ὠλλύμεθ', αἱ λοιπαὶ νῆες ἐποντοπόρουν.
Ένα επιτύμβιο επίγραμμα υπόδειγμα οικονομίας λόγου . Δε δίνει το όνομα του νεκρού ναύτη, δεν περιγράφει την τρικυμία που τον έστειλε στα βάθη της θάλασσας ούτε κάνει νύξη για τον πόνο που προκάλεσε ο πνιγμός του . Εμφανής είναι η εστίαση στην αντίθεση ανάμεσα στην ακινησία του ταφικού μνημείου και την κίνηση του ναύτη που περνά από μπροστά με το πλοίο του.
Ο ναυαγός αποδέχεται τη μοίρα του ως μέρος του άγραφου πρωτοκόλλου της ναυτοσύνης, αλλά εκφράζει υπαινικτικά το παράπονό του για την αδιαφορία που επέδειξαν οι ναυτικοί που παρέπλεαν τη στιγμή του ναυαγίου, ενώ αυτός και οι σύντροφοί του πάλευαν με τα θανατηφόρα κύματα
Η φράση «αἱ λοιπαὶ νῆες ἐποντοπόρουν» του αρχαίου επιγραμματοποιού θέτει το ερώτημα και σε κάθε σκεπτόμενο άνθρωπο της εποχής μας , που βλέπει με πόση άνεση παρακολουθούμε δραματικά περιστατικά που ξετυλίγονται μπροστά μας χωρίς να έχουμε την παραμικρή διάθεση να επέμβουμε. Έχει εξελιχθεί σε κανόνα αυτή η στάση , ενώ βλέπουμε το κακό που συντελείται μπροστά μας, να προκρίνουμε τη στάση της μη παρέμβασης. Από αδιαφορία , άραγε, για πράματα που δε μας αφορούν ; Από φόβο για το
ρίσκο της συμμετοχής σε μια διάσωση; Από φόβο μήπως θεωρηθούμε ότι
ενεργούμε έξω από τα όρια της νομιμότητας και δε θέλουμε μπλεξίματα με το Νόμο;
Αν το επίγραμμα λοιπόν γραφόταν σήμερα, δε θα άλλαζε ούτε ένα κόμμα, όμως θα διευρυνόταν το περιεχόμενό του με τους πολλαπλούς συνειρμούς που γεννά αυθόρμητα η σκέψη του σύγχρονου ανθρώπου . Κατάφορτη , για παράδειγμα, είναι η θάλασσα από τις τραγωδίες που εκτυλίσσονται κάτω από τα μάτια του τις τελευταίες δεκαετίες . Οι πρόσφυγες που με σάπια πλεούμενα επιχειρούν να διασχίσουν το Αιγαίο και τη Μεσόγειο ναυαγούν και πνίγονται μέσα σε τραγικές συνθήκες , ενώ δίπλα τους πλέουν διάφορα σκάφη , αλιευτικά , φορτηγά , επιβατηγά , γιοτ, υπερπολυτελή τουριστικά για κρουαζιέρες αναψυχής.
Αμέτρητα επίσης είναι τα περιστατικά ατυχημάτων, δυστυχημάτων , περιστατικών αυθαίρετης βίας και άλλων δεινών που σκηνοθετεί η καθημερινότητα στη ζωή μας . Η
προσωπική όμως τραγωδία του ενός δεν ανακόπτει την πορεία του κόσμου. Ίσα ίσα, η ζωή
συνεχίζεται σαν να μη συμβαίνει τίποτε. Γινόμαστε κι εμείς μέρος μιας κοινοτοπίας του κακού που μας έχει γίνει καθημερινή συνήθεια .
Το πασίγνωστο ποίημα του Μανόλη Αναγνωστάκη "Και περνούσανε τα τραμ" ,
που μελοποιήθηκε αριστουργηματικά από τον Μίκη Θεοδωράκη στο δίσκο
“Μπαλάντες” του 1975, λες και γράφτηκε για να "συνομιλήσει" με τον
ομόλογό του από τις Συρακούσες και να του πει ότι την ίδια στάση
κρατούνε και οι περισσότεροι άνθρωποι του εικοστού αιώνα: αποφεύγουν να
τείνουν χείρα βοήθειας στον πάσχοντα , τραβούν το δρόμο τους, κοιτάζουν
τις δουλειές τους ή, στη χειρότερη περίπτωση , βγάζουν απαθώς
φωτογραφίες και βιντεοσκοπούν το κακό εν τη γενέσει του.
Wikipedia Commons
ΜΑΝΟΛΗΣ ΑΝΑΓΝΩΣΤΑΚΗΣ
ΚΑΙ ΠΕΡΝΟΥΣΑΝΕ ΤΑ ΤΡΑΜ
Νεκρός κείτονταν μες στο δρόμο
βαθειά βαθειά στην πλάτη το μαχαίρι
κανείς δεν άπλωσε το χέρι
κανείς δεν πάτησε το νόμο.
Και περνούσαν και περνούσανε τα τραμ
νταραντατάμ νταραντατάμ.
Και περνούσαν και περνούσανε τα τραμ
νταραντατάμ νταραντατάμ.
Κλείσαν τα μαγαζιά οι γειτόνοι
και τα μαζέψαν μάνι μάνι
σκορπίσαν όλοι από το σεργιάνι
άλλωστε πήρε να νυχτώνει.
Και περνούσαν και περνούσανε τα τραμ
νταραντατάμ νταραντατάμ.
Και περνούσαν και περνούσανε τα τραμ
νταραντατάμ νταραντατάμ.
Στου φαναριού το φως γυαλίζει
το κάθετο γυμνο λεπίδι,
αδιάφορο, αδιαφορο πελώριο φίδι
το τραμ περνά και κουδουνίζει, και κουδουνίζει.
Και περνούσαν και περνούσανε τα τραμ
νταραντατάμ νταραντατάμ.
Και περνούσαν και περνούσανε τα τραμ
νταραντατάμ νταραντατάμ.
Η Μελοποίηση του ποιήματος από τον Μίκη Θεοδωράκη
Συλλογη - CD - Δισκος: Μπαλαντες
Ετος: 1975
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου