μπροστά στον Κωνσταντίνο Τσουκαλά
Για ποιο λόγο δεν μπορεί ο αρχηγός της Ν.Δ. να πει ούτε λέξη για το έργο και την προσφορά του σπουδαίου στοχαστή
του Δημήτρη Ψαρρά
x-efimerida.gr
[23.8.2026]
Με καθυστέρηση ημερών επιχείρησε σήμερα ο Κυριάκος Μητσοτάκης στην κυριακάτικη ανάρτησή του να αναφερθεί στον θάνατο του Κωνσταντίνου Τσουκαλά. Μετά από τις επικρίσεις που είχε δεχτεί για το γεγονός ότι δεν βρήκε ούτε λέξη να πει τόσες μέρες για τον κορυφαίο κοινωνιολόγο και πολιτικό επιστήμονα επιχείρησε σήμερα να τα μπαλώσει. Και το μόνο που άντεξε να κάνει ήταν να μιλήσει για τρεις, να τον εντάξει στις «τρεις προσωπικότητες» που «χάσαμε μέσα στον Αύγουστο». Αλλά για τους άλλους δύο, τον Στέλιο Ράμφο και τον Στέφανο Μάνο, είχε φροντίσει να μιλήσει ξεχωριστά. Άλλωστε και οι δυο τους είχαν πολλά χρόνια κομματική σχέση με τη Δεξιά και ειδικά τη Ν.Δ.: ο Μάνος υπήρξε για χρόνια ανώτερο στέλεχος και υπουργός, ενώ ο Ράμφος υπήρξε προσωπικός του «συνοδοιπόρος». Και εκτός από όσα έχουν ήδη γραφτεί στο «Χωρίς Εφημερίδα» («Αποκάλυψη: ο Τραμπ απατά τον Μητσοτάκη με τον Ζάεφ», 15.8.2026), δεν ξεχνάμε ότι ο Ράμφος έβγαλε πολιτικό λόγο στο 11ο Συνέδριο της Ν.Δ. και στο κλείσιμο ο Μητσοτάκης υπέδειξε τον «δρόμο που ανέδειξε ο Στέλιος Ράμφος στη χθεσινή του παρέμβαση» (17.12.2017).
Το μόνο λοιπόν που άντεξε να γράψει ο κ. Μητσοτάκης για τον Τσουκαλά είναι μια φράση:
«Ο Τσουκαλάς ανέλυε τις αντιφάσεις της ελληνικής κοινωνίας μέσα στο διεθνές περιβάλλον».
Λες και του είχε απαντήσει προκαταβολικά ο Αντώνης Σαμαράς με τη δική του ανάρτηση τρεις μέρες νωρίτερα:
«Μακριά από κομματικές ταμπέλες ή ιδεολογικές μεμψιμοιρίες αποχαιρετώ με συγκίνηση τον σπουδαίο, πολιτικό στοχαστή Κωνσταντίνο Τσουκαλά που τίμησε τις κοινωνικές επιστήμες και περιέγραψε διεισδυτικά τη νεοελληνική μας τραγωδία».
Η δυσκολία του κ. Μητσοτάκη
Αλλά πώς εξηγείται αυτή η δυσκολία των συνεργατών του κ. Μητσοτάκη να του γράψουν εγκαίρως κάτι για τον Κωνσταντίνο Τσουκαλά; Στα δυο σχετικά μας κείμενα ανιχνεύονται οι πρώτες εξηγήσεις («Ο Κωνσταντίνος Τσουκαλάς, η Δεξιά και η Αριστερά», 18.8.2026 και «Ένας “ακαδημαϊκός” που τόλμησε», 21.8.2026).
Αλλά το ερώτημα παραμένει. Για ποιο λόγο ο σημερινός πρωθυπουργός δεν μπόρεσε να ξεστομίσει (εγκαίρως) ούτε όσα είπε ο κ. Σαμαράς; Ούτε καν ο κ. Τασούλας;
Η απάντηση είναι εύκολη. Αρκεί βέβαια να έχει κανείς υπόψη του το έργο του Κωνσταντίνου Τσουκαλά απ’ τη μια μεριά και απ’ την άλλη να έχει αντιληφθεί την ειδική στρατηγική του Κυριάκου Μητσοτάκη.
Ο Τσουκαλάς στα σημαντικότερα έργα του έχει αναλύσει την ιστορία του εκπαιδευτικού μηχανισμού στην Ελλάδα και τον ρόλο του στην κοινωνική διάρθρωση. Δεν αναφέρομαι μόνο στη σπουδαία διδακτορική διατριβή του που εκδόθηκε από το Θεμέλιο το 1977 («Εξάρτηση και αναπαραγωγή: Ο κοινωνικός ρόλος των εκπαιδευτικών μηχανισμών στην Ελλάδα (1830-1922)», πρόλογος Ν. Σβορώνος). Ας (ξανα)διαβάσουμε το επιστημονικό του άρθρο «Ανώτατη εκπαίδευση και κοινωνική αναπαραγωγή: Δομές και στρατηγικές της “μορφωσιολατρείας”» που δημοσιεύτηκε στο περ. «Δευκαλίων» (τχ. 13, σ. 18-34). Σ’ αυτό το μικρό κείμενο ο Τσουκαλάς αποδείκνυε πριν από μισόν αιώνα ότι επί δεκαετίες ο αριθμός των φοιτητών στην Ελλάδα ήταν ιδιαίτερα υψηλός σε σχέση με άλλες δυτικές χώρες, καθώς επίσης ότι αυτή η ελληνική «ιδιαιτερότητα» εξασφάλιζε μεγάλο βαθμό κοινωνικής κινητικότητας. Και μάλιστα ο Τσουκαλάς εξηγούσε ότι αυτή η κινητικότητα δεν συνδεόταν με κρατικές δαπάνες, εφόσον τα κρατικά κονδύλια για τη δημόσια εκπαίδευση ήταν εξαιρετικά χαμηλά στη χώρα μας. Μ’ άλλα λόγια, η δυνατότητα των παιδιών να «μορφωθούν» και να διεκδικήσουν κοινωνική θέση ανώτερη από τους γονείς τους βασιζόταν στην ιδιωτική χρηματοδότηση της οικογένειάς τους.
Αυτή η ελληνική «ιδιαιτερότητα» ήταν εξαρχής καρφί στο μάτι της Δεξιάς που απεχθάνεται κάθε κοινωνική αλλαγή. Βέβαια δεν ήταν δυνατόν να υποστηρίζει κανείς ανοιχτά και δημόσια ότι πρέπει να απαγορευτεί η κοινωνική κινητικότητα. Και έτσι η Δεξιά επιχειρεί εδώ και πολλές δεκαετίες να θέσει εμπόδια στη δυνατότητα της κοινωνικής ανόδου μέσω του εκπαιδευτικού μηχανισμού. Αυτός είναι ο λόγος που μόλις έπεσε η κυβέρνηση του Κώστα Σημίτη και σχηματίστηκε μετά από χρόνια κυβέρνηση της Ν.Δ., ένα από τα πρώτα μέτρα που είδαμε ήταν η θέσπιση της περιβόητης «Βάσης του 10», η οποία λειτούργησε για να εμφανιστεί ως «φυσική» η μείωση του αριθμού των φοιτητών. Όπως είχαμε αποδείξει στις σελίδες του «Ιού», αυτή η νεοφιλελεύθερη μεθόδευση αποσκοπούσε στο μεθοδευμένο κλείσιμο πανεπιστημιακών τμημάτων και τον αποκλεισμό της κοινωνικής κινητικότητας (βλ. Ιός, «Η απάτη με το 10», «Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία», 10.9.2006).
Βέβαια ο Κυριάκος Μητσοτάκης έχει φτάσει στα όριά του αυτό τον σχεδιασμό της Δεξιάς. Η ουσιαστική καταπάτηση της συνταγματικής απαγόρευσης της ιδιωτικής ανώτατης εκπαίδευσης, αλλά και η διαδικασία έμμεσης «ιδιωτικοποίησης» των δημόσιων ΑΕΙ με την αξιοποίηση κάθε ευκαιρίας, έχει ήδη μετατρέψει την κοινωνική κινητικότητα σε σπάνιο είδος και τα Πανεπιστήμια σε είδος πολυτελείας.
Διαβάστε (ή ξαναδιαβάστε), λοιπόν, το κείμενο του Τσουκαλά. Και τότε θα καταλάβετε πού οφείλεται η απόλυτη εχθρότητα του Μητσοτάκη απέναντι στο έργου του σημαντικού στοχαστή.
[Η αρχική εικόνα είναι από επίσκεψη του κ. Μητσοτάκη σε δημοτικό σχολείο το 2020. Το βίντεο έχει αναρτηθεί στον επίσημο ιστότοπο primeminister.gr]
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου