Το 1ο Διεθνές Λογοτεχνικό Φεστιβάλ Αθήνας άφησε στίγμα
από τον Γιάννη Ν.Μπασκόζο*
Το πρώτο Διεθνές Λογοτεχνικό Φεστιβάλ Αθήνας έκλεισε και όλοι ελπίζουμε πιά στο δεύτερο. Γράφτηκαν και γράφονται ήδη πολλά, και μόνο αυτό σημαίνει κάτι. To Φεστιβάλ άφησε ένα στίγμα. Ήταν κάτι που έλειπε, και ειδικά από την Αθήνα. Στοχευμένο, οριοθετημένο, συγκεκριμένο. Μέχρι τώρα τι είχαμε; παζάρια για ξεστοκάρισμα των εκδοτών, μια χαώδη Έκθεση Βιβλίου στη Θεσσαλονίκη με 500 εκδηλώσεις σε τέσσερις ημέρες και ορισμένες μετακλήσεις μεγάλων ονομάτων σποραδικά, κυρίως σε δόξα των μεγάλων Ιδρυμάτων.
Το 1ο Διεθνές Λογοτεχνικό Φεστιβάλ Αθήνα είχε άλλους στόχους: να φέρει καλούς και διάσημους λογοτέχνες, να τους βάλει να μιλήσουν με έλληνες συναδέλφους τους, να κάνουν masterclasses και να παρουσιάσουν το έργο τους και τις σκέψεις τους. Οι επιλογές ήταν της τριάδας της καλλιτεχνικής επιτροπής (Μ.Χαρτουλάρη, Χ. Αστερίου, Λ.Καλοσπύρος), καλοί γνώστες και οι τρεις της παγκόσμιας λογοτεχνίας. Επέλεξαν δύσκολους στόχους και όχι τους λογοτέχνες που μπορείς να βρεις εύκολα μέσω μια πρεσβείας ή ενός εκδότη. Έφεραν ένα νομπελίστα και δύο βραβευμένους με Μπούκερ. Δύσκολο αν σκεφτούμε ότι στη Θεσσαλονίκη, αν δεν κάνω λάθος, δεν έχει έρθει ποτέ νομπελίστας.
Οι προτάσεις και η θεματολογία ήταν συγκεκριμένα πράγματα. Διάλεγες και παρακολουθούσες. Δεν είχε αυτό το χαώδες κλίμα να γίνονται παράλληλα άπειρες εκδηλώσεις και να μη ξέρεις που θα πας. Οι συζητήσεις ήταν επικεντρωμένες σε σύγχρονες θεματικές, σωστά οργανωμένες.
Η οργάνωση μέσα στην Τεχνόπολη ήταν υποδειγματική, 60 εθελοντές από 200 που είχαν δηλώσει, ήταν πάντα δίπλα στον επισκέπτη. Η μεγάλη οθόνη στον εξωτερικό χώρο λειτούργησε καλά, αλλά έκανε κρύο και αυτό δεν βοηθούσε.
Υπήρξαν και γκρίνιες. Καλοπροαίρετες και όχι. Γράφτηκε ότι δεν χρειάζεται να βλεπεις και να ακούς τους λογοτέχνες αφού έχεις τα βιβλία τους! Μα η συνάντηση με έναν λογοτέχνη είναι μοχλός φιλαναγνωσίας. Και όλο το Φεστιβάλ αυτό ήταν, η μόχλευση βιβλίων και αναγνωστών. Υπήρξαν γκρίνιες για τα εισιτήρια. Οι θέσεις εκ των πραγμάτων ήταν περιορισμένες, κάποιες διατέθηκαν νωρίς ηλεκτρονικά και τα υπόλοιπα εισιτήρια δόθηκαν επί τόπου. Το αθηναϊκό κοινό δεν έχει συνηθίσει σε αυτό. Κακομαθημένο από τις free εκδηλώσεις, τα παζάρια βιβλίων όπου πας κι αν θέλεις μπαίνεις μέσα πίστευε ότι κάπως έτσι, χωρίς προετοιμασία, θα παρακολουθούσε ότι αποφάσιζε τελευταία στιγμή. Στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Θεσσαλονίκης όμως γιατί κλείνει προηγουμένως τις θέσεις του; Το ίδιο δεν κάνει στα θέατρα ή στα μουσικά club; Η λογοτεχνία αξίζει κι αυτή μιας τέτοιας προσοχής και προετοιμασίας.
Πρόβλημα υπήρξε, γράφτηκε ήδη, ότι οι μεταφραστές που είχαν μεταφράσει τα βιβλία των λογοτεχνών που ήρθαν στο Φεστιβάλ αγνοήθηκαν ενώ θα μπορούσαν να έχουν έναν ρόλο ακόμα και να συνομιλήσουν με τους λογοτέχνες τους. Ένα μικρό προβληματάκι υπήρξε με ορισμένους συντονιστές. Μερικές φορές νομίζουν ότι το κοινό έχει έρθει γι αυτούς. Κάνουν μακροσκελείς εισαγωγές, αναφέρονται σε θέματα εκτός της συγκεκριμένης θεματικής ή απεραντολογούν.
Οι καλεσμένοι ήταν ένας κι ένας. Λάσλο Κρασναχορκάι, Ντέβιντ Σολόι, Πολ Λιντς, Νικόλ Κράους, Κέβιν Μπάρι, Καρολίν Έμκε, Σέλβα Αλμάδα, Καταρίνα Φόλκμερ, Ματέο Νούτσι, Λιλιάν Τυράμ, Μερβ Έμρε, Τόμας Μίνεϊ, Συγγραφείς με σημαντικό έργο, από Ευρώπη, ΗΠΑ και Λατινική Αμερική δεν διέψευσαν τις προσδοκίες. Οι συζητήσεις ήταν μεστές σε απόψεις και πλούσιες σε ερωτήματα. Εξάλλου ζούμε σε ένα τόσο πολύπλοκο κόσμο που οι ανταλλαγές γνωμών και εμπειριών είναι ένας τρόπος να παραμένει η ανθρώπινη ελπίδα. Τα ζητήματα της καλλιτεχνικής έμπνευσης, των αφηγηματικών τεχνικών, των σχέσεων προσωπικής και κοινωνικής ευθύνης αναλύθηκαν διεξοδικά στα masterclasses.
Το ελληνικό πρόγραμμα είχε επίσης πολύ μεγάλη επιτυχία. Οι Λέσχες Ανάγνωσης, ο κινηματογράφος, το αφιέρωμα στον Μένη Κουμανταρέα και άλλες είχαν κόσμο και προκάλεσαν γόνιμες συζητήσεις.
Τέλος το κοινό. Ήταν ψαγμένο, ενημερωμένο. Δεν έχει να κάνει αν είχαν διαβάσει όλοι ή ορισμένοι μόνον τα βιβλία των καλεσμένων λογοτεχνών.Ήταν όμως αναγνώστες με ενδιαφέροντα.
Το δύσκολο από εδώ και πέρα είναι ότι συμβαίνει και με τους πρωτοεμφανιζόμενους συγγραφείς- να κάνουν ένα δεύτερο επιτυχημένο βιβλίο. Ας ελπίσουμε (έχει καεί η γούνα μας) ότι ο Δήμος Αθηναίων θα βγάλει τα σωστά συμπεράσματα και θα συνεχίσει τη στήριξη αυτή της πρωτοβουλίας.
Αν υπάρχει κάτι που θέλω να σημειώσω με αυτή την ευκαιρία είναι ότι έχουμε μπει πια σε άλλες εποχές για τον αναγνώστη. Χρειάζονται νέου τύπου εκδηλώσεις πιο στοχευμένες. Τα περιφερειακά Φεστιβάλ όπως στα Χανια ή στη Λεμεσό ανανεώνουν το ενδιαφέρον. Η ΔΕΘΒ τι θα κάνει;
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου