Η ικανότητα των ανθρώπων να συνδυάζουν έναν αυθαίρετο ήχο με ένα συγκεκριμένο νόημα θεωρείται συχνά το καθοριστικό χαρακτηριστικό της γλώσσας.
Νέα μελέτη, ωστόσο, δείχνει ότι τα πουλιά παγκοσμίως χρησιμοποιούν όλα τον ίδιο ήχο μεταξύ τους για να προειδοποιήσουν για μία μοναδική απειλή.
Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο Nature Ecology and Evolution, περιγράφει το πρώτο παράδειγμα φωνητικής έκφρασης σε ζώα που περιέχει τόσο ενστικτώδη όσο και «μαθημένα» χαρακτηριστικά – ένα ενδιάμεσο στάδιο στην ανάπτυξη της επικοινωνίας, όπως ακριβώς είχε οραματιστεί ο Κάρολος Δαρβίνος πριν από 150 χρόνια.
Η μοναδική απειλή: Τα «παράσιτα φωλεών»
Η απειλή που ενεργοποιεί αυτή την παγκόσμια «λέξη» είναι τα παράσιτα φωλεών (brood parasites), όπως ο κούκος.
Αυτά τα πουλιά αναπαράγονται αφήνοντας τα αυγά τους στη φωλιά άλλων ειδών (ξενιστών).
Το νεογέννητο παρασιτικό πουλί εκτοπίζει αμέσως τα άλλα, τους νεοσσούς, εκμεταλλευόμενο την ανυποψίαστη φροντίδα των «θετών» γονέων.
Αυτή η παρασιτική συμπεριφορά αποτελεί ένα εξαιρετικό σύστημα για τη μελέτη της εξέλιξης στη φύση.
Οι ερευνητές, έχοντας παρατηρήσει ήδη στην Αυστραλία ότι ο «υπέροχος νερομυγοχάφτης» (superb fairy-wren) χρησιμοποιεί έναν μοναδικό ήχο συναγερμού όταν βλέπει έναν κούκο, παρατήρησαν ότι και άλλα είδη πουλιών ανταποκρίνονταν σε αυτόν τον ήχο και παρήγαγαν έναν πολύ παρόμοιο ήχο.
Από την Αυστραλία στην Κίνα: Ένας παγκόσμιος «κώδικας»
Η έρευνα επέκτεινε την αναζήτηση και εντόπισε 21 είδη πουλιών που παράγουν αυτόν τον ίδιο ήχο, ως απάντηση στα παράσιτα φωλεών (όπως κούκους και παρασιτικούς σπίνους).
Αυτά τα πουλιά είτε σχετίζονταν στενά και ζούσαν κοντά, είτε μοιράζονταν έναν τελευταίο κοινό πρόγονο πριν από πάνω από 50 εκατομμύρια χρόνια και ζουν σε διαφορετικές ηπείρους.
Οι ερευνητές υπέθεσαν ότι αυτή η φωνή λειτουργεί για να επιτρέπει τη συνεργασία μεταξύ διαφορετικών ειδών που στοχοποιούνται από κοινού από τα παράσιτα φωλεών.
Πώς δοκίμασαν τη θεωρία
Σε πειράματα στην Αυστραλία, όταν παρουσίαζαν στους νερομυγοχάφτες και σε άλλα είδη ένα ταριχευμένο μοντέλο κούκου, αυτά παρήγαγαν τον συγκεκριμένο ήχο και προσπαθούσαν να επιτεθούν. Αντίθετα, όταν παρουσιάζονταν άλλα αρπακτικά, ο ήχος αυτός σπάνια ακουγόταν.
Σε δοκιμές ήχου, όταν οι ερευνητές έπαιζαν τον ήχο πουλιών από την Αυστραλία σε πουλιά στην Κίνα (και αντίστροφα), αυτά ανταποκρίθηκαν εξίσου έντονα.
Αυτό υποδηλώνει ότι διαφορετικά είδη από όλο τον κόσμο χρησιμοποιούν αυτόν τον ίδιο ήχο επειδή παρέχει συγκεκριμένες πληροφορίες για την παρουσία του παράσιτου φωλεών.
Σημασία για την εξέλιξη της γλώσσας
Το πιο ενδιαφέρον εύρημα για τη μελέτη της γλώσσας είναι η ενστικτώδης ανταπόκριση: Τα πουλιά γνωρίζουν ενστικτωδώς πώς να ανταποκριθούν στον ήχο – τρέχουν να επιτεθούν ή να υπερασπιστούν τη φωλιά.
Ωστόσο, πουλιά που δεν έχουν ξαναδεί κούκο δεν παράγουν αυτόν τον ήχο. Τον μαθαίνουν και τον παράγουν μόνο αφού παρακολουθήσουν άλλα πουλιά να τον παράγουν όταν βρίσκεται κοντά ένας κούκος.
Αυτό το παράδειγμα, όπου η αντίδραση είναι ενστικτώδης αλλά η παραγωγή του ήχου είναι μαθημένη, αποτελεί το πρώτο τεκμηριωμένο παράδειγμα φωνητικής έκφρασης σε ζώο που συνδυάζει και τα δύο αυτά στοιχεία.
Αυτό είναι σημαντικό, διότι αντιπροσωπεύει ένα ενδιάμεσο σημείο μεταξύ των φωνητικών εκφράσεων που είναι κοινές στα συστήματα επικοινωνίας των ζώων και της πλήρους ανθρώπινης γλώσσας.
Συνεπώς, ο Δαρβίνος μπορεί να είχε δίκιο για την εξέλιξη της γλώσσας εξαρχής.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου