Ιππότης Γεράσιμος Πιτζαμάνος (1787-1825), Ζωγράφος και Αρχιτέκτων

Γεράσιμος Πιτζαμάνος: ο Κεφαλονίτης ιππότης της ζωγραφικής παρουσιάζεται στη Δημοτική Πινακοθήκη της Κέρκυρας

---

Γεράσιμος Πιτζαμάνος: ο Κεφαλονίτης ιππότης της ζωγραφικής παρουσιάζεται στη Δημοτική Πινακοθήκη της Κέρκυρας

Πρόκειται για τον πρώτο Έλληνα που με την υποστήριξη του Ναπολέοντα σπούδασε ζωγραφική και αρχιτεκτονική στις σπουδαιότερες σχολές της Ευρώπης

Ένας σπουδαίος όσο και άγνωστος επτανήσιος καλλιτέχνης των αρχών του 19ου αιώνα, παρουσιάζεται για πρώτη φορά στο Τμήμα Περιοδικών Εκθέσεων του Περιστυλίου της Πινακοθήκης του Δήμου Κέρκυρας, από τις 28 Σεπτεμβρίου έως τις 17 Νοεμβρίου 2018.
Ο Γεράσιμος Πιτζαμάνος (Αργοστόλι 1787 – Κέρκυρα 1825) έζησε μία μυθιστορηματική ζωή, εργαζόμενος για την πρόοδο και την ελευθερία των Επτανήσων αλλά και του συνόλου του Ελληνισμού, στην αυγή μιας νέας εποχής. Τα γραπτά και κυρίως τα ζωγραφικά του έργα, αποτελούν πολύτιμη μαρτυρία για την επικίνδυνη όσο και ελπιδοφόρα αυτή εποχή.

 Ζακύνθιοι χωρικοί

 

Ζακύνθιοι αστοί

Η Ιστορική και Εθνολογική Εταιρεία της Ελλάδος (ΙΕΕΕ)-Εθνικό Ιστορικό Μουσείο (ΕΙΜ) σε συνεργασία με την Πινακοθήκη Δήμου Κέρκυρας, παρουσιάζει το σύνολο του γνωστού του έργου μέσα από 80 και πλέον πρωτότυπα που φυλάσσονται εκεί, καθώς και αναπαραγωγές έργων που ανήκουν σε άλλες συλλογές.

 Γεράσιμος Πιτζαμάνος:" Προσωπογραφία Ιωάννη Καποδίστρια"






 Έλληνας κάλφας (βοηθός τεχνίτη)

 
 Αθηναία αρχόντισσα


Ο Γεράσιμος Πιτζαμάνος ήταν ο πρώτος Επτανήσιος καθηγητής αρχιτεκτονικής, συνέγραψε το πρώτο βιβλίο αρχιτεκτονικής στον ελληνικό χώρο, εισήγαγε την κοσμική χαρακτική στα Επτάνησα, δημιούργησε τα ιονικά σύμβολα και αγαπήθηκε ως προσωπογράφος της επτανησιακής κοινωνίας.  Αντάξιος των καλύτερων περιηγητών του 18ου-19ου αιώνα, με χέρι σπάνιας ευαισθησίας, ο Πιτζαμάνος μας άφησε απεικονίσεις ανθρώπων, φορεσιών, τοπίων και μνημείων από τα Επτάνησα και από την Οθωμανική Ελλάδα.
Υπήρξε ο πρώτος Έλληνας που με την υποστήριξη του Ναπολέοντα σπούδασε ζωγραφική και αρχιτεκτονική στις σπουδαιότερες σχολές της Ευρώπης. Στο πλευρό, πάντα, του Ιωάννη Καποδίστρια και των φιλελευθέρων Επτανησίων, εργάστηκε στην Κέρκυρα επί βρετανικής προστασίας. Μυημένος στη Φιλική Εταιρεία, έζησε από κοντά το ξέσπασμα της Επανάστασης στην Κωνσταντινούπολη. Μετά την επεισοδιακή διαφυγή του εγκαταστάθηκε στην Ρωσία, στην υπηρεσία του Τσάρου με σύσταση του Καποδίστρια.
Ο πρόωρος θάνατός του σε ηλικία μόλις 38 ετών, το σκορπισμένο σε όλη την Ευρώπη έργο του, ακόμα και ο σεισμός του 1953 στην Κεφαλονιά που γκρέμισε το αρχοντικό της οικογένειας στο Αργοστόλι, δεν επέτρεψαν να αναδειχθεί η μεγάλη σημασία του Πιτζαμάνου για την εξέλιξη της ζωγραφικής και της αρχιτεκτονικής στην Ελλάδα.
Η έκθεση αποτελεί την πρώτη μεγάλη εκδήλωση του Εθνικού Ιστορικού Μουσείου (ΕΙΜ) στο πλαίσιο του εορτασμού των 200 χρόνων από την Επανάσταση του 1821.

Εισιτήρια

Άνω των 18 ετών: 3€
Φοιτητές και άνω των 65 ετών: 1,50€
Ελεύθερη είσοδος: Κυριακές και 28η Οκτωβρίου

*************************
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

Ιππότης Γεράσιμος Πιτζαμάνος (1787-1825). Ζωγράφος και Αρχιτέκτων

Κείμενα –επιμέλεια: Αναστασία Κούλη, τ. Α΄ (Βιογραφία - Ανάλυση έργου - Το περιηγητικό κείμενο), τ. Β΄ (Τα Εικαστικά έργα), Αθήνα 2014.

Πλούσια εικονογραφημένη έκδοση η οποία παρουσιάζει τα έργα και τις ημέρες ενός ξεχασμένου αλλά μεγάλου Κεφαλλονίτη  ζωγράφου, αρχιτέκτονα και στοχαστή, που έζησε την περίοδο της προετοιμασίας και έκρηξης της Μεγάλης Επανάστασης του 1821. Ο Α΄ τόμος περιλαμβάνει μια εκτεταμένη βιογραφία του καλλιτέχνη, σε συνάρτηση με την πολυκύμαντη πολιτικοστρατιωτική ιστορία των Επτανήσων και της Ελλάδας, κατά το πρώτο τέταρτο του 19ου αιώνα. Ο Β΄ τόμος παρουσιάζει τις ελαιογραφικές προσωπογραφίες του Πιτζαμάνου και το Λεύκωμα που συνέθεσε πριν πεθάνει πρόωρα, με ποικίλα έργα-ορόσημα της καριέρας του. Το κύριο σώμα των εικόνων αφορά σε μία περιήγηση στα Επτάνησα, την Αθήνα και την Κωνσταντινούπολη που σχεδίαζε να δημοσιεύσει.

 

Γεράσιμος Πιτσαμάνος - Βικιπαίδεια

Όταν θα έχω μάθει πώς να ζω, θα έχει έρθει η ώρα να πεθάνω

Οιδίπους

Όταν θα έχω μάθει πώς να ζω

θα έχει έρθει η ώρα να πεθάνω

το αίνιγμα της σφίγγας

η πόρπη της βασίλισσας

όλα τα μυστικά του κόσμου που εσύλησα

να προσθέσουν δεν θα μπορούν

ούτε μια μέρα παραπάνω στη ζωή μου

τα πρησμένα πόδια μου θα μαρτυρήσουν

την αλήθεια που τα μάτια μου

αιμάτινη δεν μπόρεσαν να δουν

την πτώση με άλλα λόγια θα αγορεύω

αλήτης βασιλιάς σε μακρινό προάστιο

κορίτσι να με οδηγεί

να με αναλάβουν οι ουρανοί

αφού η γη δεν στάθηκε τόπος για εμένα

τώρα που ξέρω ότι πάντα τα ήξερα όλα

Σάρα Θηλυκού

ΣΑΡΑ ΘΗΛΥΚΟΥ
Η Σάρα Θηλυκού γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη. Σπούδασε θεολογία, θέατρο και μουσική. Έχει κάνει μεταπτυχιακές σπουδές και έχει παρακολουθήσει σεμινάρια στο Α.Π.Θ., την Ολλανδία και τη Γαλλία.

Συνεργαζόταν με το περιοδικό "Νέα Πορεία" από το 1988.

Έχει δημοσιεύσει μελέτες, μεταφράσεις και ποιήματα. Είναι υποψήφια διδάκτωρ θεολογίας και διδάσκει ως καθηγήτρια στη Μέση Εκπαίδευση.  Ζει στην Αθήνα

 

Τίτλοι στη βάση Βιβλιονέτ (2017) Ο κόσμος σε τρεις πράξεις, Ιδιωτική Έκδοση Συμμετοχή σε συλλογικά έργα (2018) Ωρολογιακοί μηχανισμοί, Νεφέλη (2005) Ορθόδοξη θεολογία και οικουμενικός διάλογος, Αποστολική Διακονία της Εκκλησίας της Ελλάδος

Κριτικογραφία

Αυτονόητοι παπαδιαμαντικοί έρωτες [Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης, Ήτον πνοή, ίνδαλμα αφάνταστον, όνειρον...: Διηγήματα ερωτικά], "Η Αυγή", 15.7.2018 "Το γεγονός της γραφής στο περιθώριο" [Γιώργος Βέης, Ινδικοπλεύστης], www.poeticanet.gr, τχ. 30, Μάρτιος 2018

Ένα ποιητικό κόσμημα

---

 
ΣΑΡΑ ΘΗΛΥΚΟΥ, Ο κόσμος σε τρεις πράξεις, ποιητική σύνθεση σε τρία μέρη, εκτός εμπορίου, σελ. 49

ΤΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ΜΠΟΥΡΑ
Πηγή: avgi.gr


Σπανίως νιώθω αμηχανία ως λογογράφος και ρήτορας εκ γενετής κι εκ ...παρεκκλίσεως, όσο μπροστά σε αυτό το διαμαντάκι που έπεσε στα χέρια μου. Απόλαυσα την άρρηκτη αντιστοιχία μορφής και περιεχομένου, κάτι που το έχουμε ξεχάσει τα τελευταία τριάντα χρόνια, με τόσους χιλιάδες «πονητές» κι «εκπονητές» και «προπονητές» στίχων να συναγωνίζονται γύρω μας.
Για του λόγου το αληθές, σας παραθέτω, αν και δεν είναι δόκιμο και προδίδει αδυναμία, μερικούς στίχους από το κομψό αυτό βιβλιαράκι, που είναι γραμμένο λες από κάποιον ανώνυμο, σεμνό μοναχό πολεμικού τάγματος της Ανατολής, που βάλθηκε λες να ξορκίσει την τρυφερότητα που φώλιαζε μέσα του. Άνοιξε το παράθυρο/ Δες/ Είναι η νήσος// Ξέρω πως προτιμάς/ Τις λέξεις από τις καρδιές/ Όμως και η καρδιά/ Μια λέξη είναι/ Μια λέξη/ Μια νήσος είναι/ Έλα.
Φυσικά, η αποσπασματική παράθεση, καταστρέφει την αρμονική ενότητα του καλλιτεχνήματος, θεωρήστε το λοιπόν απλώς το κείμενο αυτό, ως τρέιλερ, ως «κλιπάκι», ως δείγμα δουλειάς, ως απόπειρα εμμέσου υποβολής ενστάσεως κατά της τόσης μεγαλοστομίας που μας περιβάλλει. Καιρός να επανέλθουμε στα απλά και ουσιώδη, αυτά που προκρίνει ο Μολιέρος στον «Μισάνθρωπό» του, εκείνα που μας λείψανε μέσα σε τόση θολούρα και ψευτο-διανοουμενισμό. Ο Αλσέστ λέει στην αιώνια κωμωδία του ανθρωπίνου είδους πως ένα λαϊκό ερωτικό τραγουδάκι είναι χίλιες φορές καλύτερο από τις περικοκλάδες των Γάλλων διανοουμένων της εποχής των Λουδοβίκων, που ταλαιπωρούσαν τον «αλεξανδρινό στίχο», όπως κάποιοι σύγχρονοι ετερόφωτοι λαμπτήρες υποδύονται τους φωστήρες αδικώντας και τη στιχουργική και την τεχνική της, γράφοντας χωρίς ψυχή, χωρίς έμπνευση και χωρίς ειρμό, απαξιώνοντας κάθε συναίσθημα στην Ποίηση, ακριβώς όπως η περίφημη αλεπού στο μύθο του Αισώπου πείθει τις άλλες να ...κόψουν την ουρά τους. Εδώ, σε αυτό το μεγάλο σύντομο πόνημα συμβαίνει ακριβώς το αντίθετο: το συναίσθημα ξεχειλίζει τεχνηέντως και με μέτρο, αν όχι κι εμμέτρως!!! Ας απολαύσουμε ένα ακόμα δείγμα και συνεχίζουμε ...απτόητοι. από τα έγκατα του μέλλοντος/ αρχαίος υψώνεται θυμός
Σαν πασίγνωστη άρια τραγουδισμένη από την Μαρία Κάλλας που καμία άλλη δεν τολμάει να ξαναπεί, ακόμα κι αν λέγεται ...Καλογεροπούλου, ακούγεται αυτή η ερωτική κραυγή με τους φιλοσοφικούς αναστεναγμούς και τον φυσιολατρικό λυρισμό που καταφεύγει στο ελάχιστο για να επιτύχει το μέγιστο και χρησιμοποιεί το τμήμα, τα στοιχεία της Φύσεως, προκειμένου να εικονογραφήσει και να αιχμαλωτίσει το Όλον... Συνεχίζουμε τη μουσική ανάγνωση. Αυτός ο ένας/ ελεύθερος εράσμιος εφήμερος/ αυτός/ τον άλλο εποφθαλμιά/ εαυτό...
Σε αυτό το τρίτο μέρος της τριλογίας, που είναι τετραλογία, αποθεώνεται ο ρυθμός, οι διασκελισμοί συνυφαίνονται με παρηχήσεις, διπλές, τριπλές κι αντεστραμμένες - ξέρετε πώς γίνεται αυτό; Αν όχι, διαβάστε τις σελίδες 35-44 ως υπόδειγμα και κατόρθωμα ποιητικού άθλου. «Μηδείς άμουσος εισίτω» στον Παρνασσό της Ποιήσεως. Οι άμουσοι, οι ματαιοκάματοι, οι αναξιεργούντες (ας μου συγχωρεθεί ο νεολογισμός), ας πάνε καλύτερα εκεί που μοιράζουνε... βραβεία. Κανένα βραβείο δεν έκανε το ποίημα καλύτερο και τον ποιητή ανθεκτικότερο στο Χρόνο. Η αισθητική ηδονή μετράει, η φιλοσοφική επάρκεια, η εμπειρική ανίχνευση του Φωτός γύρω μας και μέσα μας... ακριβώς όπως γίνεται σε αυτό το υποδειγματικό βιβλίο με την παραδειγματική έμπρακτη άσκηση οικονομίας.
Διαβάζουμε: «Επίλογος Ν-ίσως», σε παρήχηση τού «νήσος». Εδώ εγκαταλείπεται σχεδόν ο μινιμαλισμός του ουσιώδους κι επανέρχεται μια μελοδραματική ισορροπία της ποιητικής φωνής, που νιώθει, θαρρείς, αίφνης, το έδαφος να χάνεται κάτω από τα πόδια της, το σανίδι της σκηνής να υποχωρεί κι η θανατική ποινή να εκτελείται δι’ απαγχονισμού...
Πόσο δύσκολο να μεταγράψεις με κριτικό τρόπο την αυτούσια, αθώα, λυρική ματιά στον κόσμο, βγάζοντας τα μέσα έξω, γυρνώντας το κέντημα ανάποδα, αναπολώντας το «εγώ» πριν γίνει «εμείς» και θολώσει, με τη γέννηση του «τρίτου πόλου», του παιδιού που θα μονοπωλήσει τις αντιρρέουσες κάποτε ερωτικές πλοκές. Πόσο δύσκολο να μιλήσεις για το λογοτέχνημα χρησιμοποιώντας περισσότερες λέξεις για να πεις το ίδιο με χειρότερο τρόπο, ατεχνέστερο αναγκαστικά, αφού η ποιητική συμπύκνωση συμφύρεται με το όραμα κι αποκλιμακώνεται με την ανάλυση, όσο εμβριθής κι αν είναι. Μόνο στην περίπτωση που ο κριτικός της «ποίησης του ελαχίστου» μπορέσει να αναπλάσει ένα αλλότριο ποίημα και να το κάνει δικό του, με τις ίδιες λέξεις, στην ίδια ή σε άλλη σειρά ενδεχομένως, μόνον τότε επιτυγχάνει το ακατόρθωτο: την ηλεκτρομαγνητική «επαγωγή» που γνωρίζουμε από τη Φυσική κι εφαρμόζεται τόσο σε αναπνέοντα σώματα όσο και σε ζεματιστά γραπτά, σαν αυτό που κρατώ στα χέρια μου και δεν χορταίνω να το διαβάζω και να το ξαναδιαβάζω φωναχτά, απολαμβάνοντας τους διασκελισμούς και την απαράμιλλη γοητεία του που οφείλεται στη ρυθμολογία, κάτι που το λησμονούν οι σύγχρονοι πεζολογούντες και περιαυτολογούντες «ποιητές», συγχέοντας το πληκτρολόγιο με το ντιβάνι της ψυχανάλυσης.
Όποιος ή όποια και να κρύβεται πίσω από το ψευδώνυμο (;) Σάρα Θηλυκού, κατάφερε σε αυτή τη σεμνή, λιτή κι απέριττη αυτοέκδοση να ακυρώσει χιλιάδες σελίδες σύγχρονης μετά-ποίησης του συρμού. Φαίνεται ότι όλος αυτός ο ζόφος των τυπωμένων φληναφημάτων ήταν το λίπασμα για να φυτρώσει, να βλαστήσει και να ανθίσει αυτό το κρυσταλλάκι!
 _____________________
ΕΝΑ ΠΟΤΟ ΣΤΟ ΞΕΦΩΤΟ

Η νύχτα- Σταύρος Ξαρχάκος Άσπρο περιστέρι
- Μάνος Χατζιδάκις Κοιμήσου παλικάρι (Αγάπη δίχως άκρη)
- Μίκης Θεοδωράκης

H εκπληκτική ιστορία της Barbara Strozzi

Ο τολμηρός  πίνακας "Η παίκτρια της βιόλα ντα γκάμπα", π. 1630-1640, (Gemäldegalerie, Δρέσδη) του Bernardo Strozzi, θεωρείται ότι  απεικονίζει την Μπάρμπαρα Στρότζι . Δεν είναι σαφές αν ο ζωγράφος συνδέεται άμεσα με την οικογένεια Strozzi.

This is the amazing story of Barbara Strozzi –

ΑΚΟΥΤΕ

 Roberta Invernizzi, soprano 
Bizzarrie Armoniche
 Elena Russo, violoncello e direzione

Αλέξανδρος Ρήγας: «Δεν ακούγεται πια η φωνή της λογικής»

Συνέντευξη στη Νόρα Ράλλη

Φωτογραφίες: Μάριος Βαλασόπουλος

Πηγή : Έντυπη έκδοση Εφημερίδας των Συντακτών, 29/09/2018

«Ποιος έφερε τη χώρα ώς εδώ; Ο Τσίπρας; Κυβέρνησαν ποτέ οι αριστεροί και δεν το ξέρω;» 

Τον ξέρουμε από τις τηλεοπτικές του επιτυχίες, τον γνωρίσαμε μέσα από τις θεατρικές του παραστάσεις, αλλά τον μάθαμε μέσα από αυτή τη συνέντευξη.
Για πρώτη φορά, σύμφωνα και με τον ίδιο, ο συγγραφέας, ηθοποιός και σκηνοθέτης Αλέξανδρος Ρήγας αφήνεται να εκτεθεί. Γεγονός οξύμωρο για έναν άνθρωπο με δημόσια θέση και δράση, ωστόσο έτσι είναι.
Εξηγεί τα της φετινής του παράστασης, «Εκκλησιάζουσες» του Αριστοφάνη, όπου υπογράφει τη διασκευή και τη σκηνοθεσία και τη συνδέει με τα όσα τον εξοργίζουν, για τα οποία μιλά για πρώτη φορά... με ονόματα και διευθύνσεις.

● Στις «Εκκλησιάζουσες» ο Αριστοφάνης βάζει τις γυναίκες να αλλάζουν τα πάντα, όχι να επαναφέρουν τα παλαιότερα όπως στη «Λυσιστράτη». Οπως έγινε και στην Οκτωβριανή Επανάσταση - που ξεκίνησε από τις γυναίκες, με σκοπό ν' αλλάξει τα πάντα.
Ο Αριστοφάνης πιστεύω ότι βάζει τις γυναίκες ως ένα πρόσχημα, ως αυτόν τον «άφθαρτο», που θα φέρει την αλλαγή, το «νέο», το καινούργιο. Πιστεύω πως ήθελε να πειραματιστεί και συγγραφικά με αυτό το καινούργιο, που θα 'ρχόταν να καθαρίσει το παλιό. Αυτές, με έναν πολύ αθώο τρόπο, χωρίς καμία επανάσταση ή αιματοχυσία, παρά με τη γυναικεία καπατσοσύνη, εκπροσωπούν στο έργο αυτά για τα οποία ήθελε να μιλήσει ο συγγραφέας: για ισότητα, κοινοκτημοσύνη (και ερωτική), ακόμα και για κατάργηση του χρήματος!
Ουσιαστικά μιλάμε για μία κομμουνιστική, σχεδόν αναρχική επανάσταση και για ένα Μάη του '68, 2.500 χρόνια πριν.
● Σεξ και χρήμα, λοιπόν.
Δεν πιστεύω ότι ο Αριστοφάνης μίλησε τυχαία για σεξουαλική και οικονομική κοινοκτημοσύνη. Γιατί το σεξ, η αναπαραγωγή δηλαδή, και το χρήμα, δηλαδή η επιβίωση, είναι τα δύο πράγματα που μας κρατάν στη ζωή. Δε νομίζω ότι τα συνδύασε μόνο για λόγους κωμικούς. Θεωρώ πως είχε κάτι πιο βαθύ στο νου του.
Πού πόνταρε δηλαδή ο Αριστοφάνης στις Εκκλησιάζουσες; Πόνταρε στα δύο πολύ βασικά μας ένστικτα: την ανάγκη μας για επιβίωση και την ανάγκη μας για σεξ - για την ερωτική μας ολοκλήρωση. Και τα δύο τα έθεσε στην υπηρεσία του «καινούργιου» που οραματίζονταν.
Μάλιστα το πρωτότυπο κείμενο έχει πολύ σκληρές σκηνές - κάποιες μάλιστα με σόκαραν τόσο που δεν τις έβαλα καν στην παράσταση, καθώς δεν μπορούσα να τις αντιμετωπίσω δραματουργικά, ούτε να τις εξηγήσω μέσα μου.
Για παράδειγμα, όταν ο Βλέπυρος, αφόδευε πάνω στη σκηνή, τη στιγμή που οι γυναίκες παίρνουν την εξουσία, ντυμένες άνδρες, στην Πνύκα. Ο Βλέπυρος εξέφραζε το «παλιό», τον μέσο Αθηναίο. Αυτή τη σκηνή όπως και κάποις ακόμη που δεν μπορούσα να τις διαχειριστώ, δεν τις ακούμπησα καν.
● Κάποιος νεότερος ακούγοντας τον τίτλο ίσως πίστευε ότι οι «Εκκλησιάζουσες» είναι κάποιες θεούσες που κάνουν την ανατροπή και όχι πως συνδέονται με την Εκκλησία του Δήμου. Ωστόσο, ίσως και έτσι να ήταν ενδιαφέρον ως δραματουργικό σχήμα.
Δεν θα ήταν. Πολύ απλά γιατί η Εκκλησία δεν μπορεί να κάνει επανάσταση. Ούτε ν' αλλάξει κανέναν κόσμο. Η Εκκλησία (και δεν μιλάω μόνο για τη χριστιανική) είναι μια κακής μορφής εξουσία. Και φυσικά δεν αναφέρομαι στην ανάγκη της ψυχής να ακουμπάει κάπου. Μιλάω για την οργανωμένη μορφή της πίστης, το μαντρί όπως το λέω, που δεν έχει να κάνει με την ανθρώπινη ψυχή.
Εχει να κάνει με την υποταγή της. Εχει να κάνει με τη διασπορά του φόβου, πάνω στην οποία πολλά καθεστώτα πόνταραν για να κάνουν ακριβώς αυτό: να μαζέψουν τους ανθρώπους στο μαντρί. Με αρχιτσέλιγκα, τους περισσότερους ρασοφόρους. Μιλάω σκληρά ίσως, μα αυτό πιστεύω.
● Η αλήθεια είναι πως έχετε ήδη δηλώσει κυνικά μηδενιστής. Αυτό δεν έρχεται σε αντίθεση με το έργο αυτό; Μιλάμε δηλαδή για έναν απολίτικο Αριστοφάνη;
Καθόλου δεν έρχεται σε αντίθεση. Στη Φιλοσοφική μελέτησα Αριστοφάνη από το πρωτότυπο, ευτυχώς. Στις «Εκκλησιάζουσες», στις τελευταίες στροφές, αφήνει να ακουστεί, με φόβο όμως -δηλαδή μέσα από έναν τέταρτο ρόλο- ότι τα συσσίτια που ετοίμασε η επαναστάτρια Πραξαγόρα για τους πολίτες είναι σκάρτα και ότι τα καλά φαγητά στις αποθήκες δόθηκαν στους εμπόρους...
Οσες φορές έχει ανέβει το έργο, αυτό το σημείο, που είναι σκοτεινό και απαισιόδοξο, είχε εξαφανιστεί και τελείωναν το έργο με τραγούδια και χαρά. Ο μόνος που το τόλμησε ήταν ο Ευαγγελάτος στα μέσα του '90, ο οποίος είχε δεχτεί τότε τεράστια κατακραυγή, γιατί τόλμησε να πάρει αυτό το σημείο και να το φωτίσει. Για μένα είναι πολύ σημαντικό. Γιατί το παιχνίδι που παίζει ο Αριστοφάνης με το καινούργιο και το παλιό, με τις γυναίκες, τους άνδρες, με την επιβίωση και το σεξ είναι ένα σχόλιό του πάνω στο πόσο αυθεντικός είναι ο άνθρωπος απέναντι στη μεγάλη χοάνη που λέγεται εξουσία. Μια χοάνη που σε καταπίνει και μπορεί να σε διαφθείρει ακόμα και αν έχεις τις καλύτερες προθέσεις.
Γι' αυτό και προσωπικά φώτισα αυτό το σημείο πάρα πολύ. Γι' αυτό και η παράσταση τελειώνει πολύ πικρά. Υπάρχει μια πίκρα, μια μελαγχολία στον Αριστοφάνη και εγώ την κράτησα.
● Αυτό πώς συνάδει με τον μηδενισμό;
Ο μηδενισμός έχει να κάνει με κάτι πέρα από τη φυσική μου παρουσία. Πιστεύω ότι είμαστε τυχαία προϊόντα της φύσης, πως ο έρωτας είναι μια πολύ ωραία, ενδιαφέρουσα και ευχάριστη παγίδα που στήνει η φύση στον άνθρωπο για να συνεχίσει να υπάρχει ζωή και από κει και πέρα πιστεύω ότι φεύγουμε και δεν υπάρχει τίποτα μετά. Αυτό εννοώ όταν λέω πως είμαι «κυνικά μηδενιστής». Το εννοώ υπαρξιακά, όχι πως δεν πιστεύω σε τίποτα.
Απλά δεν πιστεύω πως όταν εγώ φύγω, θα έχει μείνει κάτι τόσο πολύτιμο από μένα που θα πάει σε κάποια άλλη ψυχή κ.λπ., κ.λπ.
● Οπότε, τι πιστεύεις;
Πιστεύω πως είμαστε χώμα, θα ξαναγίνουμε χώμα και αν υπάρχει κάτι που μπορούμε να κάνουμε είναι να δώσουμε λίγο χαμόγελο και λίγη τροφή για σκέψη στους ανθρώπους που μας παρακολουθούν, που θα έχουν την τύχη να μας συναντήσουν και που θα 'χουν την τύχη να κάνουν κάτι μετά από μας. Μόνο αυτό...
Αν «αυτό» έχει κάποιο ενδιαφέρον, μπορεί να επιβιώσει στη μνήμη των ανθρώπων και στις ψυχές τους. Και αν αυτό το «κάτι» επιβιώσει και κάνει κάτι καλύτερο ακόμα και για έναν άνθρωπο, τότε η ζωή μας άξιζε.
Οπότε, ακόμα και αν ένας μόνο μέσα από την παράσταση ή μέσα απ' αυτή τη συνέντευξη σκεφτεί λίγο διαφορετικά από έναν ενδεχομένως λάθος τρόπο που σκέφτεται, τότε ναι, έχω λόγο να μιλάω ή να γράφω ή να παρουσιάζω παραστάσεις.
● Εχει αλλάξει καθόλου η παράσταση κατά τη διάρκεια της περιοδείας; Ρωτάω γιατί υπήρχαν κριτικές, όπως του Α. Μποσκοΐτη, που έκαναν λόγο για τη σημαία της Βεργίνας που παρέμεινε στη σκηνή ώς το τέλος ή τον εθνικοπατριωτικό λόγο του Γιώργου Κωνσταντίνου.
Εχω αλλάξει πράγματα που έβλεπα πως ήταν περιττά. Για τη σημαία: Βάζω την Πραξαγόρα να καλεί γυναίκες από όλη τη γνωστή Ελλάδα τότε, το 392 π.Χ. που γράφτηκε το έργο. Και κάθε γυναίκα φέρνει κάτι από τον τόπο της - τα τραγούδια, την ντοπιολαλιά της...
Εκανα δύο χρόνια έρευνα για να τα βρω όλα αυτά και ήταν υπέροχο γιατί έμαθα πολλά. Η σημαία που φέρνει η Μακεδόνισσα εντάσσεται σε αυτό το πλαίσιο.
Ο Μποσκοΐτης είχε δίκιο στην κριτική του. Ηταν δίκαιη κριτική. Η σημαία δεν έπρεπε να μείνει στη σκηνή ώς το τέλος. Ηταν ένα λάθος πρακτικής φύσης. Φάνηκε όμως πολύ άσχημο, πράγματι, σε εκείνη την παράσταση, καθώς χωρίς να το θέλουμε σηματοδότησε κάτι εθνικιστικό - μακριά από μας!
● Και ο εθνικοπατριωτικός μονόλογος;
Ζούμε την εποχή της «φωνής»! Ακούγονται πολλές φωνές δυνατές, θορυβώδεις και η φωνή της λογικής ακούγεται σαν τέταρτη φωνή σε σκυλάδικο της Εθνικής. Οπότε υπερισχύουν οι ακραίες φωνές. Μέσα σε αυτές, μπορούμε πολύ εύκολα να χρησιμοποιήσουμε λέξεις εξευτελίζοντάς τες.
Οταν, π.χ., μιλάμε για πατρίδα και τη συνδέουμε με τον εθνικισμό τότε γίνεται εγκληματικό στοιχείο. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι όποιος χρησιμοποιεί τη λέξη «πατρίδα» ή «σημαία» ή «αρχαίος ελληνικός πολιτισμός» ή ότι άλλο, είναι εθνικιστής.
Αν ο Μποσκοΐτης ή όποιος άλλος εξέλαβε αυτόν τον μονόλογο έτσι, δεν το συζητώ: ήταν λάθος δικό μου! Ωστόσο, εγώ θέλω να ξεχωρίσω έναν άνθρωπο που μιλάει για τον Ελληνα, με τα καλά του αλλά και τα κακά του, στο πλαίσιο της αγάπης για την πατρίδα, όπως είναι ο μονόλογος αυτός – στον οποίο μάλιστα ακούγονται κυρίως τα αρνητικά του Ελληνα. Αν αυτό φάνηκε εθνικιστικό, είναι λάθος μου.
● Εσύ αγαπάς τον Ελληνα;
Για μένα, ο ελληνικός πολιτισμός, όπως τον σπούδασα, τον διάβασα και τον μελέτησα, από τον Παρθενώνα μέχρι τον πυρρίχιο, τα τραγούδια της Σαμίου και τους στίχους του Ελύτη, είναι πολύ σπουδαίος. Τον αγαπώ και τον πονάω.
● Ακόμα και τον νεοέλληνα;
Ακριβώς γι' αυτό επέλεξα αυτό το έργο. Γιατί θεώρησα πως ήταν ένα εξαίρετο όχημα να μιλήσω για τον Ελληνα του σήμερα. Και είχα αυτήν την ανάγκη γιατί ούτε μιλάω συχνά και γιατί ως πρώτη φωνή έχω αυτή της λογικής και όχι του σκυλάδικου.
Βλέπω τον εαυτό μου και τον άλλον ως πολιτικά όντα. Και όταν βλέπω το λάθος, νιώθω πολύ θυμωμένος.
Και επειδή δεν μου δίνεται συχνά η ευκαιρία να μιλήσω γι' αυτά τα λάθη του παρελθόντος, αυτή η πολιτική κωμωδία και ο Αριστοφάνης μου έδωσε την ευκαιρία να μιλήσω για όσα με πονάνε και με εξαγριώνουν στον Ελληνα, που την ίδια στιγμή αγαπώ.
● Σε πονάει και σε εξαγριώνει... Τι ακριβώς;
Ολόκληρες γενιές υποκύψαμε σε έναν άκρατο λαϊκισμό, συγχωρήσαμε πολύ εύκολα ανθρώπους, δεν μάθαμε από τα λάθη μας, πιστεύαμε όσους μας χάιδευαν τ' αφτιά και την πληρώσαμε πολύ άγρια από το 2008 και μετά.
Αν όλα αυτά δεν έχουν γίνει αντιληπτά ούτε τώρα, τότε ας καταστραφούμε. Δεν υπάρχει λόγος να συζητάμε περαιτέρω. Ειδικά μετά τη δολοφονία ενός νέου ανθρώπου στο κέντρο της Αθήνας, πραγματικά δεν βρίσκω τι μπορεί να ειπωθεί..
● Ο Ζακ «έφυγε», δεκάδες πέθαναν στο Μάτι. Πώς τα λογικοποιείς όλα αυτά;
Αυτό που έκαναν στον Ζακ δεν δείχνει τον Ελληνα που θα 'θελα ή που αγαπάω. Και γι' αυτό και για την τραγωδία στο Μάτι έγινα έξαλλος. Το πρώτο είναι πολύ πρόσφατο, με πονάει πολύ, θα μιλήσω για το Μάτι που είχα χρόνο να το σκεφτώ. Είδα σύσσωμο τον πολιτικό κόσμο και έναν ολόκληρο λαό να ζητά την κεφαλή του Τσίπρα επί πίνακι. Και κανείς δεν αντιλαμβάνεται από ποιους πρέπει να ζητήσει ευθύνες - και από εμάς τους ίδιους και από τους πολιτικούς που μας εκπαίδευσαν τόσα χρόνια!
Το Μάτι δεν έγινε χθες, ούτε προχθές. Δεν ήταν τραγωδία της στιγμής. Ούτε εμείς γεννηθήκαμε χθες. Ξέρουμε όλοι τι έγινε στην Ελλάδα από το '30 και μετά. Ξέρουμε ποιος γκρέμισε μία από τις ωραιότερες πρωτεύουσες του κόσμου για να κάνει αυτό το έκτρωμα. Ο εθνάρχης Καραμανλής. Αυτός ήταν. Και πιο πριν ο Μεταξάς.
Τα ρίχνουμε όλα στη χούντα, που ήταν μια παρεκτροπή εγκληματική. Οι δημοκράτες όμως τι έκαναν; Ακόμα και αν ο Τσίπρας έπρεπε να ζητήσει μια φορά συγγνώμη, όλες οι προηγούμενες γενιές πολιτικών θα έπρεπε να ζητάνε κάθε μέρα συγγνώμη για τα επόμενα 200 χρόνια! Ενώ κάνουν ακριβώς το αντίθετο.
● Αρα δεν ανήκεις στους απογοητευμένους αριστερούς.
Οχι, και θα σου πω γιατί. Γιατί δεν γοητεύτηκα από τον τρόπο που ο Τσίπρας έκανε την πρώτη προεκλογική του εκστρατεία. Τότε είχα μεγάλες αντιθέσεις στον τρόπο αυτό και τις είχα εκφράσει μέσα πό τα έργα μου. Ωστόσο, και μπορεί να φάω ξύλο με αυτό που λέω, έχω χαρεί με την πολιτική του ενηλικίωση.
Και πιστεύω ότι όταν τελειώσει αυτή η τετραετία που του δώσανε πολλές καυτές πατάτες να κρατήσει και ακόμα επικρατεί μια αμηχανία και μια θολούρα, την επόμενη τετραετία θα κάνει σημαντικά πράγματα, γιατί θα έχει κατακάτσει η σκόνη. Μέχρι τώρα ήταν πολύ δύσκολα. Και ο ίδιος έφαγε πολύ «ξύλο», άδικο.
● Υπάρχουν αντεπιχειρήματα σ' αυτά που λες.
Γι' αυτό σου λέω πως μάλλον δεν θα αρέσουν αυτά που λέω. Γιατί έχουν βγει μπροστά οι λαϊκιστές και τρελαίνουν τον κόσμο: Α, αυτός που σου έκοψε τη σύνταξη, που έκρυψε νεκρούς, που, που, που... Κάτσε, ρε φίλε! Κοίτα λίγο την καμπούρα μας, κοίτα λίγο πίσω.
Ποιος έφερε τη χώρα ώς εδώ; Ο Τσίπρας; Κυβέρνησαν ποτέ οι αριστεροί και δεν το ξέρω; Οι εξυπνακισμοί, οι ειρωνείες και η αντιπολίτευση για την αντιπολίτευση είναι εύκολα.
Ομως στο τέλος μένει το ερώτημα: Ποιος έχει φάει τα χρήματά σου; Ποιος διαχειρίστηκε τόσα χρόνια τον δημόσιο κορβανά; Το Κέντρο και η Δεξιά. Ποιος έπαιρνε μίζες ή άφηνε να υπάρχουν; Ειδικά στο Μάτι όλα αυτά φάνηκαν ξεκάθαρα. Ρίξανε το ανάθεμα σε έναν άνθρωπο για τα πολιτικά παιχνίδια που έπαιζαν δήμαρχοι, νομάρχες, υπουργοί και όλος ο συρφετός χρόνια πριν.
Και θα πρέπει να σε σώσει σε 45 λεπτά ο Τσίπρας και μια κρατική μηχανή από κάτι που έρχεται και φουντώνει, όχι σε μία ώρα, αλλά σε βάθος δεκαετιών! Η φωτιά έχει μπει εδώ και 60 χρόνια! Δεν μπήκε σε 2 λεπτά. Μην τα ξεχνάμε αυτά.
Θα πω και για τον Ανδρέα (σ.σ. Παπανδρέου). Που άφησε να έρθουν πολλά χρήματα στη χώρα τα οποία, αντί να γίνουν ανάσα για τον αγρότη και τον εργάτη, έγιναν τζιπ, Ρωσίδες πουτάνες και μπουζούκια. Μας έμαθε στα εύκολα. Και μας άρεσε.
● Αυτό γίνεται ακόμα;
Δεν υπάρχουν λεφτά πια. Γι' αυτό πιστεύω πως είναι καιρός να ξαναμπούμε σε μια τάξη. Και ότι ο «πιτσιρικάς» (σ.σ. ο Αλ. Τσίπρας) μπορεί να το κάνει αυτό, ακριβώς γιατί δεν έχει βαρίδια... Αυτό το στα «εύκολα» πρέπει να τελειώνει. Ούτε μπορούμε να ξεχνάμε τόσο εύκολα σαν λαός.
Οι άνθρωποι που κατέστρεψαν αυτή τη χώρα ζουν ανάμεσά μας. Και μιλάνε. Δεν είναι στη φυλακή. Ούτε έχει δημευθεί η περιουσία τους. Πού είναι τα χρήματα που έφαγαν; Εγώ, ο υπερβολικός όπως με λένε οι φίλοι, το «παιδί του συστήματος» γιατί δούλεψα στην ιδιωτική τηλεόραση (στην οποία δούλεψα, δεν έκλεψα) λέω πως πολύς κόσμος θα έπρεπε να είναι στη φυλακή. Οχι στη Βουλή ή να ξεκουράζονται στις βιλάρες τους. Και κουνάνε και το δάχτυλο! Ενώ δεν θα 'πρεπε να μιλάνε καθόλου.
Δεν το λέω φασιστικά. Εννοώ πως για τα επόμενα χρόνια, όσα κυβερνήσανε και άλλα τόσα, αν θα έπρεπε να μιλάνε, θα έπρεπε να λένε μόνο συγγνώμη. Τίποτε άλλο.
● Αν είχες ένα νέο παιδί απέναντί σου, μετά από όλα αυτά, τι θα του έλεγες;
Δύσκολη ερώτηση. Θα του έλεγα... σπάσε τα δεσμά του μυαλού σου! Γίνε πολίτης του κόσμου, δες πέρα από σένα. Γίνε ένας ελέυθερος άνθρωπος.
Δηλαδή, γνώρισε, κατανόησε τον άνθρωπο. Ελεύθερος άνθρωπος σημαίνει πως δεν έχεις βαρίδια - όχι στα πόδια σου. Στο μυαλό σου.
● Είναι η πρώτη φορά που μιλάς πολιτικά. Θα είναι και η τελευταία;
Οχι, δεν θέλω να είναι η τελευταία. Γιατί είμαι ζωντανός και θέλω να παραμείνω ζωντανός.

Ο Τσίπρας μετά το δημοψήφισμα έσωσε τη χώρα

«Είμαστε μία μικρή χώρα, που ωστόσο αν κάναμε λιγότερα λάθη και είχαμε θεμελιώσει μια κάποια αυτάρκεια, δεν θα ήμασταν τόσο “μικροί”. Αυτή την αυτάρκεια δεν την έχουμε. Ούτε τώρα, ούτε το 2015.
Οταν λοιπόν ο Τσίπρας μετά το 17ωρο εκείνο έκανε την επαναφορά (αυτή τη λέξη προτιμώ), για μένα τότε ήταν ένας μεγάλος πολιτικός άνδρας!
Αν και εγώ θα ήθελα να είμαστε πιο αυτάρκεις και χωρίς την ανάγκη της Ευρώπης, ειδικά έτσι όπως είναι, ωστόσο εκείνη τη στιγμή ήταν η στροφή ενός ευφυέστατου πολιτικού άνδρα.
Και εξηγώ γιατί: Ενώ ήξερε ότι το θυμικό ενός λαού ήταν ενάντια στην οικονομική καταπίεση, είχε την ικανότητα να καταλάβει πως δεν ήμασταν ακόμα έτοιμοι γι' αυτό το “μόνοι”. Αν γινόταν κάτι άλλο από αυτό που τελικά έγινε, δεν θα ήμασταν ικανοί ν' αντιμετωπίσουμε το απόλυτο χάος που θα προέκυπτε.
Αυτό που έκανε τότε ο Τσίπρας, κρίνοντας με τη λογική, ήταν σωτήριο για τη χώρα. Μακάρι η χώρα να πατήσει στα πόδια της, να στρώσουμε τον πρωτογενή τομέα, να δουλέψουμε και να μπορέσουμε με πραγματικά δυνατά χέρια να αντιμετωπίσουμε όσους μας θέλουνε δουλάκια. Ωστόσο, τότε δεν γινόταν αλλιώς.
Πιστεύω ότι πολύ καλά έπραξε, πήρε την ευθύνη, ξαναπήγε σε εκλογές, και από τις επόμενες είναι που θα κριθεί καθαρά το έργο του, χωρίς αυτή τη “σκόνη” και την αμηχανία όσων περιέγραψα».

 Info

Η παράσταση «Εκκλησιάζουσες» παρουσιάζεται στο Ηρώδειο, την Πέμπτη 4/10, στις 21.00. Μετά θα συνεχίσει για συγκεκριμένο αριθμό παραστάσεων σε κλειστό θέατρο (θα ανακοινωθεί σύντομα).

Στην παράσταση συμμετέχουν 27 άνδρες και μία γυναίκα, η Σοφία Μουτίδου. Μεταξύ των πρώτων, οι Α. Λουδάρος, Δ. Σταρόβας, Η. Ματιάμπα και ο Γ. Κωνσταντίνου στο ρόλο του «Ελληνα»

    Ταυτότητα παράστασης:

• Μετάφραση: Πολύβιος Δημητρακόπουλος (έγινε το 1904: πρόκειται για την πρώτη γνωστή μετάφραση του έργου μετά την απελευθέρωση του ελληνικού κράτους)
• Διασκευή / Σκηνοθεσία: Αλέξανδρος Ρήγας
• Φωτισμοί: Θέμης Μερτύρης
• Σκηνικά: Γιάννης Σπανόπουλος
• Κοστούμια: Έβελιν Σιούπη
• Μουσική Διδασκαλία: Λία Βίσση
• Χορογραφίες: Ιβάν Σβιτάιλο
• Ενορχήστρωση Τραγουδιών: Αποστόλης Στίκας
• Κομμώσεις: Τρύφωνας Σαμάρας by Bergmann Kord
• Κοσμήματα: Viki ‘s Workshop by Viki Dasouki
• Βοηθός Σκηνοθέτ: Αγνή Χιώτη
• Βοηθός Σκηνοθέτη: Αναστασία Μανιάτη
• Φωτογραφίες παράστασης: Τζοάννα Βρακά  
• Βοηθός χορογράφου: Παλούκη Αρετή  

*Τα τραγούδια της παράστασης είναι βασισμένα στην ελληνική δημοτική μουσική παράδοση.

   Διανομή ● Πραξαγόρα:Αντώνης Λουδάρος
● Βλέπυρο: Μελέτης Ηλίας
● Ευφροσύνη Δημήτρης Σταρόβας
● Μελπομένη: Σοφία Μουτίδου
● Κέφαλος: Ησαΐας Ματιάμπα
● Χρέμης: Χάρης Γρηγορόπουλος
● Φιλόδωρος: Ιβάν Σβιτάιλο
● Πασιφάη: Γιάννης Κρητικός
● Μοσκόρφω: Τάκης Βαμβακίδης
● Αγλαΐα: Κωνσταντίνος Ζαμπάρας
● Νεοκλής :  Θανάσης Πατριαρχέας
● Στον ρόλο του «Έλληνα», ο Γιώργος Κωνσταντίνου
Συμμετέχουν (με αλφαβητική σειρά): Μάριος Δερβιτσιώτης, Δημήτρης Διακοσάββας, Τιμόθεος Θάνος, Γιώργος Καρατζιώτης, Γιάννης Κουκουράκης, Αστέρης  Κρικώνης, Δημήτρης Κρίτας, Γιώργος Μπανταδάκης, Μάρκος Μπούγιας, Στέφανος Οικονόμου, Δημήτρης Παπαδάτος, Βασίλης Παπαδημητρίου, Βασίλης Παπαδόπουλος, Θανάσης Τούμπουλης, Δημήτρης Τσέλιος, Γιώργος Φλωράτος.

«Η ώρα των παιδιών»: νέα παράσταση από τον Ιανουάριο του 2019

Ο Αλ. Ρήγας ετοιμάζει για τη νέο χρονιά ένα έργο που όπως είπε «το θέλω χρόνια» και δεν έχει ξαναπαιχτεί ποτέ στην Ελλάδα. Πρόκειται για το «Η ώρα των παιδιών» ένα σκληρό κείμενο της Λίλιαν Χέρμαν (1905-1984), η οποία είναι γνωστή για την αριστερή της ιδεολογία, τον κοινωνικό της ακτιβισμό και την σκληρή κριτική που άσκεισαι στον αμερικανικό τρόπο ζωής. «Η ίδια μάλιστα διώσθηκε από τις ΗΠΑ γι' αυτό της το έργο. Το έγραψε το 1934 και ανέβηκε για πρώτη φορά στο Λονδίνο» λέει ο Αλ. Ρήγας. «Το έργο αναφέρεται στο πώς οι αστικές κοινωνίες αντιμετωπίζουν τη διαφορετικότηα. Ηταν η πρώτη φορά που γυναίκα συγγραφέας, μετά τη Βιρτζίνια Γουλφ και τα “Κύματα”, καταπιάστηκε με το θέμα της αστικής υποκρισίας η οποία διαχέεται σε όλα τα στρώματα της κοινωνίας».
«Το έργο ανέβηκε στην Ελλάδα μόνο μια φορά – ήταν με το θίασο της κ. Κατερίνας (σ.σ. Κατερίνα Ανδρεάδη), η οποία τόλμησε να το ανεβάσει στην Αθήνα, το 1948. Η παράσταση κατέβηκε σε 2 μέρες αφού της έκαψαν πρώτα το θέατρο! Μπήκε μπροστά η Εκκλησία τότε και έγινε αυτό... Από τότε δεν ξανανέβηκε ποτέ. Μέχρι τώρα».

ΜΕ ΑΦΟΡΜΗ ΕΝΑ ΒΙΒΛΙΟ ΠΟΥ ΜΑΣ ΣΥΣΤΗΝΕΙ ΤΟ BBC

ΕΝΑ ΒΙΒΛΙΟ ΠΟΥ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΔΙΑΒΑΣΟΥΜΕ ΚΑΤΑ ΤΟ  BBC ΤΟ ΜΗΝΑ ΟΚΤΩΒΡΙΟ

Edward Carey, Little

Carey creates a quirky, indelible character in “Little”, Anne Marie Grosholz, born “undersized” in 1761 in a small village in Alsace, and destined to become the artist known as Madame Tussaud. Orphaned at six, she is apprenticed to Curtius, a sculptor who develops a spectacular wax museum in Paris. Over time, Marie becomes an artist in her own right. Carey sprinkles idiosyncratic drawings throughout and folds his narrative in cunning ways, whisking Marie to Versailles as an art teacher for Princess Elisabeth, then back to Paris to witness revolutionary frenzy (under pressure, she makes a wax likeness from Louis XVI’s guillotined head). Later, as the public recoils at wax images of Marat and Robespierre, Curtius tells Marie: “Only mirrors. That’s what we do… They are ashamed of what’s in the looking-glass.” (Credit: Riverhead)

 BBC=> Ten books to read in October

Μαρί Τισό - Βικιπαίδεια

 Μαρία Αντουανέτα και Λουδοβίκος 15ος

 1. Λουδοβίκος 15ος 2. Ροβεσπιέρος 3. Καριέ 4. Έμπερτ  5. Μαρία Αντουανέτα

   

Η μάσκα θανάτου της Μαντάμ Τισό  χρησιμοποιήθηκε για την αναδημιουργία 

του προσώπου του Μαξιμιλιανού Ροβεσπιέρου

 

 

 

Μαντάμ Τισό. Η καλλιτέχνης που έφτιαχνε κέρινα ομοιώματα από κομμένα κεφάλια της γαλλικής επανάστασης και έτσι γλίτωσε από την γκιλοτίνα

Πηγή: mixanitouxronou.gr

---

Το «Madame Tussauds», είναι το πιο γνωστό μουσείο κέρινων ομοιωμάτων στον κόσμο. Πιστά αντίγραφα μεγάλων προσωπικοτήτων από τον χώρο του θεάματος, της πολιτικής, της τέχνης κατασκευάζονται από ειδικούς εικαστικούς καλλιτέχνες, αφήνοντας τις καλύτερες εντυπώσεις στους επισκέπτες, κυρίως για τις ρεαλιστικές λεπτομέρειες.

Θεωρείται το νούμερο ένα τουριστικό αξιοθέατο του Λονδίνου, αφού ο κόσμος κάνει ουρά για να φωτογραφηθεί με τα ομοιώματα. Το μουσείο βρίσκεται στη Baker Street από το 1835, όταν η Μαρί Τισό αποφάσισε να εκθέσει τις πρώτες της δημιουργίες.

Φωτο: 1930 .Πλήθος κόσμου περιμένει υπομονετικά για να μπει στο Μουσείο Τισό

Η «καλλιτέχνης της φρίκης»

Η Marie Grosholtz, όπως ήταν το πατρικό της όνομα, γεννήθηκε το 1761, στο Στρασβούργο. Ο πατέρας της όπως αναφέρει στην αυτοβιογραφία της σκοτώθηκε στον Επταετή Πόλεμο και έτσι η μητέρα της αναγκάστηκε να εργαστεί ως εσωτερική οικιακή βοηθός στο σπίτι του γιατρού Φιλίπ Κούρσιους, παίρνοντας μαζί και τη μικρή Μαρί.
Δίπλα στον γιατρό η νεαρή κοπέλα άρχισε να μαθαίνει την τέχνη της κηροπλαστικής, αφού το χόμπι του Κούρσιους ήταν να κατασκευάζει μοντέλα από κερί για το μάθημα της ανατομίας. Σε ηλικία 16 ετών κατάφερε να κατασκευάσει ένα πιστό αντίγραφο του Βολταίρου. Στα 20 της χρόνια η φήμη της είχε διαδοθεί σε όλους τους αριστοκρατικούς κύκλους. Μετακόμισε στο Παρίσι, όπου άνοιξε δίκη της γκαλερί και εργαστήριο με κέρινα ομοιώματα της γαλλικής βασιλικής οικογένειας. Λίγο καιρό αργότερα εγκαινίασε μια νέα έκθεση με διαβόητους κακοποιούς της εποχής η οποία σημείωσε μεγάλη επιτυχία.
Όταν ξεκίνησε η Γαλλική Επανάσταση η Τισό φυλακίστηκε και καταδικάστηκε σε θάνατο ως φιλοβασιλική. Της ξύρισαν το κεφάλι και λίγες μόνο ώρες πριν να την οδηγήσουν στην γκιλοτίνα, την έσωσε ο Κούρσιους πιστοποιώντας ότι όχι μόνο δεν ήταν φιλικά προσκείμενη στη βασιλική οικογένεια, αλλά λόγω του αποδεδειγμένου ταλέντου της στην κηροπλαστική, ήταν διατεθειμένη να εργαστεί στο πλευρό τους κατασκευάζοντας μάσκες θανάτου για τους εκτελεσθέντες.
Εκείνη κατασκεύασε και τη μάσκα της Μαρίας Αντουανέτας το 1793. Μέσα στα απομνημονεύματά της ανέφερε ότι πολύ συχνά περνούσε μέσα από τις σορούς των κομμένων κεφαλών, ψάχνοντας να βρει τα ιδανικά πρόσωπα για τις πιο φρικιαστικές μάσκες θανάτου. Συχνά οι οπαδοί του Ροβεσπιέρου τις κρεμούσαν στους δρόμους προς παραδειγματισμό και για να υπενθυμίζουν την πτώση του βασιλικού καθεστώτος.
Όταν το 1794 ο γιατρός Κούρσιους πέθανε, της άφησε όλα του τα υπάρχοντα μαζί με τα ομοιώματα που είχε κατασκευάσει.
Λίγο καιρό μετά η Μαρί παντρεύτηκε έναν Γάλλο μηχανικό και απέκτησε τρία παιδιά. Η ίδια όμως ήθελε να διαδώσει τα έργα της και στην Άγγλία. Αποφάσισε να πάρει τον έναν της γιο και να ξεκινήσει για το μεγάλο ταξίδι.
Μέσα στους Ναπολεόντιους Πολέμους, παγιδεύτηκε και δεν μπορούσε να επιστρέψει στην οικογένειά της.
Συνεργάστηκε με το Lyceum Theater, παρουσιάζοντας μια έκθεση με σκηνές αποκεφαλισμού η οποία συγκλόνισε τη μεσοαστική τάξη της Αγγλίας εκτοξεύοντας τη φήμη της Τισό.

Ο σύζυγος της αποδείχτηκε κάκιστος διαχειριστής αφού ό,τι χρήματα κέρδιζε από την έκθεση των ομοιωμάτων τους Κούρσιους στη Γαλλία τα ξόδευε αλόγιστα. Το 1835 δημιούργησε την πρώτη σταθερή της έκθεση στην οδό Baker Street, όπου παραμένει μέχρι σήμερα. Η Μαρί Τισό γνώρισε μεγάλη δόξα και έγινε βαθύπλουτη μέσα από το πηγαίο ταλέντο και το επιχειρηματικό της δαιμόνιο.
Πέθανε στις 16 Απριλίου 1850 στο Λονδίνο, έχοντας πραγματοποιήσει το μεγαλύτερο της όνειρο.
Ένα μουσείο κέρινων ομοιωμάτων με το όνομά της.

Κυριάκο, Χρόνια Πολλά, για να μας χαρίζεις άφθονο γέλιο

CESARE PAVESE*

Δύο ποιήματα

 

 Μετάφραση-επίμετρο: Ήβη Καζαντζή

---

Il vino triste

 La fatica è sedersi senza farsi notare.
Tutto il resto poi viene da sé. Tre sorsate
e ritorna la voglia di pensarci da solo.
Si spalanca uno sfondo di lontani ronzii,
ogni cosa si sperde, e diventa un miracolo
esser nato e guardare il bicchiere. Il lavoro
(l’uomo solo non può non pensare al lavoro)
ridiventa l’antico destino che è bello soffrire
per poterci pensare. Poi gli occhi si fissano
a mezz’aria, dolenti, come fossero ciechi.
Se quest’uomo si rialza e va a casa a dormire,
pare un cieco che ha perso la strada. Chiunque
può sbucare da un angolo e pestarlo di colpi.
Può sbucare una donna e distendersi in strada,
bella e giovane, sotto un altr’uomo, gemendo
come un tempo una donna gemeva con lui.
Ma quest’uomo non vede. Va a casa a dormire
e la vita non è che un ronzio di silenzio.
A spogliarlo, quest’uomo, si trovano membra sfinite
e del pelo brutale, qua e là. Chi direbbe
che in quest’uomo trascorrono tiepide vene
dove un tempo la vita bruciava? Nessuno
crederebbe che un tempo una donna abbia fatto carezze
su quel corpo e baciato quel corpo, che trema,
e bagnato di lacrime, adesso che l’uomo
giunto a casa a dormire, non riesce, ma geme.

ΤΟ ΛΥΠΗΜΕΝΟ ΚΡΑΣΙ


Το ωραίο είναι πως κάθε φορά που κάθομαι σε μια γωνιά
μιας υπόγας για να κατεβάσω το ποτηράκι μου, έρχεται ο παιδεραστής
ή τα μωρά που τσιρίζουν ή ο άνεργος
ή μια ωραία κοπέλα που περνάει απ’ έξω,
όλοι για να μου κόψουν τον ειρμό του καπνού. «Έτσι είναι, παλικάρι μου,
μα, την αλήθεια, δουλεύω στο Λουτσέντο».
Όμως η φωνή, η πνιγμένη φωνή του γέρου
σαραντάρη –ίσως– που μου ’σφιξε το χέρι
βραδιάτικα μέσα στο κρύο κι ύστερα με συνόδεψε
ως το σπίτι, εκείνος ο τόνος της παλιάς κορνέτας,
δε θα τον ξεχάσω, ακόμα κι αν πεθάνω.
 Δεν έλεγε για το κρασί, μιλούσε μαζί μου
γιατ’ ήμουν σπουδαγμένος και κάπνιζα πίπα.
«Κι όποιος καπνίζει πίπα» φώναζε με τρεμουλιαστή φωνή
«δεν μπορεί να ’ναι κάλπικος!» Συμφώνησα κουνώντας το κεφάλι.
Βρήκα κοπέλες όταν γύρισα, πιο ξύπνιες, πιο υγιείς
με γυμνές τις γάμπες –νήστια εδώ και μήνες–
και παντρεύτηκα μόνο και μόνο γιατ’ είχα μεθύσει
απ’ τη φρεσκάδα τους –ένας έρωτας γεροντικός.
Παντρεύτηκα την πιο γεροδεμένη και την πιο ξεδιάντροπη
για να ξαναγνωρίσω τη ζωή, για να μην πεθάνω πια
πισ’ από ’να τραπέζι, μέσα σ’ ένα γραφείο, μπροστά σε ξένους.
Όμως κι η Νέλλα ήταν για μένα ξένη κι ένας μαθητευόμενος αεροπόρος
την είδε κάποτε και μου την έβαλε χέρι.
Τώρα είναι πεθαμένος εκείνος ο άνανδρος, –εκείνος ο φτωχός νέος–
τουμπάρισε στον ουρανό –όχι, εγώ είμαι ο άνανδρος.
Η Νέλλα μου νταντεύει ένα μωρό –δεν ξέρω αν είναι γιος μου–
αφέντρα  εκείνη του σπιτιού κι εγώ ένας ξένος
ανήμπορος να την ευχαριστήσει και δεν τολμάω να πω κουβέντα
 ούτε κι η Νέλλα όμως μιλάει, μονάχα με κοιτάζει.
Και, το πιο ωραίο, ο άντρας κείνος έκλαιγε καθώς μου τα διηγιόταν,
όπως κλαίει ένας μεθυσμένος, μ’ όλο του το κορμί,
κι έπεφτε απάνω μου κι έλεγε: «Μεταξύ μας
προπαντός σεβασμός» κι εγώ, να τρέμω μες στο κρύο,
να θέλω να φύγω, να του δώσω το χέρι.
Τι απόλαυση να κατεβάζεις το ποτηράκι σου, μα είναι άλλη απόλαυση
ν’ ακούς τα ξεσπάσματα ενός ανίκανου γέρου
που γύρισε απ’ το μέτωπο και γυρεύει συγχώρεση.
Ποια ικανοποίηση ένιωσα εγώ ποτέ στη ζωή μου;
Μα, την αλήθεια, δουλεύω στο Λουτσέντο.
Ποια ικανοποίηση ένιωσα εγώ ποτέ στη ζωή μου;

 ESTATE DI SAN MARTINO
Le colline e le rive del Po sono un giallo bruciato
e noi siamo quassù a maturarci nel sole.
Mi racconta costei - come fossi un amico.
«Da domani abbandono Torino e non torno mai più.
Sono stanca di vivere tutta la vita in prigione».
Si respira un sentore di terra e, di là dalle piante,
a Torino, a quest’ora lavorano tutti in prigione.

Il quartiere, il paese, la città, la strada
«Torno a casa dei miei dove almeno potrò stare sola
senza piangere e senza pensare alla gente che vive.
Là mi caccio  un grembiale e mi sfogo in cattive risposte
ai parenti e per tutto l'inverno non esco mai più».

Nei paesi novembre è un bel mese dell’anno:
c’è le foglie colore di terra e le nebbie al mattino,
poi c'è il sole che rompe  le nebbie. Lo dico tra me
e respiro l’odore di freddo che ha il sole al mattino.

«Me ne vado perché è troppo bella Torino a quest’ora:
a me piace girarci e vedere la gente
e mi tocca star chiusa finch’è tutto buio
e la sera soffrire da sola»! Mi vuole vicino
come fossi un amico: quest’oggi ha saltato l’ufficio
per trovare un amico. «Ma posso star sola cosi?

Giorno e notte – l’ufficio - le scale - la stanza da letto
se alla sera esco a fare due passi non so dove andare
e ritorno cattiva e al mattino non voglio più alzarmi.
Tanto bella sarebbe Torino - poterla godere
solamente poter respirare». Le piazze e le strade
han lo stesso profumo di tiepido sole
che c’è qui tra le piante. Ritorni al paese.
Ma Torino è il più bello di tutti i paesi.

«Se trovassi un amico quest'oggi, starei sempre qui».
(da Lavorare stanca, Einaudi, 1943)


ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ ΤΟΥ ΣΑΝ ΜΑΡΤΙΝΟ


Ένα καμένο κίτρινο είναι οι λόφοι και οι όχθες του Πάδου
κι εμείς απάνω εδώ ανεβήκαμε για να ωριμάσουμε στον ήλιο.
– Σα να ’τανε ένας φίλος– μου διηγείτ’ εκείνη­
Απ’ αύριο εγκαταλείπω το Τορίνο και δεν ξαναγυρίζω ποτέ πια.
Κουράστηκα όλη τη ζωή μου να την περνώ στη φυλακή.
Μια χωματίλα ανασαίνεις και, πέρα απ’ αυτά τα δέντρα,
στο Τορίνο, αυτήν εδώ την ώρα, δουλεύουν όλοι μες στη φυλακή.
Γυρνάω στο πατρικό μου όπου τουλάχιστον μπορώ να μένω μόνη
χωρίς να κλαίω, χωρίς να σκέφτομαι όλους αυτούς που ζούνε τη ζωή τους.
Εκεί αρπάζω μια ποδιά και ξεθυμαίνω με βρισιές
στους δικούς μου κι όλο το χειμώνα δε λέω να ξαναβγώ.
Όμορφος μήνας της χρονιάς είν’ στα χωριά ο Νοέμβρης:
στο χρώμα της γης τα φύλλα κι η πάχνη η πρωινή,
ύστερα ο ήλιος που τρυπάει την πάχνη. Τα λέω μέσα μου
κι ανασαίνω την κρύα μυρωδιά του πρωινού ήλιου.
Φεύγω γιατ’ είναι ωραίο το Τορίνο αυτήν την ώρα:
μ’ αρέσει να τριγυρνάω και να βλέπω τον κόσμο
μα εγώ μένω μέσα κλεισμένη ώσπου πια να βραδιάσει
και μοναχή τα βράδια υποφέρω. Με θέλει πλάι της
σαν να ’μουν ένας φίλος: το ’σκασε σήμερα από το γραφείο
για να βρει ένα φίλο. Μα μπορώ να μένω έτσι μοναχή;
Μέρα νύχτα –το γραφείο– οι σκάλες– η κάμαρα–
αν βγω το βράδυ να κάνω μια βόλτα δεν ξέρω που να πάω
κι επιστρέφω βαρύθυμη και το πρωί δε θέλω πια να σηκωθώ.
Θα ήταν τόσο ωραίο το Τορίνο –να μπορούσες να το χαρείς–
να μπορούσες μοναχά ν’ ανασαίνεις. Οι δρόμοι και οι πλατείες
έχουν την ίδια ευωδιά του χλιαρού ήλιου
που ’χει εδώ καταμεσής στα φυτά. Γυρνάς στο χωριό.
Μα το Τορίνο είναι τ’ ωραιότερο απ’ όλα τα χωριά.
Αν έβρισκα ένα φίλο σήμερα, θα ’μενα εδώ για πάντα.

*Τσέζαρε Παβέζε - Βικιπαίδεια

ΕΠΙΜΕΤΡΟ

Τα παραπάνω ποιήματα είναι γραμμένα την εποχή της σύνθεσης των ποιημάτων της πρώτης ποιητικής συλλογής του Pavese, Lavorare stanca. Δε συμπεριλήφθηκαν όμως ούτε στην πρώτη έκδοση της συλλογής την περίοδο του φασισμού (1936), ούτε και στη δεύτερη και επαυξημένη έκδοση στη μεταφασιστική περίοδο (1943). Παρέμειναν ανέκδοτα μέχρι τη μεταθανάτια έκδοση των απάντων του ιταλού ποιητή και πεζογράφου (Einaudi, 1968). Φέρουν τις ημερομηνίες: Το λυπημένο κρασί [Il vino triste] –Δεκέμβρης 1931 και το Καλοκαίρι του Σαν Μαρτίνο [Estate di San Martino] –Δεκέμβρης 1932.

 Πραγματεύονται θέματα πολύ βασικά στην ποιητική του Pavese και φανερώνουν τις προτιμήσεις του σχετικά με τη μορφή και τη γλώσσα της ιδεατής γι’ αυτόν ποιητικής έκφρασης. Αναφέρονται στον πόλεμο, στην εξορία, στην αποξένωση και στη μοναξιά, στις άκαρπες ερωτικές ή μη σχέσεις, στη ‘σκλαβιά’ της πόλης και της εργασίας σε αντίθεση με την ελευθερία της υπαίθρου, αντικατοπτρίζοντας μέσα από αυτήν την αντίθεση την προσποίηση του ενήλικου βίου και την αυθεντικότητα της παιδικής ηλικίας. Όλα αυτά τυλιγμένα μέσα στην ακαθόριστη αίσθηση μιας συνεχούς παρουσίας του θανάτου ή ακόμη και της επιθυμίας του θανάτου. Ας μην ξεχνάμε ότι και ο ίδιος ο Pavese αυτοκτόνησε στις 27 Αυγούστου 1950, σε ηλικία 42 ετών, απομονωμένος, σε ένα δωμάτιο ξενοδοχείου, στο Τορίνο.

 Η μορφή και η γλώσσα των ποιημάτων αποτελούν χαρακτηριστικά παραδείγματα της ποιητικής έκφρασης του Pavese: Το ‘διήγημα-ποίημα’ που παρουσιάζει ένα ρυθμικό αφηγηματικό λόγο, σε καθημερινή και απλή γλώσσα, με μακρούς ελεύθερους στίχους. Το τελευταίο αυτό χαρακτηριστικό αποτελεί, όπως δήλωνε και ο ίδιος ο Pavese, επιρροή της ποίησης του αμερικανού Walt Whitman, με το έργο του οποίου είχε ασχοληθεί εκτενώς στη διάρκεια των πανεπιστημιακών του σπουδών.

Ήβη Καζαντζή *

_____________________________________________________________________________________________________

* Η Ήβη Καζαντζή γεννήθηκε και ζει στη Θεσσαλονίκη. Πήρε το πτυχίο της από το Τμήμα Ιταλικής Γλώσσας και Φιλολογίας του Α.Π.Θ. Έκανε Μεταπτυχιακές σπουδές στη Συγκριτική Θεωρία της Λογοτεχνίας στο πανεπιστήμιο του Warwick στη Μ. Βρετανία. Eκπόνησε τη Διδακτορική της Διατριβή στο Ιταλικό Τμήμα του Α.Π.Θ. από όπου και έλαβε τον τίτλο του Διδάκτορα της Συγκριτικής Λογοτεχνίας. Τα επιστημονικά της ενδιαφέροντα αφορούν στη Συγκριτική Λογοτεχνία (με έμφαση στην ιταλική, ελληνική και αγγλόφωνη λογοτεχνία) και συγκεκριμένα το μοντέρνο μυθιστόρημα και οι θεωρίες της αφήγησης. Ασχολείται επίσης με τη μετάφραση λογοτεχνικών κειμένων. Έχει μεταφράσει πεζογραφία και ποίηση των: Italo Svevo, Marco Lodoli, Vincenzo Cerami, Cesare Pavese, Sinéad Morrissey.