ΓΙΑ ΠΟΙΟΝ

ΓΙΑ ΠΟΙΟΝ ΕΛΛΗΝΑ ΠΟΛΙΤΙΚΟ

ΙΣΧΥΕΙ Η ΡΗΣΗ ΤΟΥ ΠΟΛΥΒΙΟΥ ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΥ*
"Η στιγμή της πραγματικής ησυχίας σου δεν είναι εκείνη, καθ’ ην κοιμάσαι συ,
αλλ’ εκείνη, καθ’ ην κοιμάται η συνείδησίς σου.";

 

 

*Πολύβιος Δημητρακόπουλος (1864-1922), Αι δύο διαθήκαι, Αθήναι 1901, σελ. 8.

 

Για τον Καραμανλή, σίγουρα!

Για τον Πάγκαλο, οπωσδήποτε!

Για τον Αλογοσκούφη, βεβαίως!

Για τον Άκη, τον Τάκη, το Μάκη,

το Σάκη, το Λάκη, τον Πάκη,

τον, τον, τον... γαμώτο...

είναι ατέλειωτοι οι χοντρόπετσοι!..

 

ΚΑΙ ΕΠΙ ΓΗΣ ΕΙΡΗΝΗ

Welcome to paradise (2x)
Today it's raining (4x) (Welcome to paradise)
Today It's raining (Welcome to paradise) (4x)

In Zaire, Was no good place to be
Free world go crazy, it?s an atrocity

In Congo, Still no good place to be
They killed Mibali, it?s a calamity

Go Maasai go Maasai be mellow, Go Maasai
go Maasai be sharp (2x)

In Monrovia, this no good place to be
Weapon go crazy, it?s an atrocity

In Palestina, too much hypocricy
This world go crazy, it's no fatality

Go Maasai go Maasai be mellow, Go Maasai
go Maasai be sharp (2x)

Today it?s raining (4x), in paradise
Today it?s raining (4x)

In Baghdad, it's no democracy
That?s just because, it?s a US Country

In Fallujah, too much calamity
This world go crazy, it's no fatality

Go Maasai go Maasai be mellow, Go Maasai
go Maasai be sharp (2x)

Today it?s raining (4x)

In Jerusalem, in Monrovia, Guinea-Bissau,
today it's raining (3x)

Welcome to paradise, Come to the fairy lies
Welcome to paradise
Today it's raining (4x) fade out

ΑΚΑΤΑΔΕΚΤΗ ΡΟΔΟΠΗ...

ΕΙΡΗΝΑΙΟΣ ΡΕΦΕΝΔΑΡΙΟΣ
(6ος αιώνας)

ω σοβαρή Ροδόπη, Παφίης είξασα βελέμνοις και τον υπερφίαλον κόμπον απωσαμένη,
αγκάς ελούσα μ' έχεις παρά σον λέχος΄εν δ' άρα δεσμοίς
κείμαι ελευθερίης ουκ επιδευόμενος.
ούτω γαρ ψυχή τε και έκχυτα σώματα φωτών
συμφέρεται φιλίης ρεύμασι μιγνύμενα.Παλατινή Ανθολογία (248)

***

 

Ακατάδεκτη Ροδόπη, έπεσες τελικά από τα βέλη της Αφροδίτης
και, πετώντας μακριά την αγέρωχη αλαζονεία σου,
με πήρες στην αγκαλιά και μ' έχεις στο κρεβάτι σου.
Είμαι κατάδικος χωρίς να στερούμαι την ελευθερία μου.
Έτσι η ψυχή και τα παραδομένα κορμιά των ανθρώπων
πλέουν ένα κουβάρι σπρωγμένα από τα ρεύματα της αγάπης .

ΕΓΕΡΤΗΡΙΟ ΣΑΛΠΙΣΜΑ

"'Ελληνες γρηγορείτε! Προσέξτε !
Ο εχθρός γνωρίζει
τις αδυναμίες μας και θα χρησιμοποιήσει
τους πιο ύπουλους τρόπους, για να κάμψει
το φρόνημά μας και να μας εξοντώσει..."

ΜΗΝ ΤΟ ΞΕΧΝΑΜΕ

Γιάννης Αντωνόπουλος (1948)

ΓΙΩΡΓΟΣ ΔΑΝΙΗΛ
(1938-1991)

Ό,τι πέρασε

Ό,τι πέρασε δεν χάθηκε
κρέμεται εκεί
στον αέρα
αθέατο

έτοιμο
να υλοποιηθεί
γαλακτερά
σαν ούζο
απ' το νερό
της μνήμης.

Η ΑΤΑΚΑ ΤΗΣ ΗΜΕΡΑΣ

 ΕΠΙΓΡΑΜΜΑ

Της Κας Καλλιόπης Κ.

Αι αρχαίαι Μούσαι ήσαν και αρχαίαι και εννέα..

Προτιμώ την Καλλιόπην. Είναι μία κι είναι νέα.

Αλέξανδρος Ραγκαβής (1809-1892)

ΚΥΡΙΑ MOY...

ΚΟΥΤΡΟΥΛΗΣ

Κυρία μου,

αν ίσως δυσπιστήτε εις τους λόγους μου,

τότε λοιπόν ναι μη πιστεύετε

ούτε ο ήλιος πως γυρνά στον ουρανόν

ούτε η γη πως στέκεται ασάλευτη

ούτε το φως πως φέγγει!.. Όρκους θέλετε;

Μα την βελόνην, μα την τέχνην που ασκώ,

είν΄η ψυχή μου να εκπνεύσει έτοιμος,

εις ένα μόνον μέγαν όρκον: σ΄αγαπώ!

Αυτά τα χείλη αν φρονείτε δόλια,

πως είναι, θα ειπείτε, τότε πονηρόν

και το αρνί που βόσκει και φωνάζει βε,

και το νεράκι οπού τρέχει καθαρόν,

και το πουλάκι που εις τ΄άνθη κελαηδεί.

ΑΝΘΟΥΣΑ

Όσον δι όρκους, κύριε, όρκους πολλούς,

και ασυγκρίτως πλέον καφτούς,

όρκους καμίνια, άσβεστε πυρκαϊές,

περιγραφές ερώτων μυθιστορικών,

όπου βελάζουν ποίμνια ολόκληρα,

όπου μυρίζουν τα νεκρολούλουδα,

και οι κουρούνες σαν αηδόνια κελαηδούν,

ανέγνωσα εις όλα τα ποιήματα,

με όσ΄αθανασίας λάτραι άγουροι

από τα βάθρα των δημοτικών σχολών

πλουτίζουν την Ελλάδα και τον τύπον της.

Οι όρκοι κι οι ποιήσεις αι ερωτικαί,

ως κάθε πραγματεία που επλήθυνε,

εξέπεσαν κι ολίγην έχουν πέρασιν.

Αλέξανδρου Ραγκαβή (1809-1892) , "Του Κουτρούλη ο γάμος", απόσπασμα.

ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟ ΚΑΝΙΣΤΡΟ

Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης: Τα πτερόεντα δώρα

Ξένος του κόσμου και της σαρκός κατήλθεν την παραμονήν από τα ύψη συστείλας τας πτέρυγας, όπως τας κρύπτει θείος άγγελος. Έφερε δώρα από τα άνω βασίλεια, δια να φιλεύση τους κατοίκους της πρωτευούσης. Ήτον ο καλός άγγελος της πόλεως.

Εκράτει εις την χείραν εν άστρον και επί του στέρνου του έπαλλε ζωή και δύναμις και από το στόμα του εξήρχετο πνοή θείας γαλήνης. Τα τρία ταύτα δώρα ήθελε να μεταδώση εις όλους όσοι προθύμως τα δέχονται.

Εισήλθεν εν πρώτοις εις εν αρχοντικόν μέγαρον. Είδεν εκεί το ψεύδος και την σεμνοτυφίαν, την ανίαν και το ανωφελές της ζωής, ζωγραφισμένα εις τα πρόσωπα του ανδρός και της γυναικός και ήκουε τα δύο τέκνα να ψελλίζωσι λέξεις εις άγνωστον γλώσσαν. Ο Άγγελος επήρε τα τρία ουράνια δώρα του και έφυγε τρέχων εκείθεν.

Επήγεν εις την καλύβαν πτωχού ανθρώπου. Ο ανήρ έλειπεν όλην την ημέραν εις την ταβέρναν. Η γυνή επροσπάθει ν’ αποκοιμήση με ολίγον ξηρόν άρτον τα πέντε τέκνα, βλασφημούσα άμα την ώραν που είχεν υπανδρευθή. Τα μεσάνυχτα επέστρεψεν ο σύζυγός της• αυτή τον έβρισε νευρική, με φωνήν οξείαν, εκείνος την έδειρε με την ράβδον την οζώδη και μετ’ ολίγον οι δύο επλάγιασαν, χωρίς να κάμουν την προσευχήν των και ήρχισαν να ροχαλίζουν με βαρείς τόνους. Έφυγεν εκείθεν ο Άγγελος.

Ανέβη εις μέγα κτήριον, πλουσίως φωτισμένον. Ήσαν εκεί πολλά δωμάτια με τραπέζας κι επάνω των έκυπτον άνθρωποι, μετρούντες αδιακόπως χρήματα, παίζοντες με χαρτιά. Ωχροί και δυστυχείς, όλη η ψυχή των ήτο συγκεντρωμένη εις την ασχολίαν ταύτην. Ο Άγγελος εκάλυψε το πρόσωπον με τας πτέρυγάς του, δια να μην βλέπη, κι έφυγε δρομαίος.

Εις τον δρόμον συνήντησε πολλούς ανθρώπους, άλλους εξερχομένους από τα καπηλεία, οινοβαρείς και άλλους κατερχομένους από τα χαρτοπαίγνια, μεθύοντας χειροτέραν μέθην. Τινάς είδε ν’ ασχημονούν και τινάς ήκουσε να βλασφημούν τον Άη-Βασίλην ως πταίστην. Ο Άγγελος εκάλυψε με τας πτέρυγάς του τα ώτα, δια να μην ακούη, και αντιπαρήλθεν.

Υπέφωσκεν ήδη η πρωία της πρωτοχρονιάς και ο Άγγελος, δια να παρηγορηθή, εισήλθεν εις την εκκλησίαν. Αμέσως πλησίον εις τας θύρας είδεν ανθρώπους να μετρούν νομίσματα, μόνον πως δεν είχον παιγνιόχαρτα εις τας χείρας και εις το βάθος αντίκρυσεν ένα άνθρωπον χρυσοστόλιστον και μιτροφορούντα ως Μήδον σατράπην της εποχής του Δαρείου, ποιούντα διαφόρους ακκισμούς και επιτηδευμένας κινήσεις. Δεξιά και αριστερά, άλλοι μερικοί έψαλλον με πεπλασμένας φωνάς: Τον Δεσπότην και αρχιερέα!

Ο Άγγελος δεν εύρε παρηγορίαν. Επήρε τα πτερόεντα δώρά του – το άστρον το προωρισμένον να λάμπη εις τας συνειδήσεις, την αύραν, την ικανήν να δροσίζη τας ψυχάς και την ζωήν, την πλασμένην δια να πάλλη εις τας καρδίας, ετάνυσε τας πτέρυγας και επανήλθεν εις τας ουρανίας αψίδας.

ΕΝΑ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟ ΔΙΗΜΕΡΟ

Το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο και το Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών σας προσκαλούν στο Συνέδριο "Αναλυτική σκέψη και δημιουργικότητα" που θα πραγματοποιηθεί στις 19-20 Ιανουαρίου 2011, στο αμφιθέτρο ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΖΕΡΒΑΣ του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών (Βασ. Κωνσταντίνου 48, Αθήνα). Το συνέδριο εντάσσεται στο Πρόγραμμα των Ειδικών Μορφωτικών Εκδηλώσεων "Επιστήμης Κοινωνία"

ΑΝΑΛΥΤΙΚΗ ΣΚΕΨΗ ΚΑΙ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑ
ΑNALYTICAL THOUGHT AND CREATIVITY

19-20 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 2011

Η διεπιστημονική προσέγγιση των αντικειμένων της επιστήμης και της τέχνης διαμορφώνει νέες αντιλήψεις περί δημιουργικότητας. Γνωστικά αντικείμενα όπως η ψυχολογία και οι νευροεπιστήμες, η φαινομενολογία, η αισθητική, η γλωσσολογία, η τέχνη αναδεικνύουν τη διανοητική βάση της ανθρώπινης δημιουργικότητας. Η γλώσσα αποτελεί το κύριο μέσο μετάδοσης και διατήρησης της γνώσης. Το σώμα και πνεύμα είναι αυτά με τα οποία υπάρχουμε και αντιλαμβανόμαστε τον κόσμο. Γλώσσα, πνεύμα και σώμα είναι απαραίτητα για τη μελέτη τόσο της αναλυτικής σκέψης όσο και της καλλιτεχνικής διαδικασίας.
Έχοντας υπόψη αυτούς τους άξονες, οι ομιλητές θα επιχειρήσουν να απαντήσουν σε ερωτήματα όπως: Ποια η σχέση μεταξύ αυτοσχεδιασμού, τυχαίου και δομής; Ποια η σχέση μεταξύ σημειογραφίας και προθετικότητας; Ποια η συμβολή της αναλυτικής σκέψης στη διαμόρφωση της διαίσθησης και της συνειδητότητας;
19.01
ΏΡΑ ΈΝΑΡΞΗΣ 14.00
ΠΡΩΤΗ ΣΥΝΕΔΡΙΑ
ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΗΣ: ΑΓΓΕΛΟΣ ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ
Teaser (video clip προώθησης του ερευνητικού προγράμματος ANSWER)
14.20 Δημιουργικότητα και Ψυχανάλυση
Κλαίρη Συνοδινού (Ψυχαναλύτρια, HPsA,IPA,SPP, Καθηγήτρια
Ψυχοπαθολογίας και Ψυχανάλυσης, Πάντειο Πανεπιστήμιο)
14.40 Ένα Νευροεπιστημονικό πλαίσιο για τη συζήτηση σχέσης δημιουργικότητας και συνειδητότητας
Γιώργος Κωστόπουλος (Καθηγητής, Τμήμα Ιατρικής, Πανεπιστήμιο Πατρών)
15.00 Εύτακτον χάος: για τη δημιουργικότητα στη λογοτεχνία
Τιτίκα Καραβία (Δρ Θεωρίας της Λογοτεχνίας Πανεπιστήμιου Paris III, Μεταδιδακτορική Ερευνήτρια, Τμήμα Φιλολογίας, Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών)
15.20 Γλώσσα και αισθητική
Χαράλαμπος Κατσατσίδης (Ζωγράφος, D.E.A. Φιλοσοφίας και Αισθητικής, Paris Ι Πανεπιστήμιο Σορβόννης, MA, R.C.A, Λονδίνο)
15.40 Συζήτηση
Θέματα
l Η αναλυτική σκέψη από τη σύλληψη μέχρι την τελική μορφή του καλλιτεχνικού έργου.
l Συμβάλλει η αναλυτική σκέψη στη διαμόρφωση της διαίσθησης και της συνειδητότητας;
l Η φυσιολογία του νου, η δημιουργική συμπεριφορά, η σωματοποίηση και η σχέση τους με την αναλυτική σκέψη και τη δημιουργικότητα.
Teaser
16.30 Διάλειμμα
Teaser
ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΥΝΕΔΡΙΑ
ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΗΣ: ΑΓΓΕΛΟΣ ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ
17.00 Η Αναλυτική σκέψη και η συνθήκη του “τυχαίου”: Αντιφάσεις στη δουλειά του ηθοποιού του κινηματογράφου
Γιάννης Λεοντάρης (Σκηνοθέτης, Επίκουρος Καθηγητής Θεωρίας του Κινηματογράφου, Τμήμα Θεάτρου, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης)
17.20 Από την αρχική έμπνευση στην τελική μορφοποίηση. Η αμφισβήτηση βασικών εννοιών στη μουσική του 20ού αιώνα
Γιώργος Ζερβός (Συνθέτης, Επίκουρος Καθηγητής στο Τμήμα Μουσικών Σπουδών, Πανεπιστήμιο Αθηνών)
17.40 Γεφυρώνοντας το κενό: από τη σύλληψη στην πράξη του χορού
Κάτια Σαβράμη (Χορολόγος, Λέκτορας Θεωρίας και Ιστορίας του Χορού, Τμήμα Θεατρικών Σπουδών, Πανεπιστήμιο Πατρών)
18.00 Οι εικόνες-σκέψεις και ο ρόλος τους στην κοινωνική επινόηση χώρων
Σταύρος Σταυρίδης (Επίκουρος Καθηγητής Αρχιτεκτονικής Γλώσσας, Ε Επικοινωνίας και Σχεδιασμού, Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο)
18.20 Συζήτηση
Θέματα
l Αυτοσχεδιασμός
l Το Τυχαίο στην Τέχνη
l Η Χειραγώγηση του Χάους στη δημιουργική διαδικασία
l Δομημένη σκέψη και έμπνευση
Teaser
20.01
ΏΡΑ ΈΝΑΡΞΗΣ 14.00
ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΡΙΑ: ΚΑΤΙΑ ΣΑΒΡΑΜΗ
Teaser
14.10 Από την προϊστορία στην ιστορία του χορού: επισημάνσεις και προτάσεις για τη σημειογραφία του χορού
Μαρία Κουτσούμπα (Επίκουρη Καθηγήτρια Ελληνικού παραδοσιακού χορού, ΤΕΦΑΑ, Πανεπιστήμιο Αθηνών)
14.30 Από την πλάκα της Μεσοποταμίας στις σύγχρονες γραφές: πώς ιχνογραφήθηκε η μουσική σκέψη
Ευάγγελος Κοκκόρης (Συνθέτης, Καλλιτεχνικός διευθυντής του Ωδείου Φίλιππος Νάκας)
14.50 Η γλώσσα και η δομή της: Καθολικότητα και ποικιλότητα
Keynote speaker: Δήμητρα Θεοφανοπούλου-Κοντού (Ομότιμη Καθηγήτρια Γλωσσολογίας, Πανεπιστήμιο Αθηνών)
15.20 Συζήτηση
Θέματα
l Πώς επιδρά η σημειογραφία στην οργάνωση της δημιουργικής σκέψης;
l Η συμβολή της αναλυτικής σκέψης στη διαδικασία εκμάθησης της τέχνης
l Σημειογραφία και προθετικότητα
15.45 DirectorNotation
Άγγελος Γιαννόπουλος (Δρ ΗΜΜΥ, Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, Υπεύθυνος ερευνητικού προγράμματος ANSWER)
Μαρία Ντούζα (Σκηνοθέτης)
17.30 Συζήτηση
Teaser
ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ANSWER
www.answer-project.org
Χρηματοδοτούμενο από την Ευρωπαϊκή Ένωση (1-1-2008 έως 31-12-2010)
Tο πρόγραμμα ANSWER προτείνει μια νέα προσέγγιση στη δημιουργική διαδικασία της παραγωγής ταινιών, εισάγοντας το DirectorNοtation, μια σημειογραφική γλώσσα που προσφέρει τη δυνατότητα σε σκηνοθέτες να καταγράψουν με ακρίβεια τις καλλιτεχνικές τους επιλογές. Παράλληλα, με την
ανάπτυξη του DirectorNotation, το ANSWER αποσκοπεί στην παραγωγή ενός ολοκληρωμένου πακέτου λογισμικού που υποστηρίζει την προετοιμασία της
παραγωγής (pre-production) μιας ταινίας: τη σημειογραφική γλώσσα DirectorNotation καθώς και λογισμικό για την ψηφιακή απεικόνιση της ταινίας (automatic animated storyboard).
Κοινοπραξία Έργου
Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο (Project Coordinator) Ελλάδα
STEFI Cine and TV Productions Ελλάδα
Digital Film Technology Γερμανία
Ινστιτούτο Fraunhofer IGD Γερμανία
Larian Studios Βέλγιο
University of Southampton Αγγλία
Ερευνητική Ομάδα DirectorNotation (ΕΜΠ, STEFI)
Άγγελος Γιαννόπουλος Ηλεκτρονικός Μηχανικός
Κάτια Σαβράμη Χορολόγος
Μαρία Ντούζα Σκηνοθέτης
Έφη Μπούντρη Σκηνοθέτης
Στέφανος Κούτσουτος Μαθηματικός
Γιάννης Χριστοδούλου Μηχανικός Λογισμικού

Η (ΣΟΦΗ) ΑΤΑΚΑ ΤΗΣ ΗΜΕΡΑΣ

 Ι.Θ.ΚΑΚΡΙΔΗΣ

 ΓΙΑΤΙ ΔΙΔΑΣΚΟΥΜΕ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ 

ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ

[......]
Ένα ακόμη μειονέχτημα του παλιού συστήματος[ΣΣ. Ο Κακριδής εννοεί

τη σχολαστική διδασκαλία των αρχαίων από το πρωτότυπο,

από την πρώτη κιόλας τάξη του Γυμνασίου, όπως γινόταν παλιά]'  ήθελε βέβαια να
δώσει όσο πιο πολλούς κλασικούς μπορούσε. Μα οι ώρες της διδασκαλίας
των αρχαίων Ελληνικών δεν ήταν και απεριόριστες. Έτσι τα παιδιά μας
έφευγαν από το Γυμνάσιο χωρίς να έχουν γνωρίσει τον Ησίοδο, τον
Αισχύλο, τον Μένανδρο, τον Πλούταρχο. Καθώς μάλιστα η ιστορία της
αρχαίας ελληνικής γραμματείας δεν διδασκόταν συστηματικά, ο
απόφοιτος του Γυμνασίου, κι αν είχε ακούσει κάτι για τον Αισχύλο, μια
φορά τους άλλους τους αγνοούσε και ως ονόματα.
Δεν εξαντλήσαμε όμως τα μειονεκτήματα του Γυμνασίου του
παλιού τύπου: Οι έξι τάξεις αποτελούσαν στο Γυμνάσιο αυτό μιαν
ενότητα∙ όπως και για τ΄ άλλα μαθήματα, το πρόγραμμά του για τα
αρχαία Ελληνικά ολοκληρωνόταν μόνο όταν ο μαθητής τελείωνε και την
τελευταία τάξη. Ποιος όμως συλλογιόταν τα παιδιά που από λόγους
διάφορους αναγκαζόταν ν΄ αφήνουν το σχολειό, πριν ολοκληρώσουν τις
γυμνασιακές σπουδές τους; Και δεν ήταν λίγα τα παιδιά αυτά. Από τις
επίσημες στατιστικές μαθαίνουμε πως ύστερα από την τρίτη τάξη, μόλις
τα πενήντα πέντε στα εκατό συνέχιζαν στην τέταρτη. Ας αφήσουμε τα
άλλα μαθήματα κ΄ ας δούμε γι΄ αυτά τα μισά σχεδόν παιδιά της Ελλάδας
τι αποκόμιζαν από τον αρχαίο κόσμο, όταν άφηναν μισοτελειωμένο το
Γυμνάσιο, για να ριχτούν στον αγώνα της ζωής: μια ατελέστατη γνώση
της αρχαίας γλώσσας και μερικά σπαράγματα κειμένου από 5–6
πεζογράφους. Για τα 45% από τα παιδιά μας δεν υπάρχει ούτε καν η μικρή
ωφέλεια, που έχουν από τους κλασικούς όσοι τελειώνουν τις γυμνασιακές
σπουδές τους. Σκοτώθηκαν κι αυτά και οι δάσκαλοί τους, για να μάθουν
την αρχαία γλώσσα και για να γνωρίσουν όχι και πολύ σπουδαίους
συγγραφείς, έξω από τον Ηρόδοτο: τον Λουκιανό, τον Ξενοφώντα, τον
Λυσία, τον Ισοκράτη, ό,τι γνώρισαν και από αυτούς! Και έφυγαν από το
σχολείο και αγνοώντας απόλυτα την Ιλιάδα, το Θουκυδίδη, τον Σοφοκλή,
τον Ευριπίδη, τον Πλάτωνα!
Και το νέο σύστημα; Μια και θα λείψει τώρα η δυσκολία της
γλώσσας, τα παιδιά μας θα μπορούν να χαρούν τους παλιούς κλασικούς –
πιο σωστά θα έλεγα: να χαρούν ορισμένους κλασικούς σε μεγαλύτερο
πλάτος και βάθος. Γιατί, κατά τη γνώμη μου, είναι ολέθριο το σύστημα
στην ίδια τάξη να διδάσκονται παράλληλα πολλοί συγγραφείς, που
ανήκουν σε διάφορες εποχές και σε διάφορα λογοτεχνικά είδη. Στην
πρώτη τάξη του Γυμνασίου θα έλεγα να διδαχτούν μόνο Οδύσσεια και
Ηρόδοτο, όλο το χρόνο, και τίποτε άλλο. Έτσι τα παιδιά θα προφτάσουν
να γνωρίσουν από το έργο του Ομήρου τουλάχιστο 10 ραψωδίες∙ μα και
τις υπόλοιπες θα τις διαβάσουν μόνα τους, γιατί θα έχουν αγαπήσει τον
ποιητή: πρώτα πρώτα γιατί θα μιλάει στη γλώσσα τους∙ έπειτα γιατί ο
καθηγητής θα έχει τώρα όλο τον καιρό και ιστορικά να τοποθετήσει τον
Όμηρο και για τη θρησκεία του να μιλήσει, και για τη μυθολογία του, και
για τα ήθη και έθιμα της εποχής του, προπαντός για τη μεγάλη του
τέχνη–όλα τα προβλήματα που γοητεύουν τους νέους. Ενώ ως τώρα, τόσο
λίγη ύλη που τους δίναμε, ούτε μπορούσαμε, μα ούτε και τον καιρό είχαμε
να τους οδηγήσουμε σε τέτοιους προβληματισμούς. Τους βασανίζαμε με
την ομηρική, γεμάτη ποικιλία, γραμματική και το λεξιλόγιο, χωρίς να τα
μαθαίνουν κι αυτά!
Τώρα θα μπορέσουν να παρακολουθήσουν και όλη την πορεία της
«παιδείας» του Τηλέμαχου, από τον πρωτόβγαλτο έφηβο της πρώτης
ραψωδίας ως τη στιγμή του, άντρας πια, θα πολεμήσει στο πλευρό του
πατέρα του. Και η μορφή του Οδυσσέα θα τους παρουσιαστεί σε όλο της
το βάθος και το πλάτος: πώς ο ήρωας παλεύει–με την παληκαριά του και
με την εξυπνάδα του–να γλιτώσει τους συντρόφους του από το χαμό∙ πώς
αντιδρά με την πείρα του και την υπομονή του στις συφορές που του
σωρεύουν οι θεοί και η μοίρα∙ πώς κερδίζει το σεβασμό και την αγάπη των
Φαιάκων αγνώριστος ακόμα, αυτός που φτάνει στο νησί τους χωρίς να
κρατάει τίποτε πάνω του, ούτε καν ένα κουρελιασμένο ρούχο, να κρύψει
τη γύμνια του∙ πώς με την παλικαριά του και την εξυπνάδα του πάλι θα
σκοτώσει τους μνηστήρες∙ πώς θα ξαναγυρίσει στη γυναίκα του
ξεπερνώντας τόσες περιπέτειες και τόσους πειρασμούς.
Το ίδιο θα χορτάσουν τώρα Ηρόδοτο τα παιδιά μας∙ θα τον
γνωρίσουν όχι μόνο από τα κεφάλαια που δίνουν περιγραφές μαχών,
αλλά και από εκεί που φωτίζει πρόσωπα και πράγματα με τα ατέλειωτα
χαριτωμένα ανέκδοτά του. Θα τον χαρούν και όταν περιγράφει μιας
χώρας τους θεούς, τους ανθρώπους, τα ζώα, τα βουνά και τα ποτάμια. Θα
μπορέσουν ακόμα ως ένα σημείο να παρακολουθήσουν με ποιο τρόπο ο
Ηρόδοτος κατόρθωσε να οργανώσει όλη την πολυποίκιλη ιστορική και
εθνογραφική ύλη που είχε μαζέψει στα ταξίδια του.
Σε μιαν άλλη τάξη του Γυμνασίου οι μαθηταί θα γνωρίσουν την
τραγωδία, και τον Αισχύλο και τον Σοφοκλή και τον Ευριπίδη, δυο τρία
έργα από τον καθένα, άλλα με περισσότερην ενβάθυνση και άλλα με
απλή ανάγνωση.
Παράλληλα–και αυτό το θεωρώ απαραίτητο–θα δοθεί στα χέρια
των παιδιών μια αρκετά διεξοδική ιστορία της αρχαίας λογοτεχνίας,
γραμμένη απλά και επαγωγά, με άφθονες μεταφράσεις όχι για να τη
μάθουν απέξω, αλλά για να μπορέσουν ν΄ αποχτήσουν μια κάπως
ολοκληρωμένη εικόνα της λογοτεχνικής δημιουργίας των αρχαίων
Ελλήνων.
Έτσι το Ελληνόπουλο, φεύγοντας από το τριτάξιο Γυμνάσιο θα έχει
ανθρωπιστική μόρφωση ασύγκριτα μεγαλύτερη από ό,τι σήμερα.
Προπαντός θα έχει αγαπήσει τον αρχαίο κόσμο, και είναι βέβαιο πως θα
έρχεται συχνότερα κοντά του από μεταφράσεις.
Μα η μετάφραση υστερεί πάντα μπροστά στο πρωτότυπο έργο.
Ειδικά η αρχαία γλώσσα με την ποικιλία της, με την ευστροφία της, με την
πλαστικότητά της, με τους πολλούς ονοματικούς προσδιορισμούς που
διαθέτει (πτώσεις, μετοχές, απαρέμφατα) είναι αυτή καθ΄ εαυτή ένα
αγαθό μορφωτικό. Έπειτα μορφή και περιεχόμενο στο μεγάλο έργο δεν
χωρίζονται, μόνο αποτελούν μια χημική ένωση δυσκολοξεδιάλυτη∙ ο
μεγάλος συγγραφέας εκφράζεται και με τη μορφή.
Την ορθότητα των ισχυρισμών την ξέρω και εγώ πολύ καλά, ίσως
καλύτερα από πολλούς. Νομίζω όμως πως ανήκει στη σοφία της ζωής να
ξέρεις τι μπορεί να πετύχεις και να πετυχαίνεις, όχι να κυνηγάς τα
αδύνατα και να μην κατορθώνεις τίποτε.
Και κάτι άλλο όμως: η μετάφραση έχει πολύ διαβληθεί στον τόπο
μας∙ από τη μια από τους ανθρώπους που πιστεύουν πως ό,τι ευγενικό και
ωραίο ειπώθηκε στην αρχαία Ελληνική γλώσσα, όταν μεταφραστεί στη
γλώσσα του λαού μας, αναγκαστικά ασχημίζει και εκχυδαΐζεται. Από την
άλλη υποπτεύονται τη μετάφραση εκείνοι που χρησιμοποίησαν ή είδαν τα
παιδιά τους να χρησιμοποιούν τις φοβερές σχολικές, που λέγονται,
μεταφράσεις, όπου δεν ξέρει κανείς τι κακοπαθεί περισσότερο, το νόημα
του κειμένου ή η σημερινή μας γλώσσα. Τέλος και οι οργανωμένες σειρές
εκδόσεων αρχαίων συγγραφέων από διάφορους λόγους δεν βοήθησαν και
πολύ για ν΄ αγαπηθεί η μετάφραση.
Η αλήθεια είναι πως μια μετάφραση, όταν γίνεται από άνθρωπο
που ξέρει και την αρχαία και τη νέα μας γλώσσα καλά, κι ακόμα έχει
συναίσθηση της σημασίας του έργου του, –μια καλή μετάφραση, κι αν δεν
μπορεί να ισοσταθμίσει το πρωτότυπο, μια φορά δεν είναι και τόσο χωρίς
αξία, όσο θέλουν να την παρουσιάζουν μερικοί. Μπορεί να μη δίνει τα 100
στα 100 από τις αξίες του πρωτότυπου έργου–και δεν μπορεί ποτέ να τα
δώσει, τα 80 όμως μπορεί να τα δώσει. Αν ο μεταφρασμένος αρχαίος
κλασικός δεν ήταν στοιχείο μορφωτικό μεγάλο κι αυτός, αν δεν επαίδευε
κι αυτός με το περιεχόμενο που διατηρεί και με τη δική του μορφή, ας
είναι και ατελέστερη, δεν θα έχαναν τον πολύτιμο καιρό τους τόσοι και
τόσοι κλασικοί φιλόλογοι σε όλο τον κόσμο–στα τελευταία μάλιστα
χρόνια οι πιο εκλεχτοί για να μεταφέρουν τ΄ αρχαία κείμενα στη γλώσσα
του καθένας. Αρχαία Ελληνικά, και καλά μάλιστα, δεν μπορεί να
μαθαίνει όλος ο κόσμος, ούτε θα ήταν ικανός γι΄ αυτό, τούτο όμως δεν
μας δίνει το δικαίωμα να του στερήσουμε ολωσδιόλου την ανεξάντλητη
και αναντικατάστατη πηγή της μόρφωσης, που είναι οι αρχαίοι Έλληνες
κλασικοί.
Τα παιδιά μας που δεν θα συνεχίσουν τις σπουδές τους, φεύγοντας
από το τριτάξιο Γυμνάσιο, για να ακολουθήσουν ένα επάγγελμα,
ανήκουν στον κόσμο, που δεν θα ξέρει τ΄ αρχαία Ελληνικά. Μα με την
οικείωσή τους με τους αρχαίους κλασικούς, ας είναι και από τις
μεταφράσεις, θα έχουν αποχτήσει κάτι πολύτιμο. Θα τους έχει ανοιχτεί η
αυλαία σ΄ έναν κόσμο θαυμαστό σε ομορφιά και σε σκέψη, και είμαι
βέβαιος πως θα ξαναγυρίζουν σ΄ αυτόν και αργότερα, πράγμα που δεν
γίνεται σήμερα.[......]

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΟΛΟΚΛΗΡΗ ΤΗ ΜΝΗΜΕΙΩΔΗ ΟΜΙΛΙΑ

ΤΟΥ ΑΛΗΣΜΟΝΗΤΟΥ ΚΑΘΗΓΗΤΗ

Ανέκδοτη ομιλία του Ι.Θ. Κακριδή: "Γιατί διδάσκουμε Αρχαία Ελληνικά στα παιδιά"

ΟΠΩΣ ΚΥΛΑΕΙ Η ΝΥΧΤΑ

ΟΠ

ΕΝΑΣ ΠΙΟΝΙΕΡΟΣ ΤΟΥ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟΥ (2- LES VAMPIRES (Δ')

Louis Feuillade 

(1873 –  1925)

Πρωτοπόρος και εμπνευσμένος Γάλλος σκηνοθέτης

της εποχής του βωβού κινηματογράφου. Οι ταινίες του

( όλες σχεδόν μικρού μήκους) ξεπερνούν συνολικά τις 800 (!)  και διακρίνονται για  το γοητευτικό προσωπικό τους ύφος.

Ο Φεϊγιάντ κινήθηκε με άνεση από τον αφηρημένο συμβολισμό και την αλληγορία έως το λαϊκό μελό και τις ιστορίες τρόμου, αποδεικνύοντας ότι ήταν εξίσου πειστικός στην καλλιτεχνική απόδοση των πιο ανόμοιων θεμάτων, όπως τα αιμοσταγή Βαμπίρ,

τη μεγαλύτερη επιτυχία του, ταινία που επηρέασε τον

Φριτς Λανγκ και τους άλλους μεγάλους Γερμανούς

εξπρεσιονιστές κινηματογραφιστές.