Μάρτιν Μπάρον: Μια πολύ επικίνδυνη εποχή για τη δημοκρατία στις ΗΠΑ
Ο δημοσιογράφος που πιστώνεται 17 Πούλιτζερ μιλά για τις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν τα παραδοσιακά ΜΜΕ, για την επίδραση της προεδρίας Τραμπ, για τα λάθη των Δημοκρατικών αλλά και για τον Τζεφ Μπέζος
Ο Μάρτιν Μπάρον είναι ο θρυλικός διευθυντής των εφημερίδων «The Washington Post», «The Boston Globe» και «Miami Herald». Ο Μπάρον οδήγησε επανειλημμένως τους δημοσιογραφικούς οργανισμούς που διηύθυνε στην κατάκτηση βραβείων Πούλιτζερ σε κάποιες από τις πιο ταραχώδεις περιόδους της πολιτικής ιστορίας.
Η αποκάλυψη του σκανδάλου σεξουαλικής κακοποίησης στην Καθολική Εκκλησία το 2003 έπειτα από έρευνα της ομάδας «Spotlight» ξεσκέπασε τη συστηματική συγκάλυψη των εγκλημάτων παιδεραστίας από την Αρχιεπισκοπή της Βοστώνης.
Για αυτό το ρεπορτάζ η «Boston Globe» πήρε το κορυφαίο βραβείο στην κατηγορία Κοινωνικής Προσφοράς. O Μπάρον έπαιξε καθοριστικό ρόλο στην έναρξη και την καθοδήγηση της έρευνας. Η εφημερίδα υπό τη διεύθυνσή του πήρε άλλα έξι Πούλιτζερ.
Τον Ιανουάριο του 2013 ανέλαβε τη διεύθυνση της «Washington Post» και υπό την καθοδήγησή του η εφημερίδα κέρδισε 11 Πούλιτζερ. Το πρώτο το 2014 για τη δημοσιοποίηση των απόρρητων εγγράφων του Εντουαρντ Σνόουντεν, που αποκάλυψαν το μυστικό δίκτυο παρακολουθήσεων της Εθνικής Υπηρεσίας Ασφαλείας των ΗΠΑ, και το τελευταίο το 2022 για την εξαντλητική ζωντανή κάλυψη των γεγονότων της εισβολής στο Καπιτώλιο στις 6 Ιανουαρίου του 2021, η οποία ξεκίνησε και οργανώθηκε υπό τη δική του καθοδήγηση, αν και είχε συνταξιοδοτηθεί όταν το Πούλιτζερ Δημόσιας Υπηρεσίας απονεμήθηκε στη συντακτική ομάδα της εφημερίδας.
Με φόντο τη Στοά του Αττάλου στην Αθήνα, συναντηθήκαμε με τον Μάρτιν Μπάρον για να συζητήσουμε ένα πολύ επίκαιρο κρίσιμο θέμα: την επιβίωση της αμερικανικής δημοκρατίας. Σε μια πλούσια και περιεκτική συζήτηση, ανέλυσε την αποτυχία των κυρίαρχων κομμάτων να κατανοήσουν την αγωνία των ψηφοφόρων, την κρίση εμπιστοσύνης στα παραδοσιακά μέσα ενημέρωσης και τους λόγους για τους οποίους εκτιμά ότι η αναταραχή που έχει φέρει η προεδρία του Ντόναλντ Τραμπ πιθανότατα θα συνεχιστεί και μετά την αποχώρησή του από τον Λευκό Οίκο.
Με τον λαϊκισμό και την Ακροδεξιά να ενισχύονται στην Ευρώπη και τις ΗΠΑ, θεωρείτε ότι τα παραδοσιακά μέσα ενημέρωσης έχουν ευθύνη να βοηθήσουν τον κόσμο να κατανοήσει τους κινδύνους που ελλοχεύουν για τη δημοκρατία;
«Τα μέσα ενημέρωσης έχουν υποχρέωση να παρέχουν στο κοινό πληροφόρηση για όσα έχει ανάγκη και δικαιούται να γνωρίζει για την κυβέρνηση της χώρας του, για τα πρόσωπα και τους φορείς που ασκούν την εξουσία, ώστε να μπορούν οι ίδιοι οι πολίτες να αποφασίζουν σε μια δημοκρατία τι θα πράξουν.
Στις Ηνωμένες Πολιτείες τα παραδοσιακά μέσα ενημέρωσης έχουν κάνει πολύ καλή δουλειά. Στην πραγματικότητα, όλα όσα γνωρίζουμε για τον Τραμπ προέρχονται κυρίως από παραδοσιακούς δημοσιογράφους: το επίπεδο της διαφθοράς, οι προσπάθειες χειραγώγησης των εκλογών, οι παραβιάσεις του κράτους δικαίου, το τι συμβαίνει με τον πόλεμο στο Ιράν. Και οι δημοσιογράφοι μας συνεχίζουν να κάνουν τη δουλειά τους παρά τις τεράστιες πολιτικές πιέσεις.
Και παρ’ όλο που ο Τραμπ ισχυρίζεται ότι η προεδρία του είναι η “πιο διαφανής που υπήρξε ποτέ”, αυτό δεν είναι αλήθεια. Είναι πάντα διαθέσιμος να μιλήσει δημόσια, αλλά δεν λειτουργεί με διαφάνεια. Υπάρχει διαφορά ανάμεσα στη διαθεσιμότητα και τη διαφάνεια.
Και υπάρχει διαφορά ανάμεσα στο να είσαι διαθέσιμος και στο να λες την αλήθεια, όπως ακριβώς το να είσαι διαθέσιμος και το να σέβεσαι το Σύνταγμα είναι δύο διαφορετικά πράγματα. Δεν σέβεται το Σύνταγμα. Δεν σέβεται το κράτος δικαίου και δεν λειτουργεί με διαφάνεια.
Οι πολίτες είναι αυτοί που θα αποφασίσουν τι πρέπει να γίνει. Τα μέσα ενημέρωσης μπορούν μόνο να πουν στον κόσμο τι συμβαίνει και στη συνέχεια εναπόκειται στους πολίτες να αποφασίσουν.
Επίσης, υπάρχουν και άλλες παράμετροι. Πρέπει, λοιπόν, να αναρωτηθεί κανείς: Γιατί επανεξελέγη ο Τραμπ; Σε μεγάλο βαθμό, η επανεκλογή του συνδέεται με τον τεράστιο όγκο των μεταναστευτικών ροών, των εισροών παράτυπων μεταναστών από τα νότια σύνορα και τον πολύ υψηλό πληθωρισμό».
Γιατί πιστεύετε ότι τόσο πολλοί απλοί ψηφοφόροι στρέφονται στην Ακροδεξιά και σε ηγέτες όπως ο Τραμπ; Τι αποτυγχάνουν να κατανοήσουν οι κυρίαρχοι πολιτικοί φορείς;
«Ολοι θυμόμαστε την – τουλάχιστον ατυχή – διατύπωση της Χίλαρι Κλίντον που αποκάλεσε τους ανθρώπους αυτούς “αξιοθρήνητους”. Δεν μπορείς να αποκαλείς τους ανθρώπους αξιοθρήνητους. Μπορεί να διαφωνείς με τις πολιτικές τους θέσεις, αλλά είναι απλοί άνθρωποι του μόχθου, που αγωνίζονται να βγάλουν τα προς το ζην, να προκόψουν, να εξασφαλίσουν μια καλύτερη ζωή για τα παιδιά τους, να ζήσουν με ασφάλεια – όλα τα φυσιολογικά πράγματα που επιθυμούν οι άνθρωποι για τον εαυτό τους και την οικογένειά τους.
Hταν τρομερό λάθος του Δημοκρατικού Κόμματος και της κυβέρνησης Μπάιντεν να επιτρέψουν την εισροή τεράστιου αριθμού μεταναστών – ενός εκατομμυρίου ανθρώπων τον χρόνο. Πόσες χώρες μπορούν να απορροφήσουν τέτοιες ροές και πόσες κοινωνίες θα το ανεχτούν;
Το Μεταναστευτικό, λοιπόν, είναι ένα εξαιρετικά κρίσιμο και καθοριστικό ζήτημα, όπως και ο πληθωρισμός και η οικονομία γενικότερα. Η άνοδος των τιμών γίνεται άμεσα αισθητή και δυσκολεύει ακόμα περισσότερο την καθημερινότητα των πολιτών.
Τώρα όμως αυτός που πλήττεται από τις υψηλές τιμές είναι ο Τραμπ και δεν τον βοηθάει ούτε η μεταναστευτική του πολιτική, λόγω του τρόπου με τον οποίο την έχει εφαρμόσει και λόγω της σκληρότητας που τη συνοδεύει».
Ανησυχείτε για το γεγονός ότι οι άνθρωποι ενημερώνονται όλο και περισσότερο από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης; Πώς μπορούν να γνωρίζουν τι είναι αλήθεια και τι όχι;
«Και από τα chatbots τώρα, πολύ. Οπότε, ναι, ανησυχώ για αυτό. Για να είναι κανείς ένα πραγματικά ενημερωμένο μέλος της κοινωνίας, ένας πλήρως ενεργός πολίτης, πρέπει να είναι καλά πληροφορημένος. Και είναι πολύ δύσκολο να είσαι καλά πληροφορημένος όταν έχεις απλώς παρακολουθήσει ένα βίντεο 15 δευτερολέπτων για ένα θέμα.
Επειδή ένα θέμα τόσο περίπλοκο όσο η Μέση Ανατολή, και πολλά άλλα πέρα από αυτό, δεν μπορεί να εξηγηθεί σε ένα βίντεο 15 δευτερολέπτων στο TikTok. Κι έπειτα, οι άνθρωποι εμπιστεύονται άτομα που δεν είναι απαραιτήτως άξια εμπιστοσύνης. Τα άτομα αυτά επικοινωνούν με αμεσότητα και αυθεντικότητα, φαίνονται αυθεντικά, κι έτσι ο κόσμος τα θεωρεί έγκυρες πηγές. Στη δική μας δουλειά, ως δημοσιογράφοι, εστιάζαμε ανέκαθεν στην εγκυρότητα, στην επαλήθευση των πληροφοριών μας.
Αλλά δεν έχουμε εστιάσει ιδιαίτερα στην αυθεντικότητα και την αμεσότητα και δεν επικοινωνούμε αποτελεσματικά με το κοινό, όπως για παράδειγμα πολλοί influencers. Αυτό θα δίνει πάντα πλεονέκτημα σε αυτά τα άλλα πρόσωπα, εκτός αν αλλάξουμε τις συνήθειές μας και αρχίσουμε να εστιάζουμε στην αυθεντικότητά μας. Πιστεύω όμως ότι είναι ανησυχητικό, γιατί σήμερα ζούμε σε μια κοινωνία όπου δεν βασιζόμαστε όλοι σε ένα κοινό σύνολο δεδομένων, στα ίδια γεγονότα.
Και λέω συνέχεια ότι, στην πραγματικότητα, η κατάσταση είναι ακόμα χειρότερη, επειδή δεν μπορούμε καν να συμφωνήσουμε στο πώς ορίζεται ένα γεγονός· κι αυτό συμβαίνει επειδή τα στοιχεία που χρησιμοποιούμε παραδοσιακά, από την εποχή του Διαφωτισμού, για να ορίσουμε τα γεγονότα έχουν όλα απαξιωθεί, δυσφημηστεί, αμφισβητηθεί και απορριφθεί πλήρως.
Ποια είναι τα στοιχεία αυτά; Η παιδεία, η τεχνογνωσία, η εμπειρία – δύο ειδών: όσα έχεις ζήσει ο ίδιος αλλά και το πόσο καιρό βρίσκεσαι στον χώρο – και, τελευταίο και σημαντικότερο, τα πραγματικά τεκμήρια. Αν και οι άνθρωποι μερικές φορές αρνούνται ακόμη και αυτό που βλέπουν με τα ίδια τους τα μάτια και ακούν με τα ίδια τους τα αφτιά».
Θα ήταν μια λύση για τις μεγάλες εφημερίδες, όπως η «Washington Post», οι «New York Times», η «Wall Street Journal», να έχουν τους δικούς τους influencers;
«Νομίζω ότι είναι μια καλή ιδέα. Πιστεύω ότι πρέπει να το κάνουμε. Απολύτως. Είναι σημαντικό να εντοπίσουμε στο δυναμικό μας πρόσωπα που έχουν την ικανότητα να επικοινωνούν αποτελεσματικά με το κοινό. Ορισμένοι, μάλιστα, έχουν ήδη αρχίσει να το κάνουν. Και, ασφαλώς, πολλοί οργανισμοί – για παράδειγμα οι “New York Times” – δίνουν μεγάλη έμφαση στα βίντεο και προτρέπουν το προσωπικό τους να χρησιμοποιεί βίντεο και τους βοηθούν να μάθουν να το κάνουν σωστά.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου