτήριο είναι γνωστό και ως “παλαιό κυβερνείο” και σήμερα στεγάζει το Λαογραφικό και Εθνολογικό Μουσείο Μακεδονίας- Θράκης.
Τι μένει λοιπόν ως εθνικό κλέος από αυτό το νόμπελ που απονεμήθηκε στον συγγραφέα που μέρος του εγχώριου Τύπου χαρακτήρισε “δικό μας”; Αναμφίβολα η οικειοποίηση (sic) των ντουβαριών και η πλειοψηφική άλλοτε ανοχή άλλοτε σύμπραξη στο συστηματικό διωγμό των προγόνων και συγγενών του. Μαζί και η επιτακτική ανάγκη να δούμε χωρίς προκατάληψη, διαυγασμένες στο φως του δημόσιου λόγου, τις σκοτεινές σελίδες της πρόσφατης ιστορίας μας.
πηγές:
(1) http://lereseaumodiano.blogspot.fr/p/reperes-biographiques.html%20
(2) http://www.histoire.presse.fr/
(3) http://www.themodianos.gr/The_Story.pdf
(4) http://rednotebook.gr/2014/10/istories-ap-ti-skia-tis-istorias/
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου