Κρητική διατροφή και ιδιαίτερα κρητικά προϊόντα
Πολιτισμός και διατροφή
• Το σωστό φαγητό είναι φάρμακο και πολιτιστικό αγαθό
• Ιπποκράτης: Εν τροφή φαρμακείη άριστον, εν τροφή φαρμακείη φλαύρον.
Η σωστή διατροφή είναι το καλύτερο φάρμακο. Η κακή διατροφή είναι αρρώστια
•Bill Vaughan: Πρόοδος είναι η συνεχής προσπάθεια να κάνουμε τα πράγματα που τρώμε, πίνουμε και φοράμε τόσο καλά όσο ήταν παλιότερα.
Ώφου και πόσον ήτονε να ξεψυχήσω πάλι
Οντέ περνούσα κι ήβανες τσοι βρούβες στο τσικάλι.
►Μαντινάδα του Νίκου Ξυλούρη.
Το 1948 ερευνητές από το Ίδρυμα Rockefeller των Η.Π.Α. έκαναν λεπτομερή αξιολόγηση της διατροφής των Κρητικών. Το αποτέλεσμα της έρευνας έδειξε μια λιτή διατροφή με πλήρη επάρκεια.
Διατυπώθηκε το συμπέρασμα: «Ο τρόπος διατροφής των Κρητικών και οι διατροφικές συνήθειες τους είναι υπερβολικά καλά προσαρμοσμένες στις φυσικές και οικονομικές πηγές της Κρήτης, καθώς και στις ανάγκες των κατοίκων της».
Αρχή της κρητικής παραδοσιακής διατροφής: Κατανάλωση εποχιακών προϊόντων με μικρή ή μηδενική επεξεργασία. Τα τρόφιμα ζωικής προέλευσης ήταν λίγα. Μετά το τέλος της δεκαετίας του 1960 αυτό άλλαξε με τη βελτίωση του βιοτικού – οικονομικού επιπέδου και την έντονη ανάπτυξη του τουρισμού.
Κύριες τροφές της κρητικής παραδοσιακής διατροφής:
Άγρια χόρτα ( ωμά, βραστά, γιαχνερά, σε πιταράκια..), φρούτα ( φρέσκα και αποξηραμένα), όσπρια, άγρια βότανα ( μαλοτήρα, δίκταμο, φασκομηλιά, μαντζουράνα, μολόχα, ρίγανη, .), γαλακτοκομικά σε μικρές ποσότητες (τυριά, στάκα, τυροζούλι, γάλα, γιαούρτι..), ελαιόλαδο, ελιές, ζυμωτό ψωμί, παξιμάδι ( ντάκος, εφτάζυμο, καύκαλα..), ψάρια, πουλερικά, κυνήγι, μέτρια κατανάλωση κρασιού, μέλι, πετιμέζι, παραδοσιακά γλυκά όπως τα καλιτσούνια, οι σταφιδόπιτες, ξεροτήγανα, τηγανίτες..
Γνωστά κρητικά προϊόντα και τροφές: Σταμναγκάθι ( το λεγόμενο ραδίκι της θάλασσας), άγρια σπαράγγια, αβρωνιές, τσόχοι (ζοχοί), ασκολύμπροι, πολλά είδη ραδικιών, παπούλες, πολλά είδη μυρωδικών με πιο γνωστό απ όλα το μάραθο ( αλλά και τους αρχατζίκους, τις καυκαλίθρες, τα αγριόπρασσα..), ασκορδουλάκοι ( βολβοί), αγκινάρες με τσίτες, ντάκος, ελαιόλαδο, ελιές ( σταφιδολιές, αλατζολιές, τσακιστές..), πικτή ή τσιλαδιά, σίγλινο, γεμιστοί κολοκυθανθοί, γαμοπίλαφο, χοχλιοί μπουμπουριστοί και γιαχνιστοί, σφουγγάτο, τσιγαριαστό, χοιρινό με σέλινο, αντικριστό, χλωροκούκια..
Πίτες και πιταράκια (χορτοκαλίτσουνα): Μαραθόπιτες, κολοκυθόπιτες, μυζηθρόπιτες, πορτοκαλόπιτες, σαρικόπιτες, αμυγδαλόπιτες, κρεατόπιτες ( οι λεγόμενες τούρτες)..
Ποτά: Κρασί, τσικουδιά, ρακόμελο, σπιτικά λικέρ..
Σημείωση:
- Το λάδι (ελαιόλαδο) έχει γενική, σχεδόν καθολική, χρήση στην κρητική μαγειρική και ζαχαροπλαστική αντίθετα με τις ξένες κουζίνες που χρησιμοποιούν ζωικά λίπη.
- Βρούβες λένε στην Κρήτη όλα τα βρώσιμα άγρια χόρτα.
- Αναφέρονται μόνο μερικά από τα κρητικά προϊόντα και τροφές της Κρήτης.
*. Αρχιτέκτων. Ιστορικός Αρχιτεκτονικής. Ιστορικός Τέχνης.
**. Αφιερωμένο στην Ιωάννα-Μαρίνα, Ειρήνη, Κωνσταντίνο, Νίκο, Μπάμπη που εκτιμούν την κρητική διατροφή.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου