Κυριακή, Αυγούστου 02, 2026

ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΜΠΟΝΖΑΪ : Μπροστά σε μία Μακεδονική πινακίδα στρατολόγησης



 

 

 Επιγραφή που φυλάσσεται στο Αρχαιολογικό Μουσείο της Θεσσαλονίκης και είναι αντίγραφο του γενικού διατάγματος επιστράτευσης που εξέδωσε ο βασιλιάς Φίλιππος Ε', το 197 π.Χ., σε μια κρίσιμη στιγμή για την αρχαία Μακεδονία. 

Η επιστράτευση έγινε για την αντιμετώπιση των Ρωμαίων στη μάχη στις Κυνός Κεφαλές της Θεσσαλίας (197 π.Χ.), όπου τελικά ο μακεδονικός στρατός ηττήθηκε. Ήταν η αρχή του τέλους για την ανεξαρτησία της Μακεδονίας, που οριστικά θα υποδουλωνόταν το 168 στον Γ΄ Μακεδονικό Πόλεμο.

 Λόγω της μεγάλης έλλειψης στρατιωτών από τους συνεχείς πολέμους, ο Φίλιππος αναγκάστηκε να επιστρατεύσει όλους τους άρρενες από κάθε νοικοκυριό, ηλικίας 15 έως 50 ετών (συμπεριλαμβανομένων ανηλίκων και παλαιμάχων). 

  

 

ΕΜΠΡΟΣ  ΣΕ ΜΙΑ ΠΙΝΑΚΙΔΑ ΣΤΡΑΤΟΛΟΓΗΣΗΣ 

 

Έβγαιναν ένας ένας από το μάρμαρο με ελαφριά πηδηματάκια, διέσχιζαν την αίθουσα τραβώντας όλο γέλια απ΄το σκοτάδι  προς το φως , ντερέκια μερικοί   ,  βήμα βαρύ   ,  βλέμμα απλανές , άλλοι  κοντοί, λιπόσαρκοι. Φορούσανε  ιμάτια λερά,  που ζέχνανε  ξινό ιδρώτα και σκορδοκρέμμυδο, φορούσαν γουρουνοτσάρουχα    στα πόδια, μπόχα ανυπόφορη πλανιόταν στον αέρα , απορούσα πώς δεν τρόμαζαν απ΄τη βαβούρα και την αγριάδα τους οι τουρίστες, που μες στο μπλε φως έσκυβαν πάνω από τις προθήκες να διαβάσουν τις επιγραφές, κοιτούσαν σιωπηλοί τα εκθέματα ,   σαν μην τους αφορούσε τούτο το  θαύμα  που έβλεπα να ξετυλίγεται μπρος στα δικά μου μάτια.

Τους ακολούθησα . Βγήκα κι εγώ μαζί τους απ΄το Μουσείο.  Στην έξοδο θαμπώθηκα από το πλήθος που  μυρμήγκιαζε μπροστά μου παραταγμένο  σε σειρές στην ερημιά δίπλα απ΄τη θάλασσα , εκεί που συνήθως  διέσχιζα τα φανάρια βιαστικός να πάω στην παραλία για περίπατο , ανάμεσα σε  ΧΑΝΘ  και   Έκθεση.

Κάτω από τον ανυπόφορο ήλιο του Ιούλη  σαλαγούσαν ήδη τους νεοσύλλεκτους οι αξιωματικοί με κράνη φτερωτά . Πηγαινοέρχονταν  με τον κατάλογο  στο χέρι  , ξεχώριζαν τρεμάμενους αγρότες  με τις αγριοφωνάρες τους , ποιος από εδώ , ποιος από εκεί, πρόσεξα   κάποιον  Λαομέδοντα , ένα κοκκινομάλλη από την Ορεστίδα ,  που του ΄δωσαν μια  σάρισα, ασπίδα, ένα κράνος  , να βάλει στο ταγάρι τον πρόσταξαν την  κάτασπρη  καυσία με την κόκκινη μπορντούρα που φορούσε.

 Δίπλα του ήρθε και στάθηκε ένας στραβοκάνης Αυτόδικος από τη Θέρμη,  αμούστακο παιδί, μισή μερίδα πράμα. Ακολούθησαν ένα ομορφόπαιδο ομοιο ο Απόλλων,   Λεονάτος από την Πέλλα ,σαν να ξεπήδησε από το μωσαϊκό με το κυνήγι  στο παλάτι που έχουν στο μουσείο,   κι  ένας  κοιλαράς Αεροπός απ΄την Αμφίπολη, όμοιος Σειληνός,με μάτια γουρλωτά , μαζί με ένα  Νικάνορα από την Πύδνα , με μορφή  που έφερνε σε ψαροπούλι.... δεν είχε τελειωμό η καταγραφή ...

Ζαλίστηκα απ΄ όλον ετούτο τον  σαματά,  πεινούσα  αφόρητα από πάνω, κίνησα να φύγω. Ξάφνου κοντοστάθηκα. Μου ήρθε η ιδέα να απαθανατίσω την ανήκουστη  σύναξη . Έβγαλα το κινητό , το σήκωσα  ψηλά για να τους πιάνει όλους.  «Ω Μακεδόνες , απόγονοι του θείου Αλεξάνδρου, εμπρός για μερικές  αναμνηστικές, πριν αναχωρήσετε για τη Θεσσαλία!» φώναξα για να με προσέξουν. Ανατρίχιασα.Με κοίταζαν δίχως να βλέπω μάτια  . Κόχες άδειες , πρόσωπα ανέκφραστα σαν τα αγάλματα οι πιο πολλοί , με κόρες άδειες χωρίς χρώμα άλλοι, σαν ξεπλυμένες επιτύμβιες μορφές στις σαρκοφάγους μνήματα που ζώνουν το μουσείο εξωτερικά. 

Συνέχισα:«Πρώτα , καλοί μου, να κάνετε  ένα βήμα μπροστά  όσοι σας έγραψε η Μοίρα να πέσετε   στη μάχη στις Κυνός Κεφαλές, μετά όσοι θα πάρετε  το δρόμο για το θρίαμβο του Τίτου Φλαμινίνου και  τα σκλαβοπάζαρα  στη Ρώμη, τελευταίοι  οι κωλόφαρδοι, που θα΄χετε τύχη σαν του Δία το βουνό του,γλιτώνοντας   το λεπίδι του Ρωμαίου μακελάρη».

Πίνακας Μακεδόνων στρατιωτών , φτιαγμένος μέσω ΑΙ.

 

Μάταιος ο κόπος μου  , το τηλέφωνο αρνιόταν  να καταγράψει το ιστορικό συμβάν,σαν να το εμπόδιζε κάποιος θεός σταλμένος από ψηλά, πώς ήταν δυνατόν  να είμαι τόσο γκαντέμης, να χάσω την ευκαιρία της ζωής μου  .« Άει στο διάολο», είπα, θα αλλάξω μάρκα,αυτό το κινητό  πάντα με προδίδει στην κρίσιμη στιγμή». 

Γύρισα στο σπίτι βαρύθυμος, ούτε  ένα «γεια» δεν είπα  στους δικούς μου. Τι να τους πω ότι με βάρεσε η ζέστη και έπαθα παραίσθηση ή πώς αλλιώς το αναφέρει η ψυχοπαθολογία, κοιτάζοντας στο μουσείο μιαν στραπατσαρισμένη πινακίδα στρατολόγησης μερικών φουκαράδων Μακεδόνων, που έστειλε  ο βασιλιάς τους  σαν σφαχτάρια στη Θεσσαλία το 197 π.Χ.; Θα μου ΄λεγαν να τρέξω αμέσως στο φίλο μας και  γιατρό μας το  Θανάση, που γιάτρευε καταθλιπτικούς και βαρεμένους όχι μόνο με  την Ιστορία σαν και μένα.

Έφτιαξα ένα σάντουιτς και ένα διπλό εσπρέσο ,  κλείστηκα στο γραφείο.Πήρα την Ιστορία του Ελληνικού Έθνους κι ύστερα το βιβλίο της Carol J. King, «Αρχαία Μακεδονία: Η Ιστορία του Βασιλείου από την Ίδρυσή του έως και τη Ρωμαϊκή Κατάκτηση» , κι άρχισα να μελετώ   με πάθος όσα αφορούσαν τον βασιλιά  Φίλιππο Ε΄ και τον επιθανάτιο ρόγχο της Ελλάδας ολόκληρης κι όχι μόνο της Μακεδονίας.

Βράδιαζε όταν σήκωσα το κεφάλι χαρμανιασμένος απ΄όσα είχα διαβάσει αλλά και από την πνιγηρή ζέστη, που μάταια προσπαθούσε να πολεμήσει ένας ταλαίπωρος ανεμιστήρας απέναντί μου . Ας όψεται ο Φίλιππος με την  πλεονεξία και την αποκοτιά του , σκέφτηκα. Δεν υπολόγισε, ο αφελής,  ότι με τον τσαμπουκά δεν κερδίζονται  οι μάχες με εχθρούς σαν τους Ρωμαίους  , ότι ο πιο ύπουλος, ο πιο ανίκητος εχθρός είναι πάντα  ο  όμαιμος, ο ομόγλωσσος   ο συμφεροντολόγος  που  σκύβει το κεφάλι  στον καταχτητή και κάνει εκδουλεύσεις για τα όβολα;

Προχωρημένη νύχτα κι ακόμα  πολεμούσα να βάλω σε μια τάξη το χάος  στο μυαλό μου. Διέτρεξα ώς και  την ιστορία της περιοχής , από τα μυθικάτα της μέχρι τη σημερινή μαραζιάρα  Ελλάδα με τα  μεταλλαγμένα τέκνα της.Σκεφτόμουν τι σχέση μπορεί να ΄χει  εκείνη η σφαγή με τον καλοβολεμένο αστό ή τον  αγρότη που τώρα ψωμίζεται από την άρρωστη  γη, αυτόν που σίγουρα λατρεύει τον χαλβά το σαπουνέ και κάθε πρωί  πίνει  στην πλατεία τον φρέντο καπουτσίνο του, στέλνοντας sms   στον τοπικό υπουργό για τις Επιδοτήσεις του ΟΠΕΚΕΠΕ και παίζοντας με τ΄αλλο χέρι  Στοίχημαν,   ενισχυμένες Αποδόσεις με  0% γκανιότα;Τι  τονε κόφτουν οι ψίθυροι  παλιάς ζωής στον καθημαγμένο τόπο που ψυχορραγεί; Δεν του φτάνουνε τα βάρη που σηκώνει , ο Ντάνιελ , η συμφορά στα Τέμπη , η Βιολάντα;  Γιατί να ενδιαφέρεται για τα παλαιϊκά αυτός  που ήταν πρώτος στην καζούρα στο μάθημα της Ιστορίας μες στη τάξη;

Α όχι ούτε  ένα ευρώ δε  χαλαλίζει πια για ν΄αφουγκραστεί  τη γη που τρέμει  ακόμα από το ποδοβολητό αυτών που  ήρθανε στη Θεσσαλία κάποτες  για να ένα πουκάμισο αδειανό και καταλήξανε βορά   στα πτωματοφάγα  όρνια και στ΄άγρια σκυλιά.

«Μην ζορίζεσαι με αραχνιασμένα πράματα. Έλα στα σύγκαλά σου , θα πάθεις τίποτε», είπε βαλαντωμένος ο  εαυτός μου,  «και μη τολμήσεις να  μου μνημονεύσεις κι άλλες εισβολές στη ματωμένη γη του Θεσσαλού , τους Σλάβους, τους  Βουλγάρους, τους Νορμανδούς, τους Καταλανούς, τους Τούρκους,τους Ούνους με τους  κοκορόφτερους φασίστες.Χορτάτος είναι ο τόπος από θανατικό.Σκασίλα του , αν κάποτε ένας  Μακεδόνας βασιλιάς , που δεν είχε καταλάβει πως είχε  περάσει η εποχή της  ανίκητης μακεδονικής φάλαγγας,  τόλμησε να τα βάλει με τους Ρωμαίους, ρίχνοντας για άλεσμα   τα φανταράκια  του στην κρεατομηχανή τους.Ξενομερίτης ήτανε, εξάλλου. Καλά να πάθει!

Και μεταξύ μας , καλού κακού, κάνε αύριο ένα τηλεφώνημα στο  Θανάση και πες του για την κολούμπρα που έπαθες στο μουσείο». 

Gerontakos
Αύγουστος2026 

 *******************

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 


https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/a/a9/Ancient_Macedonian_soldiers%2C_from_the_tomb_of_Agios_Athanasios%2C_Greece.jpg 

Αρχαίοι Μακεδόνες  στρατιώτες  (Τοιχογραφία σε τάφο του Αγίου Αθανασίου Θεσσαλονίκης)https://www.prlogos.gr/wp-content/uploads/2023/09/filippos-fya.jpg

Ο Φίλιππος Ε' (238 – 179 π.Χ.) Ο 6ος Βασιλιάς της Μακεδονίας...

 

Μάχη των Κυνός Κεφαλών (197 π.Χ.)/Βικιπαίδεια

Δεν υπάρχουν σχόλια: