χάρτης, 71: Α Φ Ι Ε Ρ Ω Μ Α Βασίλης Βασιλικός (1933-2023)

 

χάρτης, 71 Μηνιαίο ηλεκτρονικό περιοδικό Λόγου & Τέχνης ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2024

Α Φ Ι Ε Ρ Ω Μ Α Βασίλης Βασιλικός  (1933-2023) επιμέλεια: Θανάσης Αγάθος Φόρο τιμής στο πολύμορφο έργο του θέλει να αποτελέσει αυτό εδώ το αφιέρωμα, με αφορμή τη συμπλήρωση ενός χρόνου από την εκδημία του Βασίλη Βασιλικού. Στο αφιέρωμα συμμετέχουν παλαιότεροι και νεότεροι συγγραφείς-μελετητές επιχειρώντας να αποτυπώσουν πτυχές της προσωπικότητας και του έργου του. Δεν υπάρχει Έλληνας μεταπολεμικός συγγραφέας που να άφησε εντονότερο αποτύπωμα στο λογοτεχνικό πεδίο και στη δημόσια σφαίρα από τον Βασίλη Βασιλικό. Βαθιά πολιτικός, τόσο με τα γραπτά του όσο και με τις πράξεις του, πολίτης του κόσμου, διανοούμενος με βαθιά αίσθηση του ηθικού χρέους του ως «διαμορφωτή συνειδήσεων», διαθέσιμος και ανοιχτός απέναντι σε οτιδήποτε καινούριο, ο Βασιλικός άφησε πίσω του πληθωρικό και πολυδιάστατο έργο (μυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιητικές συλλογές, θεατρικά έργα, αυτοβιογραφικά και ημερολογιακά κείμενα, χρονογραφήματα, άρθρα, βιβλιοκρισίες, κινηματογραφικά και τηλεοπτικά σενάρια), που δεν έχει ακόμη εκτιμηθεί και αποκρυπτογραφηθεί στο σύνολό του. Η κριτική στάθηκε συχνά στα τρία έργα-φάρους της πορείας του, την «Τριλογία», το «Ζ» και τον «Γλαύκο Θρασάκη», ενώ πίσω και πέρα από τα τρία αυτά, όντως κορυφαία, βιβλία υπάρχουν δεκάδες άλλα αξιόλογα βιβλία, που περιμένουν να ανακαλυφθούν και να (ξανα)διαβαστούν. Παρά τις εναλλαγές του ύφους (ο Βασιλικός περνούσε εύκολα από το ρεαλιστικό στο λυρικό και από το κωμικό στο δραματικό) και του είδους (από το μυθιστόρημα-ντοκουμέντο περνούσε με άνεση στο ερωτικό μυθιστόρημα, στο μυθιστόρημα ενηλικίωσης ή στο αφήγημα δρόμου), οι κεντρικοί χαρακτήρες του είχαν πάντοτε μεταιχμιακή διάσταση και ορισμένα θέματα αποτέλεσαν πυλώνες του έργου του, διαπερνώντας το σύνολο της λογοτεχνικής παραγωγής του: η αναζήτηση ταυτότητας, η παντοδυναμία της μνήμης και του χρόνου, η ανάγκη της φυγής και της αποδέσμευσης από τα οικογενειακά δεσμά ως προϋποθέσεις για την κατάκτηση της ελευθερίας, η κυριαρχία του έρωτα, ο φόβος του θανάτου, η αλλοτρίωση στο αφιλόξενο, απρόσωπο αστικό περιβάλλον. Και, παντού σχεδόν, ο συγγραφέας δεν έπαψε να σχολιάζει την αλληλεξάρτηση πραγματικού και φανταστικού και να προβάλλει τη διαδικασία της γραφής: η γραφή ως δημιουργία, η γραφή ως παιχνίδι, η γραφή ως βάσανος, η γραφή ως μνήμη, η γραφή ως λύτρωση, η γραφή ως υπέρτατη ηδονή.

Ηχητικό ντοκουμέντο: Μια μεγάλη συζήτηση του Βασίλη Βασιλικού με την Έλενα  Χουζούρη   Στο αφιέρωμα συνεργάζονται: Θανάσης Αγάθος Μία Πενταλογία-ορόσημο στη δημιουργική πορεία του Βασίλη Βασιλικού Διαμαντής Αξιώτης Μια παθιασμένη σχέση με την Ελλάδα Χριστίνα Γκορίτσα Συμπερασματικές επισημάνσεις περί της κριτικής υποδοχής των έργων της πρώτης συγγραφικής περιόδου (1953-1967) του Βασίλη Βασιλικού Μάρω Δούκα Βασίλης Βασιλικός Δημήτρης Κόκορης Ο Βασίλης Βασιλικός ως κριτικός της ποίησης του Ντίνου Χριστιανόπουλου Ιορδάνης Κουμασίδης «Εκτός των τειχών»: το καταστατικό βιβλίο της ελληνικής μη μυθοπλαστικής λογοτεχνίας Βασίλης Κουνέλης Ένας φανταστικός διάλογος με τον Βασίλη Βασιλικό Τριαντάφυλλος H. Κωτόπουλος Η Θεσσαλονίκη ως τόπος συλλογικής μνήμης και αντίστασης στον έλεγχο της λήθης μέσα από το έργο του Βασίλη Βασιλικού Άρης Μαραγκόπουλος Τρία στιγμιότυπα με τον φίλο μου Βασίλη Βασιλικό Δώρα Μέντη Ο Βασίλης Βασιλικός στη γειτονιά μας Βάσω Παπαντωνίου Για τον Βασίλη, που γνώρισα και έζησα Κυριακή Πετράκου Ο Βασιλικός ως θεατρικός συγγραφέας: πάντα και σταθερά πολιτικός Βαγγέλης Ραπτόπουλος Όλοι βγήκαμε από τον Βασιλικό Βαγγέλης Χατζηβασιλείου «Τα σιλό» (1949) και η πεζογραφία του Βασιλικού τις δύο πρώτες μεταπολεμικές δεκαετίες Έλενα Χουζούρη Οι μεταμορφώσεις του Γλαύκου Θρασάκη Γιώργος Χουλιάρας Aντίο, Βασίλη

Δείτε το αφιέρωμα