Βαριά είναι τα μάτια σου , Χαρικλώ.Μαντεύω τι έκανες εχθές το βράδυ...

  ΠΑΥΛΟΣ ΣΙΛΕΝΤΑΡΙΟΣ 

 

Anthologia Graeca, V 259.

Ὄμματά σευ βαρύθουσι, πόθου πνείοντα, Χαρικλοῖ,
οἷάπερ ἐκ λέκτρων ἄρτι διεγρομένης·
ἔσκυλται δὲ κόμη, ῥοδέης δ᾽ ἀμάρυγμα παρειῆς
ὦχρος ἔχει λευκός, καὶ δέμας ἐκλέλυται.
κεἰ μὲν παννυχίῃσιν ὁμιλήσασα παλαίστραις
ταῦτα φέρεις, ὄλβου παντὸς ὑπερπέτεται
ὅς σε περιπλέγδην ἔχε πήχεσιν εἰ δέ σε τήκει
θερμὸς ἔρως, εἴης εἰς ἐμὲ τηκομένη.

ΠΑΛΑΤΙΝΗ ΑΝΘΟΛΟΓΙΑ

5, 259 

ΠΑΥΛΟΣ ΣΙΛΕΝΤΑΡΙΟΣ *

Βαριά είναι τα μάτια σου , Χαρικλώ**, πόθο αποπνέουν,
Σαν να έχεις  μόλις σηκωθεί από το κρεβάτι.

Ατημέλητη η κόμη σου, στα ακτινοβόλα ροζ μάγουλα
απλωμένη η χλομάδα , το σώμα σου άτονο.

Σημάδια  νυχτερινής μάχης είναι αυτά;

Πετάει ψηλότερα  από κάθε ανθρώπινη χαρά
Όποιος  σε κρατάει  γερά  στα μπράτσα  του.

Αν  όμως λαχταράς μια φλογερή αγάπη, 

μακάρι να έλιωνες για μένα.

Μετάφραση: Gerontakos 

 

ΠΡΑΓΜΑΤΟΛΟΓΙΚΑ 

*Ο Παύλος ο Σιλεντιάριος είναι μια από τις πιο γοητευτικές και αντιφατικές προσωπικότητες της βυζαντινής γραμματείας του 6ου αιώνα (εποχή του Ιουστινιανού). Συνδυάζει την ιδιότητα του υψηλόβαθμου κρατικού λειτουργού με εκείνη του παθιασμένου ερωτικού ποιητή.

 Γεννήθηκε στην Κωνσταντινούπολη από πλούσια και αριστοκρατική οικογένεια. Υπήρξε ένα  από τα πλέον έμπιστα πρόσωπα του Ιουστινιανού.Ήταν ο επικεφαλής των σιλεντιαρίων στο παλάτι, μιας ομάδας 30 αξιωματούχων που φρόντιζαν για την τάξη και την ησυχία («σιωπή») στις αυτοκρατορικές ακροάσεις και τελετές. 

Το 562 μ.Χ., όταν εγκαινιάστηκε για δεύτερη φορά η Αγία Σοφία (μετά την επισκευή του τρούλου που είχε καταρρεύσει), ο Παύλος Σιλεντάριος κλήθηκε να απαγγείλει ένα εγκωμιαστικό ποίημα.Το έργο αυτό αποτελεί την πιο λεπτομερή και ακριβή περιγραφή του ναού από την αρχαιότητα.Περιγράφει με εκπληκτική ακρίβεια τα μάρμαρα, τον φωτισμό, τον τρούλο και τον διάκοσμο. Χάρη σε αυτό το κείμενο, οι σημερινοί αρχαιολόγοι γνωρίζουν πώς ακριβώς ήταν ο ναός πριν από τις μεταγενέστερες αλλαγές.

Παρά το αυστηρό του δημόσιο αξίωμα, ο Παύλος θεωρείται ένας από τους σημαντικότερους επιγραμματοποιούς της Παλατινής Ανθολογίας (Κύκλος του Αγαθία).Τα επιγράμματά του (περίπου 80 έχουν διασωθεί στο 5ο Βιβλίο ) είναι έντονα ερωτικά, σχεδόν ασύμβατα με τα χριστιανικά ήθη της εποχής του. Διακρίνονται για τη λεπτότητα, την κομψότητα της γλώσσας (χρησιμοποιεί την ομηρική διάλεκτο) και τον ρεαλισμό των συναισθημάτων. Συχνά περιγράφει την αγωνία του χωρισμού, τη ζήλια και την ομορφιά της γυναίκας.

Ο Παύλος Σιλεντάριος  θεωρείται ένας από τους τελευταίους μεγάλους ποιητές που χρησιμοποίησαν την αρχαία ελληνική ποιητική φόρμα (δακτυλικό εξάμετρο και ελεγειακό δίστιχο) με εξαιρετική  αρτιότητα. Στο έργο του συναντιέται ο παλαιός ελληνορωμαϊκός κόσμος με τη νέα χριστιανική πραγματικότητα του Βυζαντίου.

Αν και έγραψε ως αυθεντία για την Αγία Σοφία, οι ερωτικοί του στίχοι είναι τόσο ζωντανοί που πολλοί μελετητές λένε ότι «η καρδιά του βρισκόταν στα κοσμικά σαλόνια και το πνεύμα του στον τρούλο του ναού».

**Το όνομα Χαρικλώ  σημαίνει "αυτή που  κλώθει με χάρη" και το  φέρουν τρία διαφορετικά πρόσωπα στην ελληνική μυθολογία.Περισσότερα εδώ:

Χαρικλώ/Βικιπαίδεια

Λεπτομέρεια από αγγείο που βρίσκεται στο Βρετανικό Μουσείο: ο Χείρων,  η  Ήβη, ο Διόνυσος , η Λητώ, ,η Χαρικλώ , η Εστία , η Δήμητρα , η Ίριδα και  Πηλέας  απεικονίζονται στην πομπή των θεών που παρευρίσκονται στον γάμο του Πηλέα και της Θέτιδας.

 ******************

 

 

ΣΑΝ ΤΟ ΚΕΡΑΚΙ ΚΑΙΓΟΜΑΙ ΓΙΑ ΣΕΝΑ ,  ΑΛΛΑ ΕΣΥ ΛΙΩΝΕΙΣ ΓΙΑ ΑΛΛΟΝ

Sxol;iase to po;ihma

Το ποίημα του Παύλου Σιλεντιάριου (Παύλος ο Σιλεντιάριος, 6ος αι. μ.Χ.), από την Παλατινή Ανθολογία, είναι ένα τυπικό αλλά και εξαιρετικά εκλεπτυσμένο δείγμα της ερωτικής επιγραμματοποιίας της ύστερης αρχαιότητας.

Ο ποιητής απευθύνεται σε μια γυναίκα που ποθεί πολύ , τη Χαρικλώ. Παρατηρώντας  την εμφάνισή της συμπεραίνει ότι η γυναίκα ξενύχτησε κάνοντας έρωτα . Η περιγραφή των «σημαδιών» πάνω της λειτουργεί ως αφορμή για να εκφράσει πρώτα θαυμασμό και μετά ζήλια και επιθυμία.

Το επίγραμμα χωρίζεται σε δύο σαφή μέρη:

    Στίχοι 1-5: Περιγραφή της Χαρικλού:βαρύ βλέμμα, ατημέλητη κόμη, χλομάδα στα ροζ μάγουλα, άτονο σώμα. Η ρητορική ερώτηση που ακολουθεί («Σημάδια νυχτερινής μάχης είναι αυτά;») λειτουργεί ως ειρωνική επίφαση αφέλειας , αφού ο ποιητής γνωρίζει πολύ καλά την απάντηση.

    Στίχοι 6-9: Αντίδραση του ποιητή. Πρώτα γενικεύει: «Όποιος σε κρατάει γερά στα μπράτσα του πετάει ψηλότερα από κάθε ανθρώπινη χαρά». Έπειτα μεταβαίνει στην προσωπική του επιθυμία: «Μακάρι να έλιωνες για μένα» – δηλαδή, μακάρι εγώ να ήμουν στη θέση του τυχερού εραστή.


Η Χαρικλώ δεν παρουσιάζεται  με τη φυσιολογική , περιποιημένη μορφή της , έχοντας ως όφειλε κάνει με επιμέλεια την πρωινή της τουαλέτα  . Αυτή η αταξία, ωστόσο,αντί να απωθεί τον ποιητή , κάνει πιο ελκυστική τη γυναίκα

Ο ποιητής δεν είναι ο εραστής της Χαρικλούς . Είναι ο παρατηρητής που «διαβάζει» στο σώμα της τα σημάδια της νυχτερινής ερωτικής κραιπάλης μ΄έναν ξένο. Αντί όμως  να την κατακρίνει ή να λυπηθεί για το αυταπόδεικτο γεγονός, αυτός εξυμνεί τον αντίπαλό του: «Πετάει ψηλότερα από κάθε ανθρώπινη χαρά όποιος σε κρατάει γερά». Η ζήλια μετατρέπεται σε  ωδή στην ευτυχία του άλλου , αλλά  ταυτόχρονα και σε μια ανυπόκριτη υπόσχεση : «Αν λαχταράς μια φλογερή αγάπη, εγώ μπορώ να σου την προσφέρω ». Το «μακάρι να έλιωνες για μένα» είναι ταυτόχρονα ευχή και πρόσκληση  για ένα έρωτα πιο συναρπαστικό από αυτόν που ζει τώρα η γυναίκα  με τον ξένο εραστή.