Αριστερά σημαίνει ανιδιοτέλεια
Ο Διονύσης Χαριτόπουλος επιστρέφει στο προσκήνιο με το 20ό βιβλίο του, εστιάζοντας στους αντάρτες και στις αντάρτισσες που αντιστάθηκαν στις δυνάμεις Κατοχής από τις γραμμές του ΕΛΑΣ.
Η ξαδέλφη της μάνας του, η Ναυσικά Φλέγκα, με απολυτήριο από τις Καλόγριες και προίκα ζηλευτή, έγραψε το «Τραγούδι του Αρη». Οι συγγενείς του Μανιάτη πατέρα του, από περιβάλλον βασιλικών, βγήκαν στο βουνό όταν τα κατοχικά στρατεύματα απλώθηκαν στην Ελλάδα.
Οι περισσότεροι/ες και από τις δύο γενιές έφτασαν να κρύβονται στον Πειραιά μετά την Απελευθέρωση και κάποιοι/ες φυλακίστηκαν στα Βούρλα και στις Γυναικείες Φυλακές Κάστορος. Σε αυτόν τον κόσμο μεγάλωσε ο Διονύσης Χαριτόπουλος, αλλά πριν βουτήξει στα βαθιά για να τον αναστήσει, είχε γνωρίσει τι σημαίνει να δουλεύεις σε χειρωνακτικές δουλειές στο Λιμάνι και τι σημαίνει να γίνεις παντοδύναμος πρόεδρος ενός πολυεθνικού ομίλου πέντε διαφημιστικών εταιρειών.
Το 1989 τα πούλησε όλα και αφοσιώθηκε στη συγκρότηση της ιστορικής βιογραφίας του Αρη Βελουχιώτη. Αυτό έμελλε να γίνει το σπουδαιότερο έργο του, ο «Αρης ο αρχηγός των ατάκτων», που πρωτοκυκλοφόρησε το 1997. Στο μεταξύ είχε ήδη καλλιεργήσει –και ακόμα καλλιεργεί– μια ιδιαίτερη λογοτεχνική φωνή με διηγήματα, νουβέλες, μυθιστορήματα, θεατρικά έργα και δοκίμια, παραμένοντας πάντα, όπως λέει, «άσπιλος βραβείων».
Σήμερα, έπειτα από 45 χρόνια συγγραφικής παρουσίας, ύστερα από 19 τίτλους και ενάμισι εκατομμύριο πουλημένα αντίτυπα, μιλά πρώτη φορά στην «Εφ.Συν.» για το εικοστό έργο του, «Οι Ατακτοι» (εκδ. Τόπος, 2022). Αυτή τη φορά μετατοπίζει τον φακό του από τον αρχικαπετάνιο του ΕΛΑΣ, στους αντάρτες και τις αντάρτισσες που συγκρότησαν εθελοντικά τη μεγαλύτερη αντιστασιακή οργάνωση στην Ελλάδα της Κατοχής. Το βιβλίο του είναι μια ελεγεία γι’ αυτούς τους ανθρώπους που, όπως γράφει, «ήσαν αγωνιστές της ελευθερίας και όχι κόκκινοι επαναστάτες».
Ο Χαριτόπουλος παρακολουθεί τις προσωπικές ιστορίες τους αποτιμώντας πολιτικά και το τοπίο στο οποίο έδρασαν. Αναδεικνύει τις στάσεις ζωής, τις αξίες, το σθένος, τα πολεμικά κατορθώματα, τις προσδοκίες και την δαιμονοποίηση που αντιμετώπισαν. Χωρίς να αφήνει τίποτα να πέσει αλλά και χωρίς να μοιράζει καταγγελίες, με μια γλώσσα λιτή και άμεση, υιοθετώντας κάποιες φορές ένα ύφος επικό, ο συγγραφέας ανασυνθέτει τελικά με τις προσωπογραφίες τους τη συλλογική περιπέτεια του αντάρτικου στην Ελλάδα της Κατοχής.
● Στο καινούργιο βιβλίο σας, επιμένετε στη συγγένεια ανάμεσα στον ΕΛΑΣ, έναν «εθνικό στρατό των άτακτων» που ιδρύθηκε το 1942, και στους κλεφταρματωλούς του Εικοσιένα. Τι σας οδήγησε εκεί;
Και στις δύο περιόδους έχουμε πόλεμο εναντίον ξένου κατακτητή και πανομοιότυπο είδος πολέμου ατάκτων στα βουνά. Κυρίως όμως είναι η ψυχική σύνδεση που κίνησε τους αντάρτες και την αισθάνονταν σαν αδήριτη ηθική υποχρέωση. «Όπως οι παλιοί, κι εμείς» λέγανε με περηφάνια. Ο αντάρτης του ΕΛΑΣ ήθελε να φανεί όχι μόνο αντάξιος των παππούδων του αλλά και να τους μοιάζει εμφανισιακά.
Γι’ αυτό βλέπουμε στις φωτογραφίες γενειάδες, μακριά μαλλιά, φουστανέλες, ντουλαμάδες, τσαρούχια, σκούφους και χατζάρες. Το εγερτήριο σύνθημα στους Έλληνες είχε δώσει ο Παλαμάς με την έναρξη του Πολέμου: «Αυτό το λόγο θα σας πω, δεν έχω άλλο κανένα, μεθύστε με τ’ αθάνατο κρασί του Εικοσιένα». Και το επισφράγισε η Κυβέρνηση του Βουνού με την επιγραφή «Επίδαυρος 1821- Κορυσχάδες 1944».
● Οι «Άτακτοι» είναι ένα ψηφιδωτό με ιστορίες. Ποιες σας έχουν σημαδέψει;
Είναι μια ακριβής αποτύπωση της γέννησης και του πνεύματος της Ελληνικής Αντίστασης. Αναλογισθείτε το τεράστιο άλμα χειραφέτησης των γυναικών της εποχής. Από τη λάτρα του νοικοκυριού βρέθηκαν με το όπλο στο χέρι. Αρκετές ξεπέρασαν σε μαχιμότητα και τους άντρες.
Από την ασυγκράτητη Θύελλα (Μένη Παπαηλιού) στο Τάγμα Θανάτου της Ρούμελης, που ερωτεύτηκε χωρίς ανταπόκριση ο Ελληνοαμερικανός αξιωματικός Κώστας Κουβαράς, ως την γλυκύτατη Ασημούλα από την Γκιώνα, γυναίκα του φοβερού Θεοχάρη που πολεμούσε πλάι στον άντρα της. Προσωπικά με στοιχειώνει και ο γερο-πατέρας στην Αμφιλοχία που πήγε κρυφά τη νύχτα και, παρά τη γερμανική απαγόρευση, έκοψε τα κεφάλια των δύο σκοτωμένων αγοριών του και πήγε να τα θάψει.
● «Έναν εκπληκτικό ψυχικό ιστό». Αυτό, γράφετε, διέθεταν οι άτακτοι, και παραπέμπετε στον Μαρκ Μαζάουερ που σημειώνει τη «στωϊκή αποδοχή φοβερών δοκιμασιών», την «άρνηση κάθε ιδιοτέλειας», τον «άσβεστο πατριωτισμό» των πολεμιστών του ΕΛΑΣ.
Ο άνθρωπος για δύο λόγους είναι έτοιμος να δώσει και τη ζωή του: για τα παιδιά του και την πατρίδα του. Και οι Ελασίτες βγήκαν στο βουνό, υπακούοντας όχι σε κάποια άνωθεν κυβερνητική, στρατιωτική, κομματική εντολή, αλλά στο κατά πολύ ισχυρότερο πατριωτικό αίσθημα. Οποιαδήποτε άλλη ερμηνεία του Αντιστασιακού έπους είναι αυθαίρετη, ανιστόρητη και συκοφαντική.
● Πλύση εγκεφάλου σχετικά με τους αντάρτες, λασπολογίες και ενορχηστρωμένη παραχάραξη των γεγονότων. Αυτό έγινε μεταπολεμικά από την ελληνική Πολιτεία προκειμένου να παραποιηθεί η εικόνα του ΕΛΑΣ. Τι γίνεται σήμερα;
Οι αντάρτες επιβεβαίωσαν στην πράξη τον κατά Σβορώνο: «αντιστασιακό χαρακτήρα» του Έλληνα. Όμως οι μεταπολεμικοί κυβερνώντες ανήκαν στο διφυές μέτωπο «Απουσίας- Προδοσίας» που είχε συγκροτηθεί στην Κατοχή και τους κατήγγειλαν όλους ως «κομμουνιστές», «εαμοβούλγαρους», «προδότες», «σφαγείς» κ.ο.κ. Με αποτέλεσμα πάνω από 100.000 Ελασίτες και Εαμίτες να βρεθούν στις φυλακές μόνο και μόνο γιατί πολέμησαν τους κατακτητές. Το επίσημο κράτος ουδέποτε επέτρεψε στις νέες γενιές να μάθουν τι έγινε στην πατρίδα μας. Ακόμα και σήμερα η επίσημη ιστορία αποφεύγει αμήχανη τα αληθινά γεγονότα, αφού επί δεκάδες χρόνια εκτέθηκε διασπείροντας τερατωδίες.
● Οι κομματικοί καθοδηγητές πάντως, περιφρονούσαν τους άτακτους. Στο βιβλίο στέκεστε κριτικά απέναντι στο ΚΚΕ της δεκαετίας του ’40, και θυμίζετε ότι ηγετικά στελέχη έκαναν μεγάλα λάθη, «που σήμερα φαίνονται μεγαλύτερα».
Δεν κρίνω τον αγωνιστικό πυρήνα του ΚΚΕ. Κρίνω ορισμένα πρόσωπα που βρέθηκαν τότε
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου