gerontakos: Με ποιον παίζει μπάλα η κοπελιά στο γήπεδο του Έρωτα;

Παρασκευή, Δεκεμβρίου 12, 2025

Με ποιον παίζει μπάλα η κοπελιά στο γήπεδο του Έρωτα;

ΑΝΑΚΡΕΩΝ*

INCERTI LOCI

απ. 358 Page

σφαίρηι δηὖτέ με πορφυρῆι
βάλλων χρυσοκόμης Ἔρως
νήνι ποικιλοσαμβάλωι
συμπαίζειν προκαλεῖται·
5 ἡ δ᾽, ἐστὶν γὰρ ἀπ᾽ εὐκτίτου
Λέσβου, τὴν μὲν ἐμὴν κόμην,
λευκὴ γάρ, καταμέμφεται,
πρὸς δ᾽ ἄλλην τινὰ χάσκει.

Πηγή:ΨΗΦΙΔΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ

greek-language.gr

Λήκυθος της Απουλίας σε στιλ Gnanthia. Εικονίζει Έρωτα που κρατά στο χέρι του μια μπάλα.

ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ

[Gerontakos]

Ο χρυσομάλλης Έρωτας πάλι
μου ρίχνει το πορφυρό του τόπι
και με τσιγκλά να παίξω
με κοπελιά που φορά ζωγραφιστά σανδάλια.

5 Μα εκείνη που είναι από τη Λέσβο με τα ωραία μέγαρα —
το άσπρο κεφάλι μου περιγελά,
και χαζεύει με ανοιχτό το στόμα κάποιον άλλο.

Μωσαϊκό που απεικονίζει τη Λήδα και τον κύκνο, περίπου τον τρίτο αιώνα μ.Χ., από το Ιερό της Αφροδίτης, στην Παλαιά Πάφο. τώρα στο Κυπριακό Μουσείο Λευκωσίας.

Με ποιον παίζει μπάλα η κοπελιά στο γήπεδο του Έρωτα;

Η αντωνυμία "άλλην" του τελευταίου στίχου δημιουργεί τη βεβαιότητα , όπως ισχυρίζονται ορισμένοι μεταφραστές, ότι ο ποιητής υπονοεί ανοιχτά την ομοερωτική προτίμηση της νεαρής κοπέλας, μια και αυτή κατάγεται από τη Λέσβο, πατρίδα της περίφημης Σαπφώς, από την ποίηση της οποίας απουσιάζει ερωτικά το αντρικό φύλο. Οπότε δικαιολογείται και η απόρριψη της ερωτικής πρόσκλησης από τον ασπρομάλλη πρεσβύτη.

Ο ισχυρισμός αυτός , κατά τη γνώμη μας , είναι αβάσιμος.

Η νεαρή περιγελώντας τα λευκά μαλλιά του γέρου, δείχνει ότι δεν τον απορρίπτει ως φύλο αλλά βασικά λόγω ηλικίας. Στρέφεται λοιπόν προς "άλλην (κόμην)" , που προφανώς θα υποδηλώνει κάποιον θελκτικό νεαρό με μαύρο μαλλί τόσο όμορφο , ώστε να τον κοιτά με το στόμα ανοιχτό. Ο υπαινιγμός είναι σαφής: «Φίλε, πώς να έχει μάτια για σένα τον παππού, όταν υπάρχει ένας ανταγωνιστής νέος και όμορφος σαν τον Απόλλωνα;». Το ποίημα έτσι ιδωμένο αποκτά έναν αυτοσαρκαστικό, τρυφερά κωμικό τόνο.

Το ποίημα σημειολογικά στηρίζεται πάνω σε τρία δηλωτικά χρώμα : τα χρυσά μαλλιά του Έρωτα , το πορφυρό τόπι του ερωτικού παιχνιδιού και το «λευκό» κεφάλι του ποιητή. Η χρωματική αυτή παλέτα ενισχύει το "χάσμα ηλικίας" ανάμεσα στα ποιητικά υποκείμενα . Βλέπουμε δηλαδή ξεκάθαρα ότι δραματουργικά δηλώνει και το βάσιμο της ερωτικής απόρριψης: οι νέοι είναι λαμπεροί, χρυσοί και πορφυροί , επομένως θάλλουν · ο ποιητής όμως είναι «λευκός» , άρα σε φάση παρακμής , μολονότι στα ερωτικά παιχνίδια δηλώνει ότι είναι ακόμα ... ενεργός παίχτης.

Gerontakos