Βεντάλια που έφτιαξε ο Γιάννης Τσαρούχης
Το ΜΙΕΤ παρουσιάζει για πρώτη φορά έργα από τη συλλογή του
Πώς
μπορεί να «διαβάσει» κανείς σήμερα μια συλλογή που άρχισε να
συγκροτείται πριν από 60 χρόνια; Και κατά πόσο αυτή η συλλογή προάγει
την τέχνη, όπως ήταν ο αρχικός στόχος του νεοσύστατου το 1964 Μορφωτικού Ιδρύματος της Εθνικής Τραπέζης; Σε αυτά τα ερωτήματα θα μπορούσε να δώσει απαντήσεις η έκθεση «60 χρόνια ΜΙΕΤ: Αναγνώσεις μιας συλλογής» που θα διαρκέσει μέχρι τις 24 Απριλίου 2026. 
Ο επισκέπτης έχει τη δυνατότητα να εκτιμήσει την ποικιλία και την ποιότητα της συλλογής έργων τέχνης του ιδρύματος, ενώ ταυτόχρονα κάνει μια ουσιαστική περιήγηση στην ελληνική τέχνη του 20ού αιώνα. Παράλληλα, μπορεί να αντιληφθεί πώς προέκυψαν οι εικαστικές επιλογές των καλλιτεχνών μέσα στον χρόνο, να διακρίνει τις συγγένειες και τις διαφορετικές αντιλήψεις αλλά και να διαμορφώσει ο ίδιος την περιήγησή του στην έκθεση.
Ένα μικρό χρονικό της συλλογής
Το 1966, στο πλαίσιο του εορτασμού των 125 χρόνων της Εθνικής Τράπεζας, ιδρύεται, με απόφαση του τότε διοικητή Γεωργίου Μαύρου (1964-1966), το Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης (ΜΙΕΤ), με πρώτο διευθυντή τον Εμμανουήλ Χ. Κάσδαγλη. Ως στόχος του νεοσύστατου ιδρύματος ορίζεται «η προαγωγή των γραμμάτων, των επιστημών και των τεχνών», και μία από τις πρώτες φροντίδες του είναι η δημιουργία μιας όσο το δυνατόν πιο αντιπροσωπευτικής συλλογής έργων ελληνικής τέχνης. Τότε γίνονται και οι πρώτες αγορές έργων για τη συλλογή.
Στο πλαίσιο των 60 χρόνων από την ίδρυση του ΜΙΕΤ, στόχος της έκθεσης είναι, μεταξύ άλλων, να προσφέρει στον επισκέπτη την ευκαιρία να απολαύσει έργα τέχνης που παρουσιάζονται για πρώτη φορά στο κοινό.
Κατά τη Μεταπολίτευση, οι αγορές όχι μόνο αυξήθηκαν σημαντικά αλλά είχαν πιο συγκεκριμένη στόχευση, ώστε να καλυφθούν τα κενά και να αποκτήσει η συλλογή μεγαλύτερο εύρος. Ταυτόχρονα, χάρη σε μεγάλες και μικρότερες δωρεές έργων τέχνης, εμπλουτίστηκε δυναμικά. Σήμερα, αριθμεί πάνω από 2.000 έργα, τα περισσότερα εκ των οποίων είναι ζωγραφικά και χαρακτικά. Η γλυπτική εκπροσωπείται με σημαντικά έργα, ενώ περιλαμβάνονται επίσης ψηφιδωτά και ταπισερί. Στα παραπάνω πρέπει να προστεθούν και τα εικονογραφημένα από καλλιτέχνες βιβλία, που επίσης αποτελούν ένα ιδιαίτερα αξιόλογο τμήμα της συλλογής.
Γράφει ο επιμελητής της έκθεσης, Κωνσταντίνος Παπαχρίστου: «Tην άνοιξη του 1988, διοργανώθηκε στην Εθνική Πινακοθήκη η έκθεση “ΜΙΕΤ: Νεοελληνική τέχνη: Απολογισμός μιας Συλλογής 1975-1987” (7 Μαρτίου-3 Απριλίου 1988), η οποία ήταν και η πρώτη προσπάθεια ολοκληρωμένης παρουσίασης της Συλλογής του ΜΙΕΤ. Στο μικρό συνοδευτικό φυλλάδιο, ο Σ.Π. Παναγόπουλος, διοικητής της Εθνικής Τράπεζας της Ελλάδος την περίοδο εκείνη και πρόεδρος του Μορφωτικού Ιδρύματος, επεσήμαινε ότι “η έκθεση από τη φύση της δεν μπορεί να έχει την αναγκαία ενότητα”, αλλά είναι “ενδιαφέρουσα” και “διδακτική”, ενώ επίσης “απηχεί, κατά κάποιον τρόπο, τις σύγχρονες τάσεις στις εικαστικές τέχνες”.
Στο ίδιο εισαγωγικό κείμενο, ο Παναγόπουλος διαιρούσε το πρόγραμμα των αγορών σε δύο περιόδους: “Στην πρώτη (1975-1979) την πρωτοβουλία είχε ο τότε γενικός γραμματέας του ΜΙΕΤ Παντελής Πρεβελάκης, καθηγητής της Ιστορίας της Τέχνης στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών, και στη δεύτερη (1980-1987), Καλλιτεχνική Επιτροπή από δύο μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου μαζί με τον διευθυντή του Ιδρύματος”. Στον κατάλογο των έργων που ακολουθούσε, ένας αστερίσκος διέκρινε τα έργα που αγοράστηκαν κατά τη δεύτερη περίοδο από αυτά που αποτελούσαν επιλογές του Πρεβελάκη, επισημαίνοντας ίσως με τον τρόπο αυτόν τα διαφορετικά κριτήρια μεταξύ των δύο περιόδων. Επίσης, ενδιαφέρον έχει η απόφαση να μη συμπεριληφθούν στην έκθεση εκείνη “έργα που είχαν αγοραστεί πριν από το 1975 ή είχαν προσφερθεί”, παρότι, όπως μας πληροφορεί ο σχετικός κατάλογος που υπάρχει στο φυλλάδιο, ανάμεσά τους υπάρχουν μερικά από τα πιο αξιόλογα έργα της συλλογής.
Σε κάθε περίπτωση, η πρόθεση των διοργανωτών ήταν να δώσουν το στίγμα μιας συλλογής πλούσιας και κατά το δυνατόν αντιπροσωπευτικής: η λέξη “απολογισμός” που χρησιμοποιήθηκε στον τίτλο, δίνει την αίσθηση ότι έχουμε να κάνουμε με μια συλλογή ήδη διαμορφωμένη.
Ενδιαφέρουσα είναι και η χρονολογία που τίθεται ως αφετηρία, αφού κατά πάσα πιθανότητα η επιλογή της οφείλεται στα εγκαίνια της “Πινακοθήκης της Εταιρείας Μακεδονικών Σπουδών και του Μορφωτικού Ιδρύματος της Εθνικής Τραπέζης”, τα οποία πραγματοποιήθηκαν στις 16 Ιουνίου του 1975, στον έκτο όροφο του κτιρίου της Εταιρείας στη Θεσσαλονίκη. Ο Ντίνος Χριστιανόπουλος, στο ομότιτλο άρθρο του στο περιοδικό “Διαγώνιος”, προσέφερε μια πλήρη καταγραφή των καλλιτεχνών που συμμετείχαν στην έκθεση της Θεσσαλονίκης και κατέθετε σημαντικές πληροφορίες για το ιστορικό της συλλογής και της πρώτης παρουσίασής της.[.....................................]
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου