Η δύναμη της μόδας στη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία

Η μόδα στη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία: Όταν τα ρούχα δήλωναν εξουσία

 

anaskafi.gr 

Πηγές: The Art Newspaper, Νέα Γλυπτοθήκη Carlsberg

12–15 λεπτά

---

Από την πορφυρή ενδυμασία του αυτοκράτορα Τιβερίου έως τα αρώματα και τα εντυπωσιακά υποδήματα, η έκθεση αναδεικνύει πώς η εμφάνιση, τα χρώμ...

Από την πορφυρή ενδυμασία του αυτοκράτορα Τιβερίου έως τα αρώματα και τα εντυπωσιακά υποδήματα, η έκθεση αναδεικνύει πώς η εμφάνιση, τα χρώματα και τα ενδύματα λειτουργούσαν ως μέσα προβολής της κοινωνικής θέσης, της ταυτότητας και της πολιτικής εξουσίας στη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία.

Η Ny Carlsberg Glyptotek (Νέα Γλυπτοθήκη Carlsberg) στην Κοπεγχάγη, η οποία άνοιξε τις πύλες της το 1897, εξακολουθεί να αντανακλά τα μεγαλοπρεπή γούστα του ιδρυτή της, του ζυθοποιού και συλλέκτη Carl Jacobsen. Το πάθος του για την κλασική αρχαιότητα, κατά την περίοδο της Μπελ Επόκ (Belle Époque), θα μπορούσε να είχε οδηγήσει στη συγκέντρωση κάθε είδους αρχαιοτήτων, από θραύσματα κεραμικής έως αντικείμενα από ρωμαϊκό γυαλί. Ωστόσο, ο Jacobsen προτιμούσε τα «μεγάλα και εντυπωσιακά», όπως επισημαίνει η επιμελήτρια του μουσείου Cecilie Brøns, αναφερόμενη στα χαρακτηριστικά μνημειακά γλυπτά και πορτρέτα της συλλογής.

Αξιοποιώντας αυτή την κληρονομιά, η Γλυπτοθήκη παρουσιάζει την έκθεση The Power of Fashion in the Roman Empire («Η δύναμη της μόδας στη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία»), τη μεγαλύτερη περιοδική έκθεση αφιερωμένη στην αρχαιότητα στην ιστορία του μουσείου. Η έκθεση, η οποία εκτείνεται σε περισσότερα από 1.000 τετραγωνικά μέτρα, εγκαινιάστηκε την 1η Οκτωβρίου 2026 και θα διαρκέσει έως τις 29 Μαρτίου 2027. Περιλαμβάνει 171 αντικείμενα, συνδυάζοντας γλυπτά από τις συλλογές του μουσείου με σπάνια δάνεια από άλλα ιδρύματα.

Κεντρικό θέμα της είναι ο τρόπος με τον οποίο οι κάτοικοι της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας χρησιμοποιούσαν τα ενδύματα, τα κοσμήματα, τα χρώματα, τα υποδήματα και την κόμμωση για να εκφράσουν την κοινωνική τους θέση, την ταυτότητα και την εξουσία τους.

Η ενδυμασία των αυτοκρατόρων και η πολιτική εξουσία

Η έκθεση προσφέρει μια νέα προσέγγιση σε εμβληματικά έργα της συλλογής της Γλυπτοθήκης, όπως το άγαλμα του αυτοκράτορα Τιβερίου και το γλυπτό του απελεύθερου Fundilius Doctus. Και τα δύο χρονολογούνται στα μέσα του 1ου αιώνα μ.Χ. και αποτελούν χαρακτηριστικά παραδείγματα του τρόπου με τον οποίο η ενδυμασία συνέβαλλε στη διαμόρφωση της δημόσιας εικόνας ενός προσώπου.

Ο Τιβέριος απεικονίζεται με περίτεχνα πτυχωμένο μανδύα, ενώ ο Fundilius Doctus φορά μια επιμελημένη τήβεννο. Οι λεπτομέρειες αυτές δεν αποτελούσαν απλώς διακοσμητικά στοιχεία. Η απόδοση της πτύχωσης, η επιλογή των χρωμάτων και ο τρόπος με τον οποίο παρουσιαζόταν το ένδυμα μπορούσαν να υποδηλώνουν την κοινωνική θέση και τον ρόλο του εικονιζόμενου.

Η σημασία της ενδυμασίας ως μέσου πολιτικής προβολής γίνεται ακόμη πιο σαφής μέσα από το άγαλμα του αυτοκράτορα Τραϊανού, ο οποίος παρουσιάζεται ως στρατιωτικός διοικητής. Η μορφή φορά πτυχωτό χιτώνα, δερμάτινο θώρακα, περίτεχνο μεταλλικό θώρακα και paludamentum, τον μεγάλο μανδύα που συνδεόταν με τους Ρωμαίους στρατιωτικούς διοικητές και αξιωματούχους.

Ψηφιακή αναπαράσταση της αρχικής εμφάνισης του αγάλματος του αυτοκράτορα Τιβερίου, όταν διατηρούσε ακόμη τον ζωγραφικό του διάκοσμο. [Credit:Νέα Γλυπτοθήκη Carlsberg]

Είναι αμφίβολο αν ο ίδιος ο Τραϊανός φορούσε όλα αυτά τα ενδύματα με τον συγκεκριμένο τρόπο κατά τη διάρκεια μιας πραγματικής μάχης ή αν ένας στρατιωτικός διοικητής θα εμφανιζόταν στην πράξη ακριβώς έτσι. Για την ερμηνεία του γλυπτού, ωστόσο, μεγαλύτερη σημασία έχει ο τρόπος με τον οποίο ο αυτοκράτορας επιλεγόταν να παρουσιαστεί στους υπηκόους του.

Όπως υπογραμμίζει η Brøns, η μόδα στην αρχαία Ρώμη δεν αφορούσε αποκλειστικά την προσωπική εμφάνιση. Αποτελούσε και ένα μέσο προβολής της κρατικής εξουσίας, μέσω του οποίου η ενδυμασία και η εικονογραφία συνέβαλλαν στη διαμόρφωση της εικόνας του ηγεμόνα.

Η χαμένη πολυχρωμία των αρχαίων γλυπτών

Ένα από τα πιο εντυπωσιακά στοιχεία της έκθεσης αφορά τα αρχικά χρώματα των ρωμαϊκών γλυπτών. Η έρευνα για την πολυχρωμία της αρχαίας γλυπτικής αποτελεί βασικό πεδίο δραστηριότητας της Γλυπτοθήκης, η οποία αξιοποιεί τα αποτελέσματά της για να αναδείξει μια λιγότερο γνωστή πλευρά της αρχαίας τέχνης.[..................................................]

Η μόδα στη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία: Όταν τα ρούχα δήλωναν εξουσία

___