ΣΥΝΤΑΚΤΗΣ: Δέσποινα Λάππα
Email: d.lappa@cobrasports.gr
ΚΟΛΤΑΝΙΟ
Η
σπουδαιότητα του κολτανίου για την τεχνολογικά εξαρτημένη Δύση, σε
συνδυασμό με το ότι στο ανατολικό Κονγκό υπάρχει το 70% των αποθεμάτων
του μετάλλου παγκοσμίως, αποτέλεσε τη φόρμουλα της… καταστροφής για την
χώρα της πλούσιας σε μεταλλεύματα χώρας της Κεντρικής Αφρικής (στο
έδαφός της υπάρχει το 30% των παγκόσμιων αποθεμάτων των ορυκτών πόρων).
Εκτός από τον χρυσό, τον κασσίτερο και τα διαμάντια, το Κονγκό «ευλογήθηκε» με την… κατάρα του κολτανίου, η εξόρυξη του οποίου έγινε η αιτία της συντήρησης του εμφυλίου πολέμου που ξέσπασε στη χώρα 15 χρόνια πριν και έχει οδηγήσει στο θάνατο κοντά στα 6 εκατομμύρια ανθρώπους (η πιο αιματηρή σύγκρουση μετά τον Β’ Π.Π.).
Η
ανάπτυξη των τηλεπικοινωνιών, η εμπορική έκρηξη σε τομείς όπως η κινητή
τηλεφωνία και το Internet στα zeros και η καταναλωτική μανία της Δύσης
έχει παίξει σημαντικό ρόλο στην δραματική κατάσταση του Κονγκό.
Η ολοένα και αυξανόμενη ζήτηση για gadget κάθε είδους (με μεγαλύτερη αυτή για τα κινητά τηλέφωνα), σήμανε και την συνακόλουθη αύξηση της ζήτησης για κολτάνιο. Το 2000 η τιμή του έφτασε τα 500$ το κιλό και βέβαια το… ντόμινο περιελάμβανε την αύξηση της πίεσης για εξαγωγή του ορυκτού από το Κονγκό, άρα και την ένταση της διαμάχης για τον έλεγχο των ορυχείων κ.ο.κ.

Το
2002 έγινε η «Συμφωνία της Σαν Σίτι», η οποία ήταν το πρώτο βήμα για
ένα ενωμένο Κονγκό, πολυκομματική κυβέρνηση και δημοκρατικές εκλογές.
Τον Ιούλιο του 2003, ο εμφύλιος στο Κονγκό (ο «Μεγάλος Πόλεμος της
Αφρικής») θεωρητικά τερματίστηκε, όταν η «Μεταβατική Κυβέρνηση της
Λαϊκής Δημοκρατίας του Κονγκό» ανέλαβε την εξουσία. Οι αντιμαχόμενες
πλευρές συμφώνησαν για τον αφοπλισμό και τη διενέργεια εκλογών. Αυτές
πραγματοποιήθηκαν τον Ιούλιο και τον Οκτώβριο του 2006, οι πρώτες μετά
από 40 χρόνια, που ανέδειξαν Πρόεδρο τον (γιο του δολοφονηθέντα το 2001,
Λοράν-Ντεζιρέ) Τζόζεφ Καμπιλά.
Παρά τις ειρηνευτικές συμφωνίες και τις εκλογές, η επανενοποίηση της χώρας ήταν επιφανειακή, ο αφοπλισμός έμεινε στα λόγια και οι εχθροπραξίες και ο πόλεμος για το κολτάνιο δεν σταμάτησαν. Αυτό που έγινε είναι η αντικατάσταση της μαφίας των ορυχείων με άλλες πιο σταθερές οικονομικά δυνάμεις, εξίσου άπληστες. Το ξεπούλημα των φυσικών πόρων του Κονγκό δεν σταμάτησε με την κατάπαυση των πυρών, άλλαξε απλώς η φύση του.
www.cobrasports.gr
Email: d.lappa@cobrasports.gr
ΚΟΛΤΑΝΙΟ
Φυσική ευλογία, ανθρώπινη κατάρα
Η
φύση ήταν πάντοτε διατεθειμένη να δίνει στον άνθρωπο τα αγαθά της, όπως
και ο άνθρωπος ήταν στην πλειοψηφία των περιπτώσεων έτοιμος να
εκμεταλλευτεί τα δώρα της με τον χειρότερο τρόπο, ειδικά αν στη μέση
μπαίνει το χρήμα. Στην περίπτωσή μας, την πέτρα του σκανδάλου αποτελεί
το ορυκτό «κολτάνιο» και πρωταγωνιστής της ιστορίας το πολύπαθο Κονγκό.
Γνωστό και ως «ματωμένο μέταλλο της Αφρικής», το κολτάνιο, μαζί με τα
διαμάντια και τον χρυσό που ορύσσονται μεταξύ άλλων στη Λαϊκή Δημοκρατία
του Κονγκό, ευθύνεται σε μεγάλο βαθμό για την… διαιώνιση του εμφυλίου
που μαίνεται από το 1996 στη χώρα.
Το
κολτάνιο είναι από τα πιο περιζήτητα ορυκτά παγκοσμίως. Από αυτό
εξάγεται το ταντάλιο, γνωστό και ως «ο νέος χρυσός», μια μεταλλική σκόνη
που αποτελεί τον καταλύτη της τηλεπικοινωνιακής επανάστασης. Χάρη στην
αντοχή του σε πολύ υψηλές θερμοκρασίες (λιώνει στους τρεις χιλιάδες
βαθμούς Κελσίου), είναι το αναπόσπαστο συστατικό της κατασκευής
πυκνωτών, δηλαδή το συστατικό-«κλειδί» για τη λειτουργία των κινητών
τηλεφώνων, των φορητών υπολογιστών, των ηλεκτρονικών κονσόλων παιχνιδιών
ενώ χρησιμοποιείται επίσης σε βηματοδότες, ηχεία, ακουστικά, συστήματα
τροχοπέδησης των αυτοκινήτων, πλοήγησης GPS, χειρουργικά όργανα
μέτρησης, ψηφιακές φωτογραφικές μηχανές. Χωρίς πυκνωτές δεν υπάρχουν,
επίσης, οπλικά συστήματα και διαστημική.
Ο εμφύλιος και η αρχή του δράματος
Εκτός από τον χρυσό, τον κασσίτερο και τα διαμάντια, το Κονγκό «ευλογήθηκε» με την… κατάρα του κολτανίου, η εξόρυξη του οποίου έγινε η αιτία της συντήρησης του εμφυλίου πολέμου που ξέσπασε στη χώρα 15 χρόνια πριν και έχει οδηγήσει στο θάνατο κοντά στα 6 εκατομμύρια ανθρώπους (η πιο αιματηρή σύγκρουση μετά τον Β’ Π.Π.).
Η πολιτική
αστάθεια που υπήρχε στο Κονγκό από το μακρινό 1960, όταν και
ανεξαρτητοποιήθηκε από το Βέλγιο, είχε ως αποτέλεσμα την ανέκαθεν
ανεξέλεγκτη εκμετάλλευση των ορυκτών στη χώρα. Η κατάσταση επιδεινώθηκε
όταν το 1996 εισέβαλε από την Ρουάντα στο ανατολικό Κονγκό ο στρατός των
Χούτου (υπαίτιοι για την γενοκτονία το 1994), σημαίνοντας την έναρξη
του εμφυλίου πολέμου. Σε αυτόν συμμετείχαν συνολικά έξι χώρες, καθώς στο
Κονγκό εισέβαλε επίσης η Ουγκάντα, ενώ προς βοήθεια της κυβέρνησης
έσπευσαν οι Ζιμπάμπουε, Ναμίμπια και Ανγκόλα.
Μέσα από
αυτό το… γαϊτανάκι φυλών και εθνοτήτων, δημιουργήθηκαν ένοπλες
αντάρτικες ομάδες που μάχονταν για τον έλεγχο των ορυχείων κολτανίου, το
οποίο και εξήγαγαν παράνομα από την χώρα. Είναι χαρακτηριστικό ότι το
70% του εξορυγμένου κολτανίου του Κονγκό πηγαίνει παράνομα στην Ρουάντα
και στην Ουγκάντα, όπου σφραγίζεται σαν εγχώριο προϊόν και εξάγεται.
Όλες οι πλευρές (η κυβερνητική και 3 κινήματα ανταρτών), που λογοδοτούν η καθεμία σε άλλες επιχειρήσεις και… γείτονες, καταπατούν συστηματικά τα ανθρώπινα δικαιώματα για να εξορύξουν και να εξάγουν κολτάνιο. Στα ορυχεία το 30% των εργατών είναι παιδιά, τα οποία η κάθε πλευρά στρατολογεί προς όφελός της, παίρνοντάς τα από τις οικογένειες, τα σπίτια και το σχολείο τους. Οι θάνατοι παιδιών στα ορυχεία υπολογίζονται πάνω από 2 εκατομμύρια από το 1998. Οι γυναίκες που εργάζονται εκεί βιάζονται συστηματικά, τα ποσοστά του AIDS αυξάνονται ολοένα ενώ οι αντιμαχόμενοι χρησιμοποιούν σαν εργάτες και αιχμαλώτους πολέμου. Όσοι αρνούνται να εργαστούν ή δεν αποδίδουν όπως θα ήθελαν οι «εργοδότες» τους, αποκεφαλίζονται.
Όλες οι πλευρές (η κυβερνητική και 3 κινήματα ανταρτών), που λογοδοτούν η καθεμία σε άλλες επιχειρήσεις και… γείτονες, καταπατούν συστηματικά τα ανθρώπινα δικαιώματα για να εξορύξουν και να εξάγουν κολτάνιο. Στα ορυχεία το 30% των εργατών είναι παιδιά, τα οποία η κάθε πλευρά στρατολογεί προς όφελός της, παίρνοντάς τα από τις οικογένειες, τα σπίτια και το σχολείο τους. Οι θάνατοι παιδιών στα ορυχεία υπολογίζονται πάνω από 2 εκατομμύρια από το 1998. Οι γυναίκες που εργάζονται εκεί βιάζονται συστηματικά, τα ποσοστά του AIDS αυξάνονται ολοένα ενώ οι αντιμαχόμενοι χρησιμοποιούν σαν εργάτες και αιχμαλώτους πολέμου. Όσοι αρνούνται να εργαστούν ή δεν αποδίδουν όπως θα ήθελαν οι «εργοδότες» τους, αποκεφαλίζονται.
Υπολογίζεται
ότι οι αντάρτικες αυτές ομάδες κερδίζουν από το εμπόριο των
μεταλλευμάτων περίπου 250 εκατομμύρια δολάρια το χρόνο. Έτσι ξεκινά ο
φαύλος κύκλος του αίματος, καθώς από τα χρήματα αυτά τροφοδοτείται ο
πόλεμος. Πίσω από τους αντάρτες-πολέμαρχους βρίσκονται εταιρείες που
ανταλλάσσουν τις εξορυγμένες ποσότητες κολτανίου με όπλα, συντηρώντας
έτσι τον εμφύλιο και συναινώντας στις φρικαλεότητες που λαμβάνουν χώρα
χωρίς σταματημό. Στο παράνομο αυτό δίκτυο αυτό της εκμετάλλευσης
εμπλέκονται μεγάλες εταιρίες των ανεπτυγμένων χωρών, μικρές του Κονγκό
αλλά και επιχειρηματικοί, στρατιωτικοί, πολιτικοί παράγοντες από όλο τον
κόσμο που παίζουν το ρόλο του μεσάζοντα.
Οι περιβαλλοντικές επιπτώσεις
Εκτός από
την συνεχή και χωρίς όρια καταπάτηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, η
εξόρυξη του κολτανίου στο Κονγκό έχει προκαλέσει τρομαχτικά προβλήματα
στο φυσικό περιβάλλον της χώρας.
Η αδιάλειπτη παρουσία των ενόπλων αλλά και των εργαζόμενων στα ορυχεία, στις περιοχές που ελέγχει κάθε ομάδα, σημαίνει την δημιουργία κατασκηνώσεων και την… εξάντληση των φυσικών πόρων για την επιβίωσή τους. Συνέπειες αυτού η αποψίλωση των δασών και η εξαιτίας του κυνηγιού δραματική μείωση του αριθμού ορισμένων ειδών όπως οι ελέφαντες, οι καμηλοπαρδάλεις και οι γορίλες της περιοχής (υπολογίζεται ότι οι ελέφαντες… μειώθηκαν κατά 4 χιλιάδες και οι γορίλες κατά 8.000 από την αρχή του εμφυλίου) και κατά συνέπεια η αποσταθεροποίηση του φυσικού περιβάλλοντος.
Η αδιάλειπτη παρουσία των ενόπλων αλλά και των εργαζόμενων στα ορυχεία, στις περιοχές που ελέγχει κάθε ομάδα, σημαίνει την δημιουργία κατασκηνώσεων και την… εξάντληση των φυσικών πόρων για την επιβίωσή τους. Συνέπειες αυτού η αποψίλωση των δασών και η εξαιτίας του κυνηγιού δραματική μείωση του αριθμού ορισμένων ειδών όπως οι ελέφαντες, οι καμηλοπαρδάλεις και οι γορίλες της περιοχής (υπολογίζεται ότι οι ελέφαντες… μειώθηκαν κατά 4 χιλιάδες και οι γορίλες κατά 8.000 από την αρχή του εμφυλίου) και κατά συνέπεια η αποσταθεροποίηση του φυσικού περιβάλλοντος.
Η συνενοχή της Δύσης
Η ολοένα και αυξανόμενη ζήτηση για gadget κάθε είδους (με μεγαλύτερη αυτή για τα κινητά τηλέφωνα), σήμανε και την συνακόλουθη αύξηση της ζήτησης για κολτάνιο. Το 2000 η τιμή του έφτασε τα 500$ το κιλό και βέβαια το… ντόμινο περιελάμβανε την αύξηση της πίεσης για εξαγωγή του ορυκτού από το Κονγκό, άρα και την ένταση της διαμάχης για τον έλεγχο των ορυχείων κ.ο.κ.
Η εμπλοκή
πολυεθνικών εταιρειών της Δύσης στην εκμετάλλευση του ορυκτού και όχι
μόνο πλούτου των χωρών του Τρίτου Κόσμου, είναι φαινόμενο ιστορικό και
επαναλαμβανόμενο ως τραγωδία και όχι ως φάρσα. Οι μεγάλες εταιρείες
κινητής τηλεφωνίας αλλά και πλήθος άλλων της συσχετιζόμενης με την
τεχνολογία αγοράς, έγιναν μέρος του προβλήματος, αγοράζοντας για καιρό
το… σκοτεινό αντικείμενο του πόθου τους, το παράνομα εξαγόμενο κολτάνιο
από το Κονγκό, τη Ρουάντα και την Ουγκάντα.
Η διεθνής
λεηλασία των ορυκτών πλούτων της κεντρικής Αφρικής περιλάμβανε ισχυρά
ονόματα εταιρειών προς δυσμάς και όχι μόνο. Ο Ο.Η.Ε. είχε κατονομάσει
τις 114 ξένες εταιρείες και 54 ιδιώτες παγκοσμίως που πιστεύει ότι
συμμετείχαν στο παράνομο εμπόριο (7 αμερικάνικες, αρκετές αγγλικές και
άλλες από Γερμανία, Κίνα, Βέλγιο κ.α., ενώ είναι γνωστό πως μεγάλο μέρος
των αποθεμάτων κολτανίου της Λαϊκής Δημοκρατίας του Κονγκό εξάγεται
στην Κίνα, για την παραγωγή τανταλίου και συρμάτων), αλλά όλες αρνήθηκαν
τις κατηγορίες.
Το μόνο σίγουρο είναι πως όλοι οι εμπλεκόμενοι βολεύονται από την κατάσταση που υπάρχει στην κεντρική Αφρική και στο όνομα του κέρδους θυσιάζονται χιλιάδες άνθρωποι καθημερινά. Όσο ο καθένας από εμάς θέλει την τελευταία λέξη της τεχνολογίας όσον αφορά στο κινητό και στον υπολογιστή του, το πρόβλημα σίγουρα δεν μπορεί να επιλυθεί και η Δύση θα συνεχίζει να σφυρίζει αδιάφορα απέναντι στο πρόβλημα, με τις τσέπες της πάντοτε γεμάτες.
Το μόνο σίγουρο είναι πως όλοι οι εμπλεκόμενοι βολεύονται από την κατάσταση που υπάρχει στην κεντρική Αφρική και στο όνομα του κέρδους θυσιάζονται χιλιάδες άνθρωποι καθημερινά. Όσο ο καθένας από εμάς θέλει την τελευταία λέξη της τεχνολογίας όσον αφορά στο κινητό και στον υπολογιστή του, το πρόβλημα σίγουρα δεν μπορεί να επιλυθεί και η Δύση θα συνεχίζει να σφυρίζει αδιάφορα απέναντι στο πρόβλημα, με τις τσέπες της πάντοτε γεμάτες.
Ο ΟΗΕ, το εμπάργκο και η υποκρισία
Τον
Απρίλιο του 2001, ο ΟΗΕ αποφάσισε τη διεξαγωγή έρευνας για το ζήτημα,
αποστέλλοντας στο Κονγκό την «Επιτροπή Ειδικών». Έξι μήνες αργότερα, η
τελευταία συνέταξε έκθεση στην οποία ανέφερε πως «η σύγκρουση στην Λ.Δ.
του Κονγκό αφορά κυρίως στην πρόσβαση, τον έλεγχο και το εμπόριο πέντε
κρίσιμων ορυκτών πόρων: του coltan -κατά κύριο λόγο-, των διαμαντιών,
του χαλκού, του κοβαλτίου και του χρυσού. Ο ρόλος του ιδιωτικού τομέα
στην εκμετάλλευση των φυσικών πόρων και την συνέχιση του πολέμου υπήρξε
εξ’ αρχής ζωτικός. Πολλές είναι οι εταιρείες που έχουν αναμιχθεί και
έχουν τροφοδοτήσει άμεσα τον πόλεμο, ανταλλάσσοντας όπλα για φυσικούς
πόρους. Άλλες έχουν διευκολύνει απροκάλυπτα, την πρόσβαση σε
χρηματοοικονομικούς πόρους που χρησιμοποιούνται για την αγορά όπλων».
Καταδίκαζε «την «παράνομη εκμετάλλευση των φυσικών πόρων και άλλων
μορφών πλούτου από την λαϊκή δημοκρατία του Κονγκό», προτείνοντας σαν
λύση το εμπάργκο εισαγωγών και εξαγωγών κολτανίου και άλλων ορυκτών από
το Μπουρούντι, την Ρουάντα και την Ουγκάντα. Η βιομηχανία υψηλής
τεχνολογίας δεν… ενθουσιάστηκε με την έκθεση του ΟΗΕ και την πρόταση για
εμπάργκο, και όπως ήταν αναμενόμενο, οι εταιρείες-κολοσσοί δεν μπόρεσαν
να συμφωνήσουν και να εφαρμόσουν την οδηγία, είτε εκφράζοντας ανοιχτά
την αντίθεσή τους είτε σιωπώντας ένοχα. Άλλες ισχυρίστηκαν ότι ουδέποτε
εισήγαγαν κολτάνιο από τις χώρες αυτές και άλλες ότι είναι αδύνατον να
ελέγξουν από πού έρχονται τα μεταλλεύματα, όταν περνάνε από 12
διαφορετικούς μεσάζοντες μέχρι να φτάσουν στον τελικό προορισμό τους.
Οι
παρεμβάσεις της διεθνούς κοινότητας σε ζητήματα όπως αυτό του εμφυλίου
του Κονγκό είναι τις περισσότερες φορές υποκριτικές, καθόλου
ανιδιοτελείς και εκτός της ανθρωπιστικής βοήθειας, συνίστανται συνήθως
σε… αποστολή στρατευμάτων. Δύο χρόνια πριν την παραπάνω έκθεση, ο
Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών είχε αποστείλει το δικό του στρατιωτικό σώμα
(MONUC), που «έχει την εντολή να χρησιμοποιεί όλα τα αναγκαία μέσα για
να αποτρέψει οποιαδήποτε επιχειρούμενη χρήση βίας εκ μέρους οποιασδήποτε
αλλοδαπής ή κονγκολέζικης ένοπλης ομάδας που θα μπορούσε να θέσει σε
κίνδυνο την πολιτική διαδικασία, και να εξασφαλίζει την προστασία των
αμάχων από άμεσους κινδύνους σωματικής βίας».
Το σήμερα
Παρά τις ειρηνευτικές συμφωνίες και τις εκλογές, η επανενοποίηση της χώρας ήταν επιφανειακή, ο αφοπλισμός έμεινε στα λόγια και οι εχθροπραξίες και ο πόλεμος για το κολτάνιο δεν σταμάτησαν. Αυτό που έγινε είναι η αντικατάσταση της μαφίας των ορυχείων με άλλες πιο σταθερές οικονομικά δυνάμεις, εξίσου άπληστες. Το ξεπούλημα των φυσικών πόρων του Κονγκό δεν σταμάτησε με την κατάπαυση των πυρών, άλλαξε απλώς η φύση του.
Στις αρχές
της δεκαετίας του ’90 είχε επιχειρηθεί από την κυβέρνηση του Κονγκό η
ιδιωτικοποίηση των μεταλλευτικών επιχειρήσεων (και η διάλυση των
κρατικών εταιρειών Gecamines και ΜΙΒΑ), προκειμένου η κατάσταση να
ομαλοποιηθεί και η χώρα να μπορέσει να καλύψει τα χρέη της. Το εγχείρημα
όμως δεν πέτυχε, αφού εξαιτίας του κακού κλίματος πολιτικά οι μεγάλες
ιδιωτικές εταιρείες δεν ρίσκαραν τις επενδύσεις τους και έκαναν πίσω. Με
το ξέσπασμα του πολέμου το 1996, οι μικρές εταιρείες σε συνεργασία με
τους αντάρτες κατέλαβαν τα ορυχεία και όταν ένα χρόνο αργότερα ο Λοράν
Καμπιλά θέλησε να αναθεωρήσει τα συμβόλαια μετάλλευσης, υποχρεώνοντας
τους πιθανούς νέους… ενοικιαστές των ορυχείων να καλύπτουν ασφαλιστικά
(όπως γινόταν παλιότερα με τις κρατικές εταιρείες) τους εργαζόμενους, η
προσπάθεια του έπεσε στο κενό, καθώς οι… κρατούντες τα ορυχεία δεν
αστειεύονταν, ούτε το δίκτυο που είχε απλωθεί γύρω τους.
Αυτό που
δεν πέτυχε τότε ο πατέρας Καμπιλά, έγινε στο Κονγκό μετά τις εκλογές του
2006 από τον γιο του, χωρίς όμως να βελτιωθούν οι συνθήκες για τους
εργαζόμενους στα ορυχεία ή τα κέρδη για το κράτος. Με τη διαμεσολάβηση
της Παγκόσμιας Τράπεζας, που έθεσε εμμέσως πλην σαφώς τους όρους των
συμφωνιών, ο έλεγχος πέρασε στα ιδιωτικά συμφέροντα, σε πολυεθνικές από
όλο τον κόσμο που έχουν… καπαρώσει τα μεταλλευτικά συμβόλαια (συχνά
εξαγοράζοντας κυβερνητικούς αξιωματούχους) με πολλά προνόμια και
ελάχιστες υποχρεώσεις, μαζί με την κρατική Gecamines, που ξαναγεννήθηκε
από τις στάχτες της.
Ακόμα κι όταν τα συμβόλαια αυτά φτάνουν στο τέλος τους (16 από αυτά έληγαν πρόσφατα) η κυβέρνηση δεν έχει την πολιτική βούληση να τα επαναδιαπραγματευτεί, υπό το φόβο της ανατροπής, εξαιτίας του ρευστού ακόμα πολιτικού κλίματος. Τον Μάιο του 2005, το Κονγκό υπέγραψε την «Πρωτοβουλία Διαφάνειας της Εξορυκτικής Βιομηχανίας» (ΕΙΤΙ), ιδέα που λάνσαρε ο Τόνι Μπλερ το 2002 και ουσιαστικά προέτρεπε τις εταιρείες να δημοσιεύουν τα ποσά που πληρώνουν στο κονγκολέζικο κράτος.
Ακόμα κι όταν τα συμβόλαια αυτά φτάνουν στο τέλος τους (16 από αυτά έληγαν πρόσφατα) η κυβέρνηση δεν έχει την πολιτική βούληση να τα επαναδιαπραγματευτεί, υπό το φόβο της ανατροπής, εξαιτίας του ρευστού ακόμα πολιτικού κλίματος. Τον Μάιο του 2005, το Κονγκό υπέγραψε την «Πρωτοβουλία Διαφάνειας της Εξορυκτικής Βιομηχανίας» (ΕΙΤΙ), ιδέα που λάνσαρε ο Τόνι Μπλερ το 2002 και ουσιαστικά προέτρεπε τις εταιρείες να δημοσιεύουν τα ποσά που πληρώνουν στο κονγκολέζικο κράτος.
Μέσα σε
αυτό το σύστημα της αλληλοεξυπηρέτησης των ελίτ, η στρατικοποίηση της
εξόρυξης του κολτανίου και των άλλων μεταλλευμάτων δεν έχει εκλείψει. Οι
αντάρτικες ομάδες (τα αντίπαλα στρατόπεδα είναι ο στρατός του Κονγκό,
οι δυνάμεις του εκδιωχθέντος στρατηγού Laurent Nkunda που δρουν για την
απελευθέρωση της Ρουάντας και ο «Στρατός Αντίστασης του Κυρίου» της
Ουγκάντα) δρουν ακόμα και σήμερα ως τοποτηρητές των ορυχείων, μαριονέτες
των μεγάλων συμφερόντων, συνεχίζοντας τον κύκλο της βίας. Κι αν στα
χαρτιά ο εμφύλιος στο Κονγκό έχει σταματήσει, η πραγματικότητα στη χώρα
της κεντρικής Αφρικής συνεχίζει να γράφεται με αίμα στα κατάστιχα της
ιστορίας.
INFO
- Το ταντάλιο ανακαλύφθηκε το 1802 από τον Σουηδό χημικό Γκουστάφ Έκεμπεργκ, ο οποίος δεν μπορούσε να διαλύσει το ορυκτό σε οξέα και το ονόμασε έτσι από τον Τάνταλο της αρχαίας ελληνικής μυθολογίας. Ο Τάνταλος είχε διαπράξει ύβρη προς τους Θεούς του Ολύμπου και η τιμωρία του ήταν να μπει σε λάκκο γεμάτο νερό, ακριβώς κάτω από κλαδιά δέντρων με… ζουμερούς καρπούς. Μόλις άπλωνε το χέρι του να κόψει καρπούς, τα κλαδιά ανέβαιναν σε τέτοιο ύψος ώστε να μην τα φτάνει για ελάχιστο και όταν έσκυβε να πιει νερό, η στάθμη του κατέβαινε προκειμένου να μην τα καταφέρει.
- Το 2000 η τιμή του κολτανίου ξεπέρασε αυτή του αργύρου και όπως έγραψε χαρακτηριστικά το γερμανικό περιοδικό «PM», «το ταντάλιο διαθέτει διπλάσια πυκνότητα, αντοχή και ευλυγισία σε σχέση με το ατσάλι».
- Πριν ξεσπάσει ο εμφύλιος στο Κονγκό, νούμερο 1 στις εξαγωγές κολτανίου παγκοσμίως ήταν η Αυστραλία, η οποία σήμερα συνδέεται με το Κονγκό μέσω της εταιρείας Anvil Mining Congo SARL (πρώην Australian Gold Development NL), που ασχολείται με την εξόρυξη τανταλίου και ελέγχει μια εξαιρετικά καίρια περιοχή στη χώρα της κεντρικής Αφρικής.
- Τον Μάρτιο του 2008, το Βατικανό είχε προτείνει πλήρη αποχή από την αποστολή μηνυμάτων sms μέσω κινητών, τα ηλεκτρονικά παιχνίδια και τις επισκέψεις σε ιστοσελίδες κοινωνικής δικτύωσης, «σαν αντίδραση στη χρήση του κολτανίου σε κινητά, υπολογιστές και κονσόλες ηλεκτρονικών παιχνιδιών».
- Το 2009, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο εξέδωσε ψήφισμα «σχετικά με τις βιαιότητες στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό», εκφράζοντας μεταξύ άλλων την ανησυχία του «για το παράνομο εμπόριο των ορυκτών και άλλων φυσικών πόρων του ανατολικού Κονγκό από τις αντάρτικες ομάδες», καλώντας όλους τους εμπλεκομένους σε συζητήσεις για την «εφαρμογή αποτελεσματικών συστημάτων ανιχνευσιμότητας και απόδειξης της προέλευσης των φυσικών πόρων».
- Αυτό που πρότεινε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο (και για το οποίο έχει καταθέσει νομοσχέδιο η αμερικάνικη Γερουσία) και οι εταιρείες κατηγορηματικά υποστήριζαν ότι δεν μπορεί να γίνει, να διαπιστωθεί δηλαδή με κάποιο τρόπο η προέλευση των ορυκτών, το έχει κάνει πραγματικότητα το Ομοσπονδιακό Ίδρυμα Γεωλογικών Μελετών και Πρώτων Υλών Ανόβερο (BGR), με μία παγκοσμίως μοναδική μέθοδο. Πρόκειται για την «χημική υπογραφή», την καταγραφή δηλαδή του γεωχημικού αποτυπώματος των μεταλλευμάτων. Μέσω δαπανηρών αναλύσεων, καταγράφεται εργαστηριακώς η προέλευση των ορυκτών. Για το κολτάνιο η μέθοδος αποδίδει ήδη. «Η χημική υπογραφή του εκάστοτε ορυχείου είναι αποτυπωμένη σε κάθε κόκκο μεταλλεύματος», εξηγεί ο ειδικός του Ιδρύματος, Φρ. Μέλχερ. Οι κόκκοι εξετάζονται με ηλεκτρονικά μικροσκόπια και φασματοσκόπια μάζας, όπου διαπιστώνονται επακριβώς η ηλικία και η σύνθεση των ορυκτών. Το ορυχείο κάθε χώρας έχει διαφορετικά δεδομένα. Το Ίδρυμα έχει επενδύσει 3,2 εκατ. ευρώ στο συγκεκριμένο project.
- Όταν το 2000 βγήκε στην αγορά το Sony Playstation2, η παραγωγή του «απαίτησε» τεράστια αύξηση της παραγωγής τανταλίου, κάτι που αύξησε την τιμή της… μαγικής σκόνης από 49 δολάρια το γραμμάριο σε 275, κάτι που είχε ως αποτέλεσμα την εντατικοποίηση της εξόρυξής του κολτανίου στους λόφους του Κονγκό. Η Sony ισχυρίστηκε ότι το κολτάνιο που προμηθεύτηκε ήταν από αρκετές διαφορετικές χώρες, αλλά όχι από το Κονγκό. Σύμφωνα ωστόσο με τις στατιστικές αναλύσεις, θα ήταν αδύνατο να φτιάξει τόσες πολλές κονσόλες χωρίς να έχει χρησιμοποιήσει κολτάνιο από την αφρικανική χώρα.
- Πριν από τρία χρόνια, το καθεστώς Kαμπιλά σύναψε εμπορική συμφωνία ύψους 10 δισ. δολαρίων με το Πεκίνο, βάσει της οποίας η Kίνα εξασφαλίζει τα δικαιώματα εκμετάλλευσης μιας τεράστιας και πλούσιας σε κολτάνιο έκτασης της χώρας, με αντάλλαγμα τη διεκπεραίωση από επιχειρηματικούς εκπροσώπους του Mέσου Bασιλείου έργων υποδομής στο έδαφος της αφρικανικής χώρας.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου