«Ο λόγος που δεν θα σταθώ προσοχή όταν ηχήσει η σειρήνα για την Ημέρα Μνήμης του Ολοκαυτώματος»
Η Ορλί Νόι είναι συντάκτρια στο Local Call, πολιτική
ακτιβίστρια και μεταφράστρια περσικής ποίησης και πεζογραφίας. Είναι
πρόεδρος του εκτελεστικού συμβουλίου της οργάνωσης B’Tselem και
ακτιβίστρια του πολιτικού κόμματος Balad. Τα κείμενά της ασχολούνται με
τις τομές που διασταυρώνονται και διαμορφώνουν την ταυτότητά της ως
Μιζραχί, αριστερής γυναίκας, γυναίκας γενικότερα, προσωρινής
μετανάστριας που ζει μέσα σε μια διαρκή κατάσταση μετανάστευσης, και με
τον συνεχή διάλογο ανάμεσα σε όλες αυτές τις πτυχές.
Στο +972 Magazine έγραψε άρθρο με τίτλο «Ο λόγος που δεν θα σταθώ προσοχή όταν ηχήσει η σειρήνα για την Ημέρα Μνήμης του Ολοκαυτώματος». Υπότιτλος; «Ένα έθνος που διαπράττει γενοκτονία δεν μπορεί να ισχυριστεί ότι τιμά το Ολοκαύτωμα. Κάθε τελετή προς τιμήν του, βεβηλώνει τη μνήμη των θυμάτων».
Το κείμενό της δημοσιεύθηκε και στα εβραϊκά, σε μέσο ενημέρωσης του Ισραήλ. Το παραθέτουμε παρακάτω.
«Αύριο, για πρώτη φορά αφότου μετανάστευσα στο Ισραήλ στην ηλικία των 9, δεν θα σταθώ όρθια όταν ηχήσει η σειρήνα για την Ημέρα Μνήμης του Ολοκαυτώματος.
Σ’ολόκληρη τη χώρα, κάθε χρόνο τέτοια μέρα ηχεί σειρήνα επί δύο λεπτά, οι άνθρωποι τηρούν σιγή σε στάση προσοχής και η κίνηση στους δρόμους σταματά. Από ευλάβεια στα θύματα της πιο φριχτής τραγωδίας στην εβραϊκή ιστορία, πλέον δεν δύναμαι να συμμετάσχω σε τέτοιες κρατικές τελετουργίες. Αρνούμαι να πάρω μέρος σε τελετές ενός κράτους που έχει μετατραπεί σε βασίλειο θανάτου – ένα κράτος η ουσία του οποίου βεβηλώνει τη μνήμη των θυμάτων που ισχυρίζεται ότι τιμά.
Εδώ και χρόνια δεν στέκομαι προσοχή για την αντίστοιχη σειρήνα την Ημέρα Μνήμης του Ισραήλ, την ακριβώς επόμενη εβδομάδα από την Ημέρα Μνήμης του Ολοκαυτώματος, για την τιμή των πεσόντων στρατιωτών. Δεν πρόκειται για πράξη διαμαρτυρίας, τουλάχιστον όχι εξωτερικά – απλώς φροντίζω να μην είμαι έξω όταν ηχεί, επομένως δεν πρέπει να πάρω μέρος σε μία από τις ατέλειτες εκδηλώσεις της στρατιωτικής αίρεσης θανάτου του Ισραήλ και του πένθους. Τα τραγούδια της Ημέρας Μνήμης μου προκαλούν βαθύ άγχος κι αποξένωση. Το να εξυμνώ τον θάνατο, κι ιδιαίτερα των νεκρών ένστολων, με ταράζει βαθιά.
Αλλά την Ημέρα Μνήμης του Ολοκαυτώματος, την ένιωθα διαφορετικά. Εκείνη την ημέρα, μου φαινόταν πως η ανθρωπότητα έσκυβε το κεφάλι με την ντροπή μις σχεδόν αβάσταχτης ευθύνης, η σειρήνα ο ήχος των λυγμών της.
Από καιρό μου είναι ξεκάθαρο το ότι η μνήμη του Ολοκαυτώματος, όσον αφορά στο Ισραήλ, δεν είναι παρά εργαλείο χειραγώγησης για απεριόριστη ατιμωρησία. Έχω δει το Ισραήλ να φιλοξενεί αντισημίτες εγκληματίες πολέμου στο Yad Vashem, το εθνικό μουσείο Ολοκαυτώματος, μόνο για να κλείσει μεγάλες συμφωνίες για όπλα μαζί τους λίγο αργότερα. Ταυτόχρονα, επικαλείται το Ολοκαύτωμα για να φιμώσει βίαια κάθε κριτική για τα εγκλήματά του.
Και παρόλα αυτά, κατάφερα να διαχωρίσω την Ημέρα Μνήμης του Ολοκαυτώματος από αυτούς τους χειρισμούς. Ίσως επειδή κάλυπτε μία συναισθηματική, ανθρώπινη ανάγκη να μοιραστώ αυτόν τον συλλογικό θρήνο, έστω και μία φορά τον χρόνο. Ίσως επειδή το μέγεθος της φρίκης ήταν τόσο μεγάλο για να το αντιμετωπίσουμε, κι αναζητάμε τελετουργίες που μας επιτρέπουν να το κάνουμε.
Αλλά μετά από δυόμισι και παραπάνω χρόνια γενοκτονίας στη Γάζα, συστημικού και υπολογισμένου αφανισμού δεκάδων χιλιάδων ανθρώπων, συνειδητού υποσιτισμού μωρών μέχρι θανάτου -που συνοδεύεται με απροκάλυπτη χαρά, μέχρι και υπερηφάνεια- δεν μπορώ πλέον να με πείσω να κάνω αυτόν τον διαχωρισμό. Ένα κράτος που διαπράττει γενοκτονία δεν μπορεί να τιμά τη μνήμη του Ολοκαυτώματος. Κάθε τελετή που διεξάγει στο όνομά του, βεβηλώνει τη μνήμη των θυμάτων.
Σε μια χώρα που έχει μετατρέψει την εθνοτική υπεροχή σε επίσημη πολιτική, μια τέτοια σειρήνα δεν σηματοδοτεί πλέον πένθος. Σε μια χώρα χωρίς ντροπή και ηθική –όπου ο Αβραάμ Ζαρβίβ, ένας ραβίνος και χειριστής μπουλντόζας, του οποίου η «φήμη» προήλθε από την αδιανόητη καταστροφή που προκάλεσε στη Γάζα, θα ανάψει δάδα στην επίσημη τελετή της Ημέρας Ανεξαρτησίας του Ισραήλ- η σειρήνα είναι ένας ήχος χωρίς περιεχόμενο, μια απλή τελετουργία. Ή και χειρότερα: αποτελεί μέρος μιας καλοκουρδισμένης μηχανής που μετέτρεψε το Ολοκαύτωμα σε εργαλείο προπαγάνδας, σχεδιασμένο να δικαιολογεί τα πιο απεχθή εγκλήματα. Στην πραγματικότητα, δεν είναι τίποτε άλλο παρά ένα πολεμικό κάλεσμα.
Ο πρωθυπουργός του Ισραήλ, Μπενιαμίν Νετανιάχου, παρευρίσκεται σε τελετή στο Μουσείο Μνήμης του Ολοκαυτώματος Γιαντ Βασέμ στην Ιερουσαλήμ, καθώς το Ισραήλ τιμά την ετήσια Ημέρα Μνήμης του Ολοκαυτώματος, 24 Απριλίου 2025.
Η ουσία της αντισημιτικής ιδεολογίας είναι η πεποίθηση ότι οι Εβραίοι βρίσκονται εκτός των ορίων της ανθρωπότητας, ότι οι καθολικοί ηθικοί νόμοι δεν ισχύουν γι’ αυτούς. Αλλά μήπως το Κράτος του Ισραήλ δεν απαιτεί, στην πράξη, από τον κόσμο μια τέτοια εξαίρεση από τους ανθρώπινους κανόνες στο όνομα της εβραϊκής συλλογικότητας; Και αν ναι, μπορεί να του ανατεθεί η μνήμη του Ολοκαυτώματος ή να διοργανώνει τελετές που δεν είναι στιγματισμένες από τη λεκέ της εβραϊκής υπεροχής και της ξενοφοβίας; Πιστεύω πως όχι.
Φέτος, περισσότερο από ποτέ, πρέπει να επιμείνουμε σε αυτό που η ισραηλινή «βιομηχανία του Ολοκαυτώματος» προσπαθεί να σβήσει από τη συνείδησή μας: το οικουμενικό δίδαγμα του Ολοκαυτώματος, το μόνο δίδαγμα που αξίζει να κρατήσουμε από την τραγωδία του λαού μας.
Το «Ποτέ ξανά» δεν είναι -και δεν μπορεί να είναι- μια αποκλειστική επιταγή για τους Εβραίους. Πρέπει να είναι μια προειδοποίηση ενάντια σε κάθε μορφή υπεροχής και ρατσισμού, κακοήθεις ασθένειες που, αν μείνουν ανεξέλεγκτες, θα ριζώσουν στις καρδιές μας. Το να τιμούμε τη μνήμη του Ολοκαυτώματος σημαίνει να αντιστεκόμαστε αποφασιστικά σε κάθε έκφραση αυτών των δυνάμεων, όπου κι αν εμφανίζονται.
Φέτος, δεν θα σταθώ προσοχή για τη σειρήνα. Αλλά θα παραμείνω δεσμευμένος/η στην εντολή που μου άφησε η μνήμη της: να μην ξεχάσω ποτέ τι μπορεί να προκαλέσουν το ανθρώπινο μίσος, η αίσθηση ανωτερότητας, η αδιαφορία και η άγνοια -και να μην σταματήσω ποτέ να τα πολεμώ».
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου