Η Κίνα του Σι Τζινπίνγκ απέναντι στη MAGA του Τραμπ
Του Σωκράτη Αργύρη
Η τρίτη θητεία του Σι Τζινπίνγκ, όπως επισημοποιήθηκε στο 20ό Εθνικό Συνέδριο του Κομμουνιστικού Κόμματος της Κίνας τον Οκτώβριο του 2022, δεν συνιστά απλώς τη συνέχιση μιας ηγεσίας, αλλά την εδραίωση ενός νέου προτύπου διακυβέρνησης. Πρόκειται για μια ποιοτική μετάβαση, όπου η κρατική στρατηγική, η ιδεολογία και η πολιτική νομιμοποίηση ενοποιούνται γύρω από το πρόσωπο του ηγέτη και τη λεγόμενη «σκέψη του Σι Τζινπίνγκ». Στο πλαίσιο αυτό, το 15ο πενταετές σχέδιο 2026–2030 δεν λειτουργεί ως τεχνοκρατικό εργαλείο οικονομικού σχεδιασμού, αλλά ως μηχανισμός αναδιάταξης της κινεζικής ισχύος σε έναν κόσμο αυξανόμενης γεωπολιτικής σύγκρουσης.
Η ομιλία του Σι στο Συνέδριο συγκρότησε ένα συνεκτικό αφήγημα «εθνικής αναγέννησης», στο οποίο η υψηλής ποιότητας ανάπτυξη, η τεχνολογική αυτοδυναμία και η πολιτική σταθερότητα παρουσιάζονται ως αλληλένδετοι πυλώνες. Η αυτοδυναμία, ειδικότερα, δεν προβάλλεται ως αναπτυξιακή επιλογή, αλλά ως υπαρξιακή αναγκαιότητα για την επιβίωση του κινεζικού κράτους σε ένα διεθνές σύστημα όπου η οικονομία έχει μετατραπεί σε εργαλείο ισχύος και πίεσης. Ωστόσο, η μετάβαση από τη ρητορική στη στρατηγική πράξη αποδεικνύεται σύνθετη και αντιφατική, καθώς η εφαρμογή του σχεδίου λαμβάνει χώρα υπό συνθήκες οικονομικής επιβράδυνσης, κοινωνικών πιέσεων και έντονης εξωτερικής αντιπαράθεσης, ιδίως μετά την επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στην προεδρία των Ηνωμένων Πολιτειών.
Ο πρώτος και κεντρικός άξονας της στρατηγικής του Σι είναι η τεχνολογική αυτοδυναμία. Η κινεζική ηγεσία αντιλαμβάνεται πλέον την επιστήμη, την καινοτομία και τις κρίσιμες τεχνολογίες όχι απλώς ως μοχλούς ανάπτυξης, αλλά ως θεμέλια εθνικής ασφάλειας. Οι αμερικανικοί περιορισμοί στους ημιαγωγούς και στον εξοπλισμό προηγμένης φωτολιθογραφίας —μηχανές που αποτυπώνουν πολύ μικρά κυκλώματα πάνω σε πυρίτιο και είναι κρίσιμες για την παραγωγή τσιπ υψηλής απόδοσης— καθώς και στους τομείς της τεχνητής νοημοσύνης, επιτάχυναν αυτή τη στροφή και ώθησαν το Πεκίνο να επενδύσει μαζικά σε την AI, τη ρομποτική, τα αυτοαναπτυσσόμενα τσιπ και τα δίκτυα 6G. Το πενταετές σχέδιο 2026–2030 ενσωματώνει αυτή τη στρατηγική, καθιστώντας την τεχνολογική πολιτική κεντρικό πυλώνα γεωπολιτικής ανθεκτικότητας.
Παράλληλα, η στρατηγική αυτή συνοδεύεται από μια ενίσχυση της πολιτικής και ιδεολογικής συνοχής. Η συγκέντρωση εξουσίας γύρω από τον Σι, η ενδυνάμωση του ρόλου του Κομμουνιστικού Κόμματος και η έμφαση στην πειθαρχία λειτουργούν ως μηχανισμοί σταθερότητας σε ένα περιβάλλον αυξανόμενης αβεβαιότητας. Ωστόσο, αυτή η πολιτική μονομέρεια δημιουργεί και δομικούς περιορισμούς. Η συρρίκνωση του χώρου εσωτερικού διαλόγου και η υπερίσχυση της ιδεολογικής ομοιομορφίας ενδέχεται να υπονομεύσουν τη δυναμική καινοτομίας και την προσαρμοστικότητα του συστήματος, στοιχεία κρίσιμα σε έναν παγκόσμιο τεχνολογικό ανταγωνισμό.
Η εφαρμογή του πενταετούς σχεδίου προσκρούει επίσης σε σοβαρούς οικονομικούς και κοινωνικούς περιορισμούς. Η κινεζική οικονομία, αν και εξακολουθεί να αναπτύσσεται με ρυθμούς που υπερβαίνουν τον παγκόσμιο μέσο όρο, κινείται πλέον σε επίπεδα σημαντικά χαμηλότερα από εκείνα των προηγούμενων δεκαετιών. Η κρίση στον τομέα των ακινήτων, η ασθενής εσωτερική κατανάλωση και η αυξημένη ανεργία των νέων διαμορφώνουν ένα περιβάλλον κοινωνικής επιφυλακτικότητας. Η μετάβαση από ένα επενδυτικό μοντέλο ανάπτυξης σε ένα μοντέλο βασισμένο στην κατανάλωση και την καινοτομία αποδεικνύεται μη γραμμική και πολιτικά απαιτητική, δημιουργώντας ενδιάμεσες φάσεις στασιμότητας και κοινωνικής πίεσης.
Στο εξωτερικό πεδίο, οι εξελίξεις γύρω από το Belt and Road Initiative αναδεικνύουν τα όρια της κινεζικής οικονομικής διπλωματίας. Η απώλεια επιρροής σε στρατηγικές λιμενικές υποδομές της Διώρυγας του Παναμά, υπό άμεση αμερικανική πίεση, κατέδειξε ότι οι κινεζικές επενδύσεις σε κρίσιμους γεωγραφικούς κόμβους δεν λειτουργούν πλέον σε ένα ουδέτερο οικονομικό περιβάλλον. Αντιθέτως, εντάσσονται σε ένα πεδίο σκληρού γεωπολιτικού ανταγωνισμού, όπου ζητήματα ασφάλειας και ισχύος υπερισχύουν της οικονομικής λογικής. Το BRI μετασχηματίζεται έτσι από εργαλείο παγκόσμιας διασύνδεσης σε μηχανισμό επιλεκτικής και πιο προσεκτικής γεωοικονομικής παρουσίας, εναρμονισμένο με τις εσωτερικές ανάγκες ανθεκτικότητας.
Η απόκλιση του πενταετούς σχεδίου από τον αρχικό του ρυθμό δεν συνιστά κατ’ ανάγκην ένδειξη στρατηγικής αποτυχίας. Αντιθέτως, αντανακλά τα όρια ενός σχεδιασμού που καταρτίστηκε σε ένα διεθνές περιβάλλον λιγότερο κατακερματισμένο και λιγότερο πολιτικοποιημένο οικονομικά από εκείνο του 2026. Η υποεκτίμηση της διάρκειας και της έντασης της αμερικανικής πίεσης, το υψηλό κόστος της τεχνολογικής αυτονόμησης, η εγγενής αντίφαση της οικονομικής μετάβασης, η αποτυχία πλήρους επέκτασης του BRI, καθώς και η δομική αδυναμία της συγκεντρωτικής εξουσίας να ενσωματώσει διορθωτικές παρεμβάσεις εξηγούν σε μεγάλο βαθμό τις καθυστερήσεις και τις αναδιπλώσεις.[...............]ΣΥΝΕΧΙΣΤΕ
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου